I OSK 3014/15
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-07-13
Skład orzekający: Sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska, Sędzia NSA Wiesław Morys, Sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy policjantowi, który wystąpił o zwolnienie ze służby i od którego momentu formalnie rozpoczął się bieg terminu do wniesienia odwołania, a następnie został uznany za całkowicie niezdolnego do służby i pobierał świadczenia emerytalne, przysługuje uposażenie i inne świadczenia pieniężne za okres od daty wykonania decyzji o zwolnieniu do daty faktycznego rozwiązania stosunku służbowego?Ratio decidendi
Prawo do uposażenia i innych świadczeń pieniężnych policjanta jest ściśle związane z faktycznym pełnieniem służby lub pozostawaniem w gotowości do jej pełnienia. Samo formalne pozostawanie w stosunku służbowym nie jest wystarczające do przyznania uposażenia, jeśli funkcjonariusz nie wykonuje obowiązków służbowych, jest niezdolny do służby lub pobiera świadczenia emerytalne. W sytuacji, gdy policjant wystąpił o zwolnienie ze służby, a decyzja o zwolnieniu została wykonana, nie można przyznać mu uposażenia za okres od daty wykonania decyzji do faktycznego rozwiązania stosunku służbowego, zwłaszcza jeśli w tym czasie pobierał świadczenia emerytalne i był uznany za niezdolnego do służby.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania skarżącemu prawa do uposażenia i innych świadczeń pieniężnych za okres od 19 stycznia 2007 r. do 15 października 2008 r. Skarżący został zwolniony ze służby w Policji na własne żądanie z dniem 18 stycznia 2007 r., jednakże wskutek późniejszych postępowań administracyjnych i sądowych, ostateczna data zwolnienia została ustalona na 15 października 2008 r. W okresie od 19 stycznia 2007 r. skarżący pobierał świadczenia emerytalne i został uznany za całkowicie niezdolnego do służby. Organy administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny uznały, że w tym okresie skarżący nie pełnił faktycznie służby ani nie pozostawał w gotowości do jej pełnienia, co wykluczało prawo do uposażenia i powiązanych z nim świadczeń.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska Sędziowie: Sędzia NSA Wiesław Morys (spr.) Sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2017r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 czerwca 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 1851/14 w sprawie ze skargi S. L. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie prawa do uposażenia oddala skargę kasacyjną
Wyrokiem z dnia 25 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 1851/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę S. L. na sprecyzowaną w sentencji decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych.
W uzasadnieniu tegoż wyroku Sąd podał, że zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2014 r., na podstawie której skarżącemu:
1) przyznano prawo do wypłaty uposażenia zasadniczego, wynikającego z zajmowanego stanowiska eksperta Zespołu [...] w B. Centralnego Biura Śledczego Komendy Głównej - w 11 (jedenastej) grupie zaszeregowania, z mnożnikiem 1,84 kwoty bazowej - za okres od 19 stycznia 2007 r. do 31 stycznia 2007 r.;
2) przyznano prawo do wypłaty dodatku służbowego należnego w wysokości 1.054 zł miesięcznie - za okres od 19 stycznia 2007 r. do 31 stycznia 2007 r.;
3) przyznano prawo do wypłaty dodatku za stopień podinspektora Policji należnego w wysokości 700 zł miesięcznie - za okres od 19 stycznia 2007 r. do 31 stycznia 2007r.;
4) odmówiono przyznania prawa do uposażenia zasadniczego za okres od 1 lutego 2007r. do 15 października 2008 r.;
5) odmówiono przyznania prawa do dodatku służbowego za okres od 1 lutego 2007 r. do 15 października 2008 r.;
6) odmówiono przyznania prawa do dodatku za stopień podinspektora Policji za okres od 1 lutego 2007 r. do15 października 2008 r.;
7) odmówiono przyznania prawa do następujących należności pieniężnych za okres od 19 stycznia 2007 r. do 15 października 2008 r.:
a) odprawy,
b) ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe i dodatkowe,
c) równoważnika pieniężnego w zamian za umundurowanie,
d) zryczałtowanego równoważnika pieniężnego za niewykorzystanie prawa przejazdu na koszt właściwego organu Policji środkami publicznego transportu zbiorowego do jednej z obranych przez wymienionego miejscowości w kraju i z powrotem,
e) równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego.
Jak podał organ, w dniu 5 października 2006 r. skarżący wystąpił raportem o zwolnienie go ze służby w Policji z dniem 17 stycznia 2007 r., po czym w dniu 10 stycznia 2007 r. ponownie złożył raport o zwolnienie go z dniem 18 stycznia 2007 r. Rozkazem personalnym z dnia [...] stycznia 2007 r. Komendant Główny Policji, na podstawie art. 41 ust. 3 w związku z art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2007 r. Nr 43, poz. 277), zwolnił skarżącego ze służby w Policji z dniem 18 stycznia 2007 r. Rozkaz ten został utrzymany w mocy przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. Wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 1038/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność powyższej decyzji Ministra, gdyż rozkaz personalny z dnia [...] stycznia 2007 r. wszedł do obrotu prawnego [...] lutego 2007 r., stąd nie mógł być przed tą datą zaskarżony. Następnie organ ten, po uwzględnieniu wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i rozpatrzeniu go, decyzją z dnia [...] września 2008 r. uchylił rozkaz personalny z dnia [...] stycznia 2007 r. w części dotyczącej zwolnienia ze służby, ustalając jego datę na 15 października 2008 r., a w pozostałym zakresie utrzymał tę decyzję w mocy. Skarga na tę decyzję ostateczną została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lutego 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 1681/08, od którego skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wyrokiem z dnia 21 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 749/09. Następnie skarżący wnioskiem z dnia 4 lipca 2007 r. zwrócił się do Komendanta Głównego Policji o wypłatę przysługujących mu należności pieniężnych. W wyroku z dnia 20 stycznia 2011 r., sygn. akt II SAB/Wa 349/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał organ do rozpatrzenia tego wniosku za okres od 19 stycznia 2007 r. do 15 października 2008 r. w terminie 30 dni. Komendant Główny Policji uczynił to decyzją z dnia [...] lipca 2011 r., którą przyznał skarżącemu prawo do uposażenia za okres od 19 stycznia 2007 r. do 31 stycznia 2007r., odmówił przyznania prawa do uposażenia za okres od 1 lutego 2007 r. do 15 października 2008 r. oraz odmówił przyznania prawa do innych należności pieniężnych za okres od 19 stycznia 2007 r. do 15 października 2008 r. Została ona utrzymana w mocy decyzją tego organu z dnia [...] września 2011 r., którą jednak Wojewódzki Sąd Administracyjny Warszawie wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 