I FZ 4/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Grażyna Jarmasz, , , po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 września 2013 r. sygn. akt III SA/Gl 1495/13 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi K. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 20 maja 2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia oddalić zażalenie. I FZ 4/14 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 23 września 2013 r., sygn. akt III SA/Gl 1495/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej przez K. N. decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 20 maja 2013 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że strona swojego, zawartego w skardze, wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie uzasadniła w ogóle. Odwołując się do art. 61 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") Sąd stwierdził, że zasadą jest wykonalność aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, zatem wniosek o wstrzymanie ich wykonania może zostać uwzględniony jedynie wówczas, gdy zaistnieje (z wyjątkami przewidzianymi w tym przepisie) niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, a choć ocena tych okoliczności pozostaje w gestii sądu, to obowiązkiem strony jest nie tylko wskazanie na możliwość zaistnienia wskazanych zdarzeń, ale również uzasadnienie wniosku. W przedmiotowej sprawie skarżący, nie uzasadniając swego wniosku, nawet nie wskazał na możliwość zaistnienia okoliczności wymienionych w art. 61 § 3 P.p.s.a., nie wykazując np., że nie jest w stanie uiścić należności pieniężnych wynikających z zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług. Sąd wskazał nadto, że także z analizy akt administracyjnych przedmiotowej sprawy nie można wyciągnąć wniosku, że wykonanie zaskarżonej decyzji pociągnie za sobą niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego zmianę i wstrzymanie wykonania decyzji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, przy uwzględnieniu kosztów postępowania. Zdaniem strony zaskarżone postanowienie narusza art. 61 § 3 P.p.s.a. przez przyjęcie, że nie zachodzą w sprawie przesłanki do wstrzymania wykonania decyzji i niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W uzasadnieniu zażalenia jego autorka wskazała, że w sprawie została spełniona przesłanka wyrządzenia znacznej szkody, gdyż skarżący utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w kwocie około 2 200 zł, ma na utrzymaniu dwie małoletnie córki, spłaca kredyty w ratach po 750 i po 300 zł miesięcznie, nie posiada żadnego majątku, w tym oszczędności i ruchomości, a jedynie udział 1/3 w nieruchomości zabudowanej, w której wraz z dziećmi i żoną mieszka. Zdaniem strony egzekucja będzie prowadzona z wynagrodzenia za pracę, które stanowi jedyne źródło utrzymania, a w jej wyniku skarżący nie będzie w stanie zaspokoić podstawowych potrzeb swoich oraz córek, a także regulować rat kredytu. W ocenie strony za wstrzymaniem wykonania decyzji przemawia też orzecznictwo sądowe. Wskazując, że w tym stanie rzeczy zażalenie jest w pełni zasadne, autorka pisma zaznaczyła, że stosowne dokumenty zostaną załączone w terminie 7 dni. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Należy przede wszystkim podkreślić, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 powołanej ustawy sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania skarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W judykaturze dominuje stanowisko - akceptowane przez Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w przedmiotowej sprawie - kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (por. np. postanowienia NSA: z 10 maja 2011 r., II FZ 106/11, z 9 września 2011 r., II FSK 1501/11, z 28 września 2011 r., I FZ 219/11 czy z 26 listopada 2007 r., II FZ 338/07). Skoro bowiem postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest inicjowane wnioskiem strony, to na wnioskodawcy spoczywa powinność wskazania konkretnych zagrożeń płynących z wykonania kwestionowanego aktu. Podmiot występujący o wstrzymanie wykonania decyzji, który zaniechał podania jakichkolwiek okoliczności mających uzasadniać jego żądanie, nie może oczekiwać od sądu, aby ten, wyręczając go, poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego wniosku. Brak należytego uzasadnienia żądania o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wyklucza dokonywanie jego merytorycznej oceny (por. np. postanowienia NSA: z 14 listopada 2006 r., II FZ 585/06, z 18 maja 2004 r., FZ 65/04). Skoro w niniejszej sprawie strona, zamieszczając w skardze wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji, nie przedstawiła jakichkolwiek racji przemawiających za przyznaniem jej tymczasowej ochrony sądowej w formie przewidzianej przez art. 61 § 3 P.p.s.a., odmowa uwzględnienia tak sformułowanego żądania przez Sąd pierwszej instancji była prawidłowa. Należy przy tym zwrócić uwagę, że Sąd ten dokonał także analizy akt sprawy pod kątem spełnienia przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a., zatem ani – ograniczony do samego żądania – wniosek strony, ani akta sprawy nie świadczyły o zajściu podstaw do wstrzymania wykonania skarżonej decyzji. Powyższej oceny nie mogła też zmienić argumentacja zażalenia – pomijając już to, że sprowadza się ona zasadniczo wyłącznie do ogólnikowego i gołosłownego przytoczenia kilku wybranych okoliczności dotyczących stanu majątkowo-rodzinnego skarżącego (dokumenty na potwierdzenie tych okoliczności nie zostały przedłożone, mimo takiej zapowiedzi), należy podkreślić, że przytoczenie mających zmierzać do wykazania podstaw przyznania tymczasowej ochrony sądowej okoliczności dopiero w zażaleniu nie uzasadnia uwzględnienia tego środka odwoławczego, nawet w przypadku spełnienia przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a., jeżeli wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu nie można – a tak jest w niniejszej sprawie – zarzucić naruszenia prawa (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz pod. red. J.P. Tarno, Warszawa 2006, str. 191, również postanowienia NSA: z 26 kwietnia 2013 r., II FZ 134/13, z 16 czerwca 2011 r., I FZ 168/11, z 8 sierpnia 2008 r., II OZ 805/08, z 15 października 2008 r., II FZ 469/08, z 30 stycznia 2009 r., II OZ 68/09, z 24 lutego 2009 r., I OZ 102/09, z 25 lutego 2009 r., II OZ 173/09). Stąd jedynie na marginesie nadmienić warto, że argument o prowadzeniu egzekucji z wynagrodzenia skarżącego nie może być uznany za decydujący, gdyż ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.) w art. 8-10 ogranicza dopuszczalność prowadzenia egzekucji do zakresu, w jakim nie zostanie zagrożone minimum utrzymania dłużnika i osób pozostających według ustawowego obowiązku na jego utrzymaniu. Dodatkowo należy zaznaczyć, że oddalenie zażalenia nie stoi na przeszkodzie do złożenia powtórnego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności w trybie art. 61 § 4 P.p.s.a. Strona domagająca się zmiany lub uchylenia postanowienia powinna jednak wykazać taką zmianę okoliczności, która czyni jej żądanie zasadnym. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.