I OW 198/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) sędzia del. NSA Jacek Hyla po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy C. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy C. a Prezydentem Miasta B. w przedmiocie wskazania organu właściwego do ponoszenia kosztów pomocy społecznej udzielonej M.M. postanawia: 1) odrzucić wniosek; 2) zwrócić Wójtowi Gminy C. ze środków Naczelnego Sądu Administracyjnego kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu od wniosku. Zastępca Dyrektora Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C., działając z upoważnienia Wójta Gminy C., po rozpatrzeniu wniosku M.M., decyzją z dnia 3 lutego 2016 r. nr [...] przyznał wyżej wymienionej zasiłek celowy na zakup posiłku i żywności w wysokości 400 zł, zaś decyzją z dnia 3 lutego 2016 r. nr [...] przyznał wyżej wymienionej zasiłek celowy na zakup leków w wysokości 100 zł. Następnie Zastępca Dyrektora Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. pismem z dnia 3 lutego 2016 r., na podstawie art. 101 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.: Dz. U. z 2015 r., poz. 163, dalej w skrócie "u.p.s."), zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. o zwrot wydatków poniesionych na realizację w/w świadczeń w postaci zasiłków celowych przyznanych M.M. w kwocie łącznie 500 zł. Wskazał, że M.M. jest osobą bezdomną, która była ostatnio zameldowana na pobyt stały w B., ul. [...], a zatem organem właściwym do ponoszenia w/w kosztów jest Prezydent Miasta B. Do pisma załączył fakturę nr [...] na kwotę 500 zł. Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. w piśmie z dnia 21 kwietnia 2016 r. zwrócił Gminnemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w C. w/w fakturę wraz z dokumentacją niniejszej sprawy oraz poinformował, że nie dokona na rzecz tego Ośrodka zwrotu kosztów świadczeń przyznanych M.M., w postaci zasiłków celowych w kwocie łącznie 500 zł. Podał, że z analizy posiadanej dokumentacji jednoznacznie wynika, że M.M. nie jest osobą bezdomną, a zatem właściwość organu należy ustalać zgodnie z art. 101 ust. 1 u.p.s., biorąc pod uwagę miejsce zamieszkania wyżej wymienionej, którym nie jest Miasto B. W związku z powyższym, Wójt Gminy C. pismem z dnia 14 lipca 2016 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Prezydentem Miasta B. w sprawie wskazania organu właściwego do ponoszenia kosztów pomocy społecznej udzielonej M.M. Prezydent Miasta B. w odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość stwierdził, że Miasto B. nie jest właściwe do zwrotu kosztów poniesionych przez Gminę C. w związku z przyznanymi M.M. zasiłkami celowymi. W uzasadnieniu odpowiedzi na wniosek podtrzymał prezentowaną dotychczas argumentację. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Rozstrzygnięcie tego rodzaju sporu sprowadza się do wskazania organu właściwego do załatwienia sprawy w postępowaniu jurysdykcyjnym. W konsekwencji spór o właściwość może powstać wyłącznie na gruncie indywidualnej sprawy administracyjnej o stanie faktycznym przedstawionym w piśmie skierowanym do organu, która podlega władczemu rozstrzygnięciu organów administracji publicznej, w szczególności w drodze decyzji administracyjnej, a co za tym idzie jest już przedmiotem prowadzonego postępowania administracyjnego lub nie stała się nim z tego powodu, że organ odmówił nadania postępowaniu dalszego biegu. Spór o właściwość nie może w ogóle powstać, jeżeli jeden z organów mających w tym sporze pozostawać załatwił już sprawę w sposób określony w art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), czyli co do zasady wydał decyzję administracyjną rozstrzygającą ją co do istoty. Wówczas wyznaczanie organu jest bezprzedmiotowe, a kwestię właściwości można badać wyłącznie w ramach kontroli prawidłowości podjętego aktu administracyjnego, przeprowadzonej w stosownym trybie, czy to przez organ orzekający w kwestii odwołania lub wniosku o stwierdzenie nieważności, czy to przez sąd administracyjny rozpoznający skargę na ten akt (por. postanowienia NSA z dnia: 14 czerwca 2012 r., sygn. akt I OW 66/12, LEX nr 1333874; 27 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OW 10/07, ONSAiWSA 2008/2/30; 12 stycznia 2012 r., sygn. akt II GW 7/11, LEX nr 1137977). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Wójt Gminy C. wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość w sprawie, w której – jak na wstępie wskazano – wydał już decyzje z dnia 3 lutego 2016 r. nr [...] i nr [...], którymi przyznał M.M. zasiłek celowy na zakup posiłku i żywności w wysokości 400 zł oraz zasiłek celowy na zakup leków w wysokości 100 zł. Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może wskazać organu właściwego do rozstrzygnięcia tej sprawy, a tym samym odnieść się do argumentów wnioskodawcy. Ponadto zauważyć należy, iż Wójt Gminy C. wystąpił z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość nie w ramach indywidualnej sprawy administracyjnej w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia podania M.M. o przyznanie zasiłku celowego, ale już po rozpatrzeniu jej wniosku decyzjami administracyjnymi, w związku z domaganiem się zwrotu poniesionych kosztów od innego organu, tj. Prezydenta Miasta B., który w jego ocenie jest właściwy w sprawie. Wskazać należy, iż tego rodzaju rozliczenie jest kwestią wtórną wobec przyznanego świadczenia i nie ma charakteru sprawy administracyjnej rozstrzyganej decyzją administracyjną (por. postanowienie NSA z dnia 18 czerwca 2008 r., sygn. akt I OW 55/08, LEX nr 494343). W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie spór o właściwość między organami nie występuje. W istocie dotyczy on bowiem wyłącznie kwestii związanej ze zwrotem wydatków poniesionych przez Wójta Gminy C. w związku z przyznanymi dla M.M., na mocy decyzji z dnia 3 lutego 2016 r., świadczeniami w postaci zasiłków celowych na zakup posiłku i żywności oraz leków. Zagadnienie dotyczące zwrotu wydatków gminie zostało przez ustawodawcę uregulowane w art. 101 ust. 7 u.p.s., na który zresztą powołał się Wójt Gminy C. w piśmie z dnia 3 lutego 2016 r., skierowanym do Prezydenta Miasta B. Zgodnie z tym przepisem, gmina właściwa ze względu na miejsce zamieszkania albo na ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały jest obowiązana do zwrotu wydatków gminie, która przyznała świadczenia w miejscu pobytu. Z powołanego przepisu nie wynika, aby zwrot wydatków gminie podlegał rozstrzygnięciu w formie decyzji administracyjnej. W orzecznictwie przyjmuje się, że rozliczenia między gminami następujące na podstawie art. 101 ust. 7 u.p.s. nie są załatwiane w formie decyzji administracyjnej, tym samym nie można mówić o wystąpieniu w tych sprawach sporu o właściwość w rozumieniu art. 22 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis art. 101 ust. 7 u.p.s. nie odnosi się bowiem do organów gmin i nie wyposaża ich w kompetencję do wydania decyzji, lecz do samych gmin. Dotyczy zatem relacji majątkowej między dwiema osobami prawnymi, przybierającej postać stosunku zobowiązaniowego, w ramach którego jednej osobie przysługuje roszczenie wobec drugiej o zapłatę określonej kwoty pieniężnej. Odmienną kwestią pozostaje fakt, że ten stosunek jest uwarunkowany wcześniejszym rozstrzygnięciem o charakterze administracyjnym, określającym kwotę podlegającą zwrotowi. Spór o zwrot wydatków stanowi sprawę cywilną należącą do właściwości sądu powszechnego, która nie może być załatwiona w drodze decyzji czy innego aktu administracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia: 28 lutego 2007 r., sygn. akt I OW 73/06, LEX nr 362165; 22 grudnia 2008 r., sygn. akt I OW 97/08, LEX nr 564278; 1 czerwca 2010 r., sygn. akt I OW 75/10, CBOSA; z dnia 8 lutego 2012 r., sygn. akt I OW 201/11, LEX nr 1120708; 22 września 2016 r., sygn. akt I OW 104/16, CBOSA). Z tego względu uznać należy, iż wniosek Wójta Gminy C. z dnia 14 lipca 2016 r., który ma na celu rozstrzygnięcie tego rodzaju kwestii spornej, a nie wyznaczenie organu właściwego do rozpatrzenia indywidualnej sprawy administracyjnej, nie dotyczy sporu o właściwość w rozumieniu art. 4 P.p.s.a. i jako niedopuszczalny – podlega odrzuceniu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 w zw. z art. 15 § 2, art. 64 § 3 i art. 193 P.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1 sentencji postanowienia. O zwrocie uiszczonego wpisu sądowego od wniosku orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 w zw. z art. 64 § 3 P.p.s.a. (pkt 2 sentencji postanowienia).