I OSK 2606/17
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2018-04-18
Skład orzekający: Marek Stojanowski, Jolanta Rudnicka, Jerzy Krupiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy numer księgi wieczystej nieruchomości, ujawniony w ewidencji gruntów i budynków, stanowi dane przedmiotowe podlegające udostępnieniu na wniosek bez wykazywania interesu prawnego, czy też dane podmiotowo-przedmiotowe wymagające wykazania takiego interesu?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że numer księgi wieczystej ujawniony w ewidencji gruntów i budynków ma charakter podmiotowo-przedmiotowy, a w istocie stanowi dane osobowe. W związku z tym, jego udostępnienie na wniosek podmiotu innego niż właściciel lub władający nieruchomością, wymaga wykazania interesu prawnego zgodnie z art. 24 ust. 5 pkt 3 P.g.k. Sąd uznał zarzuty skargi kasacyjnej organu za usprawiedliwione, uchylając wyrok WSA i oddalając skargę.Stan faktyczny
Skarżąca M. F. wniosła o udostępnienie z ewidencji gruntów i budynków wypisu zawierającego numer księgi wieczystej dla konkretnej działki. Organy administracji odmówiły udostępnienia danych, uznając numer księgi wieczystej za dane podmiotowo-przedmiotowe wymagające wykazania interesu prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję organów, uznając numer księgi wieczystej za dane przedmiotowe. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną organu, który zarzucił naruszenie prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędzia del. NSA Jerzy Krupiński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 lipca 2017 r. sygn. akt III SA/Kr 533/17 w sprawie ze skargi M. F. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia danych z informatycznej bazy ewidencji gruntów i budynków 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. zasądza od M. F. na rzecz [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi kasacyjnej, wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] (dalej: "Inspektor", "organ"), jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 lipca 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 533/17, którym, w wyniku rozpoznania skargi M. F. (dalej: "skarżąca"), uchylono jego decyzję z dnia [...] marca 2017 r., nr [...], wydaną w przedmiocie odmowy udostępnienia danych z informatycznej bazy ewidencji gruntów i budynków.
Wyrok wydany został w następujących, ustalonych przez Sąd I instancji, okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Pismem z [...] sierpnia 2016 r. skarżąca zwróciła się do Prezydenta Miasta [...] z wnioskiem o wydanie z ewidencji gruntów i budynków wypisu dla znajdującej się pod adresem ul. [...] w [...] działki ewidencyjnej nr [...], obręb [...], jednostka ewidencyjna [...], należącej do Z. M.. W treści pisma wskazano, iż wnioskodawczyni postanowiła nie ujawniać swojego interesu prawnego, uprawniającego do uzyskania powyższego wypisu. Skarżąca powołała wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, sygn. akt l OSK 802/13, wskazując, że numer księgi wieczystej, jeżeli sprawa dotyczy konkretnej, ściśle określonej nieruchomości, stanowi przedmiotowy element opisu nieruchomości, zawarty w ewidencji gruntów i budynków oraz podlega ujawnieniu na wniosek w trybie art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (aktualnie Dz. U. z 2017 r., poz. 2101 ze zm.), dalej: "P.g.k.", to jest bez potrzeby wykazywania przez wnioskodawcę interesu prawnego.
Prezydent Miasta [...] pismem z [...] grudnia 2016 r., poinformował skarżącą, że ze względu na przedmiotowo-podmiotowy charakter danych o numerze księgi wieczystej, jego uzyskanie przez wnioskodawcę innego niż właściciel lub władający nieruchomością nie jest możliwe bez wykazania interesu prawnego. Wezwał również do uzupełnienia złożonego wniosku przez wykazanie tego interesu.