2443/11, uchylił z powodu niewłaściwości organu odwoławczego. Wobec tego orzekając jako organ II instancji Minister Spraw Wewnętrznych decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. utrzymał w mocy decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2011 r. Jednak Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 1926/12, uchylił obie te decyzje, gdyż uznał iż organy wyszły poza zakres rozpoznania sprecyzowany w wyroku z 20 stycznia 2011 r. (sygn. akt II SAB/Wa 349/10). Sąd wskazał, iż organ został zobowiązany do rozpatrzenia wniosku skarżącego w zakresie: a) przyznania uposażenia zasadniczego, b) przyznania dodatków o charakterze stałym, c) przyznania innych należności pieniężnych - za okres od 19 stycznia 2007 r. do 15 października 2008 r. Jednocześnie stwierdził, że Komendant Główny Policji, orzekając w decyzji z [...] lipca 2011 r. również w zakresie podwyżki innych składników uposażenia za 2007 r. wyszedł poza granicę wniosku skarżącego, do czego nie był uprawniony i czym naruszył art. 61 § 1 K.p.a. Postanowieniem z 27 stycznia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokonał wykładni uzasadnienia swojego wyroku z 18 marca 2013 r. stwierdzając m.in., iż należy sprecyzować przedmiot rozstrzygnięcia zawartego w pkt 3 decyzji, czyli wyjaśnić, jakie konkretnie, "inne należności" zostały nim objęte, tj. czy objęto w tym sformułowaniu podwyżkę innych składników uposażenia za okres od 19 stycznia 2007 r. do dnia 15 października 2008 r. Po sprecyzowaniu żądania przez skarżącego, który podał iż domaga się: 1) uposażenia (uposażenia zasadniczego stosownie zwiększonego z tytułu wysługi lat i dodatków do uposażenia, w tym dodatku specjalnego w wysokości 30% kwoty bazowej), 2) nagrody rocznej, 3) innych należności pieniężnych, w tym: a) odprawy, b) ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe i dodatkowe, c) równoważnika mundurowego, d) zryczałtowanego równoważnika pieniężnego za niewykorzystanie prawa przejazdu na koszt właściwego organu Policji środkami publicznego transportu zbiorowego do jednej z obranych przez siebie miejscowości w kraju i z powrotem, e) równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego i "ewentualnie innych należnych z mocy przepisów ustawy o Policji i wydanych na jej podstawie rozporządzeń (...) znanych Organowi z urzędu" decyzją z [...] lipca 2014 r. Komendant Główny Policji orzekł w zakresie przyznania uposażenia zasadniczego oraz dodatków o charakterze stałym i innych należności pieniężnych za okres od 19 stycznia 2007 r. do 15 października 2008 r. w sposób wskazany powyżej. Nie uwzględniając odwołania skarżącego od tej decyzji organ odwoławczy w motywach zaskarżonego w tej sprawie rozstrzygnięcia podał, iż zgodnie z art. 99 ust. 1 ustawy o Policji, prawo do uposażenia powstaje z dniem mianowania policjanta na stanowisko służbowe. Jednocześnie ust. 2 powołanego artykułu stanowi, że z tytułu służby policjant otrzymuje jedno uposażenie i inne świadczenia pieniężne określone w ustawie. Ponadto, w myśl art. 106 ust. 3 powołanej ustawy, prawo do uposażenia wygasa z ostatnim dniem miesiąca, w którym nastąpiło zwolnienie policjanta ze służby lub zaistniały inne okoliczności uzasadniające wygaśnięcie tego prawa. W świetle przywołanych przepisów otrzymywanie uposażenia, które składa się z uposażenia zasadniczego i z dodatków do uposażenia (w myśl art. 100 ustawy o Policji), jest ściśle związane ze świadczeniem służby. Oczywistym jest zatem – w ocenie organu – że prawo do uposażenia oraz innych świadczeń pieniężnych należnych policjantowi nie przysługuje za okres pozostawania w stosunku służbowym, lecz za okres pełnienia służby, o którym można mówić tylko wówczas, gdy policjant jest uprawniony oraz zobowiązany do wykonywania obowiązków służbowych i obowiązki takie faktycznie wykonuje, bądź też nie wykonuje ich z przyczyn określonych w art. 121 ust. 1 ustawy o Policji (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 czerwca 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 70/13). Wyjątkiem od tej zasady jest nabycie przez policjanta prawa do uposażenia za miesiąc, w którym nastąpiło zwolnienie go ze służby, niezależnie od tego przez jaką część tego miesiąca faktycznie pozostawał w stosunku służbowym (art. 106 ust. 3 ustawy o Policji). W związku z powyższym organ podkreślił, że rozkazem personalnym Komendanta Głównego Policji z [...] stycznia 2007 r., uwzględniającym żądanie skarżącego dotyczące wystąpienia ze służby, zwolniono go ze służby w Policji z dniem 18 stycznia 2007 r. Decyzja ta, jako zgodna z żądaniem strony, stosownie do art. 130 § 4 K.p.a., podlegała wykonaniu przed upływem terminu do wniesienia odwołania. Skarżący dobrowolnie wykonał przedmiotową decyzję, rozliczając się z obowiązków służbowych (karta zwolnienia z 15 stycznia 2007 r.) oraz składając jako policjant zwolniony ze służby wniosek o ustalenie prawa do emerytury policyjnej. W związku ze złożeniem wspomnianego wniosku skarżący od 19 stycznia 2007 r. ma ustalone prawo do emerytury policyjnej, a od 1 lutego 2007 r. świadczenie emerytalne jest mu faktycznie wypłacane (zgodnie z zaświadczeniami Dyrektora Zakładu Emerytalno–Rentowego MSWiA z [...] maja 2009 r. oraz z [...] listopada 2011 r.). W związku z powyższym Minister stwierdził, że w okresie od 19 stycznia 2007 r. do 15 października 2008 r. skarżący nie mógł zostać dopuszczony do służby, był bowiem wówczas uznany za emeryta policyjnego pobierającego świadczenie emerytalne. Jako osoba, która nie była uprawniona i zobowiązana do świadczenia służby skarżący nie miał możliwości wykonywania w omawianym okresie żadnych zadań i czynności służbowych, a tym samym brak jest podstaw do przyznania za ten okres uposażenia (od 1 lutego 2007 r.) i innych świadczeń pieniężnych. Ponadto w świetle przepisów ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (w brzmieniu obowiązującym w omawianym okresie) nie można być jednocześnie policjantem uprawnionym do uposażenia i emerytem policyjnym pobierającym świadczenie emerytalne (art. 1, art. 39 ust. 1 pkt 1, art. 40a). Organ zaznaczył, że prawo do uposażenia wiąże się z pozostawaniem w gotowości do pełnienia służby, przy czym chodzi o gotowość rozumianą jako subiektywny zamiar podjęcia służby oraz obiektywną możliwość wykonywania czynności funkcjonariusza (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 158/10, oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 czerwca 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 70/13). W przypadku skarżącego – w ocenie organu - nie można mówić o gotowości do pełnienia służby, skoro przez cały omawiany okres, zachowując status emeryta policyjnego, pobierał on przyznane mu świadczenie emerytalne, a ponadto od [...] stycznia 2008 r. do [...] października 2009 r., jako przedsiębiorca prowadził działalność gospodarczą. Zdaniem organu bez znaczenia pozostaje fakt, iż skarżący w omawianym okresie przedstawiał zaświadczenia lekarskie stwierdzające czasową niezdolność do pracy, bo nie pozostawał wówczas w służbie, przeto nie można uznać, że w okresie od 19 stycznia 2007 r. do 15 października 2008 r. nie świadczył służby z powodu choroby, bądź innej przyczyny, o której mowa w art. 121 ust. 1 ustawy o Policji. Zgodnie z art. 100 ustawy o Policji uposażenie policjanta składa się z uposażenia zasadniczego i z dodatków do uposażenia. Natomiast wysokość uposażenia zasadniczego policjanta jest uzależniona od grupy zaszeregowania jego stanowiska służbowego oraz od posiadanej wysługi lat (art. 101 ust 1 ustawy o Policji). W myśl art. 104 ust. 1 ustawy o Policji, policjantowi przysługuje dodatek za stopień w wysokości uzależnionej od posiadanego stopnia policyjnego. Policjantowi pełniącemu służbę lub obowiązki na stanowisku kierowniczym lub samodzielnym przysługuje dodatek funkcyjny (art. 104 ust. 2 cytowanej ustawy). Natomiast stosownie do art. 104 ust. 3 ustawy o Policji, na stanowiskach innych niż wymienione w ust. 2, policjant za należyte wykonywanie obowiązków służbowych może otrzymywać dodatek służbowy. Niezależnie od dodatków, o których mowa w ust. 1 - 3, policjantowi mogą być przyznawane dodatki do uposażenia uzasadnione szczególnymi właściwościami, kwalifikacjami, warunkami lub miejscem pełnienia służby (art. 104 ust. 4 cytowanej ustawy). Szczegółowe zasady otrzymywania oraz wysokość dodatków do uposażenia, o których mowa w art. 104 ust. 1 - 4, uwzględniając ich rodzaj i charakter, przesłanki przyznawania lub podwyższania na stale lub na czas określony, warunki obniżania lub cofania oraz stanowiska uprawniające do dodatku funkcyjnego określa, w drodze rozporządzenia, minister właściwy do spraw wewnętrznych, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw pracy (art. 104 ust. 6 cytowanej ustawy). Stosownie do § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. Nr 152, poz. 1732, z późn. zm.) dodatkami do uposażenia są; 1) dodatek za stopień, 2) dodatek funkcyjny, 3) dodatek służbowy, 4) dodatek stołeczny, 5) dodatek za opiekę nad służbowym koniem lub psem, 6) dodatek instruktorski, 7) dodatek lotniczy, 8) dodatek kontrolerski, 9) dodatek specjalny, 10) dodatek terenowy. Warunki przyznawania oraz wysokość wymienionych dodatków określają przepisy § 7 -16 powołanego rozporządzenia. Skarżący żądając przyznania uposażenia za wskazany okres, nie kwestionował mianowania go na stanowisko eksperta Zespołu [...] w B. Centralnego Biura Śledczego Komendy Głównej Policji. Oczywistym więc jest, że żądanie skarżącego nie dotyczy jakiegokolwiek uposażenia, lecz należnego (w świetle wydanych decyzji administracyjnych i obowiązujących przepisów prawa) na zajmowanym stanowisku służbowym. W świetle powyższego organ uznał, iż zgłoszone przez skarżącego żądanie wypłaty uposażenia dotyczy uposażenia składającego się z uposażenia zasadniczego (zwiększonego z tytułu wysługi lat o odpowiedni procent, ustalony w odrębnej decyzji administracyjnej), dodatku służbowego oraz wynikającego z posiadanego w okresie służby stopnia podinspektora Policji dodatku za stopień. Brak jest natomiast podstaw do przyjęcia, że skarżący, żądając wypłaty uposażenia, domaga się wypłaty składników uposażenia niezwiązanych z zajmowanym w danym okresie stanowiskiem służbowym, takich jak dodatek funkcyjny, dodatek stołeczny, dodatek za opiekę nad służbowym koniem lub psem, dodatek instruktorski, dodatek lotniczy, dodatek kontrolerski czy dodatek terenowy. Jednocześnie organ podkreślił, że zgłoszone przez skarżącego żądanie wypłaty dodatku specjalnego w wysokości 30% kwoty bazowej było już przedmiotem rozpoznania przez Komendanta Głównego Policji, który postanowieniem z [...] lutego 2014 r., utrzymanym w mocy postanowieniem z [...] maja 2014 r., odmówił wszczęcia postępowania w tej sprawie. Wymienione rozstrzygnięcia aktualnie funkcjonują w obrocie prawnym, w konsekwencji czego nie jest możliwe ponowne orzekanie w tej materii w niniejszym postępowaniu. Także kwestia uprawnień skarżącego do należności pieniężnej w postaci nagrody rocznej podlega rozpoznaniu w odrębnym postępowaniu administracyjnym. Mając na względzie powyższe rozważania, organ wskazał, że wobec wykazanego braku świadczenia przez skarżącego służby w okresie od 19 stycznia 2007 r. do 15 października 2008 r. z innych powodów niż określone w art. 121 ust. 1 ustawy o Policji i w konsekwencji nieprzyznania uposażenia, nie ma on prawa do świadczeń z tytułu wyłącznie pozostawania w stosunku służbowym w wymienionym okresie, innych świadczeń pieniężnych ściśle związanych z faktycznym pełnieniem w danym okresie służby, bądź też wynikających z wysokości należnego w danym okresie uposażenia. Skarżącemu nie przysługuje zatem z tytułu wyłącznie pozostawania w stosunku służbowym od 19 stycznia 2007 r. do 15 października 2008 r. dodatkowa odprawa, o której mowa w art. 114 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji, oraz ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe i dodatkowe, o którym mowa w art. 114 ust. 1 pkt 2 cytowanej ustawy. Ustalenie tych świadczeń w wyższym wymiarze nie jest natomiast możliwe, skoro w spornym okresie skarżący nie nabył prawa do uposażenia, a wysokość przedmiotowych świadczeń, stosownie do art. 115 ust. 1 i art. 115a ustawy o Policji, jest zależna od uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnymi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. W związku z niepełnieniem służby w okresie od 19 stycznia 2007 r. do 15 października 2008r. skarżącemu nie przysługuje również równoważnik pieniężny w zamian za umundurowanie (o którym mowa w obowiązującym w spornym okresie rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 czerwca 2003 r. w sprawie wysokości i warunków przyznawania policjantom równoważnika pieniężnego w zamian za umundurowanie (Dz. U. Nr 125, poz. 1166, z późn. zm.), zryczałtowany równoważnik pieniężny za niewykorzystanie prawa przejazdu na koszt właściwego organu Policji środkami publicznego transportu zbiorowego do jednej z obranych przez wymienionego miejscowości w kraju i z powrotem (o którym mowa w art. 73 ust. 3 ustawy o Policji oraz rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 27 maja 2002 r., w sprawie warunków korzystania przez policjantów oraz członków ich rodzin z prawa przejazdu raz w roku środkami publicznego transportu zbiorowego na koszt właściwego organu Policji oraz warunków przyznawania zryczałtowanego równoważnika pieniężnego w razie niewykorzystania przysługującego przejazdu (Dz. U. Nr 74, poz. 683), wreszcie równoważnik pieniężny za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego (o którym mowa w art. 91 ust. 1 ustawy o Policji oraz rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego (Dz. U. Nr 100, poz. 919, z późn. zm.). Jednocześnie organ podkreślił, że wszystkie należne skarżącemu z tytułu służby w Policji i zwolnienia z tej służby świadczenia pieniężne zostały wypłacone mu z urzędu.
W skardze na tę decyzję ostateczną, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, S. L. zarzucił organowi naruszenie: art. 6; art. 7; art. 8, art. 9, art. 10, art. 12, art. 35, art. 36, art. 61 § 1, art. 75 § 1, art. 76 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 81, art. 107 § 1 i 3, art. 130 § 1 i 2, art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., art. 153 i art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej P.p.s.a., art. 104 ust. 1 i 3, art. 70 ust. 1 i 2, art. 73 ust. 3, art. 91 ust. 1 i art. 114 ust. 1 i 2, art. 106 i art. 121 ust. 1 ustawy o Policji, oraz przepisów wykonawczych sprecyzowanych bliżej tamże, domagał się jej uchylenia.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie motywując swe stanowisko zajęte w zaskarżonym wyroku podał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi jakichkolwiek wątpliwości pogląd, zgodnie z którym prawo do uposażenia i innych świadczeń pieniężnych policjanta jest ściśle związane z pełnieniem przez niego służby. O pełnieniu służby można natomiast mówić tylko wówczas, gdy funkcjonariusz jest uprawniony oraz zobowiązany do wykonywania obowiązków służbowych i obowiązki takie faktycznie wykonuje. Inaczej mówiąc samo podejmowanie służby należy rozumieć jako czynności i działania wykonywane przez funkcjonariusza związane z pełnieniem służby, jak również gotowość do podejmowania tych czynności i zadań. Samo bowiem pozostawanie funkcjonariusza w stosunku służbowym nie wystarcza, by tylko z tego tytułu przysługiwało mu uposażenie. Uposażenie i inne świadczenia pieniężne określone w ustawie funkcjonariusz otrzymuje z tytułu pełnienia służby, a prawo do uposażenia powstaje z dniem mianowania funkcjonariusza na stanowisko służbowe (art. 99 ust. 1 ustawy o Policji) i wygasa z ostatnim dniem miesiąca, w którym nastąpiło zwolnienie funkcjonariusza ze służby lub zaistniały inne okoliczności uzasadniające wygaśnięcie tego prawa (art. 106 ust. 3 ustawy o Policji). Jednocześnie prawo do uposażenia winno wiązać się z pozostawaniem w gotowości do pełnienia służby, przy czym chodzi o gotowość rozumianą jako nie tylko subiektywny zamiar podjęcia służby, ale i obiektywną możliwość wykonywania czynności funkcjonariusza (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 stycznia 2010 r., sygn. I OSK 926/09, z 7 lipca 2010 r., sygn. I OSK 158/10, publ. na stronie internetowej https://cbois.nsa.gov.pl, dalej jako CBOSA). W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje, że skarżący nie wykonywał zadań funkcjonariusza Policji od 19 stycznia 2007 r. Rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z [...] stycznia 2007 r., mocą którego skarżący został zwolniony z Policji z dniem 18 stycznia 2007 r., podlegał wykonaniu – zgodnie z art. 130 § 4 K.p.a. – przed upływem terminu do wniesienia odwołania. Był bowiem zgodny z żądaniem strony. Co więcej, skarżący zadań tych wykonywać nie mógł, gdyż jak wynika z zawiadomienia Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSWiA w B. [...] kwietnia 2007 r., został uznany za całkowicie niezdolnego do służby w Policji, za inwalidę trzeciej grupy inwalidów ze wskazaniem, że inwalidztwo istnieje od 18 stycznia 2007 r. Ponadto z karty zwolnienia skarżącego wynika, że rozliczył się on z obowiązków służbowych i po 30 stycznia 2007 r. obowiązków tych nigdy nie podjął. Zatem w ocenie Sądu meriti skarżącemu nie przysługiwało uposażenie za okres od 1 lutego 2007 r. do 15 października 2008 r. Powyższej oceny nie zmienia okoliczność, iż wobec stwierdzenia nieważności decyzji organu odwoławczego, zmodyfikowana została data zwolnienia skarżącego ze służby w Policji i nowy termin zwolnienia został ustalony na 15 października 2008 r., skoro w ramach istniejącego stosunku służbowego skarżący nie wykonywał zadań funkcjonariusza Policji od 19 stycznia 2007 r., gdyż w tej dacie rozkaz o zwolnieniu został już wykonany. Wbrew stanowisku skarżącego w sprawie nie znajdował zastosowania art. 121 ustawy o Policji. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu policjant otrzymuje w okresie choroby uposażenie zasadnicze, dodatki do uposażenia o charakterze stałym i inne należności pieniężne na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Skarżący – co wynika z przywołanego powyżej zawiadomienia – był od 18 stycznia 2007 r. niezdolny do służby, którego to stanu nie można utożsamiać z chorobą, stanowiącą zasadniczo przemijającą przeszkodę w wykonywaniu zadań służbowych. Ponadto Sąd meriti podał, iż skarżący wskazuje wprawdzie, iż przebywał na zwolnieniach lekarskich, ale zwolnień tych w aktach nie ma, gdyż z uwagi na upływ czasu zostały zniszczone. Podzielił jednak stanowisko organu, iż zaświadczenia lekarskie wystawiane emerytowi policyjnemu nie mogą przesądzać o czasowej niezdolności do służby, która mogłaby motywować żądanie wypłaty uposażenia za ten czas. Brak też było podstaw do wszczęcia procedury z art. 126 ust. 1 ustawy o Policji. Rzeczą organu było wydanie decyzji w przedmiocie uposażenia za okres od 19 stycznia 2007 r. do 15 października 2008 r., co też uczynił wypełniając wytyczne zawarte w poprzednich wyrokach wyżej opisanych. Stosownie do art. 106 ust. 3 ustawy o Policji prawo do uposażenia wygasa z ostatnim dniem miesiąca, w którym nastąpiło zwolnienie policjanta ze służby lub zaistniały inne okoliczności uzasadniające wygaśnięcie tego prawa. Tę regulację organ uwzględnił, orzekając o wszystkich składnikach uposażenia za właściwy okres pełnienia służby. Te składniki Sąd I instancji szczegółowo opisał, uznając kwestionowaną decyzję w tym zakresie za zgodną z prawem. Co mając na uwadze, na zasadzie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.
W skardze kasacyjnej S. L. zaskarżył powyższy wyrok w całości. Zarzucił mu:
1. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię, niewłaściwe zastosowanie oraz niezastosowanie w szczególności:
a) art. 32 ust. 1-3, art. 70 ust. 1-2, art. 73 ust. 1-3, art. 91 ust. 1-2, art. 99 ust. 1-4, art. 100, art. 101 ust.1, art. 104 ust. 1-6, art. 105 ust. 1-4, art. 106 ust. 1-3, art. 114 ust. 1-2, art. 115 ust. 1, art. 115a ust. 1 ustawy o Policji i art. 153 oraz art. 170 P.p.s.a. przez uznanie, że organy wypowiadające się w sprawie posiadają kompetencje do wydania decyzji w przedmiocie prawa do uposażenia i dodatków, podczas gdy prawa skarżącego w tym zakresie wynikają bezpośrednio z tych przepisów, a właściwość organów Policji ogranicza się wyłącznie do mianowania i przeniesienia na określone stanowisko służbowe lub zwolnienia z Policji oraz przyznania, zawieszenia, zmiany wysokości, cofnięcia albo pozbawienia świadczeń, a nie prawa do nich,
b) art. 1, art. 39 ust. 1 pkt 1 i art. 40a ustawy z 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz och rodzin (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 67 ze zm.) przez błędne uznanie, że organy orzekające w sprawie i WSA w Warszawie posiadają kompetencje do wydania rozstrzygnięć ustalających, że skarżący w okresie od 19 stycznia 2007 r. do 15 października 2008 r. nie był policjantem uprawnionym do uposażenia,
c) art. 121 ustawy o Policji i § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 27 lipca 1999 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu wystawiania zaświadczeń lekarskich, wzoru zaświadczenia lekarskiego i zaświadczenia lekarskiego wydanego w wyniku kontroli lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przez uznanie, że ustalenia całkowitej niezdolności skarżącego do służby w orzeczeniu z dnia [...] kwietnia 2007 r. nie można utożsamiać z chorobą stanowiącą zasadniczo przemijającą przeszkodę w wykonywaniu zadań służbowych,
d) art. 99 ust. 1 i 2, art. 106 ust. 3 i art. 121 ustawy o Policji oraz poglądów wyrażonych w wyrokach przywołanych w kasacji przez uznanie, że policjantowi przysługuje uposażenie tylko z tytułu "faktycznie" pełnionej służby, a nie z tytułu pozostawania w służbie, które nie dotyczą tej sprawy, wbrew wytycznym wynikającym z wyroków dotyczących skarżącego i uznanie, że skarżący przebywający na zwolnieniu lekarskim oraz trwale niezdolny do służby może ponosić szkodę z powodu niestosowania do niego regulacji art. 106 § 1 i 3 oraz art. 121 § 1 ustawy o Policji,
e) art. 104 ust. 1 i 3, art. 114 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 115 ust. 1, art. 115a, art. 73 ust. 3, art. 91 ust. 1 ustawy o Policji oraz rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 czerwca 2003 r. w sprawie wysokości i warunków przyznawania policjantom równoważnika pieniężnego w zamian za umundurowanie wbrew rzeczywistej treści art. 70 ust. 1 i 2, art. 73 ust. 1-3, art. 91 ust. 1, art. 104 ust. 1 i 3, art. 114 ust. 1 i 2 ustawy o Policji oraz rozporządzeń wykonawczych i uznanie, że dodatki i świadczenia skarżącemu nie przysługują za okres niepełnienia służby,
2. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 130 § 4 K.p.a. przez uznanie, że skarżącemu nie przysługuje uposażenie, gdyż doręczenie rozkazu personalnego z dnia [...] stycznia 2007 r. w dniu 5 lutego 2007 r. skutkowało jego zwolnieniem ze służby z dniem 18 stycznia 2007 r. oraz jego wykonaniem przed terminem wniesienia odwołania, a więc stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] kwietnia 2007 r. oraz wydanie decyzji z [...] września 2008 r. ustalającej termin zwolnienia skarżącego ze służby na dzień 15 października 2008 r. nie ma wpływu na ocenę tych okoliczności,
b) art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 7, art. 9, art. 77, art. 80 K.p.a. przez pominięcie oraz niewłaściwą ocenę dowodów żądanych przez skarżącego i niedokonanie oceny szeregu istotnych okoliczności albo dokonanie jej w ograniczonym zakresie,
c) art. 153 i art. 170 P.p.s.a. oraz art. 365 § 1 K.p.c., a także art. 76 § 1 K.p.a. i art. 244 § 1 K.p.c. przez wydanie wyroku sprzecznego ze stanem faktycznym i prawnym ustalonym we wcześniejszych wyrokach dotyczących skarżącego, które w kasacji wymieniono,
d) art. 141 § 4 P.ps.a. przez oparcie uzasadnienia zaskarżonego wyroku wyłącznie na wadliwych ustaleniach faktycznych dokonanych przez organ, bez skompletowania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i bez jego właściwej oceny,
e) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 136 i art. 15 K.p.a. poprzez oddalenie skargi mimo naruszenia przez organ administracyjny w toku postępowania administracyjnego w/w przepisów i ograniczenia się organu II instancji do kontroli decyzji pierwszoinstancyjnej.
Na tych podstawach skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.
W niezwykle obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej te zarzuty szeroko umotywowano, wskazując przede wszystkim na niewyjaśnienie sprawy przez Sąd I instancji, oddalenie skargi od wadliwej decyzji, niedostatki uzasadnienia zaskarżonego wyroku, dowodząc m.in., iż skarżący de facto został zwolniony ze służby w Policji z dniem 15 października 2008 r., przeto do tej daty winien otrzymywać uposażenie wraz z dodatkami. Przy czym pierwsza decyzja z dnia [...] stycznia 2007 r. została mu doręczona wbrew przepisom w formie faksu, stąd nie weszła do obrotu prawnego. Poza tym po tej dacie korzystał on ze zwolnienia lekarskiego, dlatego nie mógł faktycznie realizować obowiązków służbowych. Zaprzeczył jednocześnie, aby w tym czasie prowadził działalność gospodarczą. Wskazano także na decyzje rentowe, które przekonują do poglądu, że skarżący w okresie od 19 stycznia 2007 r. do 15 października 2008 r. nie był emerytem policyjnym. W konsekwencji dowodzono, iż skarżącemu przysługuje uposażenie i dodatki za okres, za który mu ich odmówiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie mogła odnieść skutku, gdyż podniesione w niej zarzuty okazały się chybione, zaś zaskarżony wyrok odpowiada prawu.
Na wstępie trzeba wyjaśnić, że jak głosi przepis art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną jest związany jej granicami, bo z urzędu bierze jedynie pod rozwagę nieważność postępowania, zachodzącą w przypadkach enumeratywnie wskazanych w § 2 tego przepisu. Przesłanek tych w sprawie nie dostrzeżono, co oznacza, że ramy skargi kasacyjnej, czyli zawarte w niej podstawy kasacyjne i okoliczności przytoczone na ich poparcie, w całości zdeterminowały zakres rozpoznania sprawy przez Sąd Kasacyjny.
Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały uregulowane w art. 174 P.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 tej ustawy przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie dokonanie wadliwej subsumpcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący nadto wykazał możliwość istotnego wpływu wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.
Rozpoznawana w niniejszej sprawie skarga kasacyjna powołała się na obie podstawy, co wymusza rozpoznanie w pierwszej kolejności zarzutów naruszenia przepisów postępowania. Dopiero wszak wówczas, gdy zostanie przesądzona prawidłowość ustaleń faktycznych i procedowania przez Sąd I instancji, można przejść do oceny zastosowania i wykładni przepisów prawa materialnego.
Chybiony jest zarzut naruszenia art. 1 § 1 i 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych. Przepisy te regulują zakres kognicji sądów administracyjnych stanowiąc, iż sprawują one wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, dokonywaną pod względem zgodności z prawem. Autorka skargi kasacyjnej nie zdołała wykazać, aby Sąd I instancji wykroczył poza te granice, albo nie przeprowadził kontroli legalności zaskarżonej decyzji. Przede wszystkim wynik tej kontroli znajduje wyraźne i przekonujące potwierdzenie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, w którym opisano ten proces i jego efekt oraz przesłanki oceny legalności zaskarżonej decyzji. Trzeba też podkreślić, że omawiane przepisy to przepisy ustrojowe, które w zasadzie nie mogą być naruszone w sposób przedstawiony w kasacji. Zwłaszcza w kontekście zarzutów dotyczących przepisów art. 7, art. 9, art. 77 (powołanego bez sprecyzowania jednostki redakcyjnej) i art. 80 K.p.a., które stosowane są przez organy administracyjne, a nie sądy administracyjne. Nawet niedostrzeżenie przez Sąd meriti uchybienia przez organ tym zasadom ogólnym postępowania administracyjnego (prawdy obiektywnej, udzielania informacji, prowadzenia postępowania dowodowego) oraz sposobowi dokonywania oceny wiarygodności dowodów, których złamanie rzadko może stanowić motyw zarzutu kasacyjnego, nie może być podstawą wytyku naruszenia przepisu ustrojowego. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z dnia 10 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 912/15 (CBOSA), art. 1 Prawa o ustroju sądów administracyjnych, jako przepis ustrojowy, normujący zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, nie może co do zasady stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. To, czy ocena legalności zaskarżonej decyzji była prawidłowa czy też błędna, nie może być bowiem utożsamiane z naruszeniem tego przepisu. Może on stanowić samodzielną podstawę kasacyjną jedynie w drodze wyjątku, gdy sąd dokonał kontroli w sprawie w oparciu o inne kryterium, niż kryterium legalności, czy też orzekał w sprawie, która nie podlega rozpoznaniu przez sądy administracyjne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 2016 r., sygn. akt II GSK 647/15, publ. jw.). Naczelny Sąd Administracyjny zajmuje jednolite stanowisko, wedle którego naruszenie art. 1 § 2 tej ustawy może mieć miejsce tylko wówczas, gdy sąd administracyjny, rozpoznając skargę, przyjął do oceny zaskarżonego aktu czynności organu inne kryterium, aniżeli zgodność z prawem (por. m.in. wyrok z dnia 19 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 2525/14, publ. jw.). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę te poglądy podziela i nie znajduje podstaw do uznania powyższego zarzutu za trafny.
Nadto nie dostrzega wytkniętych niedostatków uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Trzeba przypomnieć, że art. 141 § 4 P.p.s.a. określa elementy uzasadnienia wyroku. Stanowi, że powinno ono zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku pozwala na przyjęcie, że objęło ono wszystkie niezbędne wymogi, o których mowa w powołanym przepisie, a przedstawiony w nim wywód prawny w toku kontroli instancyjnej pozwala na ocenę, jakie znaczenie Sąd I instancji nadał zastosowanym normom prawnym i co stanowiło podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w sentencji. Zauważyć należy, iż za pomocą zarzutu naruszenia tego przepisu nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez Sąd meriti stanu faktycznego, czy też stanowiska co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Poza tym przepis ten nie może z zasady stanowić samodzielniej podstawy kasacyjnej, bowiem wedle treści uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09 (ONSAiWSA z 2010 r., nr 3, poz. 39) może on być samodzielną podstawą kasacyjną tylko wówczas, gdy motywy wyroku nie zawierają stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Takiego braku niepodobna wytknąć omawianym motywom. W judykaturze przyjmuje się, że orzeczenie sądu pierwszej instancji uchyla się spod kontroli instancyjnej w przypadku braku wymaganych prawem części (np. nieprzedstawienia stanu sprawy, czy też niewskazania lub niewyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia), a także wówczas, gdy będą one co prawda obecne, niemniej jednak obejmować będą treści podane w sposób niejasny, czy też nielogiczny, uniemożliwiający jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego i prawnego, stanowiącego podstawę kontrolowanego wyroku sądu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2010 r., sygn. II OSK 986/09; z dnia 12 marca 2015 r., sygn. I OSK 2338/13, publik. CBOSA). Przy czym tylko wówczas, gdy konstrukcja uzasadnienia nie pozwala na odtworzenie toku myślowego Sądu I instancji, można mówić o skutkującym ewentualnym wzruszeniem orzeczenia uchybieniu art. 141 § 4 P.p.s.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 2259/11, LEX nr 1299453). W tej sprawie takich okoliczności nie dostrzeżono. Zatem, skoro nadto kasacja nie powiązała zarzutu naruszenia tego przepisu z innymi przepisami, a motywy zarzutu nie przekonują do uchybienia omawianemu przepisowi, należało go oddalić. Końcowo godzi się podkreślić, że podzielenie ustaleń i rozważań poczynionych przez organ samo przez się nie może stanowić o zasadności tego zarzutu, bo przecież owe ustalenia i rozważania mogą być poprawne, co skutkuje przyjęciem legalności zaskarżonego aktu.
Jeśli zaś chodzi o wytyk uchybienia 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., to wypada wyjaśnić, iż przepis ten reguluje sposób i formę rozstrzygnięcia w wypadku zajścia określonej w jego hipotezie sytuacji. Zatem jego zastosowanie jest wynikiem wnioskowania dokonanego na bazie ustalonego stanu faktycznego i rozważań prawnych, przeto naruszenie może mieć miejsce wówczas, gdyby Sąd bądź zastosował inną formę rozstrzygnięcia, do czego w sprawie nie doszło, albo gdyby mimo legalności decyzji czy postanowienia, je uchylił. Tym samym naruszenie jego normy będzie miało miejsce wówczas, gdy kontrolując legalność zaskarżonego aktu nie dostrzeże, że narusza on przepisy procesowe, bądź odnajdując te błędy prawne niewłaściwie oceni ich wpływ na rozstrzygnięcie. Oznacza to, że gdyby organ nie naruszył prawa, to (najprawdopodobniej) zapadłaby decyzja o innej treści. W przeciwnym wypadku dochodzi do oddalenia skargi na mocy art. 151 P.p.s.a. Zatem uznanie tego zarzutu za zasadny wymaga zawsze wykazania naruszenia prawa skutkującego bądź odmiennym wynikiem, bądź zastosowaniem niewłaściwej formy orzeczenia (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 sierpnia 2015r., sygn. akt I OSK 2812/13, publ. CBOSA). Przepis ten należy do kategorii tzw. przepisów wynikowych, a ich zastosowanie w sprawie jest konsekwencją oceny legalności zaskarżonej decyzji. Zarzut w tym obrębie wymaga zatem powiązania tych przepisów z przepisami naruszonymi przez organ. Rozpoznawana skarga kasacyjna powiązała go z art. 136 i art. 15 K.p.a. Uczyniła to nietrafnie. Pierwszy z nich stanowi o uprawnieniu organu odwoławczego do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, drugi zaś o zasadzie dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Ponieważ w sprawie zapadły dwie decyzje – na obu szczeblach instancyjnych, nadto organ odwoławczy nie miał powodów dla przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego, do ich naruszenia dojść nie mogło. W każdym razie skarżący nie zdołał wykazać, aby wytknięte uchybienia w tym obszarze mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a więc by treść wyroku mogła być inna przy dostrzeżeniu tej wady zaskarżonej decyzji. Zatem z tego powodu Sąd meriti nie uchybił uwypuklonemu przepisowi.
Odnosząc się do wytyku naruszenia art. 130 § 4 K.p.a. trzeba ponownie zwrócić uwagę, iż przepisy tej ustawy nie mogą być naruszone przez sądy administracyjne, które procedują na podstawie przepisów P.p.s.a. Poza tym przywołany przepis normujący wykonalność decyzji zgodnej z żądaniem wszystkich stron przed upływem terminu do wniesienia odwołania nie doznał uszczerbku, skoro rozkaz z dnia [...] stycznia 2007 r. o zwolnieniu skarżącego ze służby zapadł na skutek jego raportu o zwolnienie w trybie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji, czyli na żądanie funkcjonariusza wystąpienia ze służby. Niezależnie więc od następczych okoliczności z dniem w nim wskazanym (dniem wykonania decyzji) skarżący zaprzestał realizacji zadań służbowych, mimo iż ostatecznie stosunek służbowy formalnie uległ rozwiązaniu później. Kolejny zarzut naruszenia art. 153 i art. 170 P.p.s.a. nie jest również zasadny. Sąd meriti właściwie odczytał związanie poprzednimi wyrokami zapadłymi w sprawie, a zwłaszcza wyrokiem z dnia 18 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 1926/12. W tym miejscu wypada jeszcze dodać, że przepisy Kodeksu postępowania cywilnego nie mają zastosowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym (jedynie wyjątkowo odesłanie do nich znajduje się w art. 106 § 5 i art. 300 P.p.s.a.). Co prawda art. 365 § 1 K.p.c. zawiera generalną zasadę skuteczności prawomocnych wyroków, lecz takich - istotnych dla niniejszej sprawy – nie przedłożono. Podobnie niezrozumiałe jest powołanie się wynikającą z art. 244 § 1 K.p.c. moc wiążącą dokumentów urzędowych w postępowaniu cywilnym, bo nie wedle tych reguł prowadzone jest kontrolowane obecnie postępowanie. Tak samo wypada ocenić wskazanie na naruszenie art. 76 § 1 K.p.a., gdyż Sąd I instancji nie oceniał dokumentów, bo nie jest do tego powołany, wyjątkowo tylko może prowadzić postępowanie dowodowe, natomiast badał poprawność takiej oceny dokonanej przez organ. Nie uchylił przy tym związania zarówno treścią dokumentu urzędowego, jak i prawomocnego wyroku, ergo nie doszło do jego złamania.
W konsekwencji oddalenia zarzutów procesowych ocena trafności zarzutów naruszenia prawa materialnego podniesionych w kasacji musiała zostać dokonana na podstawie ustalonego dotąd stanu faktycznego. Wynika z niego przede wszystkim, co wiążąco przesądzono w przywołanych orzeczeniach z dnia 20 stycznia 2011 r. i z dnia 18 marca 2013 r., iż przedmiotem niniejszego postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącego z dnia 4 lipca 2007 r. jest żądanie przyznania mu uposażenia i dodatków za okres od 19 stycznia 2007 r. do 15 października 2008 r. Przy czym nie przesądzono sposobu załatwienia tego wniosku. Zatem nieporozumieniem jest pierwszy zarzut skargi kasacyjnej eksponujący wadliwość zaskarżonego wyroku polegającą na podważeniu uprawnienia do przyznania "prawa" do tych świadczeń. Jakkolwiek bowiem wynikają one z odpowiednich przepisów, to wymagają konkretyzacji w stosownym akcie, zwłaszcza w sytuacji sporu co do zasady i wysokości. Poza tym wydaje się, że problematyczna może być tylko kwestia użytego sformułowania, które ujęte jako "przyznanie prawa do wypłaty uposażenia" można byłoby zastąpić zwrotem "przyznanie uposażenia", co wszak nie zmienia istoty rozstrzygnięcia. Po wtóre z przesądzonych ustaleń wynika, iż skarżący raportem z dnia 5 października 2006 r. wystąpił o zwolnienie go ze służby z dniem 17 stycznia 2007 r. w trybie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji, a więc na jego wniosek, jaki wiąże organ Policji, który ma tylko możliwość ustalenia daty zwolnienia (nie może ona przekraczać 3 miesięcy), przy czym termin ten jest już wyłącznie uznaniowy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 1214/14, publ. CBOSA). Jakkolwiek ostateczne zwolnienie skarżącego nastąpiło z dniem 15 października 2008 r., to jednak pierwsza decyzja określała ten dzień na 18 stycznia 2007 r. i od tego dnia skarżący nie pełnił służby, co już powyżej podkreślono. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 2193/16 (CBOSA), prośba policjanta o zwolnienie go ze służby nie ma wyłącznie charakteru procesowego żądania dotyczącego uruchomienia procedury zwolnieniowej. Takie wystąpienie policjanta zawiera nie tylko żądanie wszczęcia stosownego postępowania administracyjnego, ale wywołuje także skutki w zakresie prawa materialnego. Prawo zgłoszenia wystąpienia ze służby jest bowiem elementem wyznaczającym materialnoprawny status funkcjonariusza, łączący się z dobrowolnym a nie przymusowym charakterem służby. Jest to więc czynność o charakterze mieszanym, w której występują łącznie elementy materialnoprawne i procesowe. Trzeba dodać, że zwolnienia z dniem 18 stycznia 2007 r. skarżący nie kwestionował nawet we wniosku z dnia 4 lipca 2007 r., w którym też zawarł oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych wspomnianego raportu, lecz kwestie te nie znalazły prawomocnego zakończenia, toteż nie podlegają tu badaniu. Zatem to stanowisko skarżącego przemawia co najmniej za poprawnością ustalenia zaprzestania wykonywania przezeń czynności służbowych z tą datą.
W tej sytuacji, gdyż zważyć na poprawność konkluzji Sądu meriti, iż uposażenie przysługuje policjantowi faktycznie pełniącemu służbę (wykonującemu obowiązki służbowe), nadto że może on otrzymywać tylko jedno uposażenie (art. 99 ust. 2 ustawy o Policji), zatem nie może równocześnie prawo do uposażenia pobierać emerytury i uposażenia, a po myśli art. 106 ust. 3 tej ustawy wygasa z ostatnim dniem miesiąca, w którym nastąpiło zwolnienie policjanta ze służby, zasadnie przyznano skarżącemu uposażenie zasadnicze, dodatek służbowy i dodatek za stopień do dnia 31 stycznia 2007 r. Skarżący nie wykazał, aby pełnił służbę w późniejszym okresie, nie neguje też braku możliwości pełnienia służby, zaś rzekome wykonywanie czynności w dniu 19 stycznia 2007r. nie może przekonać do jego (szerszych czasowo) racji, pomijając już kwestię nieudowodnienia tego faktu. Niepodobna też nie dostrzec niespójności w jego wywodach w tej materii, gdy zważyć na sprzeczność twierdzenia, że stosunek służbowy wygasł 15 października 2008 r., z twierdzeniem iż raport o zwolnieniu wszedł do obrotu prawnego 5 lutego 2007 r. Zresztą raport ten uwzględnił jego żądanie zwolnienia po 17 stycznia. Nota bene data ta koreluje też z datą powstania niezdolności do służby. Poza tym jak wynika z pisma organu emerytalno-rentowego z [...] maja 2012 r. przyznano mu prawo do emerytury z dniem 19 stycznia 2007 r., nadto w dniu [...] kwietnia 2007 r. orzeczono wobec niego całkowitą niezdolność do służby od dnia 18 stycznia 2007 r. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela odmiennych wywodów zawartych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, zgadzając się w pełni z przekonującą argumentacją zaprezentowaną przez Sąd I instancji. Niepełnienie służby potwierdza też karta obiegowa, zaś zwolnienia lekarskie w tej sytuacji nie mają znaczenia dla tej sprawy, bo nie dotyczą funkcjonariusza w służbie (co wyklucza trafność zarzutu naruszenia 121 ust. 1 ustawy o Policji i § 1 ust. 2 rozporządzenia z dnia 27 lipca 1999 r.). Wytyki uchybienia tym przepisom okazały się więc niezasadne.
Trafnie też przyjęto, iż odprawa, ekwiwalent za urlopy, równoważnik za umundurowanie, równoważnik za przejazd, równoważnik za remont mieszkania, nie przysługują za cały okres objęty żądaniem. Odprawę bowiem uzyskał, zaś pozostałe z wymienionych ostatnio świadczeń mu nie przysługiwały za ten okres. Przeto nie uchybiono art. 114 ust. 1 ustawy o Policji.
Co do pozostałych zarzutów, trzeba wyjaśnić przede wszystkim trudność ich przeniesienia na grunt tej sprawy, gdyż z reguły one jej nie dotyczą bezpośrednio. I tak, jak wynika z okoliczności sprawy i podniesionych argumentów, nie mogło dojść do naruszenia następujących przepisów ustawy o Policji: art. 32 ust. 1 - 2 regulującego kwestię właściwości organów, art. 70 ust. 1-2 regulującego prawo do umundurowania oraz zakres delegacji do wydania przepisów wykonawczych. Trzeba też wskazać autorce skargi kasacyjnej, iż niepodobna objąć zarzutami skargi kasacyjnej naruszenia poglądów wyrażonych przez sądy administracyjne, nadto że nie mogło dojść do złamania przywołanych przepisów ustawy z dnia 18 lutego 1994 r., gdyż ustaleń w przedmiocie prawa do świadczeń emerytalno-rentowych w sprawie nie dokonano, a powołano się na konkretne daty wynikające z właściwych decyzji. Nadto to właśnie wywody podniesione w motywach kasacji zdają się wkraczać na grunt zastrzeżony dla tych organów, a więc na teren innej sprawy. Na koniec wypada dodać, że zagadnienie prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej nie ma znaczenia dla sprawy, przeto nie wymaga szerszych rozważań.
Z wyłożonych argumentów wynika też niezasadność powołanego w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzutu naruszenia przez Sąd meriti art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a., gdyż zaskarżona decyzja nie uchybia przepisom o właściwości, ani innym przepisom postępowania, a jest nie tylko poprawna pod względem materialnym, ale i pod względem procesowym, zawiera wyczerpujące ustalenia i przekonujące rozważania. Miał więc Sąd I instancji pełne prawo uznać ją za zgodną z prawem. Jeśli przeto nie naruszył przepisów uwypuklonych w skardze kasacyjnej i wykonał wiążące wytyczne zawarte w poprzednio zapadłych rozstrzygnięciach, zaskarżony wyrok nie podlegał wzruszeniu.
Co mając na uwadze, na zasadzie art. 184 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji niniejszego wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło