II GZ 161/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Jagielska po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia D. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 2 stycznia 2017 r. sygn. akt II SA/Gl 916/16 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi D. W. na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 2 stycznia 2017 r. o sygn. akt II SA/Gl 916/16, orzekając na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), odmówił D. W. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: GITD) z dnia [...] sierpnia 2016 r. odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. Wyjaśniając motywy podjętego rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że postanowieniem z dnia 17 października 2016 r. odrzucił skargę D. W. na powyższą decyzję, ponieważ skarga została wniesiona z uchybieniem ustawowego terminu. W piśmie z dnia 3 listopada 2016 r. D. W. wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, wyjaśniając, że uchybienie terminu nastąpiło z powodu błędnego zaadresowania przesyłki i skierowania jej na adres poprzedniej siedziby organu, co stało się dlatego, że skarżąca nie zauważyła zmiany siedziby organu, a w przeszłości wielokrotnie przesyłała korespondencję na poprzedni adres. Organ wniósł o oddalenie wniosku, wskazując, że skarżąca posiadała informację o jego właściwym adresie. Sąd uznał, że w niniejszej sprawie nie zostały uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy strony skarżącej w uchybieniu terminowi. Sąd zwrócił uwagę, iż zmieniony adres siedziby organu odwoławczego widnieje na pouczeniu zawartym w zaskarżonym postanowieniu, które zostało skarżącej skutecznie doręczone. Nie istniała wobec tego żadna obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca prawidłowe zaadresowanie przesyłki ze skargą. W ocenie Sądu, powoływanie się skarżącej na omyłkowe wysłanie skargi na nieaktualny adres siedziby organu nie usprawiedliwia uchybienia terminu do wniesienia skargi. W zażaleniu do Naczelnego Sądu Administracyjnego D. W. domagała się zmiany postanowienia Sądu z dnia 2 stycznia 2017 r. i przywrócenia terminu do wniesienia skargi na postanowienie GITD z dnia [...] sierpnia 2016 r. Argumentowała, że niewłaściwe zaadresowanie skargi uświadomiła sobie dopiero wówczas, gdy dostała zwrot przesyłki z adnotacją poczty, iż GITD w Warszawie zmienił adres. Niezwłocznie zatem przesłała skargę na właściwy adres, jednak doszło już do uchybienia terminu (2 dni). Skarżąca nie zgodziła się z Sądem, że wyłącznie błędne zaadresowanie koperty ze skargą przesądza o jej winie i nienależytej staranności, w sytuacji gdy na błędny, jak się okazało adres organu skarżąca przesyłała wcześniej korespondencję wielokrotnie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie jest zasadne. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.) należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W przepisie art. 86 § 1 p.p.s.a. nie określono kryteriów, według których należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne (por. postanowienie SN z dnia 22 lipca 1999 r. o sygn. akt I PKW 273/99, publik. OSNAP z 2000 r. nr 20, poz. 757). Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy największym w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienia NSA: z dnia 10.09.2010 r. o sygn. akt II OZ 849/10, z dnia 2.10.2002 r. o sygn. akt V SA 793/02, publik. Monitor Prawniczy z 2002 r. nr 23, poz. 1059). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego kontrolowane postanowienie, którym WSA w Gliwicach odmówił skarżącej D. W. przywrócenia terminu do wniesienia skargi jest zgodne z prawem, ponieważ skarżąca nie wykazała braku winy w uchybieniu terminowi. Sąd prawidłowo uznał, że skarżąca dopuściła się w tej sprawie niedbalstwa, czyli nie dołożyła należytej staranności w załatwianiu własnych spraw. Podkreślenia wymaga, że w judykaturze sądu kasacyjnego ukształtowało się stanowisko, iż wskazanie przez skarżącego na kopercie listu zawierającego skargę w całości błędnego adresu organu odwoławczego nie uzasadnia braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi, zwłaszcza gdy skarżący był prawidłowo pouczony o właściwym adresie tego organu i stanowi przejaw niedbalstwa. Takie działanie wyklucza ocenę, że skarżąca napotkała przeszkodę nie do przezwyciężenia we wniesieniu skargi w terminie (por. na przykład postanowienia NSA: z dnia 30 sierpnia 2016 r. o sygn. akt II GZ 784/16, z dnia 20 lutego 2014 r. o sygn. akt II FZ 229/14, z dnia 19 września 2012 r. o sygn. akt I FZ 341/12, z dnia 21 kwietnia 2011 r. o sygn. akt II FZ 153/11, z dnia 3 lutego 2011 r. o sygn. akt II OZ 31/11, z dnia 14 lipca 2010 r. o sygn. akt II GZ 160/10; dostępne w CBOSA). Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzega podstaw, aby odstąpić od tego, wynikającego z orzecznictwa stanowiska i przyjmuje je za własne. W świetle powyższego uznać zatem należy, że pozbawione racji jest twierdzenie, iż błędne zaadresowanie przesyłki zawierającej skargę, polegające na wskazaniu niewłaściwego (dawnego) adresu GITD (skarżąca wskazała adres – [...], mimo że powinno być – [...]), przy jednoczesnym zignorowaniu znajdującego się w treści skarżonego postanowienia pouczenia podającego właściwy adres powyższego organu, stanowi samo w sobie uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminowi. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego to niestaranne działanie nie usprawiedliwia braku winy skarżącej w niedotrzymaniu terminu. Nie może być też utożsamiane z przeszkodą, której skarżąca nie była w stanie usunąć przy zachowaniu największego w danych warunkach wysiłku. Z wymienionych powodów przyjąć należy, że Sąd trafnie zastosował art. 86 § 1 p.p.s.a. dla odmowy przywrócenia skarżącej terminu do wniesienia skargi, czego nie podważa argumentacja zażalenia traktująca jedynie o pomyłce skarżącej, wynikającej z przyzwyczajenia przedsiębiorcy transportowego, iż GITD ma siedzibę przy ul. [...]. Jak już wyżej wytłumaczono, opisana nieuwaga D. W. w adresowaniu skargi nie mogła uzasadniać przywrócenia terminu. Mając na uwadze powyższe oraz na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.