Po podtrzymaniu przez skarżącą dotychczasowego stanowiska Prezydent Miasta [...] w dniu [...] stycznia 2017 r. wydał decyzję, znak: [...], odmawiającą udostępnienia wnioskowanych danych. W uzasadnieniu wskazał, że pod wskazanym przez skarżącą adresem znajduje się działka ewidencyjna nr [...], natomiast podana we wniosku działka nr [...] nie figuruje w ewidencyjnej bazie danych. Organ podniósł, że informacja o numerze księgi wieczystej ma charakter przedmiotowo-podmiotowy i jako taka może być udostępniania tylko z uwzględnieniem wszystkich ograniczeń wskazanych w art. 24 ust. 5 P.g.k. W przypadku wniosku pochodzącego od podmiotów innych, niż wymienione w pkt 1, 2 i 2a ww. przepisu, jest to konieczność wykazania interesu prawnego do jej uzyskania. Interes ten jest natomiast kategorią prawa materialnego i jego wykazanie wymaga wskazania konkretnego przepisu prawa materialnego, zobowiązującego organ do udostępnienia informacji lub uprawniającego wnioskodawcę do jej otrzymania.
Organ odwoławczy opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] marca 2017 r., utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu wskazał, że uregulowania zawarte w art. 24 ust. 5 P.g.k. stanowią kompletną regulację podstawy udostępniania danych ewidencji zawierających dane osobowe podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy. Organ podniósł, że zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy informacje zawarte w operacie ewidencyjnym są jawne. Natomiast zgodnie z ust. 4 tego przepisu każdy, z zastrzeżeniem ust. 5, może żądać udostępnienia informacji zawartych w operacie ewidencyjnym. Informacje o gruntach, budynkach i lokalach, a więc informacje przedmiotowe, o których mowa w art. 20 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 3, 4 i 5 powyższej ustawy są jawne i powszechnie dostępne. Natomiast dane z ewidencji gruntów i budynków zawierające dane właścicieli i władających, czyli podmiotów wskazanych w art. 20 ust. 2 pkt 1 tej ustawy oraz wypisy z operatu ewidencyjnego zawierające takie dane, starosta udostępnia tylko na żądanie podmiotów wskazanych w art. 24 ust. 5 pkt 1 - 2a, a na żądanie innych podmiotów - tylko w przypadku wykazania się w tym zakresie interesem prawnym. W ewidencji gruntów i budynków jako współwłaściciele ujawnione były osoby inne niż skarżąca. Organ wskazał, iż zgodnie z przepisem art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2013 r., poz. 707 ze zm. [obecnie: Dz. U. z 2017 r., poz. 1007 ze zm.]) księgi wieczyste prowadzi się w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości. W związku z tym, pomimo powołania się przez skarżącą na art. 24 ust. 2 ustawy (jawność informacji o charakterze przedmiotowym), organ ewidencyjny prawidłowo zakwalifikował wniosek jako podlegający rozpoznaniu zgodnie z przepisami art. 24 ust. 5 pkt 3 ustawy. Skarżąca nie wykazała się przy tym interesem prawnym, wskazanym w art. 24 ust. 5 pkt 3 ustawy.
W skardze na powyższą decyzję M. F. zarzuciła naruszenie art. 24 ust. 2 i 4 w związku z art. 20 ust. 1 pkt 1 P.g.k. poprzez uznanie, że wniosek o udostępnienie numeru księgi wieczystej jest wnioskiem o udostępnienie danych podmiotowych, a nie danych przedmiotowych i w konsekwencji wymaga wykazania interesu prawnego oraz naruszenie art. 24 ust. 5 pkt 3 P.g.k. poprzez bezpodstawne zastosowanie w sprawie, gdyż skarżąca żądała udostępnienia numeru księgi wieczystej, co nie wymaga wykazania interesu prawnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie skargę uwzględnił i podniósł, że przesłanka posiadania interesu prawnego ogranicza możliwość uzyskania z ewidencji gruntów i budynków wyłącznie danych o charakterze podmiotowym. W ocenie Sądu, numer księgi wieczystej stanowi przedmiotowy element opisu nieruchomości, zawarty w ewidencji gruntów i budynków, podlegający ujawnieniu na wniosek w trybie art. 24 ust. 2 ustawy - bez potrzeby wykazywania przez wnioskodawcę interesu prawnego. Wskazuje na to samo brzmienie art. 20 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym numer księgi wieczystej stanowi jedną z informacji dotyczących gruntu. Warunkiem skuteczności wniosku o wskazanie numeru księgi wieczystej nieruchomości jest konkretne określenie tej nieruchomości przez wskazanie numeru działki lub adresu. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się słuszny pogląd, że dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków nie służą do poszukiwania majątku konkretnej osoby w celu egzekwowania należności cywilnoprawnych. Jest to jednak pogląd, który wyrażono w sprawach, w których wierzyciel zwraca się do starosty o podanie informacji na temat bliżej nieokreślonych nieruchomości, należących do wskazanej osoby. Sytuacja taka nie zachodziła w rozpatrywanej sprawie, w której skarżąca zwracała się z wnioskiem o udostępnienie danych z ewidencji dotyczących konkretnej - ściśle określonej nieruchomości. Sam fakt, że z księgi wieczystej można uzyskać informację o osobie właściciela nieruchomości nie ma wpływu na stwierdzenie, że numer tej księgi stanowi element przedmiotowy opisu nieruchomości. Dodatkowo Sąd wskazał, że jedną z podstawowych zasad, na których opiera się system ksiąg wieczystych, jest zasada ich jawności, która obejmuje także możliwość uzyskania wiedzy o osobie właściciela nieruchomości.
W skardze kasacyjnej organu zarzucono wyłącznie naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 24 ust. 5 pkt 3 P.g.k. na skutek błędnej wykładni i przyjęcia, że zawarty w ewidencji numer księgi wieczystej stanowi przedmiotowy element opisu nieruchomości oraz art. 24 ust. 2 i 4 P.g.k. na skutek przyjęcia, że numer taki stanowi informację o gruncie podlegającą ujawnieniu bez potrzeby wykazywania interesu prawnego przez osobę żądającą tego rodzaju informacji.
Wskazując na powyższe Inspektor wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
W skardze kasacyjnej zawarto też oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy.
W uzasadnieniu organ podniósł, że znajdujące się w ewidencji gruntów i budynków informacje o charakterze przedmiotowym są jawne, natomiast informacje podmiotowe lub przedmiotowo-podmiotowe mogą być udzielane tylko osobom legitymującym się interesem prawnym. Przywołał na tę okoliczność wyroki sądów administracyjnych oraz podkreślił, że podanie numeru księgi wieczystej określonej nieruchomości pozwala na niczym nieograniczony dostęp do danych osobowych jej właścicieli. Dane te podlegają szczególnej ochronie na podstawie art. 24 ust. 5 P.g.k. i w tym zakresie przywołał też pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 25 czerwca 2015 r., sygn. akt I OSK 2437/13.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik skarżącej wnosił o jej oddalenie, podkreślając prawidłowość stanowiska Sądu I instancji, opierającego się na orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W związku z tym, że pełnomocnik skarżącego kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej: "P.p.s.a." – zrzekł się rozprawy, a druga strona, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy, to rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 P.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 174 P.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej bowiem według art. 183 § 1 P.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 P.p.s.a., obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (por. uchwała NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt l OPS 10/09, opubl. w ONSA i wsa z 2010 r., nr 1, poz. 1).
W rozpoznawanej sprawie nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania przed Sądem I instancji, a zatem należało dokonać kontroli zaskarżonego wyroku jedynie pod kątem zgłoszonych w skardze kasacyjnej naruszeń prawa.
Skargę kasacyjną oparto wyłącznie na zarzucie naruszenia prawa materialnego, a zatem należało przyjąć, że ustalony przez Sąd I instancji stan faktyczny sprawy nie jest sporny, co powoduje, że ustaleniami tymi związany jest też Naczelny Sąd Administracyjny.
Zarzut naruszenia przepisów art. 24 ust. 2 i 4 oraz art. 24 ust. 5 pkt 3 P.g.k. należało uznać za usprawiedliwiony.
Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 20 ust. 1 P.g.k. w brzmieniu z daty wydania zaskarżonej decyzji, ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące:
1) gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty;
2) budynków - ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych;
3) lokali - ich położenia, funkcji użytkowych oraz powierzchni użytkowej.
Z kolei z art. 20 ust. 2 P.g.k. wynika, że w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także:
1) właścicieli nieruchomości, a w przypadku:
a) nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości,
b) gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania;
2) miejsce pobytu stałego lub adres siedziby podmiotów, o których mowa w pkt 1;
3) informację o wpisaniu do rejestru zabytków;
4) informację, czy wyróżniony w ewidencji gruntów i budynków obszar gruntu, w całości lub w części, objęty jest formą ochrony przyrody wskazaną w art. 6 ust. 1 pkt 1-9 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2015 r. poz. 1651, 1688 i 1936 oraz z 2016 r. poz. 703);
5) wartość katastralną nieruchomości;
6) informacje dotyczące umów dzierżawy, jeżeli od wykazania takich informacji w ewidencji gruntów i budynków uzależnione jest nabycie praw wynikających z przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, a także z przepisów o rozwoju obszarów wiejskich.
W myśl art. 24 ust. 2 i 3 P.g.k. informacje zawarte w operacie są jawne i udostępniane przez starostę m.in. w formie wypisów z rejestrów, kartotek i wykazów tego operatu.
W piśmiennictwie przyjmuje się, że odmiennie niż w przypadku ksiąg wieczystych - ewidencji gruntów i budynków nie cechuje materialna jawność wpisów. Wpisy w ewidencji gruntów i budynków nie są objęte domniemaniem prawdziwości ujawnionych w niej danych, nie są też objęte rękojmią wiary publicznej. Ujawnione w ewidencji gruntów dane podmiotowe nie korzystają z domniemania zgodności z rzeczywistym stanem prawnym, a postępowania administracyjne przewidziane w przepisach Prawa geodezyjnego i kartograficznego nie mają na celu regulacji stanów prawnych nieruchomości. Tym samym ewidencja gruntów ma znaczenie jedynie informacyjno-techniczne, odzwierciedlające ustalony w niej stan faktyczny i prawny, a wpisy w tym rejestrze mają charakter deklaratoryjny, nie zaś konstytutywny (zob. A. Gryszczyńska "Komentarz do art. 24 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne", System Informacji Prawnej LEX oraz przywołane tam orzecznictwo).
Analiza treści art. 20 P.g.k. wskazuje na to, że przedmiotem ewidencji gruntów i budynków są dane o charakterze przedmiotowym (art. 20 ust. 1 i 2 pkt 3 i 4 P.g.k.) oraz dane o charakterze podmiotowym (art. 20 ust. 2 pkt 1 i 2 P.g.k.).
W orzecznictwie przyjmuje się również, że na żądanie wszystkich zainteresowanych w trybie art. 24 ust. 2 P.g.k. udzielane mogą być tylko informacje o charakterze przedmiotowym, a więc niezawierające danych podmiotowych, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1.
Wątpliwości budzić może natomiast kwestia informacji o nieruchomościach należących do konkretnej osoby, które mają charakter mieszany, a to ze względu na występujące w nich równocześnie elementy podmiotowe i przedmiotowe. W orzecznictwie i piśmiennictwie określane są one jako dane podmiotowo-przedmiotowe. Do tej kategorii należy niewątpliwie, sporna w rozpatrywanej sprawie, informacja o numerze księgi wieczystej obejmującej konkretną działkę ewidencyjną.
Wniosek skarżącej dotyczył wypisu z rejestru gruntów dla wskazanej nieruchomości, położonej w [...] przy ul. [...], którego treść obejmowałaby także numer księgi wieczystej, w której nieruchomość ta została zapisana. Sąd I instancji – odmiennie niż organy administracyjne obu instancji – uznał, że podmiotowo-przedmiotowy charakter danych zawartych w wypisie nie stanowi przeszkody do jego udostępnienia skarżącej, a wystarczającym warunkiem, który został przez nią spełniony, było wskazanie numeru działki lub jej adresu.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpatrującym skargę kasacyjną organu, poglądu tego nie podziela.
Regulacje przepisów art. 24 ust. 2, 4 i 5 P.g.k. stanowiły już kilkakrotnie przedmiot wypowiedzi Naczelnego Sądu Administracyjnego, (np. wyroki NSA: z dnia 2 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 1181/09, z dnia 20 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 189/09, z dnia 23 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1553/09, z dnia 8 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 548/10 oraz wyrok z dnia 6 grudnia 2016 r., sygn. akt I OSK 163/15 wszystkie zam. na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl, zwanej dalej CBOSA). Zwraca się w nich uwagę na to, że stosownie do ust. 5 wypisy z operatu ewidencyjnego zawierają dane osobowe, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 i 2. Dane o charakterze podmiotowym, wydawane są jedynie na żądanie: 1) właścicieli lub osób fizycznych i prawnych, w których władaniu znajdują się grunty, budynki lub lokale będące przedmiotem wypisu; 2) podmiotów publicznych lub podmiotów nie będących podmiotami publicznymi, realizującymi zadania publiczne na podstawie odrębnych przepisów albo na skutek powierzenia lub zlecenia przez podmiot publiczny, które związane są z gruntami, budynkami lub lokalami będącymi przedmiotem wypisu; 3) innych podmiotów, niż wymienione w pkt 1 i 2, które mają interes prawny związany z gruntami, budynkami lub lokalami będącymi przedmiotem wypisu. Jako zasadniczy element różnicujący obie podstawy prawne NSA wskazywał to, iż dopuszczalność udostępnienia danych na podstawie art. 24 ust. 5 P.g.k. powiązana została z posiadaniem własności lub faktem władania przez wnioskodawcę gruntem, budynkiem lub lokalem, posiadaniem statusu podmiotu publicznego albo podmiotu realizującego zadania publiczne albo z przysługiwaniem wnioskodawcy interesu prawnego w uzyskaniu danych. Natomiast udzielenie informacji na podstawie art. 24 ust. 4 w zw. z ust. 2 ustawy nie zostało uzależnione od posiadania własności lub faktu władania gruntem, budynkiem lub lokalem, wobec których określona informacja miałaby być udzielona. Nie jest również zależne od przysługiwania interesu prawnego. Informacje, o których mowa w art. 24 ust. 4 w zw. z ust. 2 P.g.k. (a więc informacje o charakterze przedmiotowym) mogą być jednak udostępnione przez organ tylko wtedy, gdy wnioskodawca wskaże konkretnie grunty wpisane do ewidencji, co do których żąda informacji.
W orzecznictwie dominuje pogląd, że na żądanie wszystkich zainteresowanych w trybie art. 24 ust. 2 P.g.k. udzielane mogą być tylko informacje o charakterze przedmiotowym, a więc niezawierające danych podmiotowych, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1. Informacje o nieruchomościach należących do konkretnej osoby, mają charakter podmiotowy lub ewentualnie podmiotowo-przedmiotowy i udostępnianie są wyłącznie w trybie art. 24 ust. 5 (por. wyrok NSA z dnia 8 września 2015 r., sygn. akt I OSK 2889/13, zam. w CBOSA). W tej sytuacji, zgodnie z art. 24 ust. 5 pkt 3 P.g.k., wnioskodawca powinien wykazać interes prawny w uzyskaniu informacji podmiotowo-przedmiotowej.
Skarżąca w rozpatrywanej sprawie nie podjęła jednak nawet próby wykazania tego interesu.
W przywołanym wyroku z dnia 6 grudnia 2016 r. NSA zaznaczył, że w wyniku nowelizacji art. 24 ust. 5 P.g.k., dokonanej od 12 lipca 2014 r., doszło do skreślenia występującego w nim dotychczas słowa "osobowe" w wyniku czego, zastrzeżenie w zakresie udostępniania danych z ewidencji gruntów, o jakim mowa w ust. 4 art. 24 dotyczy już nie "danych osobowych podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1" ale "danych podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1". W konsekwencji doszło w ten sposób do rozszerzenia zakresu ograniczeń w dostępie do danych zawartych w operacie ewidencyjnym. Bez wątpienia jednak w pojęciu "dane podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1" mieści się nadal dotychczasowe pojęcie "dane osobowe podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1". W literaturze również "za dane osobowe uznaje się numery ksiąg wieczystych, albowiem w księgach wieczystych ujawnione są m.in. podmioty będące właścicielami i użytkownikami wieczystymi nieruchomości, dla których księgi te są prowadzone. Ponieważ treść ksiąg wieczystych jest powszechnie dostępna, na podstawie numeru księgi wieczystej ustalić można również dane osobowe osób ujawnionych w księdze wieczystej" – zob. A. Gryszczyńska – op. cit. teza 44.
Reasumując, jeżeli żądanie podania informacji dotyczy numerów ksiąg wieczystych nieruchomości, których właścicielem bądź użytkownikiem wieczystym jest określony podmiot, to dotyczy ono danych o charakterze podmiotowo-przedmiotowym, czyli w istocie danych osobowych. Uzyskanie z ewidencji gruntów numeru księgi wieczystej prowadzi do niczym nieograniczonego dostępu do danych zawartych w księdze wieczystej, obejmującej również dane osobowe właściciela nieruchomości. W tej sytuacji, zgodnie z art. 24 ust. 5 pkt 3 ustawy, wnioskodawca powinien wykazać interes prawny w uzyskaniu informacji podmiotowo-przedmiotowej. Pogląd przeciwny, opierający się na zasadzie jawności ksiąg wieczystych, nie może mieć w sprawie zastosowania, gdyż – co już wyżej wywiedziono – zasada ta w zakresie ewidencji gruntów i budynków nie obowiązuje.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela tym samym odmiennych poglądów wyrażonych w wyrokach NSA z dnia 19 listopada 2014 r., sygn. akt I OSK 802/13 i z dnia 21 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 131/17 (zam. w CBOSA), w zakresie w jakim pomijają one wymóg wykazania interesu prawnego, o jakim jest mowa w art. 24 ust. 5 pkt 3 P.g.k. W piśmiennictwie zwraca się uwagę na orzecznictwo sądowoadministracyjne i podkreśla się, że uzyskanie informacji zawierających dane osobowe jest uzależnione od wykazania własnego, indywidualnego interesu prawnego uzasadniającego ich wydanie. Kategoria interesu prawnego jest kategorią materialnoprawną i dlatego w celu wykazania takiego interesu należy wskazać przepis prawa materialnego zobowiązujący organ do wydania dokumentu lub uprawniający wnioskującego do jego otrzymania (por. wyroki NSA: z 10 marca 2010 r., sygn. akt I OSK 734/2009, z 20 stycznia 2009 r., sygn. akt I OSK 228/2008). Dostęp do danych osobowych dla podmiotów niewymienionych w art. 24 ust. 5 pkt 1 i 2 jest zatem uzależniony od istnienia interesu prawnego związanego z gruntami, budynkami lub lokalami będącymi przedmiotem wypisu Zob. A. Gryszczyńska op. cit. teza 44).
Wobec tego podniesione w skardze kasacyjnej organu zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego, tj. art. 24 ust. 2 i 5 w zw. z art. 20 i 24 P.g.k. są usprawiedliwione, albowiem dokonana przez organy administracyjne wykładania norm zawartych w tych przepisach jest prawidłowa i nie było podstaw do uchylenia wydanych przez te organy decyzji.
Mając powyższe na uwadze, skoro skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionych podstawach, na mocy art. 188 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, na podstawie art. 151 w zw. z art. 193 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Orzeczenie o kosztach uzasadnia przepis art. 203 pkt 2 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło