I SA/Kr 1293/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S.S.o wstrzymanie zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 28 września 2016r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013r. postanawia: - wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji - Pełnomocnik skarżącej SS pismem z dnia 17 października 2016r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosek o wstrzymanie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 28 września 2016r. w przedmiocie określenia skarżącej zobowiązania podatkowego za 2013r. w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu sprzedaży nieruchomości w kwocie 3.270.050 zł. We wniosku strona wskazała na niebezpieczeństwo wyrządzenia jej znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków "w postaci nieukończenia, otwarcia i eksploatacji inwestycji - budowy centrum handlowego Galeria w Z., wypowiedzenia umowy kredytowej, wypowiedzenia umów najmu przez oczekujących na lokale najemców, a w konsekwencji upadłości Podatnika wbrew zasadzie ochrony źródła podatku." Wyjaśniła, że prowadzi na nieruchomości położonej w Z. przy ul. K. inwestycję polegającą na budowie "Galerii Handlowej " pod wynajem, w celu uzyskiwania pożytków czynszowych. Do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji dołączyła zestawienie zaawansowania prac budowlanych sporządzonym przez uprawnionego rzeczoznawcę według stanu na dzień 13 października 2016 r. Wskazała także, że z załącznika do zestawienia harmonogramu prac, wynika, że wartość przedmiotowej inwestycji, wartość według zawartych przez zobowiązaną umów, wartość robót wykonanych oraz robót do wykonania, wynosi łącznie 8.714.951 zł, a płatności następują w całości w ciężar kredytu bankowego. Dalej strona podała, że zgodnie z zasadami prowadzenia inwestycji tego rodzaju, budynek przyszłej Galerii Handlowej jest prawie całkowicie skomercjalizowany. Zobowiązana zawarła z najemcami lokali umowy najmu wchodzące w życie z dniem wydania najemcom lokali w terminach określonych w umowach, przy czym ze względu na specyfikę branży terminy te zawierają terminy maksymalne, w których nastąpić powinno otwarcie Galerii przewidziane najpóźniej do końca 2016r., pod rygorem prawa najemców odpowiednio do wypowiedzenia zawartych umów, zapłaty przez wynajmującego kar umownych oraz odszkodowań wynikających z niewykonania, bądź nieprawidłowego wykonania zobowiązań wynajmującego w tym zakresie. Strona wskazała, że przedmiotowa inwestycja realizowana jest w oparciu o zewnętrzne finansowanie, tj. o kredyt inwestycyjny udzielony przez Alior Bank S.A. na podstawie umowy zawartej w dniu 20 czerwca 2014r. Równocześnie działalność gospodarcza zobowiązanej finansowana jest w ramach kredytu odnawialnego na podstawie umowy kredytowej limitu wierzytelności również zawartej w dniu 20 czerwca 2014 r. Dalej strona wyjaśniła, że zgodnie z zobowiązaniami nałożonymi w umowie o kredyt inwestycyjny jest ona oceniania przez zewnętrznego audytora działającego na zlecenie banku, który z przebiegu inwestycji sporządza raporty okresowe obrazujące zaawansowanie stanu robót, ich prawidłowość, a także uruchamianie i weryfikacje płatności dokonywanych na rzecz wykonawców robót budowlanych. Raporty ujmują inwestycję jako realizowaną w sposób prawidłowy, bez jakichkolwiek zastrzeżeń. Stan też dotyczy również okresu do października 2016r. Wreszcie strona wskazała, że jest stroną zawartych w dniach 28 grudnia 2010r. oraz 22 kwietnia 2011r. prawidłowo obsługiwanych przez zobowiązaną pożyczek hipotecznych i zgodnie z zawiadomieniami pożyczkodawcy Banku PKO BP S.A., w 2016r. jest zobowiązana do spłat rat od tych pożyczek w wysokości odpowiednio ok. 4.500 zł oraz 6.700 zł. Strona wyjaśniła, że ze względu na swe zaangażowanie inwestycyjne nie posiada środków na zapłatę określonego w decyzji podatku, lecz posiada majątek oraz perspektywy osiągnięcia dochodów z eksploatacji Galerii Handlowej, o ile zostanie ona ukończona. Nadto, podając że powyższe okoliczności były już przedmiotem badania organu podatkowego, dołączyła do wniosku o wstrzymania wykonania decyzji postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia 18 maja 2016r. W postanowieniu tym organ zmienił zakres zabezpieczenia i uchylił zajęcia zabezpieczające wierzytelności na rachunkach w ALIOR BANK S.A. i PKO BP S.A., uwzględniając wniosek strony