I SA/Wr 1328/16

WyrokWSA we Wrocławiu2017-02-08

Skład orzekający: Henryka Łysikowska, Daria Gawlak-Nowakowska, Marta Semiczek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy włączenie nieruchomości do majątku wspólnego małżonków w drodze umowy o rozszerzenie wspólności ustawowej stanowi nabycie tej nieruchomości w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przez drugiego małżonka, co skutkowałoby rozpoczęciem biegu pięcioletniego terminu do opodatkowania dochodu ze sprzedaży od daty tej umowy?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że umowa majątkowa rozszerzająca wspólność ustawową jest czynnością prawną organizacyjną, a włączenie nieruchomości stanowiącej majątek odrębny jednego małżonka do majątku wspólnego nie jest nabyciem w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. przez drugiego małżonka. Wspólność majątkowa małżeńska jest współwłasnością łączną bezudziałową, a rozporządzanie udziałami w majątku wspólnym jest niedopuszczalne do czasu ustania wspólności. W związku z tym, pięcioletni termin do opodatkowania dochodu ze sprzedaży nieruchomości należy liczyć od daty pierwotnego nabycia nieruchomości przez jednego z małżonków, a nie od daty zawarcia umowy rozszerzającej wspólność.
Stan faktyczny
Skarżący G. S. zakwestionował interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej dotyczącą skutków podatkowych sprzedaży nieruchomości. Nieruchomość została pierwotnie nabyta przez żonę skarżącego w 2006 r. do jej majątku osobistego. W 2013 r. włączono ją do majątku wspólnego małżonków na mocy umowy rozszerzającej wspólność ustawową. Skarżący planował sprzedaż nieruchomości w 2016 r. i uważał, że pięcioletni termin do opodatkowania należy liczyć od 2006 r. Organ podatkowy uznał, że termin ten rozpoczął bieg w 2013 r., od daty zawarcia umowy rozszerzającej wspólność.
Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej interpretacji indywidualnej oraz zasądzenie od Dyrektora Izby Skarbowej w P. na rzecz skarżącego kwoty 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryka Łysikowska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, Sędzia WSA Marta Semiczek, Protokolant specjalista Edyta Luniak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 8 lutego 2017 r. sprawy ze skargi G. S. na interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w P. działającego w imieniu Ministra Finansów z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych I. uchyla zaskarżoną interpretację; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w P. na rzecz skarżącego kwotę 200 (słownie: dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi wniesionej przez G. S. (wnioskodawca, skarżący) jest interpretacja indywidualna Dyrektora Izby Skarbowej w P. działającego z upoważnienia Ministra Finansów (dalej: organ podatkowy) z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] dotycząca przepisów ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. – o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 361 ze zm., dalej: u.p.d.o.f.) w zakresie skutków podatkowych sprzedaży nieruchomości. Z wniosku o interpretację wynika, że żona wnioskodawcy – będąc osobą stanu wolnego – dnia 15 marca 2006 r. nabyła działkę budowlaną zabudowaną budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym. W dniu 6 kwietnia 2013 r. wnioskodawca zawarł związek małżeński. Aktem notarialnym z dnia 8 maja 2013 r. została poszerzona wspólność ustawowa małżeńska między innymi o nieruchomość zabudowaną budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym. Wnioskodawca wraz z żoną planują w 2016 r. sprzedaż nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym. W związku z powyższym zadano pytanie: Czy włączenie nieruchomości do majątku wspólnego w drodze umowy o rozszerzenie wspólności ustawowej stanowiącej majątek odrębny jednego małżonka jest nabyciem tej nieruchomości w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przez drugiego małżonka? Zdaniem wnioskodawcy umowa rozszerzająca wspólność majątkową małżeńską jest czynnością prawną organizacyjną, która reguluje stosunki majątkowe między małżonkami. Włączenie nieruchomości stanowiącej majątek odrębny jednego z małżonków do majątku wspólnego nie stanowi nabycia