II OZ 1492/17

Dnia 6 grudnia 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia L. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 lipca 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 1558/17 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi L. T. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 20 lipca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w B. z dnia [...] października 2016 r., nr [...], orzekającą o zobowiązaniu skarżącego do powrotu i zakazie ponownego wjazdu na terytorium RP i innych państw obszaru Schengen. Sąd, powołując się na treść art. 61 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", stwierdził, że w niniejszej sprawie skarżący nie zawarł we wniosku żadnej argumentacji, która mogłaby przemawiać za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji. Sam obowiązek opuszczenia terytorium RP nie oznacza automatycznie powstania szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, którym zapobiec może wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu (por. postanowienia NSA: z 31 marca 2017 r., II OZ 295/17; z 19 kwietnia 2017 r., II OZ 419/7; z 11 maja 2017 r., II OZ 442/17; z 12 maja 2017 r., II OZ 448/17; z 18 maja 2017 r., II OZ 463/17 i z 13 czerwca 2017 r., II OZ 616/17 oraz postanowienie WSA w Warszawie z 23 sierpnia 2016 r., IV SA/Wa 2017/16). Ponadto skarżący w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym jest zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika będącego adwokatem, ustanowionego w ramach przyznanego prawa pomocy, co – w powiązaniu ze specyfiką tego postępowania, które nie wymaga osobistego udziału strony na rozprawie i zasadą orzekania na podstawie akt sprawy (art. 107 i art. 133 § 1 powołanej ustawy) – wyklucza przyjęcie, że do zapewnienia stronie prawa do sądu konieczne jest orzeczenie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji. Tego rodzaju "automatyzm" stosowania ochrony tymczasowej, oznaczałby, że w przypadku każdej skargi na rozstrzygnięcie, które wiąże się z opuszczeniem kraju przez cudzoziemca, uzasadnione jest wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Tymczasem możliwości takiej ustawodawca nie przewidział stawiając wymóg, by to strona uprawdopodobniła przesłanki wskazane w art. 61 § 3 powołanej ustawy. W sprawie tego rodzaju, co poddana kontroli Sądu, istnienia tych przesłanek nie można domniemywać (por. postanowienie NSA z 11 maja 2017 r., II OZ 442/17). Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że skarżący nie uprawdopodobnił, że wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, a tym samym, że zachodzi konieczność zastosowania żądanej przez niego ochrony tymczasowej. Zażalenie na ww. postanowienie wniósł skarżący reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu, podnosząc zarzut dotyczący naruszenia przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 63 § 3 p.p.s.a. przez odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, zobowiązującą skarżącego oraz jego rodzinę do powrotu do kraju pochodzenia oraz stwierdzenie, że skarżący w żaden sposób nie wykazał, że wykonanie decyzji wywoła szczególne niekorzystne konsekwencje, w związku z czym nie ma podstaw uprawniających Sąd do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, w sytuacji, gdy niewstrzymanie wykonalności zaskarżonej decyzji spowoduje, że cudzoziemiec wraz z żoną oraz trójką małoletnich dzieci będą zmuszeni do powrotu do kraju pochodzenia przed merytorycznym rozpoznaniem skargi przez Sąd, w związku z czym: - w sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody majątkowej skarżącemu oraz całej jego rodzinie w postaci kosztów związanych z wyjazdem do kraju pochodzenia cudzoziemca oraz ich powrotu do Polski w przypadku uwzględnienia przez Sąd skargi na decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, jak również szkody niemajątkowej w postaci wyrządzonej krzywdy związanej z opuszczeniem przez skarżącego oraz jego rodzinę terytorium Polski, tj. kraju, w którym cudzoziemiec oraz cała jego rodzina w chwili obecnej ma centrum interesów życiowych, z którym planuje związać swoją przyszłość ora przyszłość swoich dzieci; - skarżący zostanie pozbawiony możliwości osobistego uczestniczenia w postępowaniu sądowym wywołanym skargą na decyzję zobowiązującą do powrotu do kraju pochodzenia, a tym samym skorzystania w pełnym zakresie z prawa do sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wyżej wymieniony przepis, choć przewiduje możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji na wniosek strony, to uzależnia skorzystanie z takiego środka prawnego w sytuacji, gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Możliwość udzielenia ochrony tymczasowej została zatem ograniczona od wystąpienia jednej z dwóch przesłanek zawartych w omawianym przepisie. Obowiązkiem strony jest wskazanie we wniosku okoliczności na poparcie spełnienia przynajmniej jednej z tychże przesłanek. Innymi słowy uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku, poprzez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji (por. postanowienie NSA z 26 listopada 2007 r., II FZ 338/07). Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi w sposób przekonywujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 21 grudnia 2006 r., I FZ 525/06). W niniejszej sprawie Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że we wniosku skarżący nie wykazał przesłanek, o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., ponieważ w zasadzie przedmiotowy wniosek nie zawiera żadnego uzasadnienia poza podaniem, że niewstrzymanie kwestionowanej decyzji narazi go na skutki niemożliwe do odwrócenia. Także w odniesieniu do przysługującemu skarżącego "prawa do sądu" Sąd prawidłowo ocenił, że w okolicznościach tej sprawy nie można doszukać się naruszenia prawa skarżącego w tym zakresie. Ma on bowiem ustanowionego z urzędu profesjonalnego pełnomocnika, co oznacza, że skarżący ma zagwarantowane określone minimum praw procesowych, które w postępowaniu przed sądamiadministracyjnymi nie stwarza procesowych przeszkód do merytorycznego rozpoznania skargi przez Sąd. Należy uznać, że w okolicznościach tej sprawy została w sposób prawny stworzona skarżącemu możliwości realizacji jego prawa do sądu nawet po opuszczeniu Polski. W tym zakresie zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Ponadto strona skarżąca w zażaleniu nie wykazała jaka konkretnie znaczna szkoda miałaby nastąpić w związku z powrotem skarżącego do ojczystego kraju poza tym, że "jakieś" koszty nastąpią w związku z opuszczeniem Polski. Trudno zatem przy takiej argumentacji stwierdzić, czy dojdzie do powstania znacznej szkody, bo do takiej odwołuje się przesłanka z art. 61 § 3 p.p.s.a. Odnośnie zaś podnoszonej w zażaleniu kwestii tzw. krzywdy niemajątkowej i związanymi z nią nieodwracalnymi skutkami należy wskazać, że w tym zakresie stosowna argumentacja stanowiła przedmiot rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji (m.in. dotycząca aklimatyzacji społecznej dzieci; wpływu powrotu na rozwój psychofizyczny dzieci). Oznacza to, że nie może być przedmiotem oceny na etapie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ponieważ stanowi merytoryczny składnik tej decyzji. Ocena takiej argumentacji przed rozprawą jest niedopuszczalna, w innym wypadku doszłoby do przedsądu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący nie uzasadnił, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest uzasadnione, a brak wykazania przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. w okolicznościach tej sprawy, przy uwzględnieniu jej przedmiotu, tj. o zobowiązaniu skarżącego do powrotu i zakazie ponownego wjazdu na terytorium RP i innych państw obszaru Schengen, jest decydujące dla odmowy wstrzymania ww. decyzji. Z tych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.