VIII SA/Wa 83/17
WyrokWSA w Warszawie2017-04-13
Skład orzekający: Justyna Mazur, Cezary Kosterna, Marek Wroczyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania od decyzji podatkowej jest zasadna, jeśli uchybienie terminu nastąpiło z powodu choroby pełnomocnika, który udokumentował ją zwolnieniem lekarskim i złożył wniosek o przywrócenie terminu niezwłocznie po ustaniu przyczyny?Ratio decidendi
Organ podatkowy nie może odmówić przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania, jeśli strona uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu, co nastąpiło z powodu choroby pełnomocnika udokumentowanej zwolnieniem lekarskim, a wniosek o przywrócenie terminu został złożony niezwłocznie po ustaniu tej przyczyny. W takich okolicznościach spełnione są przesłanki z art. 162 Ordynacji podatkowej.Stan faktyczny
Skarżący H. S. wniósł odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego, które nie zostało podpisane. Dyrektor Izby Skarbowej wezwał pełnomocnika do uzupełnienia braku formalnego w terminie 7 dni. Pełnomocnik, powołując się na chorobę w okresie od [...] do [...] kwietnia 2013 r., złożył wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wraz z podpisanym odwołaniem w dniu [...] kwietnia 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej odmówił przywrócenia terminu, uznając, że pełnomocnik nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi. Po utrzymaniu w mocy tej decyzji przez organ odwoławczy, skarżący wniósł skargę do WSA.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, zasądzając od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędzia WSA Marek Wroczyński, Protokolant Sekretarz sądowy Karolina Kaca, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2017 r. w Radomiu sprawy ze skargi H. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...]; 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] na rzecz skarżącego H. S. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Postanowieniem z [...] września 2013 r., po rozpatrzeniu zażalenia H. S. (dalej: "skarżący"), Dyrektor Izby Skarbowej W. (dalej: "Dyrektor IS" lub "organ odwoławczy"), utrzymał w mocy swoje postanowienie z [...] czerwca 2013 r. Przedmiotem postanowień była odmowa przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania od decyzji wymiarowej Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. (dalej: "Naczelnik US") z [...] stycznia 2013 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Dyrektor IS wskazał przepisy art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239, art. 163 § 1 i § 3, art. 162 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012, poz. 749 ze zm.; dalej: "Op").
Powyższe postanowienia zostały wydane w następującym stanie faktycznym
i prawnym:
Naczelnik US decyzją z [...] stycznia 2013 r. określił skarżącemu zobowiązanie
z tytułu podatku od towarów i usług za okresy od maja 2007 r. do grudnia 2009 r. Decyzję doręczono skarżącemu [...] stycznia 2013 r. Pismem z [...] stycznia 2013 r. skarżący, reprezentowany przez doradcę podatkowego, wniósł od niej odwołanie. Ponieważ odwołanie nie zostało podpisane, Dyrektor IS, działając na podstawie art. 169 § 1 Op, wezwał pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia braków formalnych odwołania poprzez złożenie podpisu przez wnoszącego na odwołaniu z dnia [...] stycznia 2013 r. znajdującym się w aktach albo doręczenie osobnego egzemplarza odwołania podpisanego przez wnoszącego w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia. Przesyłka została prawidłowo doręczona pełnomocnikowi skarżącego [...] kwietnia 2013 r. Termin do dokonania zakreślonej w wezwaniu czynności upłynął zatem z dniem [...] kwietnia 2013r. Pismem z [...] kwietnia 2013 r. pełnomocnik skarżącego wystąpił do Dyrektora IS
z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania wymaganej czynności. Powołał się na swoją niezdolność do pracy z powodu choroby od [...] do [...] kwietnia 2013 r. (zwolnienie lekarskie). Do wniosku załączył podpisany egzemplarz odwołania.
Postanowieniami z [...] czerwca 2013 r. Dyrektor IS odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania, a także pozostawił odwołanie bez rozpatrzenia z powodu nieusunięcia w terminie jego braków formalnych, wskazanych w wezwaniu doręczonym pełnomocnikowi skarżącego [...] kwietnia 2013 r.