w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8. Wnioskodawca uważa, że pięcioletni termin, o którym mowa w ww. przepisie, należy liczyć od końca roku kalendarzowego, w którym małżonka nabyła sporną nieruchomość. Podkreślił, że wspólność małżeńską, która jest współwłasnością łączną, cechuje bezudziałowy charakter. Oznacza to, że w przypadku sprzedaży nieruchomości każdy z małżonków zbywa całą nieruchomość, a nie udziały w tej nieruchomości, a cały przychód ze sprzedaży wchodzi niepodzielnie do majątku wspólnego. Każdy z małżonków jest właścicielem całej nieruchomości i całego dochodu z jej sprzedaży. Skoro w małżeńskiej wspólnocie majątkowej nie występują udziały, to każdy z małżonków ma prawo do całości nieruchomości, a więc za datę nabycia nieruchomości należy uznać datę nabycia nieruchomości przez żonę. Małżeńska wspólnota majątkowa stanowi szczególną odmianę współwłasności i jako taka nie może być traktowana odrębnie. W opisanej na wstępie interpretacji organ podatkowy uznał stanowisko wnioskodawcy za nieprawidłowe. W uzasadnieniu interpretacji organ omówił przepisy art. 9 ust. 1, art. 10 ust. 1 pkt 8, art. 30e ust. 1 i 4, art. 45 u.p.d.o.f. oraz art. 31 § 1, art. 47 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2012 r., poz. 788 ze zm., dalej: k.r.i.o.) oraz art. 29 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r., poz. 613 ze zm., dalej: O.p.). Wyjaśnił organ podatkowy, że przepis art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) - c) u.p.d.o.f. formułuje generalną zasadę, że sprzedaż nieruchomości, jej części lub udziału w nieruchomości oraz praw określonych w tym przepisie przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie, rodzi obowiązek podatkowy, stąd też decydujące znaczenie w kwestii opodatkowania dochodu z ww. tytułów ma moment i sposób nabycia nieruchomości (części, udziału). Zaznaczył organ podatkowy, że przepisy podatkowe nie zawierają definicji pojęcia "nabycie", ale jego interpretacja została przedstawiona w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) z 3 listopada 2009 r., sygn. akt II FSK 1489/08, w którym Sąd odwołał się do ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r., poz. 121, ze zm., dalej: k.c.) i stwierdził, że przez pojęcie "nabycie" użyte w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) u.p.d.o.f. należy rozumieć każde zwiększenie aktywów majątku podatnika. Wskazał organ podatkowy, że dla rozstrzygnięcia sprawy istotne jest ustalenie, czy włączenie nieruchomości stanowiącej majątek osobisty małżonka do majątku wspólnego małżonków w drodze umowy rozszerzającej ustawową wspólność majątkową stanowi jego nabycie przez drugiego małżonka w rozumieniu ww. przepisu. Dalej zacytował organ przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (k.r.i.o.), tj. art. 31 § 1 i 47 § 1 i stwierdził, że na podstawie umowy rozszerzającej ustawową wspólność majątkową małżonkowie mogą włączyć do majątku wspólnego nieruchomość, która została wcześniej (w przeszłości) nabyta do majątku osobistego jednego z małżonków. W konsekwencji drugi z małżonków nabywa prawo własności do tej nieruchomości w momencie zawarcia takiej umowy. Na tym polega skutek wsteczny umowy rozszerzającej ustawową wspólność majątkową małżonków. Następnie powołał się organ podatkowy na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Poznaniu z 14 czerwca 2012 r., sygn. akt I SA/Po 456/12 i podkreślił, że w myśl art. 29 § 1 O.p. w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim odpowiedzialność, o której mowa w art. 26 – stanowiąca zasadę odpowiedzialności podatnika za wynikające ze zobowiązań podatkowych podatki całym jego majątkiem – obejmuje majątek odrębny podatnika oraz majątek wspólny podatnika i jego małżonka. Należy zatem rozróżnić przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową w rozumieniu art. 31 k.r.i.o., które należą do majątku osobistego podatnika, który odpowiada nimi za wynikające z zobowiązań podatkowych podatki na zasadzie art. 26 O.p. oraz przedmioty majątkowe wchodzące w skład majątku wspólnego (dorobkowego) podatnika i jego małżonka, którymi wraz z podatnikiem odpowiada małżonek podatnika. Zauważył organ, że współmałżonek podatnika nie jest podatnikiem, a jedynie odpowiada majątkiem wspólnym