i jej argumentację, iż dokonanie zabezpieczenia spowoduje nadmierną uciążliwość dla strony i uniemożliwi bezpośrednio realizację inwestycji "Galerii Handlowej K". Strona podała, że wszczęcie egzekucji na obecnym etapie ukończenia inwestycji uniemożliwi jej dokończenie inwestycji i przekazanie obiektu budowlanego do eksploatacji, co w konsekwencji skutkować będzie wypowiedzeniem umowy kredytowej i postawieniem kredytu w stan natychmiastowej wykonalności, przy czym zajęcie rachunku skutkuje również wypowiedzeniem umów pożyczek i postanowieniem ich w stan natychmiastowej wykonalności przez PKO BP S. A.. Dalszą konsekwencją jest wszczęcie przez banki egzekucji, w tym egzekucji z nieruchomości, przy pierwszeństwie hipotek obciążających nieruchomości przed innymi ustanowionymi na nich hipotekami, czy to umownymi, czy też przymusowymi. Nadto konsekwencją powyższego jest wypowiedzeniem przez najemców umów, co skutkuje radykalnym obniżeniem wartości nieruchomości zabudowanej niedokończonym jeszcze obiektem oraz powstaniem po stronie najemców zasadnych roszczeń odszkodowawczych kierowanych następnie na drogę sądową, a w konsekwencji do egzekucji. Tym samym zobowiązana jest narażona na niepowetowane straty i szkodę z nich wynikającą. Strona dodała we wniosku, że osiąganie dochodów z wynajmu lokali w Galerii Handlowej daje najlepszą rękojmie spłaty wszelkich jej zobowiązań publicznoprawnych. Wskazała, że jak zostało wykazane w uzasadnieniu wydanej w postępowaniu decyzji o zabezpieczeniu, wszelkie zobowiązania podatkowe zostały spłacone, a fakt czy to opóźnień, czy też wynikających z nich skutecznych egzekucji tychże zobowiązań, wskazuje na jej pewną wypłacalność. Powołała się także na zasadę ochrony źródła podatku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 61 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Z art. 61 §3 p.p.s.a. wynika, że po wniesieniu przez stronę skargi do sądu administracyjnego, to sądowi przysługuje możliwość wstrzymania wykonania aktu lub czynności. Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie, został zawarty w skardze adresowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie i rozwinięty w osobnym piśmie do Sądu, a ponieważ wstrzymanie aktu lub czynności jest instytucją uznaniową – to zostało pozostawione uznaniu sądu, jego ocenie, a nie automatycznemu rozstrzyganiu przy zaistnieniu określonych w przepisie przesłanek. Powołany wyżej przepis 61 §3 p.p.s.a. wstrzymanie wykonania aktu lub czynności uzależnia wyłącznie od wniosku skarżącego. Innymi słowy, sąd z urzędu nie może na tym etapie postępowania w sprawie oceniać zasadności wstrzymania wykonania aktu lub czynności. Konsekwencje wynikające z powyższych twierdzeń są następujące: potrzeba wstrzymania wykonania aktu lub czynności powinna być wykazana przez skarżącego w jego wniosku kierowanym do sądu, który to wniosek sąd następnie rozpatruje i ocenia. Wniosek składany do sądu wymaga szczególnie wnikliwego i przekonującego uzasadnienia przez skarżącego, który jest zobligowany do przedstawienia okoliczności, pozwalających sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki określone w przepisie art. 61 § 3 p.p.s.a. Na tym etapie postępowania sąd nie bada bowiem i nie ocenia merytorycznej zasadności skargi (por. postanowienie NSA z dnia 9 lipca 2004r, FZ 163/04, niepubl.). Rozstrzygnięcie sądu w tym zakresie niweczyłoby bowiem kontrolę sądową legalności decyzji administracyjnej (por. postanowienie NSA z dnia 28 kwietnia 2005 r., II OZ 184/05, LEX nr 302251). Sąd podkreśla, że ochrona tymczasowa ujęta w art. 61 p.p.s.a. oraz ocena merytoryczna zasadności skargi to dwie różne kwestie. Treść art. 61 § 3 p.p.s.a. formułuje alternatywnie dwie ustawowe przesłanki pozostawionego ocenie sądu wstrzymania wykonania aktu lub czynności: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Użyte przez ustawodawcę pojęcia: znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki są nieostre i w związku z tym są przedmiotem interpretacji w literaturze przedmiotu i orzecznictwie sądów administracyjnych. Uznaje się, że niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por. B. Dauter w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 205). Natomiast trudne do odwrócenia skutki, to takie skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe, spowodują istotną bądź trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (tak m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 28 października 2010r., sygn. akt II GZ 313/10, dostępnym w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Chodzi zatem nie o jakiekolwiek skutki i jakąkolwiek szkodę, ale o szkodę i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu (zob. postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004r., sygn. akt OZ 889/04, niepubl., postanowienie NSA z dnia 8 grudnia 2004r., OZ 694/04, niepubl.; postanowienie z dnia 9 marca 2005 r., II OZ 52/05, niepubl.). Na skarżącym ciąży więc powinność wykazania, że w związku z wykonaniem zaskarżonego aktu zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nieostre pojęcia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, a ten powinien w szczególności przedstawić właśnie wnioskodawca. Nie wystarczy ogólnikowy wywód strony. Wnioskodawca ma obowiązek wykazać istnienie konkretnych okoliczności pozwalających stwierdzić, że wstrzymanie aktu lub czynności jest zasadne (por. postanowienie NSA z dnia 17 listopada 2010r., sygn. akt II FZ 595/10, postanowienie NSA z dnia 21 października 2010r., sygn. akt II FZ 522/10, oba dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl, postanowienie NSA z dnia 22 lutego 2008r., sygn. akt II OZ 131/08, niepubl.), rzeczowo uzasadnić swój wniosek poprzez poparcie go twierdzeniami, tezami oraz stosownymi dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej (postanowienie NSA z dnia 24 czerwca 2008r., sygn. akt I FSK 983/08, Lex nr 468877; postanowienie NSA z dnia 6 lutego 2009r., sygn. akt II FZ 39/09, Lex nr 489786). Obowiązkiem sądu jest natomiast wszechstronna i wnikliwa ocena argumentów przedstawionych przez wnioskodawcę. W przedmiotowej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że wniosek skarżącej zasługiwał na uwzględnienie. W ocenie Sądu skarżąca uprawdopodobniła, że wykonanie przedmiotowej decyzji przed podjęciem przez sąd administracyjny rozstrzygnięcia, może doprowadzić do spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z powołanych przez stronę okoliczności i przedłożonych przez nią dokumentów wynika, że z uwagi na skalę wymiary podatku przekraczającego w przedmiotowej sprawie 3 miliony złotych, oraz sytuację, w tym finansową skarżącej opisaną we wniosku (m.in. działalność gospodarcza finansowana z kredytu inwestycyjnego, pozostałe pożyczki do spłacenia, stan robót budowlanych Galerii Handlowej na ukończeniu wykazany w harmonogramie robot) wynika, że podjęcie działań mających na celu wyegzekwowanie całej kwoty określonej zaskarżoną decyzją, pozbawi skarżącą środków na bieżącą działalność gospodarczą i ukończenie inwestycji, co pociągnie dalsze konsekwencje. Jako wiarygodne i możliwe do spełnienia w kontekście przedstawionych dowodów i powołanych przez stronę okoliczności, Sąd uznaje dalsze konsekwencje uniemożliwienia dokończenia Galerii Handlowej. Chodzi m.in. o wypowiedzenie umowy kredytowej, postawienie jej w stan natychmiastowej wykonalności, wypowiedzenie umów pożyczek i postawienie ich w stan natychmiastowej wykonalności, wszczęcie przez banki egzekucji, w tym z nieruchomości przy zachowaniu pierwszeństwa hipotek obciążających nieruchomość, wypowiedzeniem umów przez najemców, radykalne obniżenie wartości nieruchomości zabudowanej niedokończonym obiektem, powstaniem roszczeń odszkodowawczych po stronie najemców prowadzące w konsekwencji do ich egzekucji z majątku strony. W ocenie Sądu okoliczności przytoczone przez stronę we wniosku pozwalają na stwierdzenie, iż w niniejszej sprawie zaistniały podstawy do udzielenia skarżącej ochrony tymczasowej. Sąd uznał, że wyegzekwowane przymusowo przedmiotowe zobowiązanie podatkowe może przyczynić się do unicestwienia działalności gospodarczej skarżącej. W przypadku późniejszego uchylenia zaskarżonej decyzji i wygrania sporu sądowego, zwrot wyegzekwowanego świadczenia nie przywróciłby zatem stanu pierwotnego. Powyższe okoliczności wypełniają więc przesłankę wynikającą z art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. przesłankę trudnych do odwrócenia skutków. W sprawie zaistniały więc podstawy do udzielenia skarżącej ochrony tymczasowej do czasu, gdy zaskarżona decyzja zostanie zbadana przez Sąd pod kątem zgodności z prawem. Sąd orzekł więc jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 61 §3 p.p.s.a.