II GSK 2916/17
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-07-25
Skład orzekający: Maria Jagielska, Małgorzata Korycińska, Małgorzata Rysz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przedsiębiorca wykonujący przewóz drogowy może zostać zwolniony z odpowiedzialności za naruszenie przepisów dotyczących czasu pracy kierowców i rejestracji aktywności na karcie kierowcy, jeśli naruszenie to wynikało z działań kierowców, którzy świadomie nie rejestrowali okresów gotowości, aby umożliwić wykonanie zadania przewozowego w określonym terminie?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo ocenił, iż przedsiębiorca nie wykazał, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia przepisów dotyczących rejestracji aktywności na karcie kierowcy. Działania kierowców, polegające na świadomym nierejestrowaniu okresów gotowości w celu wykonania zadania przewozowego, nie stanowią nadzwyczajnych, nieprzewidzianych i niezależnych od przedsiębiorcy okoliczności, które wyłączałyby jego odpowiedzialność na podstawie art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym. Obowiązkiem przedsiębiorcy jest zapewnienie właściwej organizacji pracy kierowców i egzekwowanie przestrzegania przepisów.Stan faktyczny
Funkcjonariusze Inspekcji Transportu Drogowego zatrzymali do kontroli zespół pojazdów, stwierdzając, że kierowcy nie rejestrowali na karcie kierowcy okresów gotowości, co stanowi naruszenie przepisów o transporcie drogowym. Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na przedsiębiorcę karę pieniężną. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę przedsiębiorcy, uznając, że nie wykazał on braku wpływu na powstanie naruszenia. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną przedsiębiorcy.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Jagielska Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia NSA Małgorzata Rysz (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Michał Stępkowski po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 kwietnia 2017 r. sygn. akt III SA/Kr 168/17 w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od W. K. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 675 (sześćset siedemdziesiąt pięć) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z 10 kwietnia 2017 r. (sygn. akt III SA/Kr 168/17) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej zwany "WSA"), działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej zwanej "ppsa"), oddalił skargę W. K. (dalej zwanego "Skarżącym") na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej zwanego "GITD") z [...] listopada 2016 r. (nr [...]) w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym.
WSA orzekał w następującym stanie sprawy.
W dniu [...] sierpnia 2015 r. o godz. 7:00 na drodze krajowej nr 5 w miejscowości J. funkcjonariusze Inspekcji Transportu Drogowego zatrzymali do kontroli zespół pojazdów złożony z ciągnika siodłowego i naczepy, którym kierowali J. W. oraz Z. K., wykonując na rzecz i w imieniu Skarżącego przewóz bydła na trasie S. - D. - W. - S. Na podstawie analizy danych z tachografu cyfrowego oraz kart kierowców oraz na podstawie zeznań kierowców przesłuchanych w charakterze świadków stwierdzono, że kierowcy nie rejestrowali na karcie kierowcy "okresów gotowości" w rozumieniu art. 3 lit. b) dyrektywy 2002/15/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 11 marca 2002 r. w sprawie organizacji czasu pracy osób wykonujących czynności w trasie w zakresie transportu drogowego (Dz. Urz. UE L 80 z 23 marca 2002 r., s. 35 ze zm.).
Decyzją z [...] października 2016 r. Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (dalej zwany "WITD"), działając na podstawie art. 92a ust. 1, ust. 6 i ust. 7 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1414 ze zm.; dalej zwanej "utd"), nałożył na Skarżącego karę pieniężną w wysokości 5000 zł za naruszenie określone w lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do utd, to jest za nierejestrowanie za pomocą cyfrowego urządzenia rejestrującego na karcie kierowcy wskazań w zakresie aktywności kierowcy. Powołując się na dane z tachografu i kart kierowców oraz treść zeznań kierowców przesłuchanych w charakterze świadków, WITD ustalił, że kierowcy rozpoczęli przewóz w S. o godz. 17:45 w dniu 4 sierpnia 2016 r. i do godz. 3:45 w dniu 5 sierpnia 2016 r. pojazd prowadził Z. K., podczas gdy J. W. na miejscu pasażera pozostawał w gotowości, nie rejestrując jednak tej aktywności na karcie kierowcy. Następnie kierowcy zamienili się miejscami i przebyli trasę do momentu kontroli, przy czym Z. K. również nie rejestrował okresu gotowości na karcie kierowcy. WITD zaznaczył, że kierowcy zeznali, że brak rejestracji okresów gotowości wiązał się z tym, że kierowcom nie starczyłoby czasu pracy na podjęcie ładunku w dwóch miejscach (D. i W.), a następnie powrót do bazy w S. WITD nie znalazł żadnych okoliczności egzoneracyjnych określonych w art. 92c utd, które wskazywałyby na brak odpowiedzialności Skarżącego za naruszenie opisane w lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do utd. Zdaniem WITD, Skarżący nie przedstawił dowodów na brak wpływu na powstanie stwierdzonego naruszenia, a kierowcy zeznali, że do naruszenia doszło, ponieważ chcieli sprostać zadaniu przewozowemu powierzonemu im przez Skarżącego.
Skarżący złożył odwołanie od decyzji WITD. Podniósł w szczególności, że organ uchybił zasadom postępowania administracyjnego określonym w art. 6, art. 7 i art. 9 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23; dalej zwanej "kpa") i niezasadnie nie zastosował art. 92c utd.
Decyzją z [...] listopada 2016 r. GITD utrzymał w mocy decyzję WITD, podzielając stanowisko i ustalenia w niej zawarte.
Skarżący złożył do WSA skargę na decyzję GITD. Zarzucił w szczególności naruszenie art. 92c utd (przez nałożenie kary pieniężnej na przedsiębiorstwo, mimo że okoliczności sprawy wskazują, że nie miało ono wpływu na powstanie naruszenia), art. 77 § 1 kpa (przez brak zebrania wszelkich możliwych dowodów mających znaczenie w sprawie), art. 9 i art. 6 kpa (przez brak realizacji zasady prawdy obiektywnej) oraz art. 7 kpa.
WSA oddalił skargę.
Powołując się m.in. na art. 10 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/28 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenia Rady (WEG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 z 11 kwietnia 2006 r., s. 1 ze zm.), WSA stwierdził, że do obowiązków przedsiębiorcy należy prawidłowe zabezpieczenie, zorganizowanie zadania przewozowego, a następnie jego właściwa kontrola, a także właściwa dokumentacja czasu prowadzenia pojazdu, odebrania wymaganych przerw i odpoczynków przez kierowcę, jak i jej odpowiednie zabezpieczenie. WSA dodał, że szczegółowe uregulowania dotyczące użytkowania kart kierowcy i wykresówek zawiera art. 34 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz. Urz. UE L 60 z 28 lutego 2014 r., s. 1 ze zm.). WSA podkreślił, że nieprzestrzeganie obowiązków wynikających z tych przepisów stanowi podstawę do nałożenia kary pieniężnej w wysokości 5000 zł za naruszenie określone w lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do utd.
WSA stwierdził, że w sprawie bezsporne było naruszenie przepisów dotyczących rejestracji aktywności na kartach kierowców. Skarżący kwestionuje jedynie nałożenie na niego kary, podnosząc że nie miał wpływu na powstanie naruszenia, co powinno wyłączać jego odpowiedzialność na podstawie art. 92c utd.
WSA stwierdził, że art. 92c ust. 1 pkt 1 utd (określający przesłanki wyłączenia odpowiedzialności podmiotu wykonującego przejazd za stwierdzone naruszenie prawa) modyfikuje zakres obowiązków organu wynikający z zasady prawdy obiektywnej określonej w art. 7 kpa. Ciężar udowodnienia okoliczności wymienionych w art. 92c ust. 1 pkt 1 utd spoczywa bowiem na przedsiębiorcy, który musi wykazać, a nie tylko wskazać, że dołożył należytej staranności organizując przewóz i nie miał wpływu na naruszenie prawa przez kierowcę, przy czym brak takiego wpływu musi istnieć realnie.
WSA zwrócił uwagę, że dla zwolnienia się z odpowiedzialności za naruszenie przepisów o czasie pracy prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku podmiot wykonujący przewóz powinien zapewnić właściwą organizację i dyscyplinę pracy kierowców oraz prawidłowe zasady wynagradzania, a naruszanie wskazanych przepisów przez kierowcę musi być wynikiem takich zdarzeń i okoliczności, na powstanie których podmiot ten nie miał wpływu lub których nie mógł przewidzieć. Zdaniem WSA, dopiero wówczas spełnione są ustawowe przesłanki zwalniające przedsiębiorcę od odpowiedzialności za naruszanie przepisów utd, która zbliżona jest do odpowiedzialności ukształtowanej na zasadzie ryzyka. WSA zaznaczył przy tym (powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego), że działanie kierowców zatrudnionych przez przedsiębiorcę nie może być zakwalifikowane jako okoliczności spowodowane wystąpieniem nadzwyczajnych, nieprzewidzianych i niezależnych od przedsiębiorcy okoliczności, ponieważ powinnością przedsiębiorcy wykonującego transport drogowy jest zorganizowanie pracy kierowców w taki sposób, aby mogli przestrzegać obowiązujących przepisów prawa.
W ocenie WSA, organy administracji prawidłowo uznały, że Skarżący nie wykazał, że do naruszenia doszło wskutek niezależnych od niego okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń. Zdaniem WSA, samowolne przebywanie kierowców w kabinie pojazdu w trakcie przewozu bez logowania kart kierowców w tachografie świadczy o nieodpowiednim doborze pracowników przez Skarżącego jako przedsiębiorcę, a ponadto o niewłaściwej organizacji pracy, a zatem fakt ten nie wyłącza odpowiedzialności Skarżącego. WSA stwierdził, że przy zachowaniu należytej staranności, właściwego systemu motywacyjnego, szkoleniowego, czy innego rodzaju środków dyscyplinujących nie dochodziłoby do naruszeń przepisów utd.
WSA uznał, że ustalenia poczynione przez organy wynikają z prawidłowo zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a dokonana przez organ ocena materiału, w kontekście zastosowanych przepisów prawa materialnego, nie budzi zastrzeżeń. Zdaniem WSA, stanowisko organów zostało także prawidłowo uzasadnione w wydanych w sprawie decyzjach.
Skarżący złożył skargę kasacyjną od wyroku WSA, zaskarżając to orzeczenie w całości. Wniósł uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA (względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i wydanych w sprawie decyzji organów obu instancji), a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Oświadczył też, że zrzeka się rozprawy.
Skarżący zarzucił wyrokowi WSA naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1) "art. 145 § 1 pkt 1 lit." ppsa w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa - przez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i niewydanie decyzji w oparciu o całokształt okoliczności sprawy oraz uchybienie zasadzie rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a także przez orzekanie bez kierowania się zasadą słuszności interesu strony;
2) art. 106 § 3 ppsa oraz art. 134 § 1 ppsa w zw. z art. 7 kpa w zw. z art. 107 § 3 kpa - przez brak dokonania wyczerpujących ustaleń dotyczących kwestii nierejestrowania za pomocą urządzenia rejestrującego na karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi oraz w zakresie braku wykazania podstawy prawnej podjętej decyzji w sposób zgodny z obowiązującymi w tym zakresie przepisami;
3) art. 106 § 3 ppsa oraz art. 134 § 1 ppsa w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa - przez niepodjęcie czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz porzucenie obowiązku należytego wyjaśnienia sprawy.
W uzasadnieniu Skarżący stwierdził w szczególności, że przewoźnik nie może ponosić odpowiedzialności za zaniechania kierowców, którzy pomimo udzielonej instrukcji postępują wbrew zaleceniom pracodawcy. W takim przypadku nie ma przesłanek do ukarania za powyższe uchybienie przewoźnika, ponieważ odpowiedzialność za czyn spoczywa tylko i wyłącznie na kierowcach. Zdaniem Skarżącego, w niniejszej sprawie powinny znaleźć zastosowanie przepisy art. 92c utd, skoro Skarżący nie miał żadnego wpływu na działania kierowców, którzy postąpili niezgodnie z wcześniejszymi pouczeniami, naruszając tym samym przepisy prawa.
W piśmie z 1 sierpnia 2017 r. (złożonym w terminie 14 dni od doręczenia odpisu skargi kasacyjnej) GITD wniósł o przeprowadzenie rozprawy.
Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik GITD (radca prawny) wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm prawem przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 ppsa, a zatem w zakresie wyznaczonym w podstawach kasacyjnych przez stronę wnoszącą omawiany środek odwoławczy, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy, a które w niniejszej sprawie nie występują. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1 ppsa) i/lub naruszenia przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 ppsa). W przypadku podstawy kasacyjnej naruszenia przepisów postępowania, skuteczność postawionego w jej ramach zarzutu zależy od tego, czy uchybienie procesowe mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Chodzi zatem o wykazanie, że gdyby nie doszło do określonego naruszenia przepisów postępowania, to WSA mógłby wydać orzeczenie o treści innej niż orzeczenie zaskarżone skargą kasacyjną. Ponadto wszystkie zarzuty powinny być sformułowane jednoznacznie, tak aby pozwalały na wyznaczenie granic skargi kasacyjnej, w jakich Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać sprawę.
W tej sprawie Skarżący postawił w petitum skargi kasacyjnej trzy zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Dodatkowo w uzasadnieniu skargi kasacyjnej Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego, które miało polegać na niezastosowaniu art. 92c utd.
Skarga kasacyjna złożona w tej sprawie nie ma usprawiedliwionych podstaw.
W ramach zarzutów postawionych w pkt 2 i 3 petitum skargi kasacyjnej Skarżący wskazał na naruszenie przez WSA art. 106 § 3 ppsa. Zgodnie z art. 106 § 3 ppsa sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Z akt sprawy nie wynika, aby Skarżący w postępowaniu przed WSA wnosił o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu. Autor skargi kasacyjnej nie wyjaśnił również, jakie dowody uzupełniające WSA powinien był przeprowadzić z urzędu, ani dlaczego brak przeprowadzenia takiego postępowania dowodowego miał istotny wpływ na wynik postępowania sądowoadministracyjnego. Z uwagi na to należy uznać, że Skarżący nie wykazał, że WSA naruszył art. 106 § 3 ppsa.
Bezzasadny jest zarzut postawiony w pkt 2 skargi kasacyjnej w zakresie, w jakim wskazuje na naruszenie art. 134 § 1 ppsa w zw. z art. 7 w zw. z art. 107 § 3 kpa. Z art. 134 § 1 ppsa wynika, że sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z kolei art. 7 kpa stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Natomiast w art. 107 § 3 kpa ustawodawca określił, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA nie naruszył art. 134 § 1 ppsa przez uznanie, że: 1) organy administracji zgodnie z art. 7 kpa dokonały ustaleń w zakresie braku rejestrowania na karcie kierowcy wskazań odnośnie do prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi; 2) decyzje administracyjne zostały uzasadnione w sposób zgodny z art. 107 § 3 kpa. Okoliczność, że kierowcy skontrolowanego pojazdu nie rejestrowali swoich okresów gotowości, została ustalona na podstawie danych z tachografu cyfrowego oraz kart kierowców, a także na podstawie treści zeznań złożonych przez kierowców podczas kontroli. Skarżący w żaden sposób nie zakwestionował wiarygodności tych dowodów. Nie wyjaśnił też dlaczego przyjmuje, że ustalenia w tym zakresie nie były wyczerpujące (np. przez wskazanie jakie jeszcze ustalenia organy powinny były w tym zakresie poczynić). Wbrew twierdzeniu autora skargi kasacyjnej, wydane w sprawie decyzje zawierają wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, a w uzasadnieniach decyzji organy wyjaśniły dlaczego przyjęły, że w okolicznościach tej sprawy należało zastosować art. 92a utd i lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do utd, jak i dlaczego nie było podstaw do zastosowania wobec Skarżącego art. 92c utd.
Nie są zasadne również zarzuty postawione w pkt 1 oraz w pkt 3 petitum skargi kasacyjnej, wskazujące na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa (Naczelny Sąd Administracyjny uznał w świetle treści skargi kasacyjnej, że brak wskazania przez Skarżącego w petitum litery "c" przy art. 145 § 1 pkt 1 ppsa był wynikiem błędu pisarskiego) i art. 134 § 1 ppsa w związku z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa. Jak wskazano wyżej, z art. 134 § 1 ppsa wynika, że sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a art. 7 kpa stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Natomiast zgodnie z art. 77 § 1 kpa organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, zaś stosownie do art. 80 kpa Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Z kolei z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa wynika, że sąd administracyjny ma obowiązek uchylenia zaskarżonego aktu administracyjnego w przypadku uznania, że w postępowaniu administracyjnym doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że naruszenie wskazanych przepisów Skarżący wiąże z kwestią niezastosowania w sprawie art. 92c utd, a konkretnie ust. 1 pkt 1 tego artykułu, gdzie wskazano, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Kontrola przeprowadzenia przez organy postępowania dowodowego w zakresie podstaw do ewentualnego zastosowania w sprawie art. 92c ust. 1 pkt 1 utd musi zatem nastąpić z uwzględnieniem wykładni tego przepisu, ponieważ wykładnia ta determinuje zakres ustaleń faktycznych, których stwierdzenie pozwalałoby na zastosowanie tego przepisu w danej sprawie.
W zaskarżonym wyroku WSA przyjął, że zwolnienie przewoźnika na podstawie art. 92c ust. 1 pkt 1 utd z odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie prawa jest uzależnione od wykazania, że organizując przewóz przewoźnik uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać, a jedynie wskutek niezależnych od niego okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń doszło do naruszenia prawa. WSA podzielił też stanowisko wyrażane w orzecznictwie, że działanie kierowców zatrudnionych przez przedsiębiorcę nie może być zakwalifikowane jako okoliczności spowodowane wystąpieniem nadzwyczajnych, nieprzewidzianych i niezależnych od przedsiębiorcy okoliczności i że powinnością przedsiębiorcy wykonującego transport drogowy jest zorganizowanie pracy kierowców w taki sposób, aby mogli przestrzegać obowiązujących przepisów prawa.
W skardze kasacyjnej nie postawiono zarzutu, który kwestionowałby wykładnię art. 92c ust. 1 pkt 1 utd przyjętą przez WSA. Wobec tego należy przyjąć, że zastosowanie tego przepisu w okolicznościach tej sprawy wymagało wykazania przez Skarżącego (na którym spoczywał ciężar dowodu w zakresie wykazania okoliczności przemawiających za uwolnieniem się od odpowiedzialności administracyjnej), że naruszenie określone w lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do utd było spowodowane wystąpieniem nadzwyczajnych, nieprzewidzianych i niezależnych od Skarżącego okoliczności, które przy tym nie wynikały z działań lub zaniechań kierowców zatrudnionych przez Skarżącego.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA prawidłowo ocenił, że organy administracji bez naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa uznały, że okoliczności sprawy i zgromadzony materiał dowodowy nie uzasadniają stanowiska, że Skarżący nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których Skarżący nie mógł przewidzieć. Stwierdzone naruszenie było bowiem następstwem działań kierowców zatrudnionych przez Skarżącego, którzy - co wynika z ich zeznań - świadomie nie rejestrowali na kartach kierowcy pozostawania w okresach gotowości, aby w dniu kontroli na drodze możliwe było jeszcze doładowanie skontrolowanego pojazdu w W. i powrót do bazy w S. W świetle wykładni art. 92c ust. 1 pkt 1 utd przyjętej w zaskarżonym wyroku i niezakwestionowanej skutecznie stosownym zarzutem skargi kasacyjnej taki powód powstania naruszenia prawa nie wyłącza odpowiedzialności Skarżącego. Z uwagi na to zarzuty naruszenia przepisów postępowania postawione w pkt 1 i 3 petitum skargi kasacyjnej oraz zarzut niezastosowania prawa materialnego sformułowany w uzasadnieniu skargi kasacyjnej - nie mogły zostać uwzględnione.
Na marginesie podkreślenia wymaga, że okoliczności z art. 92c utd, wyłączające możliwość nałożenia kary administracyjnej, były już przedmiotem licznych orzeczeń sądów administracyjnych. W ich świetle nie ulega wątpliwości, że w przepisie tym chodzi o sytuacje ponadprzeciętne, odbiegające od standardowych stanów faktycznych, takich, w których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć (zob. wyrok NSA z 14 grudnia 2018 r., sygn. akt II GSK 4261/16 - treść tego oraz dalej powoływanych wyroków jest dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Sprawą przedsiębiorcy (przewoźnika) jest zawarcie takich umów i takich rozwiązań, które będą dyscyplinować osoby wykonujące na jego rzecz usługi kierowania pojazdem. Przedsiębiorca ma możliwość reagowania na działania osób, którymi posługuje się przy wykonywaniu transportu drogowego m.in. przez bieżącą kontrolę dokumentacji obrazującej czas pracy kierowcy i stosowanie w przypadku stwierdzenia naruszeń właściwych środków dyscyplinujących (por. m.in. wyroki NSA: z 13 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2098/13; z 15 października 2015 r., sygn. akt II GSK 1990/14; z 12 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 262/14; z 14 kwietnia 2016 r., sygn. akt II GSK 2527/14). Sam zaś fakt, że winę za naruszenia ponosi kierowca, nie stanowi przesłanki zwalniającej przedsiębiorcę od odpowiedzialności (por. wyrok NSA z 25 września 2014 r., sygn. akt II GSK 1027/13). Akceptacja poglądu przeciwnego prowadziłaby do trudnych do zaaprobowania skutków, tj. przerzucenia odpowiedzialności za prowadzenie działalności gospodarczej, w jej najbardziej ryzykownym wymiarze, z przedsiębiorcy na jego kierowców (por. m.in. wyrok NSA z 17 listopada 2010 r., sygn. akt II GSK 976/09 oraz powołany tam wyrok TK z 31 marca 2008 r. w sprawie SK 75/06, publ. OTK-A 2008/2/30). Odpowiedzialność podmiotu prowadzącego działalność transportową jest bowiem ujęta w sposób rygorystyczny, mający na uwadze dążenie do zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego.
W tej sprawie WSA trafnie zaakceptował ocenę materiału dowodowego dokonaną przez organy administracyjne, zgodnie z którą do naruszenia doszło, ponieważ kierowcy chcieli jak najszybciej wykonać zadanie przewozowe powierzone im przez Skarżącego. Skarżący - jako profesjonalny przewoźnik - powinien był wprowadzić i egzekwować środki organizacyjne, kontrolne i dyscyplinujące, dzięki którym możliwe byłoby uniknięcie tego rodzaju naruszeń. Za wystarczające nie mogą być uznane środki wspomniane w skardze kasacyjnej, to jest regularne szkolenia kierowców (m.in. z obsługi tachografów), czy udzielone kierowcom kary nagany. Podkreślenia wymaga, że Skarżący nie powołał się na te okoliczności w toku postępowania administracyjnego, ani ich w żaden sposób nie udokumentował zarówno wówczas, jak i w postępowaniu przed WSA (wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej). Nieprawidłowe zorganizowanie zadania przewozowego wykluczało możliwość uwolnienia się przez Skarżącego od odpowiedzialności za powstałe naruszenie z powołaniem się na art. 92c ust. 1 pkt 1 utd.
Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ppsa oddalił skargę kasacyjną.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 ppsa i art. 205 § 2 ppsa w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.), zasądzając od Skarżącego na rzecz GITD 675 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika, który wziąl udzial w rozprwie przed Naczelnym Sądem Admisnitracyjnym i nie prowadził sprawy w postępowaniu przed WSA.
PG
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło