I OZ 1645/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 21 września 2016 r., sygn. akt II SA/Ol 1019/16 odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi na orzeczenie nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w Olsztynie z dnia [...] czerwca 2016 r. w przedmiocie kary dyscyplinarnej nagany postanawia oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 21 września 2016 r., sygn. akt II SA/Ol 1019/16 (dalej postanowienie z 21 września 2016 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił K. P. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na orzeczenie nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w Olsztynie z dnia [...] czerwca 2016 r. (dalej orzeczenie z [...] czerwca 2016 r.) w przedmiocie kary dyscyplinarnej nagany. Odpis orzeczenie z [...] czerwca 2016 r. doręczono K. P.(dalej skarżący) do rąk jego pełnoletniej córki D. P. dnia 24 czerwca 2016 r.[k. 154 akt dyscyplinarnych]. W dniu 25 lipca 2016 r. skarżący sporządził skargę na orzeczenie z [...] czerwca 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie i nadał ją w placówce pocztowej w dniu 28 lipca 2016 r. [k. 2-11 akt sądowych]. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie z uwagi na uchybienie terminowi do jej wniesienia. Wskazał, że orzeczenie doręczono dnia 24 czerwca 2016 r. pełnoletniej córce skarżącego i zawierało pouczenie o terminie i sposobie wniesienia skargi. Termin do wniesienia skargi upłynął z dniem 25 lipca 2016 r. [k. 12 akt sądowych]. Odpowiedź na skargę doręczono skarżącemu dnia 18 sierpnia 2016 r. W dniu 25 sierpnia 2016 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wskazał, że był przekonany o zachowaniu terminu. Wyjaśnił, że 14 lipca 2016 r., gdy wrócił ze służby, zadzwoniła do niego córka D. P. i powiedziała mu, że zaraz przyjedzie, by oddać mu list, który odebrała od listonosza, gdy wróciła do domu 28 czerwca 2016 r. Dnia 18 sierpnia 2016 r. skarżący odebrał odpowiedź na skargę, z której dowiedział się o uchybieniu 30 dniowemu terminowi do wniesienia skargi. Pismem z dnia 5 września 2016 r. organ wniósł o odrzucenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżący nie wykazał, że uchybienie terminu do wniesienia skargi nie było przez niego zawinione. Sąd uwzględnił, że skarżący dowiedział się o uchybieniu terminu do wniesienia skargi dnia 18 sierpnia 2016 r. Z przedmiotowym wnioskiem wystąpił dnia 25 sierpnia 2016 r. [data nadania pocztowego, k. 46 akt sądowych]. Skarżący zachował termin wskazany w art. 87 § 1 ppsa do złożenia wniosku. Sąd I instancji uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminowi do wniesienia skargi było przez niego niezawinione. Z wyjaśnień skarżącego wynika, że jego córka, która podjęła adresowaną do strony korespondencję jest pełnoletnia, w czerwcu i lipcu przebywała w domu skarżącego ze względu na pomoc rodziny przy opiece nad noworodkiem. Córka podjęła korespondencję z zamiarem przekazania jej skarżącemu, co też uczyniła w dniu 14 lipca 2016 r. Okoliczność, że córka błędnie zapamiętała i przekazała skarżącemu datę doręczenia przesyłki, nie może przemawiać na jego korzyść (k. 67-69 akt sądowych). Postanowienie z 21 września 2016 r. zaskarżył zażaleniem w całości skarżący, zarzucając nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia a także o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na orzeczenie z [...] czerwca 2016 r. W uzasadnieniu zażalenia skarżący podniósł, że wnosząc zażalenie w dniu 28 lipca 2016 r. był przekonany, że wnosi je w terminie. Córki skarżącego nie można uznać za dorosłego domownika, gdyż nie mieszka na ul. [...] w Olsztynie (k. 76-78 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej ppsa). Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Zarzut nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy okazał się nieusprawiedliwiony. Zwrotne potwierdzenie odbioru pisma jest dokumentem urzędowym zarówno na gruncie przepisów Ordynacji podatkowej jak i przepisów kpa, z którym związane jest domniemanie prawdziwości jego treści (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 8.6.2016 r., I SA/Gd 396/16, Lex 2090637). Ze zwrotnego doręczenia odbioru pisma wynika, że D. P. odebrała dnia 24 czerwca 2016 r. pismo pod adresem zamieszkania skarżącego, jako jego dorosły domownik (k. 154 akt dyscyplinarnych). Oświadczenie córki, datowane "25.08.2106 r.", jak i twierdzenia skarżącego, zawarte we wniosku z 25 sierpnia 2016 r. i w zażaleniu, co do sposobu doręczenia pisma, nie zasługują na wiarę. Skoro córka podjęła się oddania korespondencji ojcu, odebranej w miejscu jego zamieszkania, zadeklarowała, że jest dorosłym domownikiem ojca – inaczej odpowiednio przeszkolony listonosz nie doręczyłby jej przesyłki urzędowej. Za tym, że D. P. jest domownikiem skarżącego przemawia także to, że pod adresem skarżącego odebrała przesyłkę urzędową dnia 15 marca 2016 r. (art. 106 § 5 ppsa w zw. z art. 231 kpc; k. 106 akt dyscyplinarnych). Brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270, uw. 5; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C. H. Beck 2015, s. 462-464, nb 4; postanowienie NSA z 12.2.2015 r., I OZ 91/15, Lex 1643289). Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (postanowienie NSA z 10.9.2010 r., II OZ 849/10, cbosa). Przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Sąd I instancji trafnie ocenił, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w przekroczeniu terminu, który zaczął biec dnia 24 czerwca 2016 r., a upłynął dnia 25 lipca 2016 r. Orzeczenie z [...] czerwca 2016 r. doręczone zostało na adres skarżącego, do rąk jego pełnoletniej córki D. P. dnia 24 czerwca 2016 r. wraz z prawidłowym pouczeniem o sposobie i terminie do wniesienia skargi. Utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest pogląd, że pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy, jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności. Stosownie do art. 72 § 1 ppsa, odebranie przesyłki przez dorosłego domownika jest uważane za skuteczne doręczenie przesyłki samemu adresatowi. Warunkiem doręczenia przesyłki osobie nie będącej adresatem jest to, by odbierający pismo zobowiązał się do jego przekazania odbiorcy. Strona będzie ponosić konsekwencje jakie wynikają z doręczenia pisma nawet wówczas, gdy pismo jest doręczane podczas jej nieobecności w miejscu zamieszkania (postanowienie NSA z 10.3.2009 r., I OZ 174/09; 25.2.2011 r., II FZ 60/11; 9.6.2015 r., II FZ 272/15; 1.7.2015 r., II OZ 620/15). Podjęcie się odbioru korespondencji przez dorosłego domownika adresata, nakłada na niego obowiązek należytego zadbania o interesy adresata. Niedochowanie należytej staranności przez taką osobę nie stanowi okoliczności mającej wpływ na bieg terminów w postępowaniu. To, że córka nie przekazała niezwłocznie orzeczenia skarżącemu, nie oznacza, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej orzeczenie z [...] czerwca 2016 r. (k. 154 akt dyscyplinarnych) wynika, że pismo to odebrała w dniu 24 czerwca 2016 r. D. P. Należy więc przyjąć, że doręczenie było prawidłowo dokonane do rąk dorosłego domownika (córki skarżącego), która obowiązana była do jego niezwłocznego przekazania adresatowi. Podnoszona przez skarżącego okoliczność, że córka skarżącego nie przekazała przesyłki w terminie, z powodu trudnego okresu w życiu, spowodowanego ciężkim porodem syna, wywołującym poporodowe stany depresyjne, nie została uprawdopodobniona jakimikolwiek dokumentami lekarskimi, wskazującymi przyczyny, dla których córka nie mogła niezwłocznie powiadomić skarżącego o odebraniu przesyłki i dacie, w której tego odbioru dokonała. Brak winy można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody, nawet przy użyciu największego w danych okolicznościach wysiłku. Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (postanowienie Sądu Najwyższego z 6.10.1998 r., II CKN 8/98). Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe (wyrok NSA z 14.5.1998 r., IV SA 1153/96). Trafnie Sąd I instancji wskazał, że środkiem do zapobieżenia uchybienia terminowi byłoby upewnienie się przez skarżącego – będącego obwinionym w długotrwałym postępowaniu dyscyplinarnym - w organie lub w pocztowej placówce oddawczej, w jakiej dacie doręczono orzeczenie. W świetle przytoczonych okoliczności nie można przyjąć, by skarżący – doświadczony policjant - zachował należytą staranność w prowadzeniu swoich spraw. Trafnie w zaskarżonym postanowieniu Sąd I instancji uznał, że brak było podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia skargi (art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 1 i 2 ppsa). W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa postanowił jak w sentencji.