za podatki. Jego odpowiedzialność wynika z długu małżonka i ograniczona jest do odpowiedzialności z majątku wspólnego. W znaczeniu materialnym przepis art. 29 § 1 O.p. nie tworzy statusu małżonka jako podatnika, lecz jedynie wyznacza zakres jego odpowiedzialności, ograniczając go do majątku wspólnego małżonków, co ma wyraźne przełożenie na przedmiot egzekucji administracyjnej, która w przypadku istnienia pomiędzy podatnikiem i jego małżonkiem wspólności majątkowej, poza majątkiem odrębnym podatnika, może być skierowana wyłącznie do przedmiotów majątkowych objętych tą wspólnością. W konsekwencji, w przypadku rozszerzenia wspólności majątkowej na przedmiot majątkowy, który uprzednio znajdował się w majątku osobistym podatnika lub jego małżonka, a w wyniku umowy majątkowej małżeńskiej wszedł w skład majątku dorobkowego, odpowiedzialność majątkiem wspólnym obejmie ten przedmiot, lecz dopiero od momentu, kiedy wszedł on do majątku wspólnego. Według tego też momentu należy dokonywać oceny prawnej tego zdarzenia. Innymi słowy, datą nabycia nieruchomości lub praw dla małżonka, który nie miał do nich prawa własności, będzie data zawarcia umowy rozszerzającej wspólność ustawową. Według organu podatkowego w niniejszej sprawie wnioskodawca nabył prawo do nieruchomości 8 maja 2013 r., tj. w dniu zawarcia z małżonkiem umowy rozszerzającej ustrój ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej. Z tą datą nabył prawo do udziału w nieruchomości i z tą datą uzyskał prawo do przedmiotowej nieruchomości. Skoro odpowiedzialność majątkiem wspólnym obejmuje nieruchomości lub prawa, ale dopiero od momentu, kiedy weszły do majątku wspólnego, to wszelkie uprawnienia jakie wnioskodawca chciałby czerpać z nabycia prawa własności do przedmiotowej nieruchomości datują się dopiero od 8 maja 2013 r. Reasumując, uznał organ podatkowy, że planowana w roku 2016 sprzedaż nieruchomości – do której wnioskodawcy przysługuje prawo własności od roku 2013 w wyniku umowy rozszerzającej ustrój ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej – stanowi dla wnioskodawcy źródło przychodu w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f., ponieważ nie upłynął pięcioletni okres wskazany w przepisie. Dochód podlega opodatkowaniu 19% podatkiem na zasadach określonych w art. 30e u.p.d.o.f. W skardze wnioskodawca wniósł o uchylenie zaskarżonej interpretacji w całości i zarzucił naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. w zw. z art. 47 § 1 k.r.i.o., poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że zawarcie umowy małżeńskiej rozszerzającej wspólność majątkową stanowi formę nabycia, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. W konsekwencji uznanie, że zbycie nieruchomości wskazanej we wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej stanowi źródło przychodów podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, a przez to stwierdzenie, że stanowisko przedstawione w ww. wniosku jest nieprawidłowe. W ocenie Skarżącego prawidłowa interpretacja powyższych przepisów powinna prowadzić do wniosku, że zawarcie umowy małżeńskiej rozszerzającej wspólność majątkową nie stanowi formy nabycia, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f., a tym samym zbycie nieruchomości przed upływem pięciu lat od daty zawarcia umowy o rozszerzenie ustawowej wspólności małżeńskiej nie stanowi źródła przychodów podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Zarzucił też naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 122 w zw. z art. 187 § 1 O.p., mające wpływ na treść orzeczenia, polegające na dokonaniu oceny wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej bez wszechstronnej i całościowej analizy jego treści i w konsekwencji poczynienie błędnych ustaleń prowadzących do uznania, że w związku ze sprzedażą przedmiotowej nieruchomości Skarżący obowiązany jest do uiszczenia należnego podatku w oparciu o art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. W sprawie, według Skarżącego, doszło też do naruszenia art. 14a § 1 w zw. z art. 121 § 1 Op., poprzez pominięcie ugruntowanego orzecznictwa sądowego w zakresie wykładni art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) u.p.d.o.f. w odniesieniu do jego stosowania w stanie faktycznym