I OSK 856/17
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-03-08
Skład orzekający: Jolanta Sikorska, Małgorzata Borowiec, Dariusz Chaciński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy funkcjonariusz Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, przeniesiony do dyspozycji Szefa ABW, który nie wyraził zgody na zaproponowane mu nowe stanowisko służbowe przed upływem 12 miesięcy od przeniesienia do dyspozycji, może zostać zwolniony ze służby na podstawie art. 54 ust. 3 ustawy o ABW oraz AW, czy też musi pozostać w dyspozycji do upływu 12 miesięcy?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że błędna jest wykładnia art. 54 ust. 2 i 3 ustawy o ABW oraz AW przyjęta przez Sąd pierwszej instancji. Okres 12 miesięcy, o którym mowa w art. 54 ust. 2, stanowi maksymalny czas pozostawania funkcjonariusza w dyspozycji, a nie minimalny okres ochronny. W przypadku odmowy przyjęcia zaproponowanego stanowiska, zwolnienie ze służby może nastąpić po upływie faktycznego okresu pozostawania w dyspozycji, a nie dopiero po upływie 12 miesięcy. Sąd uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.Stan faktyczny
Szef ABW odwołał funkcjonariusza P.M. ze stanowiska Zastępcy Szefa ABW i przeniósł go do dyspozycji. Następnie zaproponował mu przeniesienie na inne stanowisko. P.M. wyraził zgodę na przeniesienie, ale pod pewnymi warunkami, które nie zostały zaakceptowane przez Szefa ABW. W związku z tym Szef ABW zwolnił P.M. ze służby. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił rozkazy zwolnienia, uznając, że zwolnienie było przedwczesne, gdyż nie upłynął jeszcze 12-miesięczny okres pozostawania w dyspozycji. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, uznając jego wykładnię przepisów za błędną.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński Protokolant asystent sędziego Łukasz Sielanko po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 stycznia 2017 r., sygn. akt II SA/Wa 1597/16 w sprawie ze skargi P.M. na rozkaz personalny Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. odstępuje od zasądzenia od P.M. na rzecz Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 stycznia 2017 r. sygn. akt II SA/Wa 1597/16, po rozpoznaniu sprawy ze skargi P. M. na rozkaz personalny Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, uchylił zaskarżony rozkaz personalny oraz poprzedzający go rozkaz personalny z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] (pkt 1); zasądził od Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego na rzecz skarżącego P. M. kwotę 497 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt 2).
Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego rozkazem personalnym z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 50 ust. 1, art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (t.j.: Dz. U. z 2010 r. Nr 29, poz. 154 ze zm., dalej w skrócie "ustawa o ABW oraz AW") oraz § 3 i § 4 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 11 marca 2003 r. w sprawie przenoszenia funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego do dyspozycji (Dz. U. Nr 52, poz. 453), odwołał P. M. z dniem [...] listopada 2015 r. z dotychczas zajmowanego stanowiska Zastępcy Szefa ABW i przeniósł do dyspozycji Szefa ABW, do Grupy Dyspozycyjnej Szefa ABW w Biurze Kadr ABW bez zmiany grupy zaszeregowania i składników uposażenia. Na podstawie art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej w skrócie "K.p.a."), w/w rozkazowi personalnemu nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
Na mocy rozkazu personalnego Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] P. M. z dniem [...] stycznia 2016 r. został delegowany z urzędu z [...] do czasowego pełnienia służby w [...] w Delegaturze ABW w [...], do dnia [...] czerwca 2016 r. Na podstawie art. 108 § 1 K.p.a., w/w rozkazowi personalnemu nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
Następnie Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego pismem z dnia [...] lutego 2016 r., na podstawie art. 54 ust. 3 ustawy o ABW oraz AW, zaproponował wyżej wymienionemu funkcjonariuszowi przeniesienie z urzędu z [...] do [...] na stanowisko [...] Delegatury ABW w [...] w 08 (ósmej) grupie uposażenia zasadniczego – [...] złotych z dodatkiem służbowym – [...] złotych. Jednocześnie poinformował, że zgodnie z art. 118 ust. 1 ustawy o ABW oraz AW zachowa on prawo do kwoty uposażenia pobieranego na poprzednio zajmowanym stanowisku Zastępcy Szefa ABW, do czasu uzyskania wyższej kwoty uposażenia według stanowiska służbowego oraz wezwał P. M. do oświadczenia się w zakreślonym terminie do złożonej propozycji.
P. M. w dniu [...] marca 2016 r. na druku propozycji kadrowej dokonał skreślenia zdania: "Nie wyrażam zgody na przeniesienie na wymienione wyżej stanowisko służbowe", pozostawiając nieskreślone zdanie: "Wyrażam zgodę na przeniesienie na wymienione wyżej stanowisko służbowe" oraz umieścił adnotację o treści: "W załączeniu przekazuję uzupełnienie mojego stanowiska". W uzupełnieniu stanowiska, datowanym również na dzień [...] marca 2016 r., poinformował, że wyraża zgodę jedynie na przeniesienie z urzędu z [...] do [...] na stanowisko eksperta. W sposób jednoznaczny nie wyraził zgody na zmianę wysokości dodatku służbowego oraz wskazał, że jego zdaniem z uwagi na aktualnie wykonywane obowiązki, uzasadnione jest przeniesienie go do Wydziału Operacyjnego, a nie do Wydziału Postępowań Karnych Delegatury ABW w [...]. Poprosił również o zastosowanie w jego sprawie art. 118 ust. 2 ustawy o ABW oraz AW w miejsce przedstawionego w propozycji kadrowej art. 118 ust. 1 tej ustawy.
Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego rozkazem personalnym z dnia [...] maja 2016 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 50 i art. 54 ust. 3 w zw. z art. 60 ust. 4 ustawy o ABW oraz AW, zwolnił P. M. z dniem [...] września 2016 r. ze służby w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego.
Następnie Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, po rozpatrzeniu wniosku P. M. o ponowne rozpatrzenie sprawy, rozkazem personalnym z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia powołał treść art. 54 ust. 2 i 3 ustawy o ABW oraz AW i stwierdził, iż w ocenie organu, złożona P. M. propozycja kadrowa (pismo z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...]) nie została przez niego zaakceptowana. Uzupełnienie przedstawionego przez niego stanowiska do propozycji kadrowej stanowi zaprzeczenie wyrażenia zgody.
Zdaniem Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, racjonalny ustawodawca nie pozostawił funkcjonariuszowi możliwości negocjacji lub stawiania warunków w zakresie propozycji składanej przez organ, czy to w zakresie stanowiska służbowego, czy też związanych z nim warunków finansowych, które zostały zaproponowane. Takie rozwiązanie jest skorelowane z charakterem stosunku służbowego funkcjonariusza ABW. Dlatego też brak zgody wyżej wymienionego funkcjonariusza na przeniesienie z urzędu z [...] do [...] na określone stanowisko obligował organ do zwolnienia go ze służby.
Powyższy rozkaz personalny stał się przedmiotem skargi P. M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Skarżący zaskarżonemu rozkazowi personalnemu zarzucił:
- naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 54 ust. 3 ustawy o ABW oraz AW w zw. z art. 65 § 1 Kodeksu cywilnego, poprzez przyjęcie, że skarżący nie wyraził zgody na przeniesienie na określone stanowisko w sytuacji, gdy taką zgodę wyraził,
- naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7, art. 77 ust. 1 i 80 K.p.a., poprzez zaniechanie oceny materiału dowodowego na datę wydania decyzji i pominięcie pisma skarżącego z dnia [...] kwietnia 2016 r. i stanowiska zajętego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] czerwca 2016 r., potwierdzających wyrażenie zgody na przeniesienie na określone stanowisko,
- naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 54 ust. 3 i art. 57 ust. 1 i 2 ustawy o ABW oraz AW poprzez przyjęcie, że przenoszenie funkcjonariusza na podstawie art. 54 ust. 3 cyt. ustawy może nastąpić na stanowisko niższe w sytuacji, gdy prawidłowa interpretacja tego przepisu wskazuje, że możliwe jest na jego podstawie tylko przeniesienie na stanowisko równorzędne, a podstawami prawnymi przenoszenia na niższe stanowisko są art. 57 ust. 1 lub 2 ustawy o ABW oraz AW (w razie spełnienia określonych w nim przesłanek).
Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego rozkazu personalnego oraz rozkazu personalnego Szefa ABW z dnia [...] maja 2016 r. nr [...].
Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego rozkazu personalnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów niż wskazał skarżący.
W uzasadnieniu wyroku podał, że zgodnie z art. 54 ustawy o ABW oraz AW, funkcjonariusza można odwołać z zajmowanego stanowiska i przenieść do dyspozycji Szefa Agencji, w której pełni służbę (ust 1). Funkcjonariusz może pozostawać w dyspozycji Szefa Agencji, w której pełni służbę, nieprzerwanie nie dłużej niż 12 miesięcy (ust 2). Po upływie okresu, o którym mowa w ust. 2, funkcjonariusza przenosi się na określone stanowisko służbowe, a w razie niewyrażenia przez niego pisemnej zgody na przeniesienie na to stanowisko, funkcjonariusza zwalnia się ze służby z zachowaniem uprawnień przewidzianych dla funkcjonariuszy zwalnianych na podstawie art. 60 ust. 2 pkt 6, chyba że spełnia warunki do zwolnienia ze służby na korzystniejszych zasadach (ust 3).
Przytoczony przepis reguluje zasady i tryb zwolnienia funkcjonariusza pozostającego w dyspozycji Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego.
Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w granicach sprawy pozostają czynności organu podejmowane po upływie okresu, o którym mowa w ust. 2, a więc po upływie okresu pozostawania funkcjonariusza w dyspozycji Szefa Agencji, który to okres może trwać nieprzerwanie nie dłużej, niż 12 miesięcy. Czynności te rozpoczyna propozycja przeniesienia funkcjonariusza na określone stanowisko służbowe. Przesłankami zwolnienia ze służby na podstawie art. 54 ust. 3 ustawy o ABW są: upływ okresu pozostawania w dyspozycji Szefa Agencji, propozycja przeniesienia funkcjonariusza na określone stanowisko służbowe, niewyrażenie przez funkcjonariusza pisemnej zgody na przeniesienie na to stanowisko oraz zwolnienie ze służby z zachowaniem uprawnień przewidzianych dla funkcjonariuszy zwalnianych na podstawie art. 60 ust. 2 pkt 6.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy winien ustalić okoliczności faktyczne istotne z punktu widzenia przesłanek określonych w art. 54 ust. 3 ustawy o ABW oraz AW, w zgodzie z art. 77 § 1 K.p.a., tj. wyczerpująco zebrać i rozpatrzyć, a następnie ocenić, stosownie do ustanowionej w art. 80 K.p.a. zasady swobodnej oceny materiału dowodowego, czy upłynął okresu pozostawania w dyspozycji Szefa Agencji, czy została przedstawiona funkcjonariuszowi propozycja przeniesienia na określone stanowisko służbowe, czy funkcjonariusz nie wyraził pisemnej zgody na przeniesienie na to stanowisko oraz czy zwolnienie ze służby pozostaje z zachowaniem uprawnień przewidzianych dla funkcjonariuszy zwalnianych na podstawie art. 60 ust. 2 pkt 6 ustawy o ABW oraz AW.