Dyrektor IS podniósł, iż skarżący spełnił trzy przesłanki z czterech wymaganych do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu: wniósł podanie o przywrócenie terminu, czynności tej dokonał w ciągu 7 dni od ustania wskazanej przyczyny uchybienia oraz wraz z podaniem złożył podpisany egzemplarz odwołania. Uzasadniając odmowę przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania Dyrektor IS podniósł, iż nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi wskazanemu w wezwaniu do uzupełnienia braku.
W zażaleniu, jego autor zarzucił naruszenie przepisów art. 162 § 1 Op poprzez wadliwą wykładnię pojęcia braku winy. Powołał się na swoje pismo z [...] marca 2013 r. zawierające uzupełnienie odwołania, wniesione przed wezwaniem pełnomocnika skarżącego do usunięcia braków formalnych odwołania. Stwierdził, że brak formalny został uzupełniony. Dodał, że spełnione zostały przesłanki do przywrócenia uchybionego terminu, albowiem uchybienie terminu nastąpiło bez winy pełnomocnika,
a z powodu zbiegu nieszczęśliwych zdarzeń zdrowotnych, zawodowych i rodzinnych, które uniemożliwiły osobiste działanie, jak i przy pomocy innych osób. Brak formalny został uzupełniony niezwłocznie po ustaniu przyczyn uniemożliwiających wykonanie czynności, o której mowa w wezwaniu (uzupełnienie brakującego podpisu). Po stronie pełnomocnika skarżącego brak jest winy w uchybieniu terminu do dokonania wskazanej w wezwaniu czynności. Organ wadliwie przyjął, że nieuzupełnienie braku formalnego nastąpiło z powodu niedbalstwa (braku należytej staranności). Zauważył, że odwołanie od decyzji wymiarowej Naczelnika US z [...] stycznia 2013 r. zostało wniesione
w terminie przewidzianym dla tej czynności i spełniało wszelkie wymogi,
o których mowa w przepisach art. 168 § 1 – 2 Op.
Postanowieniem z dnia [...] września 2013 r. Dyrektor IS utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] czerwca 2013 r.
Stwierdził, że pełnomocnik skarżącego uchybił zakreślonemu przez organ terminowi do uzupełniania braków formalnych odwołania. Nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminowi. Nie dołożył bowiem należytej staranności, aby uniknąć negatywnych konsekwencji związanych z niedopełnieniem w zakreślonym terminie czynności, o której mowa w wezwaniu. Oświadczenie o chorobie, potwierdzone zaświadczeniem (zwolnieniem) lekarskim, nie świadczy o tym, że pełnomocnik skarżącego dochował należytej staranności. Zdaniem organu, przy zachowaniu minimum staranności, działając jako profesjonalny pełnomocnik mógł bowiem dochować terminu do złożenia podpisanego odwołania. Tym bardziej, że dokonał wymaganej czynności oraz wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu w ostatnim dniu niezdolności do pracy z powodu choroby. Z treści zaświadczenia (zwolnienia) lekarskiego wynika, że chory może chodzić. Mógł zatem uzupełnić brak formalny odwołania w czasie choroby. Zdaniem Dyrektora IS, wskazywane przez pełnomocnika skarżącego przeszkody organizacyjne nie świadczą o tym, że dochował on należytej staranności. Profesjonalny pełnomocnik powinien bowiem zorganizować swoją działalność w taki sposób, aby uniknąć sytuacji, jak niniejsza, w której nie wywiązuje się z powierzonych mu obowiązków. Reasumując Dyrektor IS stwierdził, że przedstawione przez pełnomocnika skarżącego okoliczności (choroba i związane z nią problemy natury organizacyjnej) nie świadczą o braku jego winy w niedochowaniu terminu zakreślonego w wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych podania (odwołania). Dyrektor IS powołał się na przepisy art. 162 § 1 i § 2 Op oraz wypracowane na tle tych przepisów poglądy prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (między innymi wyroki NSA: z 3 czerwca 2008 r., II FSK 477/07; z 17 czerwca 2010 r., I FSK 356/09; z 27 marca 2013 r., II FZ 166/13).
Pismem z [...] października 2013 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ostateczne w administracyjnym toku instancji postanowienie organu odwoławczego. Występując o uchylenie w całości obu postanowień Dyrektora IS, autor skargi postawił im zarzuty naruszenia przepisów:
- art. 168 § 3 Op poprzez przyjęcie, że czynność procesowa nie została przez stronę dokonana ze względu na brak podpisu pełnomocnika strony w odwołaniu;
- art. 162 § 1 Op poprzez krzywdzące ustalenie pojęcia winy.
Autor skargi wystąpił do Sądu o uznanie, że wskazane w art. 162 § 1 Op wymagania zostały spełnione i, że czynność procesowa została przez stronę dokonana.
Uzasadniając skargę jej autor powołał się na podpisane przez niego pismo z [...] marca 2013 r., zawierające uzupełnienie odwołania, stanowiące integralną część odwołania. Okoliczność ta została pominięta przez Dyrektora IS. Powołał się na zasadę ograniczonego formalizmu w kwestiach dotyczących treści i formy odwołania. Pełnomocnik skarżącego dodał, że dopiero ostatniego dnia zwolnienia lekarskiego (niezdolności do pracy z powodu choroby) czuł się na tyle dobrze, że mógł pokonać samochodem trasę ok. [...] km z domu do kancelarii. Działania, które podjął, świadczą zaś o jego dbałości o powierzone mu obowiązki.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor IS wystąpił o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Za chybione uznał zarzuty skargi. Nie zgodził się bowiem z twierdzeniem autora skargi, że we wniosku uprawdopodobnił on brak swojej winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania. Za chybione uznał także rozważania dotyczące kwestii związanych z uzupełnieniem odwołania. Powołał się przy tym na odpowiedź na skargę dotyczącą postanowienia w przedmiocie pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia.
Wyrokiem z 19 lutego 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 938/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił postanowienie Dyrektora IS z [...] września 2013 r. oraz poprzedzające je postanowienie z [...] czerwca 2013 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania.
Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z 21 września 2016 r, sygn. akt I FSK 997/14 po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w W., uchylił wyrok Sądu I instancji i przekazał temu Sądowi sprawę do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, NSA powołał na wstępie treść art. 162 § 1 i 2 Op oraz art. 191 ustawy. Następnie zauważył, że WSA zarzucając organowi podatkowemu przede wszystkim pominięcie okoliczności faktycznych
i nieuwzględnienie chronologii zdarzeń sam nie w pełni tę chronologię w swoich rozważaniach uwzględnił.
NSA przypomniał, że składając zażalenie na postanowienie z [...] czerwca 2013 r. pełnomocnik strony powołał się na swoje pismo z [...] marca 2013 r., które stanowiło uzupełnienie odwołania od decyzji i zostało wniesione przed wezwaniem pełnomocnika skarżącego do usunięcia braków formalnych odwołania, co zdaniem pełnomocnika spowodowało, że brak formalny został uzupełniony. NSA uznał, że pismo to nie konwalidowało braków formalnych odwołania od decyzji w postaci niepodpisania tego odwołania przez doradcę podatkowego, powołującego się na działanie w imieniu skarżącego. Istniały zatem podstawy, aby organ podatkowy wystosował do pełnomocnika pismo z [...] kwietnia 2013 r. zawierające wezwanie do uzupełnienia braku formalnego poprzez podpisanie odwołania. Poza sporem jest, że w wyznaczonym do tego terminie, tj. do [...] kwietnia 2013 r. brak ten nie został usunięty.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego błędne jest twierdzenie Sądu pierwszej instancji, że brak formalny odwołania został uzupełniony przez pełnomocnika skarżącego [...] kwietnia 2013 r., czyli w dniu, w którym złożył on wniosek
o przywrócenie terminu do uzupełnienia tego braku. Zauważyć przy tym należy, że Sąd pierwszej instancji nie uzasadnił, dlaczego przyjął tę właśnie datę, jako dzień w którym brak formalny został skutecznie usunięty. Skoro według Sądu pierwszej instancji Dyrektor IS miał prawo wezwać pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia braku formalnego odwołania poprzez jego podpisanie, czym organ nie naruszył art. 168 § 3
i art. 169 § 1 Op - to brak ten winien zostać uzupełniony w terminie przez organ wyznaczonym, czyli do [...] kwietnia 2013 r., a niewątpliwie złożenie pisma z [...] kwietnia 2013 r. nastąpiło po bezskutecznym upływie wyznaczonego przez organ podatkowy terminu.
Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko Sądu pierwszej instancji co do daty uzupełnienia braku formalnego odwołania od decyzji stoi
w oczywistej sprzeczności z działaniami podejmowanymi przez stronę skarżącą. Skoro sama strona skarżąca widziała potrzebę złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego, to brak ten musiał istnieć w dacie składania tego wniosku, tj. [...] kwietnia 2013 r. W przeciwnym razie działanie strony skarżącej byłoby zbędne i całkowicie pozbawione racjonalnych podstaw.
NSA wskazał, aby ponownie rozpatrując sprawę WSA ocenił prawidłowość rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym postanowieniu Dyrektora IS, zarówno
w kwestii istnienia podstaw odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania, jak i powoływanej przez stronę skarżącą choroby jej pełnomocnika w dniach od [...] do [...] kwietnia 2013 r. w kontekście winy lub jej braku
w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, po ponownym rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Podkreślenia na wstępie wymaga, że w wyniku uchylenia wyrokiem NSA z 21 września 2016 r., sygn. akt I FSK 997/14 wyroku WSA z 19 lutego 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 938/13, ponownej kontroli WSA w Warszawie poddane zostało postanowienie Dyrektora IS z [...] września 2013 r. utrzymujące w mocy postanowienie własne z [...] czerwca 2013 r. o odmowie skarżącemu przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania.
W świetle art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; także jako: "P.p.s.a."), orzekający w niniejszej sprawie Sąd, będąc związanym oceną prawną
i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w powołanym wyżej wyroku stwierdził, że zaskarżone postanowienie, a także poprzedzające je postanowienie Dyrektora IS zostały wydane z naruszeniem treści art. 162 Op w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonym postanowieniu Dyrektora IS, zarówno w kwestii istnienia podstaw odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania, jak i powoływanej przez stronę skarżącą choroby jej pełnomocnika w dniach od [...] do [...] kwietnia 2013 r. w kontekście winy lub jej braku
w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych nie jest bowiem w ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie prawidłowe.
Przypomnienia wymaga, że przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora IS odmawiające skarżącemu przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania od decyzji wymiarowej Naczelnika US z [...] stycznia 2013 r., wydane na podstawie art. 162 Op.
Zgodnie z treścią tego przepisu, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (art. 162 § 1 Op). Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie
z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 162 § 2 Op). Dla skutecznego przywrócenia terminu wszystkie ww. przesłanki muszą być spełnione łącznie.
W świetle oceny prawnej zawartej w wyroku NSA przyjąć należy, że w realiach rozpoznawanej sprawy bezsporne jest, że wniesione przez skarżącego odwołanie obarczone było brakami formalnymi w postaci niepodpisania tego odwołania przez doradcę podatkowego powołującego się na działanie w imieniu skarżącego. Istniały zatem podstawy, aby organ podatkowy wystosował do pełnomocnika pismo z [...] kwietnia 2013 r. zawierające wezwanie do uzupełnienia braku formalnego poprzez podpisanie odwołania albo doręczenie osobnego egzemplarza odwołania podpisanego przez wnoszącego. Poza sporem także jest, że w wyznaczonym do tego terminie, tj. do [...] kwietnia 2013 r. brak ten nie został usunięty.
W tej sytuacji zasadnie pełnomocnik skarżącego w dniu [...] kwietnia 2013 r. wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania ww. czynności. Dopełnił jednocześnie czynności, tj. złożył podpisane odwołanie. Uzasadniając wniosek podniósł, iż nie mógł złożyć w terminie 7 dni od dnia [...] kwietnia 2013 r. podpisanego odwołania z powodu choroby i przebywania na zwolnieniu lekarskim. Do wniosku dołączył potwierdzoną za zgodność z oryginałem kopię zaświadczenia lekarskiego na druku ZUS ZLA wskazującego na niezdolność do pracy z powodu choroby w okresie od dnia [...] do [...] kwietnia 2013 r.