zaprezentowanym w treści zarzutu dotyczącego wskazanego wyżej naruszenia przepisów prawa materialnego oraz brak ustosunkowania się do argumentacji prawnej i orzecznictwa sądowego powołanego w uzasadnieniu wezwania do usunięcia naruszenia prawa z 8 września 2016 r., a w konsekwencji naruszenie zasady prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Skarżący, nie zgadzając się z interpretacją przepisów prawa materialnego, tj. art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. w zw. z art. 47 § 1 k.r.i.o., zarzucił, że organ podatkowy nieprawidłowo przyjął, iż w czasie trwania wspólności majątkowej małżeńskiej można naliczyć podatek dochodowy w stosunku do wnioskodawcy z tytułu sprzedaży nieruchomości. Organ pominął okoliczność, że do czasu ustania ustawowej wspólności majątkowej nie jest dopuszczalne dokonywanie żadnych czynności co do ustalenia wartości udziału. Nadto organ nie wyjaśnił w interpretacji, w jaki sposób należałoby ustalić podstawę opodatkowania. Według Skarżącego, z chwilą objęcia nieruchomości wspólnością majątkową, każdy z małżonków był uprawniony do całej rzeczy i cały przychód ze sprzedaży nieruchomości wszedł niepodzielnie do majątku wspólnego. Nie ma zatem podstaw do różnicowania sytuacji podatkowej małżonków na gruncie art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) u.p.d.o.f. Za bezzasadne uznał też Skarżący powołanie się przez organ podatkowy na art. 29 w zw. z art. 26 O.p., przepisy te mają bowiem znaczenie dla prowadzenia egzekucji, ale w żaden sposób nie modyfikują istoty bezudziałowego charakteru wspólności ustawowej. Na poparcie swojego stanowiska Skarżący powołał szereg wyroków sądów administracyjnych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi, nie znajdując podstaw prawnych do jej uwzględnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Kwestią sporną pomiędzy stronami pozostaje ocena na gruncie art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) u.p.d.o.f. skutków podatkowych sprzedaży przez małżonków nieruchomości objętej wspólnością majątkową, w sytuacji kiedy nieruchomość ta wcześniej została nabyta do majątku odrębnego przez jednego z małżonków, a następnie w drodze umowy rozszerzającej ustawową wspólność majątkową włączona do majątku wspólnego. Zdaniem organu podatkowego w pojęciu "nabycia" z art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) u.p.d.o.f mieści się powiększenie majątku wspólnego na skutek zawarcia umowy rozszerzającej ustawową wspólność majątkową. Po stronie małżonka, który w drodze umowy rozszerzającej wspólność majątkową "nabył" nieruchomość, a następnie przed upływem pięciu lat od daty zawarcia takiej umowy nieruchomość została sprzedana, powstaje obowiązek podatkowy zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) u.p.d.o.f. Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu podatkowego i stwierdził, że z chwilą objęcia nieruchomości wspólnością majątkową, każdy z małżonków był uprawniony do całej rzeczy i cały przychód ze sprzedaży nieruchomości wszedł niepodzielnie do majątku wspólnego. Nie ma zatem podstaw do różnicowania sytuacji podatkowej małżonków na gruncie art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) u.p.d.o.f. W ocenie Sądu stanowisko Skarżącego jest prawidłowe. Zauważyć należy, że zagadnienie, którego dotyczy sprawa było już przedmiotem rozważań sądów administracyjnych i do tez zawartych w zapadłych wyrokach, które pozostają zgodne z zajętym w sprawie poglądem, Sąd odwoła się w swoim uzasadnieniu (por. m.in. wyrok NSA z 9 kwietnia 2002 r., sygn. akt III SA 2717/00, wyrok NSA z 13 maja 2016 r., sygn. akt II FSK 1110/14, wyrok NSA z 7 kwietnia 2016 r., sygn. akt II FSK 313/14, wyrok WSA we Wrocławiu z 2 czerwca 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 156/15, wyrok WSA we Wrocławiu z 13 lipca 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 392/16: wyroki dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych CBOSA). Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c u.p.d.o.f. źródłem przychodu jest, z zastrzeżeniem ust. 2, odpłatne zbycie: a) nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości, b) spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub użytkowego oraz prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej, c) prawa wieczystego użytkowania gruntów, - jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie. Jak słusznie zaznaczył organ w zaskarżonej interpretacji, przepis ten formułuje generalną zasadę, że nie płaci się podatku dochodowego, jeśli od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie nieruchomości lub praw upłynęło pięć lat. Skład orzekający w sprawie podziela stanowisko sądów wyrażone w powołanych wyżej wyrokach co do interpretacji pojęcia "nabycia" określonego w art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f., a stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wyroku WSA we Wrocławiu z 13 lipca 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 392/16 przyjmuje za swoje. W wyroku tym Sąd wskazał, że pojęcie "nabycia" określone w art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. nie zostało zdefiniowane w ustawie. W tej sytuacji jego znaczenia należy poszukiwać na gruncie prawa cywilnego. Pojęcia "nabycia" nie można jednak rozumieć szeroko, tzn. że nabycie nieruchomości następuje z chwilą uzyskania prawa własności do nieruchomości, abstrahując od charakteru czynności prawnej, na podstawie której doszło do przysporzenia majątkowego w postaci nabycia własności rzeczy. Analiza orzecznictwa wskazuje, że nie wszystkie formy nabycia będą mieściły się w tym pojęciu. W uchwale siedmiu sędziów NSA z 17 grudnia 1996 r., FPS 7/96 (ONSA 1997/2, poz. 51) Sąd nie uznał za nabycie zwrotu wywłaszczonej uprzednio nieruchomości, mimo że decyzja wydana w tym przepisie miała charakter konstytutywny. Tak więc, nie każde przeniesienie własności jest nabyciem w rozumieniu ww. przepisu. Jednocześnie, w ww. uchwale NSA zwrócił uwagę na wyjątkowy – bo ograniczający swobodę dysponowania prawem własności – charakter art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f., co nakazuje ścisłą jego interpretację. NSA stwierdził też – na co skarżący zwrócił uwagę w skardze – że ewentualne wątpliwości prawne, które wystąpią przy jego stosowaniu, powinny być wyjaśniane na korzyść podatnika. Należy też zwrócić uwagę, że wbrew twierdzeniu organu podatkowego, w wyroku NSA z 3 listopada 2009 r., sygn. akt II FSK 1489/08 (CBOSA) nie została przedstawiona interpretacja pojęcia "nabycie" potwierdzająca jego stanowisko, a stan faktyczny, w którym ww. wyrok zapadł był odmienny, aniżeli w rozpoznawanej sprawie. W opisanym stanie faktycznym należało zatem przede wszystkim rozważyć charakter prawny wspólności majątkowej małżeńskiej oraz małżeńskiej umowy majątkowej rozszerzającej wspólność ustawową. Zgodnie z art. 31 § 3 k.r.i.o. z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków. Do majątku osobistego każdego z małżonków należą między innymi przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej, przedmioty nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowizn, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił (art. 33 k.r.i.o.). Małżonkowie mogą przez umowę zawartą w formie aktu notarialnego wspólność ustawową rozszerzyć lub ograniczyć albo ustanowić rozdzielność majątkową lub rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków (umowa majątkowa). Umowa rozszerzająca wspólność majątkową małżeńską uregulowana została w art. 47 § 1 k.r.i.o. Jest to umowa, której celem jest ustanowienie ustroju majątkowego między małżonkami w sposób odmienny od przewidzianego w przepisach o wspólności ustawowej. Wbrew stanowisku organu podatkowego umowa majątkowa rozszerzająca wspólność ustawową (art. 47 § 1 k.r.i.o.) – co wielokrotnie podkreślano w wyrokach sądów powszechnych i sądów administracyjnych – jest czynnością prawną organizacyjną, której przedmiotem jest regulacja majątkowoprawnych stosunków małżonków (por. A. Dyoniak: Glosa do uchwały SN; OSP 1993, z. 5, poz. 92) i włączenie do majątku małżonków, w drodze umowy rozszerzającej ustawową wspólność majątkową, nieruchomości stanowiącej majątek odrębny jednego małżonka nie jest nabyciem tej nieruchomości w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. przez drugiego małżonka. Takiej umowy majątkowej nie można utożsamiać ze zbyciem ani z nabyciem poszczególnych składników majątku, ani z nabyciem udziałów w tym majątku. Wspólność majątkowa wynikająca ze stosunku małżeństwa jest współwłasnością łączną (art. 196 § 1 k.c.) i ten typ współwłasności charakteryzuje się tym, że jest to współwłasność bezudziałowa, żaden z małżonków, w czasie jej trwania, nie może rozporządzać swymi prawami do majątku wspólnego, jest wspólnością masy majątkowej odpowiadającej pojęciu mienia (art. 44 k.c.). A zatem do czasu ustania ustawowej wspólności majątkowej nie jest dopuszczalne dokonywanie żadnych czynności co do ustalenia wartości udziału. Tym samym, nie można dokonać podziału przychodu ze sprzedaży nieruchomości, jaki przypada małżonkom, w celu wymierzenia podatku jednemu z nich, przed zniesieniem lub ustaniem wspólności majątkowej małżeńskiej. Sąd dodatkowo zwraca uwagę, że przy podzieleniu stanowiska organu podatkowego, że skarżący jest zobowiązany do uiszczenia podatku na podstawie art. 30e ust. 1 u.p.d.o.f. dlatego, że "udział" w nieruchomości nabył w drodze umowy majątkowej małżeńskiej rozszerzającej wspólność majątkową w dniu 8 maja 2013 r. i planują zbyć nieruchomość wraz z żoną w 2016 r., czyli przed upływem terminu pięciu lat, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f., dochodziłoby do zupełnie niezrozumiałego i nieakceptowanego zróżnicowania sytuacji małżonków przy istniejącej małżeńskiej wspólności majątkowej. W zaskarżonej interpretacji organ podatkowy co prawda zastrzegł, że interpretacja dotyczy wyłącznie sytuacji wnioskodawcy, jednakże zauważa Sąd, że okoliczności sprawy i obowiązujące w tym zakresie przepisy (omówione wyżej) nie dają podstaw do rozdzielenia skutków podatkowych zdarzenia zaistniałego w sprawie względem każdego z małżonków. Jako uzasadniony ocenia Sąd zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 30e ust. 1 i 4 u.p.d.o.f. i związane z nim niewyjaśnienie przez organ podatkowy sposobu, w jaki wnioskodawca miałby ustalić podstawę opodatkowania. Pytanie sformułowane w interpretacji bezpośrednio nie dotyczyło tej kwestii, jednak z uwagi na charakter wspólności majątkowej małżonków, pogląd wyrażony przez wnioskodawcę (wprost odwołujący się do bezudziałowego charakteru wspólności majątkowej) i w kontekście zajętego przez organ podatkowy stanowiska, w ocenie Sądu, organ podatkowy winien był w sposób kompleksowy wyjaśnić wnioskodawcy, w jaki sposób ma się rozliczyć. Interpretacje podatkowe mają pełnić funkcję praktyczną/użyteczną dla podmiotów składających wnioski i nie mogą pozostawiać wnioskodawcy w niepewności co do prawidłowego wg organu podatkowego zachowania się względem fiskusa. Nieuzasadnione w ocenie Sądu jest powoływanie się przez organ na przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące odpowiedzialności podatkowej osób pozostających w związkach małżeńskich i rozróżnienie w tych przepisach majątku wspólnego i majątku odrębnego – art. 29 O.p. oraz możliwość prowadzenia egzekucji jedynie z majątku objętego wspólnością ustawową, a więc z wyłączeniem majątku odrębnego. Powyższe, oznacza jedynie, że warunkiem prowadzenia egzekucji z prawa majątkowego małżonka jest by zostało ono objęte wspólnością ustawową. Natomiast przepisy te w żaden sposób nie wpływają na ocenę bezudziałowego charakteru wspólności ustawowej i nie usprawiedliwiają stanowiska organu. Natomiast za nieuzasadnione uznał Sąd zarzuty dotyczące naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania, tj. art. 122 w zw. z art. 187 § 1 oraz art. 14a § 1 O.p., podzielając w tym zakresie stanowisko organu podatkowego wyrażone w odpowiedzi na skargę. Jak słusznie wskazał organ przepisy art. 122 oraz art. 187 O.p. nie mają zastosowania w postępowaniu o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego. Wynika to z treści art. 14 h O.p., który to przepis wyraźnie wskazuje, jakie przepisy postępowania podatkowego stosuje się w sprawach dotyczących interpretacji indywidualnych. Natomiast przepis art. 14a § 1 O.p. nie ma zastosowania do instytucji interpretacji indywidualnej. W ponownie udzielonej interpretacji indywidualnej Minister Finansów zobowiązany jest uwzględnić stanowisko przedstawione w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Mając na uwadze przedstawione wyżej względy, zaskarżona interpretacja indywidualna podlegała uchyleniu na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło