IV SA/Wa 697/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik po rozpoznaniu w dniu19 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] S.A. z siedzibą w L. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi [...] S.A. z siedzibą w L. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] wymierzył [...] sp. z o.o. ul. [...], [...] L. karę pieniężną w wysokości 10.000,-zł za prowadzenie działalności w zakresie odzysku odpadów bez wymaganego zezwolenia. Główny Inspektor Ochrony Środowiska, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] uchylił powyższą decyzję w części dotyczącej oznaczenia strony w ten sposób, że zastąpił wyrazy "[...] sp. z o.o., ul. [...], [...] L." wyrazami "[...] S.A., ul. [...], [...] L."; w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Na powyższą decyzję z dnia [...] grudnia 2016 r. [...] S.A. z siedzibą w L., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła za pośrednictwem organu skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze zawarty został wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji ze względu na to, że funkcjonowanie w obrocie przedmiotowej decyzji w sprawie decyzji dotyczącej zdarzenia z roku 2010 r. (decyzja organu pierwszej instancji jest datowana na 14 czerwca 2013 r.) w świetle regulacji art. 24 ust. 5 pkt 7 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 2164 z późn. zm.), która weszła w życie z dniem 28 lipca 2016 r., może skutkować wykluczaniem strony skarżącej z postępowań o udzielenie zamówień publicznych, co oznacza wywołanie dla strony trudnych do odwrócenia skutków i w wypadku uchylenia tej decyzji będzie powodować odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa za wyrządzenie stronie skarżącej znacznej szkody majątkowej. W dniu 10 kwietnia 2017 r. wpłynęło do akt sprawy pismo pełnomocnika skarżącej, w którym podtrzymał wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i powtórzył argumentację zawartą w skardze, uzasadniającą jego uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności została w sposób kompleksowy uregulowana w art. 61 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.), zaś katalog pozytywnych przesłanek warunkujących wstrzymanie przez sąd administracyjny wykonania aktu lub czynności określony został w art. 61 § 3 tej ustawy i ma on charakter taksatywny. Zgodnie z treścią tego przepisu, sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli została spełniona co najmniej jedna z ustawowych przesłanek, tj. zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji powyższej normy prawnej art. 61 § 3 powołanej ustawy wynika, że na skarżącym spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w powołanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. W ocenie Sądu niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę majątkową lub niemajątkową, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek późniejszego zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Będzie to miało miejsce w takich przypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, a który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 3 sierpnia 2006 r., II SA/Bk 352/06, LEX nr 192964 oraz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z dnia 20 grudnia 2004 r., GZ 138/04, LEX nr 281811 i z dnia 6 lutego 2009 r., II FZ 39/09, LEX nr 489786). Przyznanie skarżącemu ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od ogólnej reguły, wyrażonej w art. 61 § 1 powyższej ustawy, zgodnie z którym wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Wyjaśnić bowiem należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się już dominujący pogląd przemawiający za udzieleniem ochrony tymczasowej, jeżeli skarżący wykaże, że w jego konkretnej sytuacji majątkowej wywiązanie się z nałożonego obowiązku finansowego wiązać się będzie z wyrządzeniem znacznej szkody, w szczególności skarżący powinien złożyć stosowne dokumenty obrazujące jego sytuację finansową, pozwalające uprawdopodobnić podnoszone okoliczności. W tym tonie już wielokrotnie wypowiadał się Naczelny Sąd Administracyjny między innymi w postanowieniach: z dnia 9 kwietnia 2013 r., II OZ 253/13; z dnia 17 stycznia 2012 r., I OZ 13/12; z dnia 21 stycznia 2013 r., II FZ 1076/12; z dnia 22 grudnia 2011, II FZ 743/11; z dnia 5 lutego 2014 r., II OSK 131/14; z dnia 30 listopada 2004 r., GZ 121/04; z dnia 5 kwietnia 2013 r., II OZ 223/13; z dnia 29 stycznia 2014 r., I FZ 436/13; z dnia 7 lutego 2014 r., I FZ 4/14; z dnia 10 lutego 2014 r., I FSK 76/14; z dnia 11 lutego 2014 r., I GSK 184/14; z dnia 12 lutego 2014 r., II FZ 31/14; z dnia 14 lutego 2014 r., I OZ 94/14; z dnia 14 lutego 2014 r., II FZ 1594/13 – wszystkie dostępne na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl – a wyrażone w nich jednolite i ugruntowane stanowisko Sąd rozpoznający wniosek w niniejszej sprawie w pełni aprobuje. Przedstawione wyżej orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie poruszonej problematyki, niezależnie od tego, że posiada walor ujednolicający orzecznictwo sądowoadministracyjne, dostrzega i chroni te wartości prawne, które w istocie stanowią motyw wniosku. Wyrazem przedstawionego kierunku orzecznictwa sądowoadministracyjnego jest także niniejsze postanowienie. Przede wszystkim wskazać trzeba, że warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji jest wykazanie (uprawdopodobnienie) przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość spowodowania skutków, o których mowa w przywołanym przepisie. Podkreślić przy tym należy, że inicjatywa w zakresie wykazania przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania aktu należy do skarżącego, bowiem jego rzeczą, jako strony postępowania sądowoadministracyjnego, jest wykazywanie zasadności złożonego wniosku poprzez wskazanie istnienia materialnoprawnych przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonych decyzji. Zatem uzasadnienie wniosku winno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest uzasadnione. Twierdzenia te powinny zaś zostać poparte stosownymi dokumentami. Do oceny zasadności wniosku konieczne jest zatem dysponowanie aktualnymi danymi o stanie majątkowym wnioskodawcy. Sam fakt powoływania się na możliwość wykluczania skarżącej z postępowań o udzielenie zamówień publicznych nie jest wystarczający do uznania, że zostały uprawdopodobnione przesłanki, o których mowa w powołanym art. 61 § 3 powołanej ustawy. Warunku tego nie spełnia również okoliczność zachwiania reputacji skarżącej na rynku lub utraty wiarygodności u kontrahentów. Okoliczności te bowiem, bez jakiegokolwiek odzwierciedlenia w dokumentach popierających argumentację wniosku, pozostają twierdzeniami gołosłownymi uniemożliwiającymi Sądowi dokonanie oceny, czy w stosunku do strony zaistnieją bądź niezaistnieją przesłanki, o których mowa w powołanym powyżej przepisie. Kwestie utraty wizerunku czy reputacji nie mogą stanowić podstawy dla wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w przypadku, gdy wnioskującym jest przedsiębiorca. Tego typu wartości mogą zasługiwać na szczególną ochronę w sytuacji, gdy może mieć ona decydujące znaczenie dla wykonywanej przez wnioskodawcę funkcji, np. gdy osoba sprawuje zawód tzw. zaufania publicznego. Nie ma zatem szczególnych podstaw aby uznać, że przy prowadzeniu działalności gospodarczej argument ten odgrywał istotne znaczenie dla wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2012 r., sygn. akt I GSK 18/12 i z dnia 5 lutego 2014 r., sygn. akt I FSK 2165/13 – dostępne na wskazanej wyżej stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych). Ponadto niepoparte żadną dokumentacją dotyczącą prowadzonej działalności gospodarczej twierdzenia nie mogą świadczyć o spełnieniu przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 powołanej ustawy. Podkreślić jeszcze raz należy, że uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione. Nie jest w tym zakresie wystarczające powoływanie się na przesłanki z art. 61 § 3 powołanej ustawy bez poparcia twierdzeń strony konkretnymi faktami. Argument, że niewstrzymanie wykonania decyzji wpłynie negatywnie na kontakty handlowe spółki, spowoduje utratę dobrego imienia, wizerunku spółki, czy wykluczanie z postępowań o udzielenie zamówień publicznych, nie mógł zostać uwzględniony jako istotny dla rozstrzygnięcia przedmiotowego wniosku. W zakresie przesłanek z art. 61 § 3 powołanej ustawy nie mieszczą się bowiem dokonane uprzednio działania skarżącej co do prowadzenia działalności gospodarczej i ich konsekwencje (zob. w tym zakresie postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lipca 2015 r., sygn. akt II FSK 1766/15, dostępne na wskazanej wyżej stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych). Ponadto zauważyć należy, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Okoliczności wskazane we wniosku muszą mieć charakter konkretny i zindywidualizowany, pozwalający ustalić, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do danego wnioskodawcy. W postępowaniu sądowoadministracyjnym nie jest tak, jak w postępowaniu karnym, że wszelkie wątpliwości powinny być tłumaczone na korzyść wnioskującego, tylko wszystko co wątpliwe skarżący winien wyjaśnić, bo to po jego stronie istnieje powinność dowiedzenia, że zasługuje na objęcie go ochroną tymczasową. To do strony ubiegającej się o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności należy wykazanie, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przepisie art. 61 § 3 powołanej ustawy. Natomiast wszechstronne rozważenie całokształtu wskazanych przez stronę okoliczności należy do Sądu związanego regułą ustanowioną przez art. 61 § 3 powołanej ustawy oraz wytycznymi takimi jak: zgodność prowadzonego wnioskowania z zasadami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego, dostępnej wiedzy, oraz innymi elementami, które pozwalają domniemywać, że skutek w postaci faktu uprawdopodobnionego może w ogóle nastąpić. Skarżąca powinna więc wykazać, że w jej konkretnej sytuacji majątkowej uiszczenie przedmiotowej kary pieniężnej wiązać się będzie z wyrządzeniem znacznej szkody. W szczególności skarżąca winna była złożyć stosowne dokumenty źródłowe pozwalające uprawdopodobnić, że zastosowanie wobec niej ochrony tymczasowej jest zasadne. Nie ulega przy tym wątpliwości, że przedstawione przez skarżącą uzasadnienie wniosku w żaden sposób nie obrazuje jej sytuacji finansowej. Wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest instytucją służącą ochronie skarżącego przed negatywnymi skutkami jakie może wywołać egzekucja administracyjna. Taka ochrona przysługuje jednak wyłącznie w sytuacji, gdy skarżąca Spółka wykaże, że w przypadku negatywnego rozstrzygnięcia Sądu narażona jest na konsekwencje, o których mowa w art. 61 § 3 powołanej ustawy. Z przytoczonych przez pełnomocnika skarżącej okoliczności nie wynika, aby taka sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie. Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 61 § 3 a contrario ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.