Sąd pierwszej instancji uznał, że organ nie wywiązał się z powyższego obowiązku. Nie zwrócił bowiem uwagi na pierwszą z powyższych przesłanek, tj. upływ okresu pozostawania P. M. w dyspozycji Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego.
Przepis art. 54 ust 2 ustawy o ABW oraz AW określa bowiem termin, w jakim funkcjonariusz może pozostawać w dyspozycji Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, tj. nieprzerwanie nie dłużej niż 12 miesięcy. W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, który skład orzekający rozpoznający niniejszą sprawę podziela, iż ten termin ma charakter ochronny. Powyższy przepis należy odczytywać tak, że funkcjonariusz ma prawo pozostawać w dyspozycji co najmniej 12 miesięcy.
W sytuacji, gdy funkcjonariusz pozostający w dyspozycji Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, przyjmie zaproponowane przez Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego nowe stanowisko służbowe, to zostaje on mianowany na to stanowisko i zaczyna pełnić na nim służbę. Natomiast w przypadku, gdy funkcjonariusz odmówi przyjęcia stanowiska służbowego zaproponowanego przed upływem okresu pozostawania w dyspozycji Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, to nie zostaje on zwolniony ze służby, lecz nadal pozostaje w dyspozycji Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, aż do upływu okresu, o jakim mowa w art. 54 ust. 2 (12 miesięcy) ustawy o ABW oraz AW. Omawiany przepis ma charakter ochronny i zapobiega nagłym zmianom statusu funkcjonariusza dając czas organowi na ewentualne znalezienie funkcjonariuszowi odpowiedniego stanowiska. Ponadto z brzmienia art. 54 ust. 3 ustawy o ABW oraz AW wynika, że inicjatywa związana ze zwolnieniem funkcjonariusza ze służby należy do organu, a nie do funkcjonariusza. Samo niewyrażenie przez funkcjonariusza zgody na przeniesienie na określone stanowisko w sytuacji, gdy nie upłynął jeszcze okres, o którym mowa w ust. 2 tego przepisu, nie powoduje, że przestaje on być w dyspozycji Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (por. wyroki NSA z dnia: 27 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2451/13, 28 lutego 2012 r., sygn. akt I OSK 149/11 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 października 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 591/10 – dwa ostatnie orzeczenia dotyczą wprawdzie funkcjonariusza CBA, jednak rozwiązania ustawowe o pozostawaniu w dyspozycji, są zbieżne, dlatego pogląd wyrażony w tych wyrokach zachowuje swoją aktualność w niniejszej sprawie, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl.).
Początkiem biegu terminu zwolnienia ze służby na podstawie art. 54 ust. 3 ustawy o ABW oraz AW jest natomiast zdarzenie stanowiące podstawę zwolnienia funkcjonariusza na podstawie tego przepisu. Tym zdarzeniem jest czynność prawna funkcjonariusza o niewyrażeniu pisemnej zgody na przeniesienie na określone stanowisko zaproponowane przez organ.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, iż w rozpoznawanej sprawie organ nie uwzględnił faktu, że skarżący nie przebywał w dyspozycji Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego przez okres dwunastu miesięcy. Z akt administracyjnych wynika, że P. M. rozkazem personalnym Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] został odwołany ze stanowiska Zastępcy Szefa ABW i przeniesiony do dyspozycji Szefa ABW w Biurze Kadr ABW bez zmiany grupy zaszeregowania i składników uposażenia z dniem [...] listopada 2015 r.
Następnie Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego pismem z dnia [...] lutego 2016 r. zaproponował wyżej wymienionemu funkcjonariuszowi przeniesienie z urzędu z [...] do [...] na stanowisko eksperta Wydziału Postępowań Karnych Delegatury ABW w [...]. W ocenie organu, P. M. w dniu [...] marca 2016 r. tej propozycji nie przyjął i z tego względu Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego rozkazem personalnym z dnia [...] maja 2016 r., utrzymanym w mocy rozkazem personalnym z dnia [...] lipca 2016 r., zwolnił go ze służby z dniem [...] września 2016 r.
Od czasu przeniesienia skarżącego do dyspozycji do momentu wyrażenia przez niego opinii o proponowanym stanowisku, a nawet do wyznaczonej daty zwolnienia ze służby, nie upłynęło 12 miesięcy. Z tego względu w sytuacji, gdy organ uznał, że skarżący nie wyraził zgody na przyjęcie zaproponowanego stanowiska służbowego, winien – zgodnie z wykładnią przepisu art. 54 ust 2 ustawy o ABW oraz AW – pozostawić skarżącego w dyspozycji do momentu upływu powyższego terminu i dopiero po jego upływie wszcząć procedurę zwolnienia ze służby.
W konsekwencji Sąd pierwszej instancji przyjął, że niedochowanie przez Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego powyższego terminu i wszczęcie postępowania w sprawie zwolnienia P. M. ze służby było przedwczesne i naruszyło przepis art. 54 ust 2 ustawy o ABW oraz AW w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy. Z tego względu uznał, że zarówno rozkaz personalny z dnia 24 maja 2016 r., jak i rozkaz z dnia [...] lipca 2016 r., istotnie naruszają prawo i należy je uchylić.
Wskazał, że Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego ponownie rozpoznając sprawę oceni, czy w zaistniałym stanie faktycznym ziściły się wszystkie przesłanki wynikające z cytowanego powyżej art. 54 ustawy o ABW oraz AW, a następnie wyda rozstrzygnięcie, które należycie uzasadni.
Dodatkowo Sąd zaznaczył, że wobec stwierdzonego naruszenia prawa nie badał pozostałych okoliczności sprawy, tj. czy skarżący faktycznie nie wyraził zgody na zaproponowane stanowisko oraz czy i jaki wpływ na powyższe miało jego oświadczenie z dnia [...] kwietnia 2016 r. o wycofaniu swojego wcześniejszego stanowiska, ponieważ omawianie tych kwestii na tym etapie postępowania byłoby przedwczesne.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."), orzekł, jak w sentencji wyroku.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, reprezentowany przez radcę prawnego i zaskarżając wyrok w całości zarzucił:
I. na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1. art. 54 ust. 2 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1897, ze zm., dalej w skrócie "ustawa o ABW oraz AW"), poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że przepis ten należy odczytywać jako prawo funkcjonariusza do pozostawania w dyspozycji przynajmniej 12 miesięcy, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu powinna doprowadzić do wniosku, że funkcjonariusz nie tylko może, ale i powinien przebywać w dyspozycji Szefa ABW przez okres krótszy niż 12 miesięcy;
2. art. 54 ust. 3 ustawy o ABW oraz AW, poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że użyte w nim sformułowanie "po upływie okresu, o którym mowa w ust. 2" w każdym przypadku oznacza upływ 12 miesięcy, podczas gdy prawidłowa interpretacja tego przepisu powinna doprowadzić do wniosku, że okres, do którego w tym przepisie jest odniesienie, jest okresem faktycznego pozostawania w dyspozycji, którego koniec wyznacza data przedstawienia funkcjonariuszowi propozycji przeniesienia na określone stanowisko służbowe;
3. art. 54 ust. 3 ustawy o ABW oraz AW, poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, bez oparcia w przepisie, że oświadczenie woli funkcjonariusza o przyjęciu propozycji stanowiska służbowego wywołuje skutek natychmiast, natomiast odmowa przyjęcia zaproponowanych warunków służby skutkować powinna pozostawieniem funkcjonariusza w dyspozycji do momentu upływu 12 miesięcznego terminu, by dopiero wówczas możliwe było wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie zwolnienia ze służby; tymczasem zauważyć należy, że ustawodawca nie różnicuje tych dwóch stanów faktycznych – zgodnie z art. 54 ust. 3 ustawy o ABW oraz AW upływ okresu, o którym mowa w ust. 2 warunkuje zarówno możliwość natychmiastowego przeniesienia na określone stanowisko służbowe, jak i zwolnienia ze służby;
4. art. 54 ust. 3 w zw. z art. 60 ust. 2 pkt 6 w zw. z art. 60 ust. 4 ustawy o ABW oraz AW, poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na odczytaniu jego brzmienia bez uwzględnienia, iż przepis ten ma charakter ochronny w zakresie jakim przewiduje, że zwolnienie funkcjonariusza, który nie wyraził pisemnej zgody na przeniesienie na określone stanowisko służbowe odbywa się z zachowaniem uprawnień przewidzianych dla funkcjonariuszy zwalnianych na podstawie art. 60 ust. 2 pkt 6, chyba że funkcjonariusz ten spełnia warunki do zwolnienia ze służby na korzystniejszych zasadach oraz przypisanie tego charakteru przepisowi art. 54 ust. 2 ustawy o ABW oraz AW;
II. na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, które doprowadziło do nieprawidłowego uchylenia przez Sąd pierwszej instancji rozkazu personalnego Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, podczas gdy przy właściwej ich interpretacji i zastosowaniu, zapadłby wyrok odmienny, tj.:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a., polegające na tym, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd nie dokonał spójnego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia, a w konsekwencji nie sformułował również jasnych wskazań co do dalszego postępowania co czyni wyrok niemożliwym do wykonania;
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. i art. 170 § 1 P.p.s.a., poprzez odwołanie się w przedmiotowej sprawie do stanowiska prawnego przedstawionego w wyrokach zapadłych w odmiennym stanie faktycznym i prawnym niż w przedmiotowej sprawie, podczas gdy niewzięcie pod uwagę tych orzeczeń doprowadziłoby do wydania wyroku oddalającego skargę P. M.
Wskazując na powyższe zarzuty, wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, względnie, na wypadek uznania zasadności zarzutów naruszenia jedynie prawa materialnego, o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi, poprzez jej oddalenie. Ponadto wniósł o zasądzenie na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej, uzupełnionym pismem procesowym z dnia [...] listopada 2018 r., przedstawił argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych w niej zarzutów.
Podał m.in., że dokonana przez Sąd pierwszej instancji wykładnia art. 54 ust. 2 ustawy o ABW oraz AW jest sprzeczna z literalnym brzmieniem przepisu. Użyte przez ustawodawcę w tym przepisie sformułowanie "nie dłużej niż" oznacza, że ten 12-miesięczny okres należy traktować jako okres maksymalny, przez jaki funkcjonariusz może przebywać w dyspozycji. Jednocześnie ustawodawca, wbrew stanowisku Sądu, nie określił minimalnego okresu przebywania funkcjonariusza w dyspozycji.
Zdaniem autora skargi kasacyjnej, uwzględniając cel jaki przyświeca przenoszeniu funkcjonariuszy do dyspozycji (stosownie do § 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 11 marca 2003 r. w sprawie przenoszenia funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego do dyspozycji (Dz. U. Nr 52, poz. 453) jest nim oczekiwanie na wyznaczenie na inne stanowisko służbowe), uzasadnione jest stwierdzenie, że okres ten może wynosić zarówno miesiąc, jak i 11 miesięcy. Za słusznością powyższego stanowiska przemawia pośrednio brzmienie § 3 ust. 3 cyt. wyżej rozporządzenia, zgodnie z którym w rozkazie o przeniesieniu funkcjonariusza do dyspozycji określa się datę, z którą następuje przeniesienie funkcjonariusza do dyspozycji Szefa, nie ma w nim natomiast mowy o wskazywaniu granicznej daty przebywania w Grupie Dyspozycyjnej Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Decyzja o przeniesieniu funkcjonariusza do dyspozycji jest z założenia decyzją tymczasową i pozostaje w mocy do chwili pojawienia się możliwości mianowania funkcjonariusza na inne stanowisko służbowe, co powinno nastąpić w ciągu 12 miesięcy.
W ocenie skarżącego kasacyjnie, w oparciu o literalne brzmienie art. 54 ust. 2 ustawy o ABW oraz AW nie sposób wywieść, że przepis ten stanowi gwarancję dla funkcjonariusza przebywania w grupie dyspozycyjnej przez okres co najmniej 12 miesięcy. Adresatem tej normy jest Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego na którego nałożono obowiązek skonkretyzowania w czasie krótszym, niż owe 12 miesięcy treści stosunku służbowego funkcjonariusza, poprzez przedstawienie mu określonej propozycji stanowiska.
Omawiany przepis faktycznie ma charakter ochronny, lecz w innym znaczeniu niż przypisuje mu Sąd. Zadaniem tej regulacji jest nie tyle utrzymywanie status quo polegające na pozostawieniu funkcjonariusza w Grupie Dyspozycyjnej, co rzekomo ma zapobiec nagłym zmianom statusu funkcjonariusza, a właśnie możliwie najszybsze unormowanie jego sytuacji faktycznej i prawnej poprzez przedstawienie mu propozycji stanowiska pozwalającego efektywnie wykorzystać jego kwalifikacje.
Ponadto autor skargi kasacyjnej zauważył, iż stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie dokonującego wykładni art. 54 ust. 2 ustawy o ABW oraz AW jest niekonsekwentne. Gdyby przyjąć za Sądem, że funkcjonariusz powinien pozostawać w dyspozycji obligatoryjnie przez okres 12 miesięcy, to bezskuteczne byłoby wcześniejsze składanie funkcjonariuszowi propozycji objęcia określonego stanowiska. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu upływ okresu (12 miesięcy) warunkuje zarówno przeniesienie funkcjonariusza na określone stanowisko służbowe, jak i zwolnienie go ze służby w przypadku niewyrażenia przez niego zgody na to przeniesienie. Rozumienie tego przepisu zaprezentowane przez Sąd jest niedopuszczalne także z tego względu, że prowadziłoby do sytuacji, w której przez okres 12 miesięcy nie jest możliwe efektywne wykorzystanie kompetencji funkcjonariusza na odpowiednim stanowisku.
Skarżący kasacyjnie uważa, że art. 54 ust. 3 ustawy o ABW oraz AW należy rozumieć w ten sposób, iż funkcjonariusz może przebywać w dyspozycji Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego przez dowolny okres czasu, nie dłuższy niż 12 miesięcy. W tym czasie Szef jest zobligowany do znalezienia dla funkcjonariusza stanowiska odpowiadającego jego kwalifikacjom. Z chwilą jego znalezienia przedstawia funkcjonariuszowi propozycję jego objęcia i w zależności od jego decyzji (przyjęcia bądź odmowy przyjęcia propozycji) albo mianuje go na to stanowisko, albo też zwalnia ze służby. Przy czym zwolnienie ze służby na tej podstawie prawnej nie odbywa się natychmiastowo, gdyż art. 54 ust. 3 ustawy o ABW oraz AW stanowi, że zwolnienie następuje z zachowaniem uprawnień przewidzianych dla funkcjonariuszy zwalnianych na podstawie art. 60 ust. 2 pkt 6, chyba że funkcjonariusz spełnia warunki do zwolnienia ze służby na korzystniejszych zasadach. W takim przypadku ma zastosowanie art. 60 ust. 4 w/w ustawy, który stanowi, że zwolnienie ze służby następuje po upływie 6 miesięcy od dnia podjęcia decyzji o likwidacji jednostki organizacyjnej ABW lub jej reorganizacji. Powyższy przepis mający charakter gwarancyjny został zastosowany w odniesieniu do P. M.
Ponadto autor skargi kasacyjnej zauważył, że zaaprobowanie wykładni art. 54 ust. 2 ustawy o ABW oraz AW dokonanej przez Sąd pierwszej instancji prowadziłoby do sytuacji, w której zwolnienie ze służby funkcjonariusza przebywającego w dyspozycji Szefa Agencji Bezpieczeństw Wewnętrznego, w przypadku nieprzyjęcia przez niego propozycji kadrowej, następowałoby nie po upływie 12 miesięcy od dnia, w którym funkcjonariusz został przeniesiony do dyspozycji, ale po upływie 18 miesięcy. W przypadku gdy organ uznał, że skarżący nie wyraził zgody na przyjęcie zaproponowanego stanowiska, winien – zgodnie z wykładnią przepisu art. 54 ust. 2 cyt. ustawy, pozostawić skarżącego w dyspozycji do momentu upływu powyższego terminu i dopiero po jego upływie wszcząć procedurę zwolnienia ze służby. Taki pogląd stoi w rażącej sprzeczności nie tylko z interesem społecznym tożsamym z interesem służby, ale również godzi w elementarne poczucie sprawiedliwości. Funkcjonariusz korzystałby z bezgranicznego immunitetu gwarantującego mu pozostawanie w stosunku służbowym przez bardzo długi czas w sytuacji faktycznego braku możliwości wykorzystania go do realizacji zadań Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego zgodnie z potrzebami służby.
P. M., reprezentowany przez adwokata, w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Ustosunkowując się do zarzutów naruszenia podanych w skardze kasacyjnej przepisów stwierdził, że są one niezasadne, a zaskarżony wyrok odpowiada prawu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
W przedmiotowej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a., a więc zarzutach zarówno naruszenia prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. Co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (por. wyroki NSA z dnia: 27 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 819/11, LEX nr 1217424; 26 marca 2010 r., sygn. akt II FSK 1842/08, LEX nr 596025; 4 czerwca 2014 r., sygn. akt II GSK 402/13, LEX nr 1488113). W rozpoznawanej sprawie zarzuty te jednak w sposób bezpośredni wiążą się z zarzutami naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawa materialnego, stąd ocena przez Naczelny Sąd Administracyjny zarzutów naruszenia przepisów postępowania wymaga uprzedniego odniesienia się do zasadniczego problemu w niniejszej sprawie, tj. zasadności uchylenia przez Sąd pierwszej instancji zaskarżonego rozkazu personalnego oraz poprzedzającego go rozkazu personalnego Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego – w sytuacji zarzucanego naruszenia prawa materialnego, tj. błędnej wykładni art. 54 ust. 2 i ust. 3 ustawy o ABW oraz AW.
Spór prawny między stronami dotyczy wykładni art. 54 ust. 2 i 3 ustawy o ABW oraz AW i wymaga wyjaśnienia, czy przewidziana w art. 54 ust. 2 cyt. ustawy możliwość pozostawania przez funkcjonariusza w dyspozycji Szefa ABW nieprzerwanie nie dłużej niż 12 miesięcy oznacza, że w przypadku przedstawienia funkcjonariuszowi przed upływem tego okresu propozycji przeniesienia na określone stanowisko, w sytuacji, gdy nie wyrazi on pisemnej zgody na przeniesienie na to stanowisko, zwolnienie go ze służby na podstawie art. 54 ust. 3 tej ustawy może nastąpić dopiero po upływie okresu, o którym mowa w art. 54 ust. 2 omawianej ustawy, a więc 12 miesięcy?
Wskazać należy, iż przeniesienie funkcjonariusza do dyspozycji jest jedną z form pełnienia przez niego służby. Sposób pełnienia służby przez funkcjonariusza pozostającego w dyspozycji Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego określają przepisy rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 11 marca 2003 r. w sprawie warunków i trybu przenoszenia funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego do dyspozycji, wydanego na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 54 ust. 4 ustawy o ABW oraz AW. Z § 2 i § 4 tego rozporządzenia wynika, że przeniesienie funkcjonariusza do dyspozycji Szefa może nastąpić w przypadku przewidywanego wyznaczenia funkcjonariusza na inne stanowisko służbowe. Dokonując przeniesienia funkcjonariusza do dyspozycji, uwzględnia się dotychczasowy przebieg służby funkcjonariusza, posiadane przez niego kwalifikacje zawodowe oraz predyspozycje, istniejące możliwości etatowe i potrzeby ewentualnego mianowania funkcjonariusza na inne stanowisko służbowe.
Analiza tych przepisów prowadzi do wniosku, że celem przeniesienia funkcjonariusza do dyspozycji Szefa jest oczekiwanie na wyznaczenie na inne stanowisko służbowe. Instytucja przeniesienia funkcjonariusza do dyspozycji ma zatem charakter tymczasowy i trwa do chwili pojawienia się możliwości mianowania funkcjonariusza na inne stanowisko służbowe, które powinno nastąpić w ciągu okresu 12 miesięcy. Jednocześnie zauważyć należy, iż stosownie do treści § 3 ust. 3 w/w rozporządzenia w rozkazie personalnym o przeniesieniu funkcjonariusza do dyspozycji Szefa określa się jedynie datę, z którą następuje przeniesienie funkcjonariusza do dyspozycji Szefa, natomiast nie oznacza się daty granicznej przebywania w tej dyspozycji. Oznacza to, że okres pozostawania funkcjonariusza w dyspozycji Szefa, w zależności o terminu przedstawienia funkcjonariuszowi propozycji kadrowej dotyczącej innego stanowiska służbowego i zachowania funkcjonariusza w tym przedmiocie, a więc wyrażenia zgody na przeniesienie na zaproponowane stanowisko służbowe bądź niewyrażenia pisemnej zgody na przeniesienie na to stanowisko, może być krótszy niż 12 miesięcy.
W świetle § 5 powołanego rozporządzenia, funkcjonariuszowi pozostającemu w dyspozycji Szefa można wyznaczyć stały zakres obowiązków służbowych. W okresie pozostawania w dyspozycji funkcjonariusz może zostać wyznaczony do wykonywania określonych zadań służbowych, jeżeli charakter tych zadań odpowiada posiadanym przez funkcjonariusza kwalifikacjom, lub do pełnienia, na określonych warunkach, dyżurów, a także skierowany do odbycia odpowiednich kursów, szkoleń lub praktyk zawodowych. Funkcjonariuszowi pozostającemu w dyspozycji Szefa można udzielić urlopu wypoczynkowego i urlopu dodatkowego.
Okres pełnienia przez funkcjonariusza służby w dyspozycji określa art. 54 ust. 2 ustawy o ABW oraz AW stanowiąc, że wynosi on "nie dłużej niż 12 miesięcy". Z art. 54 ust. 3 tej ustawy, określającego zasady i tryb zwolnienia funkcjonariusza, wynika nawiązanie do okresu, o którym mowa w art. 54 ust. 2. W tym przepisie jest mowa o pozostawaniu funkcjonariusza w dyspozycji Szefa Agencji. Czas trwania tego okresu nie został jednak ściśle określony. Rozpoczyna się w chwili odwołania funkcjonariusza z dotychczas zajmowanego stanowiska i przeniesienia do dyspozycji Szefa (art. 54 ust. 1). Kończy się z chwilą przeniesienia funkcjonariusza na określone stanowisko służbowe lub zwolnienia ze służby, w razie niewyrażenia zgody na przeniesienie na zaproponowane stanowisko, z tym, że:
1) okres pozostawania funkcjonariusza w dyspozycji może trwać nieprzerwanie nie dłużej, niż 12 miesięcy,
2) zwolnienie funkcjonariusza następuje z zachowaniem uprawnień przewidzianych dla funkcjonariuszy zwalnianych na podstawie art. 60 ust. 2 pkt 6 ustawy o ABW oraz AW, chyba że spełnia warunki do zwolnienia ze służby na korzystniejszych zasadach.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonując wykładni art. 54 ust. 3 cyt. ustawy brak jest podstaw do utożsamiania "okresu, o którym mowa w ust. 2" w każdym przypadku z okresem 12 miesięcy. Trafność tego stwierdzenia potwierdza użycie przez ustawodawcę w tym przepisie określenia "nie dłużej". Pogląd prezentowany przez P. M. i Sąd pierwszej instancji byłby uprawniony w przypadku, gdyby ustawodawca w omawianym przepisie posłużył się określeniem, "po upływie okresu pozostawania w dyspozycji Szefa, który to okres trwa 12 miesięcy" bądź przepis ten otrzymałby brzmienie "Funkcjonariusz pozostaje w dyspozycji Szefa Agencji, w której pełni służbę nieprzerwanie co najmniej 12 miesięcy".
Zauważyć należy, iż z powołanych przepisów art. 54 ust. 2 i 3 ustawy o ABW oraz AW wynika, że przede wszystkim regulują one czynności, których skutkiem jest zakończenie okresu pozostawania funkcjonariusza w dyspozycji. Wpływ funkcjonariusza na swój status w okresie pozostawania w dyspozycji sprowadza się do tego, że może on wyrazić zgodę na przeniesienie na określone stanowisko służbowe. Wówczas okres pozostawania funkcjonariusza w dyspozycji kończy się przeniesieniem na określone stanowisko służbowe. Natomiast w przypadku, gdy funkcjonariusz nie wyrazi pisemnej zgody na przeniesienie na określone stanowisko służbowe okres pozostawania w dyspozycji kończy się zwolnieniem go ze służby z zachowaniem uprawnień przewidzianych dla funkcjonariuszy zwalnianych na podstawie art. 60 ust. 2 pkt 6 cyt. ustawy, chyba że spełnia warunki do zwolnienia ze służby na korzystniejszych zasadach. Termin, o którym mowa w omawianych przepisach, jest zatem tylko dopełnieniem normy zasadniczej.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż powyższe rozważania upoważniają do stwierdzenia, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokonał błędnej wykładni art. 54 ust. 2 i ust. 3 ustawy o ABW oraz AW. Niezasadnie przyjął, że przepis art. 54 ust. 2 tej ustawy stanowi dla funkcjonariusza uprawnienie o charakterze ochronnym – przebywania w dyspozycji Szefa Agencji przez okres co najmniej 12 miesięcy. Tymczasem użyte w tym przepisie sformułowanie "nie dłużej niż 12 miesięcy" oznacza jedynie maksymalny okres przez który funkcjonariusz może przebywać w dyspozycji. Przedstawiona przez Sąd pierwszej instancji interpretacja tego przepisu, przy uwzględnieniu treści art. 54 ust. 3 w/w ustawy oznaczałaby, że przed upływem tego okresu składanie przez organ funkcjonariuszowi propozycji przeniesienia na inne stanowisko byłoby bezskuteczne.
W zakresie art. 54 ust. 3 w/w ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nietrafnie przyjął, że użyte w tym przepisie sformułowanie "po upływie okresu, o którym mowa w ust. 2" w każdym przypadku oznacza upływ 12 miesięcy. Jak wyżej wykazano, okres, o którym mowa w tym przepisie to okres faktycznego przebywania przez funkcjonariusza w dyspozycji, który kończy się przeniesieniem na określone stanowisko służbowe w przypadku przyjęcia propozycji w tym przedmiocie lub zwolnieniem ze służby w przypadku niewyrażenia zgody na to przeniesienie.
Ponadto zauważyć należy, iż art. 54 ust. 3 omawianej ustawy nie różnicuje dwóch stanów faktycznych określonych w tym przepisie, gdyż upływ okresu, o którym mowa w art. 54 ust. 2, warunkuje możliwość zarówno przeniesienia na określone stanowisko służbowe, jak i zwolnienia ze służby. Brak jest zatem podstaw do twierdzenia, że przyjęcie przez funkcjonariusza zaproponowanego stanowiska służbowego skutkuje tym, że zostaje on na to stanowisko przeniesiony (mimo że nie upłynął termin 12 miesięcy pozostawania w dyspozycji), natomiast w przypadku nieprzyjęcia zaproponowanego określonego stanowiska służbowego nie zostaje on ze służby zwolniony i pozostaje w niej aż do upływu tego okresu. W konsekwencji oznaczałoby to, że funkcjonariusz pozostający w dyspozycji, który nie przyjął zaproponowanego stanowiska służbowego, mógłby być zwolniony nie po upływie 12 miesięcy od dnia, w którym został przeniesiony do dyspozycji, ale przy uwzględnieniu regulacji zawartej w art. 60 ust. 2 pkt 6 w zw. z art. 60 ust. 4 w/w ustawy – dopiero po upływie 18 miesięcy. W istocie w takim przypadku funkcjonariusz miałby zagwarantowane pozostawanie w służbie bez możliwości jego wykorzystania do realizacji zadań Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego zgodnie z potrzebami służby.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, na uwzględnienie zasługiwał również zarzut naruszenia art. 54 ust. 3 w zw. z art. 60 ust. 2 pkt 6 w zw. z art. 60 ust. 4 ustawy o ABW oraz AW. Sąd pierwszej instancji, dokonując wykładni pierwszego z tych przepisów i kwalifikując jako przepis ochronny nie dostrzegł, że takim przepisem jest jedynie art. 60 ust. 4 tej ustawy. Zachowanie uprawnień przewidzianych dla funkcjonariuszy zwalnianych na podstawie art. 60 ust. 2 pkt 6 w/w ustawy oznacza nawiązanie do likwidacji jednostki organizacyjnej Agencji lub jej reorganizacji połączonej ze zmniejszeniem obsady etatowej. Zgodnie z art. 60 ust. 4 ustawy o ABW oraz AW, zwolnienie funkcjonariusza ze służby następuje po upływie 6 miesięcy (a ze służby przygotowawczej, w której skarżący nie pozostawał, w terminie 3 miesięcy) od dnia podjęcia decyzji o likwidacji jednostki organizacyjnej Agencji lub jej reorganizacji. Początkiem biegu terminu określonego w art. 60 ust. 4 cyt. ustawy nie jest zatem data wydania decyzji o zwolnieniu, lecz data zdarzenia skutkującego zaistnieniem przesłanki zwolnienia. W przypadku art. 60 ust. 2 pkt 6 omawianej ustawy jest to data podjęcia decyzji o likwidacji jednostki organizacyjnej Agencji lub jej reorganizacji. Stosując zasady określone w art. 60 ust. 4 w związku z art. 60 ust. 2 pkt 6 powołanej ustawy, uznać należy, iż początkiem biegu terminu zwolnienia ze służby na podstawie art. 54 ust. 3 jest zdarzenie stanowiące podstawę zwolnienia funkcjonariusza na podstawie tego przepisu. Tym zdarzeniem jest czynność prawna funkcjonariusza o niewyrażeniu pisemnej zgody na przeniesienie na określone stanowisko proponowane przez organ.
W rozpoznawanej sprawie tak rozumiany termin zwolnienia skarżącego ze służby został przez organ zachowany. Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego przyjął, że P. M., który pozostawał w dyspozycji od dnia [...] listopada 2015 r., odmówił przyjęcia przedstawionej mu propozycji z dnia [...] lutego 2016 r. przeniesienia na określone stanowisko służbowe w innej miejscowości w dniu 7 marca 2016 r. W związku z powyższym, Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego rozkazem personalnym z dnia [...] maja 2016 r., utrzymanym w mocy rozkazem personalnym z dnia [...] lipca 2016 r., zwolnił wyżej wymienionego funkcjonariusza ze służby z dniem [...] września 2016 r., a więc z zachowaniem omówionego wyżej uprawnienia. Zwolnienie P. M. ze służby nastąpiło po upływie 6 miesięcy od daty niewyrażenia przez niego pisemnej zgody na przeniesienie na zaproponowane przez organ określone stanowisko służbowe.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wykazana zasadność zarzutów naruszenia podanych wyżej przepisów prawa materialnego skutkowała uwzględnieniem zarzutów naruszenia określonych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów postępowania. Z uwagi na fakt, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przyznał, że w rozpoznawanej sprawie nie badał istotnych okoliczności, tj. czy P. M. faktycznie nie wyraził zgody na zaproponowane stanowisko oraz czy i jaki wpływ na powyższe miało złożone przez niego oświadczenie z dnia [...] kwietnia 2016 r. o wycofaniu swojego wcześniejszego stanowiska, brak było podstaw do uznania przez Sąd drugiej instancji, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona i zastosowanie art. 188 P.p.s.a.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji wyroku. Sąd pierwszej instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy uwzględni przedstawioną wykładnię przepisów ustawy o ABW oraz AW i rozważy zastosowanie tych przepisów przez Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w stanie faktycznym niniejszej sprawy.
O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto w oparciu o art. 207 § 2 P.p.s.a., odstępując od zasądzenia ich zwrotu na rzecz organu. Skład orzekający podzielił pogląd zaprezentowany w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 stycznia 2008 r., sygn. akt I FSK 140/07 i z dnia 21 lutego 2012 r., sygn. akt II GSK 51/11, że jeżeli wyłączną przyczyną sprawiającą, że doszło do postępowania kasacyjnego było wadliwe orzeczenie Sądu pierwszej instancji, które spowodowało wniesienie skargi kasacyjnej uwzględnionej przez Naczelny Sąd Administracyjny, to brak jest dostatecznych podstaw do tego, aby obciążyć stronę, która wniosła skargę do Sądu pierwszej instancji, kosztami postępowania kasacyjnego na podstawie art. 203 pkt 2 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło