I FZ 338/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Arkadiusz Cudak (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia C. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 24 października 2017 r., sygn. akt I SA/Sz 485/17 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi C. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. z dnia 30 marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od lipca do grudnia 2013 r. postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z 24 października 2017 r., sygn. akt I SA/Sz 485/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, działając na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm.), dalej: p.p.s.a., odmówił wstrzymania na wniosek C. K. (dalej: strona lub skarżący) wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. (dalej: organ) z 30 marca 2017 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od lipca do grudnia 2013 r. wraz z poprzedzającą ją decyzją Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w S. z 30 czerwca 2016 r. Przedmiotowe orzeczenie zapadło w następującym stanie faktycznym: Pismem z 27 kwietnia 2017 r. strona wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na wspomnianą na wstępie decyzję organu, w treści której zawarła także wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji wydanej w pierwszej instancji. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że wszczęcie w stosunku do niego postępowania egzekucyjnego, celem wyegzekwowania kwoty 6.999.672 zł, grozi niebezpieczeństwem wyrządzenia mu znacznej szkody oraz trudnych do odwrócenia skutków. Z uwagi na wysokość naliczonego zobowiązania podatkowego skarżący faktycznie zostanie pozbawiony jakichkolwiek środków stanowiących źródło utrzymania jego i jego rodziny, a także utraci potencjalną możliwość przyszłego spełnienia zobowiązania podatkowego. Strona podała także, że nie pozostaje w stosunku zatrudnienia, pełni natomiast funkcję prezesem zarządu T. Sp. z o. o. (której przedmiotem działalności jest transport drogowy towarów oraz sprzedaż detaliczna paliw do pojazdów silnikowych na stacjach paliw), jak również kontynuuje jednoosobową działalność gospodarczą pod nazwą "H. [...]". Działalność skarżącego obecnie generuje straty (w 2016 r. strata w wysokości 70.473,41 zł), zaś spółka nie przynosi zysków, co jest m. in. konsekwencją działań organów podatkowych. Skarżący podkreślił również, że wprawdzie dysponuje majątkiem nieruchomym i ruchomym (prawo wieczystego użytkowania nieruchomości położonej w G., pojazdy samochodowe - ciągnik samochodowy oraz dwie naczepy) Wskazane składniki majątku są jednakże obciążone (hipoteka przymusowa na kwotę 5.855.856 zł na rzecz Naczelnika Urzędu Skarbowego w S.; zajęcie zabezpieczające ww. ruchomości przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S.). Przystąpienie przez organ do egzekucji wydanej decyzji spowoduje stratę przez skarżącego nie tylko domu, w którym zamieszkuje, ale również utratę pojazdów niezbędnych do dalszego prowadzenia działalności gospodarczej. Powyższe twierdzenia skarżący udokumentował przedkładając zeznanie podatkowe PIT-36L za 2016 r., kopię wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie z 18 marca 2013 r. rozwiązującego związek małżeński oraz zasądzającego obowiązek alimentacyjny skarżącego na rzecz dzieci i byłej żony, wydruk z księgi wieczystej wspomnianej we wniosku nieruchomości, kopie dowodów rejestracyjnych ww. pojazdów, zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z 9 stycznia 2017 r., stwierdzające zadłużenie skarżącego. Po rozpoznaniu przedmiotowego wniosku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z 24 października 2017 r. odmówił uwzględnienia zawartego w jego treści żądania. W uzasadnieniu wskazano przede wszystkim, że przedmiotowe rozstrzygnięcie zostało podjęte po analizie zarówno argumentacji i dokumentacji przedstawionej na etapie wniosku, jak też okoliczności i dokumentów przedstawionych w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy. W oparciu o ten materiał dowodowy Sąd uznał, że skarżący nie przedstawił dokumentów, które w pełni obrazowałyby jego sytuację materialną. Uchylił się bowiem od przedłożenia wszystkich wyciągów z osobistych rachunków bankowych, poprzestając na stwierdzeniu, że nie posiada oszczędności. Sąd zauważył tymczasem, że pomimo wykazywania strat z działalności gospodarczej skarżący ponosi bieżące koszty utrzymania, w tym uiszcza alimenty na dzieci. Skarżący nie przedstawił też wyczerpującej argumentacji w kwestii prowadzenia egzekucji z należącego do niego majątku (nieruchomości i ruchomości), ani nie przedstawił żadnego dokumentu wskazującego na zakres podjętych czynności egzekucyjnych, ani że w ogóle doszło do wszczęcia procedury egzekucji z nieruchomości. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a., poprzez przyjęcie, że skarżący nie wykazał, iż wykonanie zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie doprowadzi do nieodwracalnych skutków w postaci braku możliwości przywrócenia poprzedniego stanu faktycznego. Uzasadniając sformułowany zarzut strona zanegowała stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż egzekucja należności pieniężnych w niniejszym stanie faktycznym nie doprowadzi do nieodwracalnych skutków z uwagi na zwrotny charakter tych należności i możliwość zwrotu wyegzekwowanych kwot. Następnie strona wskazała na fakt zaciągnięcia pożyczki u znajomych i członków rodziny na pokrycie wpisu od skargi w przedmiotowej sprawie oraz otrzymania kolejnej decyzji organu i brak możliwości sfinansowania wpisu od skargi na tę decyzję. W dalszej kolejności w zażaleniu przywołano wyjaśnione w orzecznictwie i doktrynie znaczenie przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Reasumując zaś skarżący podniósł, że brak wstrzymania wykonalności wydanej decyzji spowoduje zakończenie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej oraz może doprowadzić do licytacji należących do niego nieruchomości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, a zatem należało je oddalić. W świetle regulacji art. 61 § 3 zdanie pierwsze p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd - co do zasady - może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Użyte przez ustawodawcę w powołanym przepisie nieostre pojęcia "znaczna szkoda" lub "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, który powinien w szczególności zaprezentować wnioskodawca. Samo powołanie się na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy w żaden sposób nie uzasadnia bowiem żądania wniosku. Wykładnia art. 61 p.p.s.a. prowadzi ponadto do konkluzji, że sąd administracyjny, rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji złożony w trybie art. 61 § 3 p.p.s.a., nie jest uprawniony do samodzielnego szukania okoliczności spełniających kryteria przyznania ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania decyzji. Normy art. 61 § 3 p.p.s.a - poprzez wskazanie, że sąd jest władny do działania w tym zakresie jedynie na wniosek strony skarżącej, zaś decyzja sądu uzależniona jest od spełnienia choć jednej ze wskazanych w ustawie przesłanek pozytywnych - przesądzają, że sąd nie ma możliwości rozważania innych argumentów ponad te, które wskazano we wniosku. Oznacza to, że na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., to podmiot skarżący w celu uzyskania ochrony własnego interesu, po tym jak wniesie skargę bądź równocześnie z dokonaniem tej czynności, występując z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji przez sąd administracyjny, ma obowiązek wykazania istnienia oraz uzasadnienia ustawowych przesłanek popierających to żądanie (por. postanowienia NSA: z dnia 13 maja 2010 r., II FZ 182/10, z dnia 4 lipca 2012 r., II OSK 1522/12, z dnia 11 października 2012 r., II OZ 877/12, z dnia 11 stycznia 2013 r., II OSK 2895/12, z dnia 15 stycznia 2013 r.: II OSK 3070/12, I FZ 589/12, I GZ 423/12, II GSK 2086/12, z dnia 22 stycznia 2013 r., II GSK 1990/12, z dnia 29 stycznia 2013 r., II FZ 1048/12, z dnia 15 marca 2013 r., II FSK 410/13, z dnia 4 lipca 2013 r., II GZ 323/13, CBOSA). Należy zatem uznać, że podmiot skarżący w celu uzyskania tymczasowej ochrony swoich interesów poprzez wstrzymanie wykonania decyzji, we wniosku kierowanym do sądu powinien przedstawić okoliczności wskazujące na niebezpieczeństwo powstania znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, w związku z wykonaniem decyzji. Powinien wykazać, że wykonanie decyzji może doprowadzić do wystąpienia ww. negatywnych dla niego okoliczności (skutków). Chodzi przy tym o adekwatny związek przyczynowy między wykonaniem decyzji przed zakończeniem jej sądowej kontroli, a możliwymi negatywnymi konsekwencjami jej wykonania opisanymi w art. 61 § 3 p.p.s.a., na wypadek uchylenia decyzji w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Stwierdzenie istnienia związku przyczynowego jest ustaleniem faktycznym, z którym ustawa wiąże określone skutki prawne. Odbywa się to za każdym razem w oparciu o okoliczności faktyczne konkretnej sprawy (por. postanowienie NSA z dnia 17 listopada 2014 r., I FSK 1778/14, CBOSA). Twierdzenia wnioskodawcy powinny być przy tym poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej. Materiał, do którego odnosi się sąd administracyjny, kontrolujący zasadność wniosku o wstrzymanie, może być materiałem, który po części został dołączony do wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 września 2010 r. II FZ 417/10). Ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, jak wynika to z jego konstrukcji, spoczywa zatem na skarżącym. W świetle powyższych uwag oraz w stanie faktycznym ustalonym na podstawie całokształtu materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy (w tym materiału zgromadzonego w postępowaniu w sprawie prawa pomocy) za prawidłowe należało uznać stanowisko Sądu pierwszej instancji, że skarżący, ubiegając się o udzielenie mu ochrony tymczasowej, nie przedstawił w pełni swojej sytuacji materialnej. Pomimo bowiem, że w toku postępowania skarżący przedłożył dokumentację wykazującą, że znajduje się w złej kondycji finansowej (ponoszenie na przestrzeni ostatnich dwóch lat strat z prowadzonej działalności gospodarczej, obciążenie posiadanych składników majątku, posiadanie zaległości podatkowych w znacznej wysokości, obciążenia alimantacyjne), nie przedstawił żadnych twierdzeń, ani tym bardziej dowodów, pozwalających ustalić z jakich źródeł skarżący czerpie środki na swoje bieżące utrzymanie. Żaden z przedstawionych dowodów, w szczególności wyciągi z rachunków bankowych tzw. firmowych, nie wskazuje na fakt ponoszenia przez stronę wydatków takich jak np. koszty mieszkania (czynsz, opłaty eksploatacyjne itp.), wyżywienia, opłaty za usługi telekomunikacyjne, czy też inne wydatki życia codziennego osoby fizycznej. Na wspomnianych wyciągach co do zasady nie odnotowano np. transakcji kartami płatniczymi, czy wypłat gotówkowych. Z rachunków tych nie wynika też, aby za ich pośrednictwem skarżący realizował zasądzony obowiązek alimentacyjny, przy czym skarżący nie podniósł, że z tego obowiązku się nie wywiązuje, co sugeruje, że jednak alimenty płaci. Powyższe, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, upoważnia do wniosku, że skarżący posiada jeszcze inne środki finansowe, których nie ujawnił Sądowi. Wprawdzie skarżący w piśmie z 19 czerwca 2017 r. (k. 72 akt sądowych) oświadczył, że nie posiada oszczędności zgromadzonych na rachunkach bankowych lub w gotówce. Abstrahując od wiarygodności samego oświadczenia tej treści, w sytuacji wielkości osiąganych przez skarżącego przychodów w latach 2015 - 2016, nie jest to jednakże równoznaczne z brakiem posiadania w ogóle środków finansowych przeznaczanych na potrzeby życia codziennego. Kierując się bowiem zasadami doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania trudno założyć, że skarżący, będący osobą fizyczną, nie ponosi w ogóle (bezpośrednio lub za pośrednictwem innej osoby, co w sytuacji ubiegania się o udzielenie mu ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym także powinien wskazać) tego rodzaju kosztów. Oznacza to z kolei, że w rozpoznawanej sprawie skarżący zaprezentował swoją sytuację materialną w sposób wybiórczy, co w kontekście badania spełnienia przesłanek wynikających z art. 61 § 3 p.p.s.a. należy ocenić negatywnie. Sąd kasacyjny ma świadomość, że wynikająca z zaskarżonej decyzji kwota zaległości podatkowej w wysokości prawie 7.000.000 zł jest kwotą znaczącą, w szczególności, że zobowiązaną do jej zapłaty jest osoba fizyczna, nawet jeśli jest to przedsiębiorca, a obowiązek zapłaty ma co do zasady charakter jednorazowy. Sama wysokość świadczenia do spełnienia nie uprawnia jednakże sądu administracyjnego do zastosowania instytucji wstrzymania wykonania decyzji, z której ta wysokość wynika. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie podziela bowiem obecnego w judykaturze poglądu, że już sama znaczna wysokość należności, do zapłaty której zobowiązany jest wnioskodawca, stanowi spełnienie przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Zdaniem Sądu kasacyjnego, ocena w tym zakresie musi każdorazowo odnosić się do realiów faktycznych rozpoznawanej sprawy, przez co niezbędne jest przedstawienie przez podmiot ubiegający się o przyznanie mu ochrony tymczasowej pełni informacji dotyczących jego sytuacji materialnej. Skoro zatem w rozpoznawanej sprawie skarżący takiej pełnej informacji nie przedstawił, zasadnie Sąd pierwszej instancji uznał, że nie uprawdopodobnił on wystąpienia przesłanek do przyznania mu ochrony z art. 61 § 3 p.p.s.a. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. ----------------------- 6