Jak wynika z zaskarżonego postanowienia, jak i poprzedzającego je postanowienia z dnia [...] czerwca 2013 r., w ocenie Dyrektora IS spełnione zostały trzy przesłanki konieczne do przywrócenia terminu z wymienionych w art. 162 Op. Wskazano bowiem, iż strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu, wraz ze złożeniem tego wniosku dokonała czynności, do której wykonania była zobowiązana, ale zobowiązania tego w terminie nie wykonała, wniosek o przywrócenie terminu złożyła w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi. Powyższa ocena organu
w realiach niniejszej sprawy jest prawidłowa. Bezsporne i niewątpliwie bowiem jest, iż wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego odwołania został złożony, a wraz z nim złożono podpisane odwołanie. Wobec przyczyny uchybienia terminowi do uzupełnienia braku jaką była choroba pełnomocnika od dnia [...] do [...] kwietnia 2013 r., udokumentowana zaświadczeniem lekarskim wniesienie wniosku
o przywrócenie terminu w dniu [...] kwietnia 2013 r. nastąpiło z zachowaniem terminu przewidzianego dla tej czynności.
Kwestia sporu koncentruje się zatem wokół oceny, czy pełnomocnik skarżącego, jak przyjął organ nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy,
a w konsekwencji uznanie, że w sprawie nie zostały spełnione kumulatywnie wszystkie przesłanki wymienione w treści art. 162 Op, czy też, jak twierdzi pełnomocnik skarżącego nie dokonanie czynności w zakreślonym terminie zostało spowodowane okolicznościami, za które winy nie ponosi, a jego działanie miało miejsce w pierwszym możliwym terminie, po ustaniu przeszkody, jaką była choroba.
W tym miejscu wskazać trzeba, że ocena tej okoliczności winna zostać dokonana w świetle ochrony praw strony (por. ww. uchwała składu 7 sędziów NSA z 19 października 2015 r., sygn. akt I OPS 1/15), a przede wszystkim zapewnienia jej gwarantowanej tak normami konstytucyjnymi, jak i przepisami prawa międzynarodowego podwójnej gwarancji ochrony praw jednostki na drodze prawa do procesu i prawa do sądu w postępowaniu administracyjnym (por. art. 45 ust.
1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej w brzmieniu nadanym Traktatem Lizbońskim, art. 41 ust. 1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej).
W tym zakresie podkreślić trzeba, że przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej nie jest dopuszczalne, gdy strona zawiniła w uchybieniu terminu, choćby w postaci lekkiego niedbalstwa. Przy ocenie winy należy jednak przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od osoby dbającej należycie
o swoje interesy. Ponadto przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez nią działań mających na celu dotrzymanie terminu.
Sąd akceptuje szeroko prezentowany w orzecznictwie pogląd, że przywracanie terminu w trybie art. 162 Op nie jest przedmiotem uznania administracyjnego. Organ podatkowy ma bowiem obowiązek przywrócenia terminu, jeżeli zachodzą przesłanki,
o których mowa w tym przepisie. Odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, organ podatkowy obowiązany jest ustalić, jaka była przyczyna uchybienia terminu, kiedy przyczyna ta ustała, ewentualnie wezwać podatnika, aby okoliczności te wykazał (por. wyrok NSA z 5 czerwca 1998 r., sygn. akt I SA/Lu 958/97, Temida (CD), Sopot 2002). Chodzi tutaj przede wszystkim o ustalenie, czy i kiedy adresat przesyłki zawierającej rozstrzygnięcie jego sprawy, działając w ramach należytej staranności, mógł się zapoznać z jej treścią. Wszczynający postępowanie wniosek strony
o przywrócenie terminu, zakreśla przedmiot i granice tego postępowania.
Sąd podziela przy tym, poglądy prezentowane szeroko w orzecznictwie sądów administracyjnych w świetle których, przyczyną odmowy przywrócenia terminu nie może być powoływanie się jedynie na chorobę, bez wykazania, że charakter schorzenia uniemożliwiał dokonanie czynności oraz że nie istniała możliwość skorzystania
z pomocy innych osób w jej dokonaniu. Ocena, czy uprawdopodobniony został brak winy w uchybieniu terminu musi obejmować także kwestię, czy wskazana przyczyna uchybienia terminu stanowi przeszkodę niemożliwą do przezwyciężenia i czy zainteresowany nie dopuścił się choćby lekkiego niedbalstwa w podjęciu działań mogących zapobiec uchybieniu terminu, przykładowo poprzez wyręczenie się inną osobą (domownikiem, czy np. pełnomocnikiem) – por. wyrok NSA z 26 stycznia 2017 r., sygn. akt I FSK 820/15. Jak również zgodnie z którymi w art. 162 § 1 Op wprowadzono warunek braku zawinienia w uchybieniu terminowi jako konieczną przesłankę do ewentualnego przywrócenia terminu. Spełnienie tego warunku należy oceniać
w kategoriach zachowania przez zainteresowanego reguł starannego działania. Osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swej winy, czyli powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność, oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna, istniała cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu
i jednocześnie uniemożliwiła jej działanie, nawet przy dołożeniu największego wysiłku możliwego w danych okolicznościach (por. wyrok NSA z 1 grudnia 2016 r., sygn. akt
II FSK 3286/14; dostępne na stronie informacji o sprawach pod adresem: http://cbois.nsa.gov.pl).
Biorąc pod uwagę powyższe uznać należy, iż wbrew ocenie Dyrektora IS brak jest podstaw do uznania, iż działający w imieniu skarżącego pełnomocnik – doradca podatkowy, nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braku formalnego odwołania. Jako przyczynę powyższe wskazał bowiem na chorobę, którą udokumentował stosownym zaświadczeniem lekarskim. Zauważyć należy, iż przyczyny uchybienia terminowi są argumentowane złym stanem zdrowia, a nie samym faktem legitymowania się zaświadczeniem lekarskim. Tym samym nie można czynić zarzutu z tego, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ostatnim dniu zwolnienia lekarskiego. W ocenie Sądu także okoliczność wskazań lekarskich, z których wynika, że "chory może chodzić" nie oznacza, że może wykonywać swoje obowiązki zawodowe. Zaświadczenie o niezdolności do pracy obliguje jednak chorego do powstrzymania się od pracy. Dodać także warto, iż wezwanie do uzupełnienia braku sprowadzało się do osobistej aktywności pełnomocnika, której z uwagi na okoliczności wskazywane przez pełnomocnika nie mógł sprostać z przyczyn wskazywanych przez siebie. Należy jednocześnie pamiętać, iż wystarczające jest uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminowi. Okoliczności wskazywane przez pełnomocnika, jego aktywność w tej mierze w ocenie Sądu wskazują na brak podstaw do postawienia, jak to czyni organ braku staranności w działaniu, a tym samym zawinieniu przez pełnomocnika.
Zdaniem Sądu, ponownie rozpoznając sprawę organy podatkowe obowiązane będą zatem przyjąć, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie zaistniały podstawy do odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania, gdyż pełnomocnik skarżącego uprawdopodobnił brak swojej winy
w uchybieniu terminu do dokonania tej czynności. Wskazał bowiem na przeszkody (niezdolność do pracy z powodu choroby) od siebie niezależne, uniemożliwiające dokonanie tej czynności w terminie oraz wskazał, że niezwłocznie, tj. po ustaniu okoliczności powodujących niemożność działania, w terminie, wystąpił z wnioskiem
o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego odwołania.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.
z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 209 p.p.s.a. w związku z § 3 ust.
1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. z 2011 r., Nr 31, poz.153), gdyż strona skarżąca reprezentowana była przed Sądem przez doradcę podatkowego. Na łączną kwotę kosztów postępowania ([...] zł) składa się [...] zł uiszczonego wpisu stałego od skargi oraz [...] zł wynagrodzenia pełnomocnika.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło