II OSK 1036/18

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2020-02-26

Skład orzekający: Roman Hauser, Jerzy Siegień, Tomasz Świstak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w przypadku samowoli budowlanej polegającej na budowie obiektu parterowego przed 1 stycznia 1995 r. i jego nadbudowie w 2002 r. można zastosować art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r. do całego obiektu, czy też należy rozważyć zastosowanie przepisów przejściowych (art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r.) i odrębnie ocenić obie części obiektu?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżony wyrok WSA naruszał art. 141 § 4 P.p.s.a. z powodu wadliwego uzasadnienia, które nie odniosło się do kluczowych kwestii dotyczących zastosowania przepisów przejściowych (art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r.) w sytuacji, gdy budowa obiektu rozpoczęła się przed 1 stycznia 1995 r. i została zakończona przed tą datą, a następnie obiekt został nadbudowany w 2002 r. Sąd uchylił wyrok WSA i decyzje organów nadzoru budowlanego, wskazując na konieczność ponownego rozpatrzenia sprawy z uwzględnieniem odrębnej oceny prawnej części obiektu wybudowanej przed i po tej dacie.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki dwukondygnacyjnego budynku gospodarczego wybudowanego samowolnie. Organ I instancji nakazał rozbiórkę, wskazując na brak pozwolenia na budowę. Skarżąca twierdziła, że parter budynku powstał w 1991 r., a poddasze w 2002 r. Organy nadzoru budowlanego uznały, że nastąpił "ciąg samowoli budowlanych" i zastosowały art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r. do całego obiektu. WSA w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Skarżąca wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy. Zasądza od Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz B B kwotę 1600 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Hauser Sędziowie sędzia NSA Jerzy Siegień sędzia del. WSA Tomasz Świstak /spr./ Protokolant starszy inspektor sądowy Mariusz Szufnara po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2020 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B B od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 października 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 2670/16 w sprawie ze skargi B B na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [..] r. nr [..] w przedmiocie nakazu rozbiórki 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [..]r. nr [..]i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy z dnia [..]r. nr [..]; 2. zasądza od Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz B B kwotę 1600 (słownie: tysiąc sześćset) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym wyrokiem z 19 października 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 2670/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę B B (dalej "Skarżąca") na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej "MWINB") z [..]r. w przedmiocie nakazu rozbiórki. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z [..]r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla m. st. Warszawy (dalej "PINB") nakazał Skarżącej dokonanie całkowitej rozbiórki dwukondygnacyjnego budynku gospodarczego z sienią na nieruchomości przy ul. [..] (działki o nr ew. [..]), o wysokości 5,87 m, w parterze o wymiarach 8,66 x 4,27 m, zaś sień o wymiarach 2,13 x 2,80 m, wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Decyzja została wydana na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 290 ze zm., dalej ustawa Prawo budowlane z 1994 r.). W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż w sprawie wydana została już decyzja PINB z dnia [..]r., mocą której organ nakazał rozbiórkę budynku o wymiarach 8,80 m x 8,80 m i wysokości 5,90 m i dobudowanego ganku o wymiarach 2,10 x 2,55 m, wybudowanych na wymienionej wyżej nieruchomości. Decyzja z [..]r. została następnie uchylona przez MWINB, który przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Ponownie rozpatrując sprawę, PINB przeprowadził czynności kontrolne na wymienionej wyżej nieruchomości. PINB ustalił, że na wymienionej nieruchomości znajduje się budynek dwukondygnacyjny, będący w parterze budynkiem murowanym, a w poddaszu drewnianym. Budynek ten był użytkowany jako budynek gospodarczy. Wymiary budynku są tożsame z wymiarami wskazanymi w decyzji PINB z [..]r. Budynek jest otynkowany nie stanowi zagrożenia dla ludzi lub mienia. Legalizacja wymienionego budynku prowadzona była na podstawie przepisów ustawy Prawo budowlane z 1994 r. ze względu na fakt, że zgodnie z oświadczeniem Skarżącej parter wykonano w 1991 r., zaś poddasze w 2002 r. Postanowieniem z [..]r. PINB wstrzymał samowolnie wykonywane roboty budowlane przy budowie przedmiotowego budynku, nakazał wykonanie niezbędnych zabezpieczeń przed dostępem osób trzecich do obiektu oraz nałożył na Skarżącą obowiązek przedłożenia wymienionych w postanowieniu dokumentów m. in. zaświadczenia właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej o zgodności budowy budynku gospodarczego z ustaleniami obowiązującego planu miejscowego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy. Termin na dostarczenie wymienionych w postanowieniu dokumentów to 6 miesięcy od dnia doręczenia postanowienia. Skarżąca wniosła następnie o przedłużenie wymienionego terminu do dnia [..]r. ze względu na konieczności rozpatrzenia przez Zarząd Dzielnicy Ursynów m. st. Warszawy wniosku o wydanie decyzji ustalającej warunki zabudowy dla budynku gospodarczego. Postanowieniem z [..]r. organ przedłużył termin dostarczenia dokumentów do [..]r. W dniu [..]r. do PINB wpłynęła decyzja Zarządu Dzielnicy o umorzeniu postępowania w przedmiocie wydania decyzji o warunkach zabudowy dla spornego budynku gospodarczego ze względu na wycofanie wniosku przez Skarżącą. Wobec powyższego PINB wydał opisaną na wstępie decyzję z [..]r. nakazującą całkowitą rozbiórkę przedmiotowego budynku gospodarczego. Po rozpoznaniu odwołania Skarżącej MWINB utrzymał w mocy decyzję organu powiatowego. Zdaniem MWINB prawidłowo ustalono datę zakończenia budowy przedmiotowego budynku na rok 2002 r. tj. w momencie obowiązywania ustawy Prawo budowlane z 1994 r. Odnosząc się do twierdzeń Skarżącej, iż budynek powstał w 1991 r. jako usługowy, a poddasze zostało wykonane w 2002 r. MWINB wskazał, iż w sprawie zaistniał ciąg samowoli budowlanych. W takiej sytuacji w celu określenia daty wykonaniu obiektu bierze się pod uwagę wykonanie ostatnich robót budowlanych. Stąd też zasadnie legalizacja prowadzona była w oparciu o przepisy ustawy Prawo budowlane z 1994 r. Wobec faktu, że Skarżąca nie spełniła obowiązków nałożonych na nią postanowieniem PINB z [..]r. konieczne było wydanie nakazu rozbiórki przez organ powiatowy. Skargę na decyzję MWINB wniosła Skarżąca, podnosząc naruszenie przez organ art. 40 § 20 K.p.a. poprzez nieprawidłowe doręczenie decyzji, art. 10 K.p.a. poprzez niezapewnienie stronom czynnego udziału w postępowaniu oraz art. 48 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. poprzez nierozważenie przez organ zasadności nakazania rozbiórki części obiektu wybudowanego pod rządami Prawa budowlanego z 1994 r. WSA w Warszawie oddalił skargę, uznając, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Sąd I instancji wskazał, iż pełni podziela ustalenia i argumentację organu, które legły u podstaw rozstrzygnięcia podjętego w zaskarżonej decyzji MWINB. Sąd w szczególności podzielił pogląd organów, że przedmiotowa samowola budowlana została ukończona pod rządami Prawa budowlanego z 1994 r., stąd też w sprawie zasadnie znalazł zastosowanie art. 48 Pr. bud. W postępowaniu przed organem powiatowym Skarżącej umożliwiono bowiem dokonanie legalizacji wymienionej samowoli budowlanej. Wobec faktu, że Skarżąca nie przedłożyła stosownych dokumentów organ miał obowiązek nakazania rozbiórki spornego budynku gospodarczego. Ponadto Sąd nie podzielił zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów postępowania. Skargę kasacyjną od wymienionego wyroku WSA wniosła Skarżąca, zaskarżając go w całości i zarzucając na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., zwanej dalej "P.p.s.a."): I. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię/niewłaściwe zastosowanie: - art. 48 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. poprzez nakazanie rozbiórki w całości budynku będącego przedmiotem postępowania w sytuacji, gdy ustalone stan faktyczny potwierdza, że obiekt powstał przed 11 lipca 1997 r., przed tą datą inwestor zakończył budowę i rozpoczął użytkowanie, a następnie w roku 2002 dokonał nadbudowy; II. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy: - art. 3 § 1 P.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. poprze wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku nieodpowiadające wymogom art. 141 § 4 P.p.s.a., polegające na braku rozpoznania w całości podniesionego przez Skarżącą w skardze zarzutu naruszenia art. 48 ustawy Prawo budowlane. W oparciu o powyższe zarzuty Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i w tym zakresie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie, zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., zwanej dalej "P.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego, wymienione w § 2 tego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie nie ujawniono. Wskazać w tym miejscu należy, iż związanie granicami skargi kasacyjnej dotyczy związania przytoczonymi podstawami kasacyjnymi, rozumianymi jako wskazanie przepisów prawa, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez sąd pierwszej instancji, nie obejmuje jednak związania uzasadnieniem podstaw kasacyjnych (por. wyroki NSA z 8 listopada 2016 r. sygn. II OSK 2671/15; z 8 kwietnia 2016 r. sygn. I OSK 1758/14; z 7 października 2014 r. sygn. II OSK 760/13; z 28 maja 2013 r. sygn. II OSK 568/13; z 23 maja 2013 r. sygn. II OSK 210/12, wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej CBOSA). Oznacza to, że sąd może uwzględnić powołany w skardze kasacyjnej zarzut, opierając się na argumentach nieprzytoczonych przez stronę skarżącą (por. wyrok NSA z 15 marca 2012 r. sygn. II OSK 2562/10, publ. ONSAiWSA 2013/1/8). Rozpoznając sprawę w granicach wyznaczonych przez skarżącą kasacyjnie, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie sposób uznać za trafną podniesioną w jej uzasadnieniu argumentacji. W szczególności zasadnym okazał się zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wymogom powyższym zaskarżony wyrok nie sprostał, albowiem z jego uzasadnienia nie sposób poznać przesłanek jakimi kierował się Sąd I instancji przyjmując, że postępowanie legalizacyjne dotyczące całego samowolnie wzniesionego obiektu winno być prowadzone na podstawie przepisów ustawy Prawa budowlanego z 1994 r. Powyższa kluczowa dla załatwienia sprawy okoliczność została skwitowana przez Sąd I instancji jednym zdaniem na stronie 7 uzasadnienia, gdzie wskazano, że przedmiotowa samowola budowlana podlega reżimowi art. 48 ustawy Prawo budowlane, bowiem została ukończona pod rządami tej ustawy. Sąd w ogóle nie odniósł się przy tym do twierdzeń organów nadzoru budowlanego, które ustalając stan faktyczny sprawy przyjęły, iż parter wykonano w roku 1991 r., zaś poddasze w roku 2002 w sytuacji gdy same organy nadzoru budowlanego ustalając stan faktyczny sprawy przyjęły, iż parter wykonano w roku 1991 r., zaś poddasze w roku 2002, jak też do stanowiska inwestora, że budynek wybudowany został w roku 1991 jako parterowy obiekt usługowy i był w tym charakterze eksploatowany, a poddasze dobudowano następnie w roku 1991 r. W wyroku Sądu I instancji brak przy tym jakichkolwiek rozważań co do zaistnienia bądź braku przesłanek dla zastosowania w sprawie art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. Z uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie wynika nadto w oparciu o co Sąd I instancji przyjął – rzekomo w ślad za organami, iż przedmiotowa samowola budowlana została ukończona pod rządami ustawy Prawo budowlane z 1994 r., a więc przyjął założenie , ze miała miejsca jedna, rozciągnięta w czasie samowola budowlana, w sytuacji gdy organy stwierdziły wprost, że zaistniał "ciąg samowoli budowlanych", co zdaniem MWINB uzasadniało prowadzenie legalizacji budynku gospodarczego na podstawie ustawy obowiązującej w dacie wykonania ostatnich robót budowlanych. Już tylko powyższe naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. samodzielnie uzasadniało uchylenie zaskarżonego wyroku, albowiem mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy sądowoadministracyjnej. Zauważyć bowiem trzeba, iż stosownie do art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Powyższa treść przepisu wskazuje, że zakres zastosowania art. 103 ust. 2 ustawy dotyczy obiektów budowlanych wykonanych samowolnie, których budowa zakończyła się przed dniem 1 stycznia 1995 r. Ustawodawca nie zdefiniował pojęcia zakończenia budowy, które zostało użyte w art. 103 ust. 3 cyt. ustawy, jednakże przy dokonywaniu jego wykładni uwzględnić trzeba przede wszystkim cel wprowadzenia tego przepisu jakim niewątpliwie było złagodzenie wobec pewnej grupy inwestorów - sprawców samowoli budowlanej, którzy zakończyli budowę rygoryzmu art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r. W związku z powyższym przy dokonywaniu wykładni art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. w orzecznictwie sądowoadministracyjnym został wyrażony pogląd, że chodzi w tym przypadku o sytuację doprowadzenia budowy do stanu, w którym, chociażby nawet częściowo, jest możliwe przystąpienie do użytkowania tego obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem (por. wyrok NSA OZ w Krakowie z 21 sierpnia 1997 r. sygn. II SA/Kr 998/96; wyrok NSA z 5 lipca 1999 r. sygn. IV SA 1632/96, dostępne w CBOSA). W późniejszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd ten został w pełni podtrzymany, ze wskazaniem, iż zasadnicze znaczenie ma przesądzenie, że stan określonego obiektu pozwala na jego normalną, nawet w części, eksploatację i użytkowanie (por. wyroki NSA z 30 kwietnia 2010 r. sygn. II OSK 205/10; z 30 stycznia 2009 r. sygn. II OSK 1338/07, z 10 marca 2017 r., sygn. II OSK 1746/15, dostępne w CBOSA). Inaczej rzecz ujmując należy przyjąć, że przez to pojęcie należy rozumieć doprowadzenie budowy do takiego stadium, w którym w przypadku legalnej budowy obowiązuje zawiadomienie o jej zakończeniu lub wystąpienie z wnioskiem o udzielenie pozwolenia na jej użytkowanie (wyrok NSA z 11 stycznia 2018 r. sygn. II OSK 768/16, dostępny w CBOSA). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą skargę kasacyjną ten kierunek wykładni art. 103 ust. 3 cyt. ustawy w pełni podziela. Pamiętać jednakże należy, iż orzekając rozbiórkę części obiektu budowlanego, którą jest samowolnie wybudowany budynek, a tym najdalej idącym rozstrzygnięciem potencjalnie zakończyć się może postępowanie legalizacyjne, należy brać pod uwagę wykonalność tej decyzji z punktu widzenia warunków technicznych, w tym możliwość dokonania rozbiórki bez zagrożenia bezpieczeństwa pozostałej części obiektu budowlanego, której budowa aczkolwiek samowolna, to jednak zakończona została przed 1 stycznia 1995 r. Co za tym idzie w sytuacji, gdy obiekt budowlany wzniesiony bez wymaganego pozwolenia na budowę przed 1 stycznia 1995 r., którego budowa została przed tą datą zakończona zostanie następnie przebudowany, nadbudowany, bądź rozbudowany po tej dacie także bez wymaganego pozwolenia w taki sposób, że prowadzone na nim po tej dacie roboty budowlane doprowadzą do zmiany tożsamości obiektu, to jest powstania faktycznie nowego obiektu budowlanego, w którym z przyczyn technicznych nie sposób wyodrębnić i ewentualnie dokonać rozbiórki części zrealizowanej po 1 stycznia 1995 r. bez zagrożenia bezpieczeństwa i możliwości użytkowania pozostałej części obiektu budowlanego wykonanej przed tą datą, to do tak przekształconego obiektu budowlanego nie będzie miał zastosowania art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy przypomnieć, ze z niespornych ustaleń poczynionych w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym wynika, że sporny budynek wybudowany został jako jednokondygnacyjny przed 1 stycznia 1995 r., a jego budowa została zakończona i był on w tej formie przed tą datą wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej, a następnie w roku 2002 został rozbudowany o kolejną kondygnację – poddasze. Podkreślić należy, iż powyższe okoliczności faktyczne wynikają tak z wyjaśnień inwestora (B B) składanych chociażby w toku oględzin przedmiotowego obiektu, jak i szeregu pism procesowych składanych w toku postępowania administracyjnego przez właścicieli nieruchomości sąsiedniej (A i G K), którzy konsekwentnie wskazywali, iż przedmiotowy budynek jako parterowy samowolnie wybudowany został w roku 1993 i następnie był przez dziewięć lat wykorzystywany do prowadzenia sklepu spożywczego i baru, po czym w roku 2002 doszło do jego rozbudowy o jedną kondygnację również w warunkach samowoli budowlanej. Rozbieżności co do daty pobudowania pierwotnego budynku pomiędzy twierdzeniami inwestora wskazującego rok 1991, a twierdzeniami właścicieli nieruchomości sąsiedniej wskazującymi na rok 1993, nie mają przy tym istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcie sprawy, albowiem znaczenie prawne ma okoliczność, czy do wybudowania przedmiotowego budynku doszło przed, czy po 1 stycznia 1995 r., kiedy to weszła w życie ustawa Prawo budowlane z 1994 r. Jednocześnie zauważyć należy, iż w przedłożonych sądowi aktach nadzoru budowlanego brak jakiejkolwiek dokumentacji pozwalającej na jednoznaczne i pewne ustalenie w jaki sposób przeprowadzona została w roku 2002 nadbudowa istniejącego budynku parterowego, w tym w czy w wyniku tej nadbudowy doszło do takiego przekształcenia istniejącego obiektu budowlanego, że powstał faktycznie nowy obiekt, w którym z przyczyn technicznych nie sposób wyodrębnić i ewentualnie dokonać rozbiórki części zrealizowanej po 1 stycznia 1995 r. bez zagrożenia bezpieczeństwa i możliwości użytkowania pozostałej części obiektu budowlanego wykonanej przed tą datą. Oznacza to, że także zgłoszony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r. okazał się o tyle trafny, że co najmniej przedwcześnie zastosowano w stosunku do całego obiektu przewidziane w tym przepisie regulacje dotyczące samowoli budowlanej, mimo że w sprawie nie zaistniała – jak przyjął Sąd I instancji – jedna samowola zakończona w roku 2012, lecz miały miejsce dwie odrębne samowole budowlane, jedna polegająca na budowie obiektu parterowego zakończona przed 1 stycznia 1995 r., oraz druga polegająca na nadbudowie tego budynku zrealizowana w roku 2002. Odnosząc się do argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazać natomiast należy, iż oczywiście nietrafnym było odwołanie się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 października 2006 r., sygn. P 27/05, bowiem w stosunku do przedmiotowej samowoli, która w części obejmującej budynek parterowy została zakończona przed 1 stycznia 1995 r., a w części obejmującej nadbudowę w roku 2002 nie znajdzie on w ogóle zastosowania. Orzeczenie to odnosi się bowiem do regulacji intertemporalnych dotyczących samowoli budowlanych wykonanych już po wejściu w życie ustawy Prawo budowlane z 1994 r., a w stosunku do których pięcioletni termin od zakończenia budowy upłynął do dnia 10 lipca 2003 r. Uwzględniając powyższe wywody i uznając, że istota sprawy w zakresie objętym postępowaniem kasacyjnym jest dostatecznie wyjaśniona Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 P.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok, zaś na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 193 P.p.s.a. decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 22 września 2016 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Uchylenie decyzji organów nadzoru budowlanego uzasadnione było tym, iż błędny był pogląd prawny MWINB, iż skoro zaistniał "ciąg samowoli budowlanych" (którym to pojęciem co należy podkreślić nie posługuje się prawodawca), to zasadnym było prowadzenie legalizacji co do całości przedmiotowego budynku gospodarczego na podstawie ustawy obowiązującej w dacie wykonania ostatnich robót budowlanych, niezależnie od tego, że roboty budowlane prowadzone przed 1 stycznia 1995 r., zostały przed tą datą zakończone, a wybudowany samowolnie parterowy budynek był użytkowany. Organy nadzoru budowlanego dopuścił się zatem błędnej wykładni art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego, skutkiem czego było przedwczesne zastosowanie w procesie legalizacji przedmiotowego budynku art. 48 tej ustawy w odniesieniu do całości tegoż obiektu. Skutkiem przyjętej przez organy nadzoru budowlanego wykładni art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., był także brak wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy w zakresie dotyczącym ustalenia w jaki sposób przeprowadzona została w roku 2002 nadbudowa istniejącego budynku parterowego, w czy w wyniku tej nadbudowy doszło do takiego przekształcenia istniejącego obiektu budowlanego, że powstał faktycznie nowy obiekt, w którym z przyczyn technicznych nie sposób wyodrębnić i ewentualnie dokonać rozbiórki części zrealizowanej po 1 stycznia 1995 r. bez zagrożenia bezpieczeństwa i możliwości użytkowania pozostałej części obiektu budowlanego wykonanej przed tą datą, a więc naruszenie wymogów wynikających z art. 7 i 77 § 1 K.p.a. Ponownie rozpoznając sprawę organy nadzoru budowlanego uwzględnią oceny prawne i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w niniejszym uzasadnieniu, w tym w szczególności uzupełnią postępowanie dowodowe celem poczynienia wskazanych wyżej ustaleń, a następnie w zależności od ich wyników przeprowadzą postępowanie legalizacyjne w oparciu o przepisy art. 48 i nast. ustawy Prawo budowlane z 1994 r. w stosunku do całego obiektu, w sytuacji gdy okaże się, iż w wyniku nadbudowy zrealizowanej w roku 2002 powstał faktycznie nowy obiekt, w stosunku do którego nie sposób nakazać rozbiórki jedynie części nadbudowanej. W przypadku ustalenia, iż z aktualnie istniejącego obiektu da się technicznie wyodrębnić obiekt, którego budowa została zakończona przez 1 stycznia 1995 r. oraz część nadbudowaną, rzeczą organów nadzoru budowlanego będzie przeprowadzenie w stosunku do pierwotnie samowolnie wzniesionego obiektu parterowego postępowania naprawczego na podstawie przepisów ustawy z dnia 24 października 1974 - Prawo budowlane i w zależności od wyników tego postępowania załatwienie sprawy zrealizowanej w roku 2002 w warunkach samowoli budowlanej nadbudowy w oparciu o przepisy art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r. Organy winny przy tym uwzględnić, iż ewentualne stwierdzenie braku podstaw do legalizacji obiektu budowlanego, którego budowę zakończono przed 1 stycznia 1995 r. w realiach niniejszej sprawy przesądza co do zasady również o braku podstaw do doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem robót budowlanych polegających na nadbudowie wykonanych po tej dacie, albowiem nie doprowadziły one do zrealizowania części obiektu mającej samodzielny charakter i mogącej samodzielnie funkcjonować zgodnie z obowiązującymi przepisami. Jednocześnie ewentualne zalegalizowanie pierwotnie zrealizowanej przed 1 stycznia 1995 r. samowoli budowlanej w postaci murowanego budynku parterowego otworzy drogę do przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego co do samowolnie wykonanej w roku 2002 nadbudowy tegoż budynku. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200, art. 203 pkt 1 i art. 205 § 2 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło