I SA/Wr 391/16
WyrokWSA we Wrocławiu2016-06-14
Skład orzekający: Annetta Chołuj, Jadwiga Danuta Mróz, Maria Tkacz-Rutkowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy włączenie nieruchomości stanowiącej majątek osobisty jednego małżonka do majątku wspólnego w drodze umowy rozszerzającej wspólność ustawową stanowi nabycie tej nieruchomości przez drugiego małżonka w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, co skutkuje rozpoczęciem biegu pięcioletniego terminu do opodatkowania zysku ze sprzedaży?Ratio decidendi
Włączenie nieruchomości stanowiącej majątek osobisty jednego małżonka do majątku wspólnego w drodze umowy rozszerzającej wspólność ustawową nie jest odpłatnym nabyciem tej nieruchomości w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Okres pięciu lat, o którym mowa w tym przepisie, należy liczyć od daty nabycia nieruchomości przez małżonka, któremu przysługiwało prawo przed objęciem jej wspólnością majątkową.Stan faktyczny
Strona skarżąca zapytała o skutki podatkowe odpłatnego zbycia nieruchomości, która została nabyta przez jej żonę przed zawarciem małżeństwa, a następnie włączona do majątku wspólnego na mocy umowy majątkowej. Skarżący kwestionował stanowisko organu, zgodnie z którym włączenie nieruchomości do majątku wspólnego stanowiło jej nabycie przez niego, co skutkowałoby rozpoczęciem biegu pięcioletniego terminu do opodatkowania zysku ze sprzedaży. Spór dotyczył również możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów nakładów poniesionych przez żonę przed ślubem, spłaty kredytów hipotecznych oraz różnic kursowych.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną i zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anetta Chołuj (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz, Sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Barbara Głowaczewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi J. J. na interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w P. działającego w imieniu Ministra Finansów z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych I. uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną: II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w P. działającego w imieniu Ministra Finansów na rzecz strony skarżącej kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu zwrot kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi jest interpretacja indywidualna Dyrektora Izby Skarbowej w P. działającego w imieniu Ministra Finansów z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...], wydana na wniosek J. J. (dalej: strona, skarżący, wnioskodawca) w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych odpłatnego zbycia nieruchomości.
We wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej wnioskodawca wskazał, że w dniu [...] lutego 2006 r. zawarł związek małżeński. Przed zawarciem małżeństwa, w dniu [...] grudnia 2005 r., żona wnioskodawcy zawarła warunkową umowę sprzedaży niezabudowanej działki budowlanej oraz udziałów co do 1/14 części w dwóch działkach stanowiących drogi. Umowa została zawarta pod warunkiem, że Gmina nie wykona przysługującego jej prawa pierwokupu. W dniu [...] stycznia 2006 r., a więc przed zawarciem małżeństwa, żona skarżącego nabyła ww. nieruchomości na własność. W dniu [...]maja 2008 r. małżonkowie zawarli umowę o kredyt hipoteczny we frankach szwajcarskich na budowę domu mieszkalnego jednorodzinnego na działce zakupionej w styczniu 2006 r. przez żonę.
W dniu [...] marca 2011 r. wnioskodawca wraz z żoną zawarli umowę, w której została rozszerzona obowiązującą ich wspólność ustawową małżeńską na ruchomości, nieruchomości i prawa majątkowe nabyte przez każdego z nich, z jakiegokolwiek tytułu, przed zawarciem tej umowy. Dnia [...] września 2011 r. małżonkowie zawarli umowę o kredyt hipoteczny w EURO z przeznaczeniem na finansowanie budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego na wspólnej już działce oraz na finansowanie części opłat okołokredytowych. Małżonkowie zmuszeni są jednak sprzedać ww. nieruchomości. Kwota otrzymanych kredytów na budowę domu wynosiła łącznie 490 tys. zł: 320 tys. zł (kredyt indeksowany we frankach szwajcarskich) oraz 170 tys. zł (kredyt indeksowany w EURO). Obecnie ze względu na niekorzystne zmiany kursów walutowych, łączna kwota zwróconego już kapitału plus kwota kapitału pozostała do spłaty na rzecz banku wyniesie łącznie ok. 700 tys. zł (nie licząc spłaconych odsetek). Z dużym prawdopodobieństwem kwota ta może zrównoważyć lub nawet przewyższyć cenę sprzedaży nieruchomości. W zaistniałej sytuacji, realny dochód wnioskodawcy może wynieść zero lub nawet wnioskodawca może ponieść realną stratę.
W uzupełnienie wniosku wnioskodawca wskazał, że nakłady zostały poniesione przez niego w czasie posiadania nieruchomości. Pierwsze faktury na zakup materiałów budowlanych na budowę domu pochodzą z maja 2008 r., a więc po nabyciu działki zakupionej w 2005 r. Faktury były wystawiane jedynie na jego żonę, lecz zakup materiałów był finansowany ze środków z kredytu hipotecznego, który wnioskodawca wspólnie z żoną zaciągnęli na budowę oraz ze wspólnych oszczędności. Środki skarżącego, przeznaczone na nakłady, stanowiły więc majątek wspólny małżonków.
Na gruncie tak przedstawionego stanu faktycznego wnioskodawca sformułował następujące pytania:
1. Czy u wnioskodawcy w związku z planowaną sprzedażą powstanie przychód, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 361, ze zm., dalej: u.p.d.o.f.)?
2. W przypadku odpowiedzi pozytywnej na pytanie nr 1, to czy wnioskodawca przy obliczaniu dochodu, o którym mowa w art. 30e u.p.d.o.f. może uwzględnić koszty uzyskania przychodu w postaci:
a) faktur VAT wystawionych na żonę (w przypadku nakładów ponoszonych przed ślubem i po ślubie);
b) faktur VAT, w przypadku których skorzystano ze zwrotu podatku VAT od zakupu materiałów budowlanych na podstawie ustawy o zwrocie osobom fizycznym niektórych wydatków związanych z budownictwem mieszkaniowym;
c) kwoty wydatkowej na zakup działki?
3. W przypadku odpowiedzi pozytywnej na pytanie nr 1, to czy spłata przez wnioskodawcę kredytu z dnia [...] maja 2008 r. lub (i) kredytu z dnia [...] września 2011 r. stanowi wydatek na cele mieszkaniowe, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 131 w zw. z ust. 25 pkt 2 lit. a u.p.d.o.f., a tym samym uprawnia wnioskodawcę do skorzystania ze zwolnienia ewentualnego dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości, o którym mowa w art. 30e u.p.d.o.f., pod warunkiem spełnienia przesłanek o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 131 oraz art. 21 ust. 25, ust. 29 i 30 u.p.d.o.f.?
4. W przypadku odpowiedzi pozytywnej na pytanie nr 1, to czy przy obliczaniu dochodu wnioskodawca może uwzględnić w kosztach uzyskania przychodów stratę, jaką poniósł w związku z niekorzystną zmianą kursów walut, która ma wpływ na wielkość zadłużenia z tytułu zaciągniętych kredytów, o których mowa w niniejszym wniosku, tj. stratę w wysokości sumy różnic kursowych, powstałych w trakcie spłacania kredytu, naliczonych do dnia sprzedaży nieruchomości?
Zdaniem wnioskodawcy, nie powstanie u niego przychód z odpłatnego zbycia nieruchomości ze względu na okres, jaki upłynął od chwili jej nabycia. W razie jednak uznania, że po stronie wnioskodawcy powstałby przychód ze zbycia nieruchomości (w wysokości połowy kwoty uzyskanej ze sprzedaży), skarżący stwierdził, że będzie miał prawo do ujęcia kosztów uzyskania przychodów (w wysokości połowy poniesionych faktur), wynikających z faktur VAT wystawionych na żonę (w przypadku nakładów ponoszonych przed ślubem i po ślubie). Zdaniem skarżącego, nie ma podstawy prawnej, zakazującej uwzględnienia w kosztach uzyskania przychodów tych faktur, w stosunku do których wnioskodawca skorzystał ze zwrotu podatku VAT od zakupu materiałów budowlanych na podstawie ustawy o zwrocie osobom fizycznym niektórych wydatków związanych z budownictwem mieszkaniowym. Z tych samych względów strona będzie miało prawo do potraktowania jako koszt uzyskania przychodów połowy kwoty wydatkowej przez jego żonę na zakup i budowę nieruchomości. Co do kredytów skarżący wskazał, że przeznaczenie uzyskanego przychodu ze sprzedaży nieruchomości na spłatę tychże kredytów (lub jednego z nich) będzie stanowić wydatek na cele mieszkaniowe, uprawniający do skorzystania ze zwolnienia, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f.
Przy obliczaniu dochodu skarżący będzie mógł uwzględnić w kosztach uzyskania przychodów stratę, jaką poniósł w związku z niekorzystną zmianą kursów walut, która ma wpływ na wielkość zadłużenia z tytułu zaciągniętych kredytów, o których mowa w niniejszym wniosku, tj. stratę w wysokości sumy różnic kursowych, powstałych w trakcie spłacania kredytu, naliczonych do dnia sprzedaży nieruchomości. W opinii wnioskodawcy, różnice kursowe stanowią część wydatków poniesionych na spłatę kredytu (pożyczki) i mogą być również odliczone przy obliczeniu dochodu jako koszt uzyskania przychodu.
W interpretacji z dnia [...] stycznia 2016 r. organ podatkowy uznał stanowisko strony za: nieprawidłowe – w odniesieniu do pytań: nr 1, nr 2 w części dotyczącej uwzględnienia w kosztach uzyskania przychodów faktur VAT wystawionych na żonę w przypadku nakładów ponoszonych przed ślubem i po ślubie do momentu zawarcia umowy rozszerzającej małżeńską wspólność ustawową oraz kwoty wydatkowanej na zakup działki, oraz pytań: nr 3 i nr 4; prawidłowe – w pozostałym zakresie.
Organ podatkowy stwierdził, że wnioskodawca nabył udział nieruchomości w dniu [...] marca 2011 r. w drodze umowy rozszerzającej ustrój ustawowej wspólności majątkowej. Według organu, jeżeli sprzedaż nieruchomości nastąpi przed 2017 r., czyli przed upływem pięciu lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło jej nabycie, powstanie u skarżącego przychód w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. i w związku z tym podlegać będzie on opodatkowaniu podatkiem dochodowym według zasad obowiązujących od 1 stycznia 2009 r. Swoje stanowisko organ podatkowy uzasadniał treścią art. 47 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1741 ze zm., dalej: k.r.o.) oraz art. 29 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 613, ze zm., dalej: O.p.)
Następnie organ wskazał, że kosztami uzyskania przychodu są udokumentowane nakłady poniesione przez wnioskodawcę na nieruchomości od momentu zawarcia umowy rozszerzającej małżeńską wspólność ustawową, tj. od dnia [...] marca 2011 r., np. wydatki na budowę domu mieszkalnego jednorodzinnego, ale począwszy od tej daty. Wnioskodawca nie ma bowiem prawa do zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów nakładów, poniesionych przed ślubem oraz po ślubie, ale przed zawarciem umowy rozszerzającej małżeńską wspólność ustawową, gdyż w tych okresach ww. nieruchomość była majątkiem odrębnym żony. Z tego samego powodu wnioskodawca nie może potraktować jako koszt uzyskania przychodów połowy kwoty wydatkowej przez jego żonę na zakup działki. Nabycie działki nastąpiło przed zawarciem związku małżeńskiego, do majątku odrębnego żony Zainteresowanego. Wnioskodawca nie poniósł zatem wydatku na nabycie tej nieruchomości. Według organu, skarżący nie jest uprawniony do uwzględniania w kosztach uzyskania przychodu żadnych wydatków, które ponosiła żona w związku z nabyciem opisanej działki i nakładami, związanymi z budową domu jeszcze przed zawarciem umowy rozszerzającej wspólność majątkową.
W odniesieniu natomiast do faktur, w stosunku do których wnioskodawca skorzystał ze zwrotu podatku VAT od zakupu materiałów budowlanych, organ stwierdził, że nie ma podstawy prawnej, zakazującej uwzględnienia w kosztach uzyskania przychodów tych faktur.
Zdaniem organu podatkowego, wnioskodawca nie będzie mógł uwzględnić w kosztach uzyskania przychodów straty, jaką poniósł w związku z niekorzystną zmianą kursów walut. Kosztami podatkowymi są bowiem udokumentowane koszty nabycia tej nieruchomości lub udokumentowane koszty wytworzenia oraz udokumentowane nakłady, które zwiększyły wartość nieruchomości, poczynione w czasie jej posiadania. Kwota uiszczona tytułem spłaty kredytu zaciągniętego na budowę przedmiotowej nieruchomości nie mieści się zatem w ustawowym pojęciu kosztu uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości. Kosztem uzyskania przychodu z tytułu sprzedaży nieruchomości nie mogą być również odsetki od kredytu, prowizje bankowe czy też różnice kursowe są to bowiem wydatki związane z pozyskaniem środków pieniężnych na nakłady, poniesione na budowę domu i mają związek ze spłatą kredytu. Stanowisko takie jest uzasadnione faktem, że skoro zaciągnięcie kredytów i uzyskanie pieniędzy od banku nie jest w świetle prawa podatkowego traktowane jako osiągnięcie przez podatnika przychodu do opodatkowania.
Organ podatkowy nie zgodził się także z wnioskodawcą co do zastosowania w sprawie zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f. w zakresie kredytu zaciągniętego w 2008 r. Jak wskazał organ, kredyt ten został udzielony wtedy, gdy wnioskodawca nie był właścicielem wspomnianej nieruchomości (w dniu [...] marca 2011 r. zawarto umowę rozszerzającą małżeńską wspólność ustawową). W rezultacie rzeczony kredyt nie może stanowić wydatku na realizację własnych celów mieszkaniowych, gdyż kredyt ten nie służył ówczesnemu zaspokajaniu celów mieszkaniowych skarżącego, ale jego żony.
Organ zauważył, że w przypadku zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f. istnieje wyraźny zakaz dwukrotnego odliczania i korzystania z ulg w odniesieniu do tych samych wydatków, zgodnie z art. 21 ust. 30 u.p.d.o.f. Niemożliwe jest zatem, aby podatnik dwukrotnie odliczał ten sam wydatek – raz jako poniesione nakłady na budowę budynku mieszkalnego, zaś drugim razem jako wydatek na spłatę kredytu, który finansował te właśnie nakłady. Zdaniem organu, wnioskodawca zbywając nieruchomość powinien odliczyć koszt uzyskania przychodu jako wysokość nakładów poczynionych w trakcie posiadania nieruchomości, które zwiększyły jej wartość.
Oznacza to, że wnioskodawcy nie będzie przysługiwać prawo do zastosowania zwolnienia określonego w art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f., w odniesieniu do kwoty sprzedaży stanowiącej przychód z tytułu sprzedaży nieruchomości przeznaczonej na spłatę kredytów hipotecznych zaciągniętych w latach 2008 i 2011 na sfinansowanie budowy domu mieszkalnego, który był następnie przedmiotem sprzedaży.
Po bezskutecznym wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa, strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której zażądała uchylenia zaskarżonej interpretacji indywidualnej w części w jakiej organ uznał stanowisko skarżącego za nieprawidłowe. Formułując zarzuty skargi strona wskazała na naruszenie:
1) art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a u.p.d.o.f. w zw. z art. 47 § 1 k.r.o. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że rozszerzenie wspólności majątkowej małżeńskiej, polegające na objęciu tą wspólnością nieruchomości nabytej przez żonę przed zawarciem związku małżeńskiego, stanowi nabycie nieruchomości przez męża, co doprowadziło organ do błędnego uznania, że okres 5 lat należy liczyć w przypadku skarżącego od końca roku, w którym doszło do zawarcia umowy majątkowej małżeńskiej rozszerzającej małżeńską wspólność ustawową, a nie od końca roku, w którym nieruchomość nabyła żona skarżącego;
2) art. 22 ust. 6c i 6e u.p.d.o.f. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że skarżący nie może przy obliczaniu dochodu ze sprzedaży nieruchomości uwzględnić połowy kosztów poniesionych przez żonę przed ślubem na nabycie nieruchomości oraz połowy nakładów poniesionych przez niego i żonę na nieruchomość po ślubie, ale przed zawarciem umowy majątkowej małżeńskiej;
3) art. 21 ust. 1 pkt 11 w zw. z art. 21 ust. 25 pkt 2 lit. a u.p.d.o.f. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że przeznaczenie dochodu ze sprzedaży nieruchomości na spłatę kredytu zaciągniętego wcześniej na budowę lub rozbudowę sprzedawanej nieruchomości nie stanowi wydatku na cele mieszkaniowe i nie korzysta ze zwolnienia z podatku dochodowego.
W uzasadnieniu skargi strona stwierdziła, że umową rozszerzającą wspólność majątkową nie doszło do przeniesienia części nieruchomości. Czynność ta nie stanowi zatem odpłatnego nabycia tej nieruchomości, czego wymaga treść art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. Ponadto, w opinii skarżącego, nieuprawnione jest zakazanie wnioskodawcy uwzględniania kosztów. Jeśli bowiem uznać, że po stronie skarżącego powstaje dochód ze zbycia nieruchomości, to skarżący ma prawo do kosztów uzyskania przychodów, o ile je poniósł. Bez znaczenia jest okoliczność zawarcia przez skarżącego majątkowej umowy małżeńskiej. Dodatkowo skarżący nie zgodził się z organem podatkowym, że nie może jako wydatków na cele mieszkaniowe uwzględnić kredytu, który zaciągnął przed dniem uzyskania przychodu. W ocenie skarżącego, treść art. 21 ust. 25 pkt 2 lit. a u.p.d.o.f. jednoznacznie wskazuje, że taki wydatek może zostać zaliczony do kosztów podatkowych.
W skardze strona zawarła wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawe przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ podatkowy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej interpretacji indywidualnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Sąd uznał skargę za zasadną.
Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy włączenie nieruchomości stanowiącego majątek osobisty małżonka do majątku wspólnego małżonków w drodze umowy rozszerzającej ustawową wspólność majątkową stanowi jego nabycie przez drugiego małżonka w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f.
Wychodząc od przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zauważyć należy, że użyty przez ustawodawcę w art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. zwrot "nabycie" nie został zdefiniowany. Rezygnacja ustawodawcy ze wskazania w ww. przepisie konkretnych tytułów prawnych mogłaby sugerować, że analizowane pojęcie obejmuje uzyskanie wymienionych w nim praw bez względu na tytuł i formę ich nabycia. Jednak, jak słusznie argumentowała strona skarżąca, analiza orzecznictwa sądowego wskazuje, że nie wszystkie formy nabycia będą mieściły się w tym pojęciu (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 8 stycznia 2014 r., sygn. akt I SA/Lu 1038/08, opubl.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Uchwałą siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 grudnia 1996 r., FPS 7/96 (opubl.: ONSA 1997 nr 2, poz. 51), nie uznano za nabycie w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zwrotu wywłaszczonej uprzednio nieruchomości, mimo że decyzja wydana w tym przepisie miała charakter konstytutywny. Podzielając pogląd wyrażony w tej uchwale, że nie każde przeniesienie własności jest nabyciem w rozumieniu przepisu art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f., Sąd rozpoznający niniejszą sprawę uznał, iż szczególnego rozważenia wymaga charakter małżeńskiej umowy majątkowej rozszerzającej wspólność ustawową. Konieczne zatem staje się odwołanie do przepisów k.r.i.o., normujących stosunki majątkowe między małżonkami.
Wyjaśnić zatem należy, że z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego (poprzednio odrębnego) każdego z małżonków. Do majątku osobistego (poprzednio odrębnego) każdego z małżonków należą między innymi przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej, przedmioty nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowizn, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił (art. 33 k.r. o.).
Wspólność małżeńska, stanowiąca szczególny rodzaj współwłasności, jest współwłasnością bezudziałową (niewyodrębnioną), a w czasie jej trwania małżonkowie samodzielnie nie mogą rozporządzać swoimi prawami do majątku wspólnego jako całości. Wspólność ta obejmuje cały zbiór praw majątkowych, takich jak własność i inne prawa rzeczowe czy wierzytelności. Nadto współwłasność łączna, w tym wypadku wspólność majątkowa, różni się od ułamkowej tym, że nie można w niej określić ilości udziałów każdego współwłaściciela. Obu właścicielom przysługuje pełne prawo do całej masy majątkowej w niej zawartej, natomiast żaden ze współwłaścicieli nie może korzystać samodzielnie rozporządzać prawem własności co do nieruchomości przez cały czas trwania współwłasności łącznej.
Zgodnie natomiast z art. 47 § 1 k.r.o. małżonkowie mogą przez umowę zawartą w formie aktu notarialnego wspólność ustawową rozszerzyć lub ograniczyć albo ustanowić rozdzielność majątkową lub rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków (umowa majątkowa). Jest to umowa, której celem jest ustanowienie ustroju majątkowego między małżonkami w sposób odmienny od przewidzianego w przepisach o wspólności ustawowej.
W przypadku wyłączenia nieruchomości z majątku osobistego jednego z małżonków do majątku wspólnego, małżonek (właściciel nieruchomości) nie przenosi prawa własności całej nieruchomości, ponieważ zachowuje współuprawnienie do niej jako całości w ramach wspólności łącznej, ale też nie przenosi udziału, ponieważ w tej wspólności nie ma udziałów.
Dlatego w orzecznictwie wielokrotnie wskazywano na organizacyjny charakter umowy majątkowej małżeńskiej, również w orzecznictwie sądów administracyjnych, wskazując m.in., że objęcie przedmiotów wspólnością ustawową i założenie, że wobec braku odmiennych postanowień każdy z małżonków posiada ½ udziału, jest czynnością prawną organizacyjną, której przedmiotem jest regulacja majątkowo - prawnych stosunków małżonków. Nie oznacza to, że od momentu zawarcia umowy majątkowej małżonek, który dotychczas władał całą nieruchomością, będzie miał prawo władania tylko połową i tylko w tej części będzie mógł nią rozporządzić, zaś drugą połową rozporządzał będzie drugi małżonek. Takie rozumowanie pozostawałoby w sprzeczności z zasadą wspólności ustawowej. Udział we współwłasności ustawowej nie może być przedmiotem obrotu (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 19 listopada 2013 r., I SA/Rz 949/13, LEX nr 1393826; wyrok WSA w Łodzi z dnia 15 lutego 2008 r., I SA/Łd 1151/07; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 10 grudnia 2014 r., I SA/Po 657/14; dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Mając powyższe na uwadze, Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela wyrażony w piśmiennictwie prawniczym pogląd, według którego włączenie do majątku małżonków, w drodze umowy rozszerzającej wspólność majątkową, nieruchomości stanowiącej majątek osobisty jednego małżonka nie jest odpłatnym nabyciem tej nieruchomości w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. (tak: A. Bartoszewicz, R. Kubacki , PIT. Komentarz, Wyd. IV, LEX 2014; wyrok NSA z dnia 9 kwietnia 2002 roku, III SA 2717/00, OSP 2003, z. 4, poz. 47). Należy zwrócić uwagę, że organ przyjął koncepcję że skarżący poprzez umowę rozszerzającą wspólność majątkową małżeńską nabył nieruchomość w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. i w związku z tym jeżeli sprzeda nieruchomość przed upływem 5 lat winien zapłacić 19% podatek na zasadach określonych w art. 30e u.p.d.o.f. Pominął jednak istotną okoliczność, że przedmiotem sprzedaży jest nieruchomość stanowiąca współwłasność łączną z małżonkiem u którego nie powstaje przychód z tego tytułu, ponieważ sprzedaż następuje po upływie 5 lat od daty nabycia. Nie ma w prawie podatkowym przepisu, który zezwalałby organowi podatkowemu na dokonanie podziału przychodu ze sprzedaży majątku objętego wspólnością małżeńską przypadającego małżonkom w celu wymierzenia podatku jednemu z tych małżonków, jak również nie ma podstawy prawnej pozwalającej na wymierzenie podatku, przyjmując całą cenę sprzedaży nieruchomości jako przychód tego małżonka, który nabył ją poprzez zawarcie majątkowej umowy małżeńskiej, od której nie upłynęło 5 lat.
Zatem nie można przychylić się do stanowiska organu, że dokonane w niniejszej sprawie rozszerzenie wspólności majątkowej na mocy umowy zawartej pomiędzy skarżącym i jego żoną w dniu [...]marca 2011 r. mieściło się w pojęciu nabycia, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) u.p.d.o.f. Tym samym z przyczyn, o których była mowa wyżej, wbrew uznaniu organów podatkowych, sprzedaż nieruchomości, która ma nastąpić niebawem, nie wywrze skutku w postaci powstania zobowiązania podatkowego u skarżącego. Okres pięcioletni, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f., należy w analizowanym przypadku liczyć od daty nabycia prawa przez małżonka, któremu przysługiwało to prawo przed jego objęciem wspólnością majątkową.
Zauważyć należy, że w kwestii stanowiącej przedmiot sporu wypowiedział się nie tylko NSA w ww. wyroku z dnia 9 kwietnia 2002 r. (sygn. akt III SA 2717/00), ale również wojewódzkie sądy administracyjne (por. WSA w Poznaniu z dnia 27 listopada 2015 r. sygn. akt I SA/Po 759/15, WSA w Rzeszowie z dnia 19 listopada 2013 r., sygn. akt I SA/Rz 949/13, WSA w Lublinie z dnia 8 stycznia 2014 r., sygn. akt I SA/Lu 1038/13, WSA w Krakowie z dnia 24 października 2014 r., sygn. akt I SA/Kr 1209/14, WSA w Gdańsku z dnia 29 października 2014 r., sygn. akt I SA/Gd 964/14, WSA w Poznaniu z dnia 22 stycznia 2015r. sygn. akt I SA/Po 845/14, WSA w Warszawie z dnia 26 lutego 2015r. sygn. akt III SA/Wa 1984/14, WSA w Olsztynie z dnia 02 kwietnia 2015r. sygn. akt I SA/Ol 40/15 - wszystkie dostępne na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).).
Stanowisko tam zaprezentowane podziela skład orzekający w rozstrzyganej sprawie.
Zaskarżona interpretacja została zatem wydana z naruszeniem wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) u.p.d.o.f. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy podatkowe będą zobowiązane do uwzględnienia przedstawionej powyżej oceny prawnej na gruncie tego przepisu.
Na marginesie Sąd zauważa, że w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy uznanie za nieprawidłowe stanowiska organu w zakresie pytania pierwszego czyni bezprzedmiotowym odpowiedź na pozostałe zadane we wniosku o udzielnie interpretacji pytania.
Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 146 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - w skrócie: "P.p.s.a."), uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a., na które składają się wysokość wpisu w kwocie 200 zł, opłata od pełnomocnictwa 17 zł oraz koszty zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł przyznane na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło