II FSK 1289/18

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2020-09-22

Skład orzekający: Jan Grzęda, Stanisław Bogucki, Paweł Dąbek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy, ustalając wysokość podatku od nieruchomości, jest związany danymi zawartymi w ewidencji gruntów i budynków, czy też powinien badać faktyczny sposób użytkowania budynku, nawet jeśli jest on sprzeczny z danymi ewidencyjnymi?
Ratio decidendi
Organ podatkowy jest co do zasady związany danymi zawartymi w ewidencji gruntów i budynków przy ustalaniu podatku od nieruchomości. Oznacza to, że nie może samodzielnie klasyfikować funkcji nieruchomości, lecz powinien odwołać się do odpowiednich zapisów ewidencji. Odstąpienie od tych danych jest możliwe tylko w wyjątkowych sytuacjach, gdy jest to niezbędne do respektowania innych bezwzględnie obowiązujących regulacji prawnych, a nie na podstawie umowy cywilnoprawnej czy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wymiaru podatku od nieruchomości za okres od września do grudnia 2014 r. Organ pierwszej instancji ustalił podatek, przyjmując budynki i grunty pozostałe według określonych stawek. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję SKO, uznając, że organy podatkowe nie ustaliły rzeczywistego przeznaczenia budynku i naruszyły zasady postępowania dowodowego. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, uznając, że organ podatkowy był związany danymi z ewidencji gruntów i budynków.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jan Grzęda, Sędzia NSA Stanisław Bogucki (sprawozdawca), Sędzia del. WSA Paweł Dąbek, Protokolant Anna Dziewiż-Przychodzeń, po rozpoznaniu w dniu 22 września 2020 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 30 października 2017 r., sygn. akt I SA/Wr 734/17 w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 6 marca 2017 r., nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za okres od września do grudnia 2014 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu, 2) zasądza od R. S. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu kwotę 706 (słownie: siedemset sześć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 1. Wyrokiem z 30.10.2017 r. o sygn. I SA/Wr 734/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w sprawie ze skargi R. S. (dalej: skarżący) uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu (dalej: SKO) z 06.03.2017 r. nr [...] wydaną w przedmiocie podatku od nieruchomości za okres od września do grudnia 2014 r. Jako podstawę prawną powołano art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Wyrok jest dostępny (podobnie, jak pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia) na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/. 2. Przebieg postępowania przed organami podatkowymi (przedstawiony przez WSA we Wrocławiu). 2.1. Burmistrz Gminy Z. wydał w 18.11.2016 r. decyzję, którą ustalił skarżącemu podatek od nieruchomości w kwocie 2.639 zł za okres od września do grudnia 2014 r. Do opodatkowania przyjęto budynki pozostałe o łącznej powierzchni użytkowej 1.217 m² wg stawki 6,24 zł/m² oraz grunty pozostałe o powierzchni 975 m² (wg stawki 0,33 zł/m² ), a podstawę materialno-prawną decyzji stanowił art. 2 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z 12.01.1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 849 ze zm., dalej: u.p.o.l.). W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że skarżący nabył nieruchomość od Gminy na podstawie aktu notarialnego z 12.10.1998 r. Przedmiotem zakupu było prawo użytkowania wieczystego działki o powierzchni 975 m², zabudowanej domem mieszkalno-usługowym z częścią mieszkalną na piętrze i częścią przeznaczoną na usługi na parterze. W dacie nabycia nieruchomości budynek był niezamieszkały i nieużytkowany na jakąkolwiek działalność gospodarczą. Do czasu wybudowania nowego domu kultury Gmina wykorzystywała część obiektu jako dom kultury, a pozostała część była wykorzystywana jako lokale mieszkalne. Większość powierzchni zajmowały usługi kultury dlatego budynek został oznaczony w ewidencji gruntów i budynków ze względu na funkcję dominującą jako budynek oświaty, nauki i kultury oraz budynek sportowy. Organ stwierdził, że z żadnej dokumentacji nie wynika, aby w 2014 r. pełnił on w jakimkolwiek zakresie funkcję mieszkalną. 2.2. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu w zaskarżonej decyzji nie uwzględniło zarzutów odwołania i utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. 3. Postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu. 3.1. W skardze wniesionej do WSA we Wrocławiu skarżący zaskarżył decyzję SKO w części wymierzającej podatek od nieruchomości dla mieszkalnej części budynku o powierzchni 462 m² według stawek przypisanych częściom pozostałym (budynkom gospodarczym). Zaskarżonej decyzji zarzucił: art. 4 ust. 1 pkt 2 i art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a u.p.o.l.; art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 180 § 1, art. 181, art. 191, art. 180 § 1 w zw. z art. 198 § 1, art. 194 § 3, art. 2a ustawy z 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm., dalej: o.p.). Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Gminy oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania sądowego. 3.2. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu wniosło o nieuwzględnienie zarzutów i oddalenie skargi. 4. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. 4.1. Sąd pierwszej instancji uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu, organy podatkowe nie ustaliły rzeczywistego przeznaczenia i funkcji spornego budynku, co ma istotne znaczenie dla określenia właściwej stawki opodatkowania. Dlatego jako uzasadnione uznał Sąd pierwszej instancji zarzuty naruszenia art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 180 § 1 w związku z art. 198 § 1 o.p. (dowód z oględzin i z kontroli budynku), art. 194 § 3 o.p. (bezkrytyczne przyjęcie nieaktualnej ewidencji), a w szczególności naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów z art. 191 o.p. 5. Stanowiska stron w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. 5.1. Skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA we Wrocławiu do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosło SKO we Wrocławiu (reprezentowane przez pełnomocnika – radcę prawnego), które zaskarżyło ten wyrok w całości. Sformułowało również wniosek o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i rozpoznanie sprawy, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA we Wrocławiu, a także o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. SKO we Wrocławiu zarzuciło wyrokowi naruszenie przepisów postępowania: a) art. 21 ust. 1 ustawy z 17.05.1984 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2015 r. poz. 520 ze zm., dalej: u.p.g.k.) przez wadliwe przyjęcie, że organy podatkowe są uprawnione i zobowiązane do dokonania samodzielnej klasyfikacji funkcji budynku, wbrew danym wynikającym z ewidencji gruntów i budynków; b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 121 o.p. przez wadliwe przyjęcie, że organy podatkowe prowadziły postępowanie w sposób naruszający zasadę zaufania do organów podatkowych, podczas gdy postępowanie dowodowe uwzględniało wnioski dowodowe skarżącego, łącznie z przeprowadzeniem oględzin nieruchomości; c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 122, art. 180 § 1, art. 194 § 3, art. 198 § 1 o.p. przez wadliwe przyjęcie, że organy podatkowe nie wyjaśniły stanu faktycznego sprawy, a w szczególności funkcji i przeznaczenia budynku, podczas gdy zebrany materiał dowodowy w tym dowód z oględzin jednoznacznie wskazuje, że budynek nie ma funkcji mieszkalnej i należy go zaliczyć do kategorii "budynków pozostałych". 5.2. Skarżący w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie. 6. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 6.1. Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy. Spór w sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy ustalając wysokość podatku od nieruchomości dotyczącego budynku, organ podatkowy zobowiązany jest do uwzględnienia funkcji takiego budynku wynikającej z ewidencji gruntów i budynków, czy też powinien zbadać faktyczny sposób jego użytkowania. Za tym drugim rozwiązaniem opowiedział się Sąd pierwszej instancji, wyraźnie wskazując, że w przypadku ustalenia sprzeczności pomiędzy faktycznym użytkowaniem budynku a jego przeznaczeniem wynikającym z ewidencji gruntów i budynków, organ podatkowy powinien pominąć zapisy takiej ewidencji. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że obowiązek pominięcia zapisów ewidencji gruntów i budynków powinien w takim przypadku mieć charakter bezwarunkowy. Stanowisko takie jest jednak nieuzasadnione. Zagadnienie związania organów podatkowych danymi zawartymi w ewidencji gruntów i budynków w sytuacji, gdy dana nieruchomość pełni faktycznie odmienną funkcję, aniżeli wynika to z danych ujawnionych we wspomnianej ewidencji, było już przedmiotem wielu wypowiedzi Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zasadniczo o sposobie kwalifikacji gruntu i budynku dla celów podatkowych w podatku od nieruchomości, nie tyle decyduje sposób rzeczywistego wykorzystania nieruchomości, co jej funkcje (przeznaczenie) ujawnione w ewidencji gruntów i budynków. W konsekwencji organ podatkowy nie może samodzielnie klasyfikować funkcji nieruchomości, lecz powinien odwołać się do odpowiednich zapisów ewidencji gruntów i budynków (zob. wyroki NSA: z 18.11.2011 r., II FSK 1040/10; z 20.06.2012 r., II FSK 2511/10; z 11.07.2012 r., II FSK 2632/10; z 13.01.2015 r., II FSK 2511/10; z 24.01.2018 r., II FSK 3097/17; z 20.03.2018 r., II FSK 860/16; z 12.06.2018 r., II FSK 1515/16; z 13.09.2018 r., II FSK 552/18; z 23.11.2018 r., II FSK 3391/16; z 10.07.2019 r., II FSK 2519/17). Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela powyższe stanowisko. 6.2. Zgodnie z art. 21 ust. 1 u.p.g.k. podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, użyty w art. 21 ust. 1 u.p.g.k. zwrot "wymiar podatku" należy interpretować jako ustalenie (określenie) zobowiązania podatkowego, z uwzględnieniem elementów przedmiotowych jak i podmiotowych zawartych w ewidencji gruntów i budynków. Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia spornego zagadnienia ma odpowiedź na pytanie, w jakim zakresie organ podatkowy, w ramach postępowania dotyczącego wymiaru podatku od nieruchomości, związany jest informacjami zawartymi w ewidencji gruntów i budynków i kiedy może (a nawet powinien) od nich odstąpić, zastępując je informacjami wynikającymi z innych dowodów. Jak już wyżej wskazano, w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmowany jest pogląd, w świetle którego, organ podatkowy nie może samodzielnie dokonywać klasyfikacji funkcji nieruchomości, lecz powinien odwołać się do odpowiednich zapisów ewidencji gruntów i budynków (zob. m.in. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 27.04.2009 r., II FPS 1/09). Oznacza to, że co do zasady o sposobie kwalifikacji gruntu (budynku) dla celów podatkowych w podatku od nieruchomości, nie tyle decyduje sposób rzeczywistego wykorzystania nieruchomości, ile jej funkcje (przeznaczenie) wskazane w ewidencji gruntów i budynków. Jednakże, na co również zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny, m.in. w uchwale składu siedmiu sędziów z 18.11.2013 r., II FPS 2/13, wskazana reguła bezwzględnego związania danymi ewidencyjnymi, w pewnych – niejako wyjątkowych - przypadkach może zostać w ramach postępowania podatkowego podważona, nawet bez potrzeby uprzedniej zmiany samej ewidencji. Może to mieć miejsce w sytuacji, gdy oparcie się na danych ewidencyjnych pozostawałoby w sprzeczności z innymi bezwzględnie obowiązującymi regulacjami prawnymi (np. zawartymi w ustawie o księgach wieczystych i hipotece) lub też musiałoby się wiązać z pominięciem przepisów zawartych w ustawie podatkowej, mających wpływ na wymiar podatku (np. możliwe do zastosowania symbole ewidencyjne nie przewidują oznaczenia dla pewnych przedmiotów opodatkowania, wymienionych wprost w ustawie podatkowej). Zaaprobować należy także stanowisko, że możliwość odstąpienia od związania danymi wynikającymi z ewidencji może mieć miejsce wówczas, gdy z ewidencji nie usunięto informacji dotyczących zlokalizowanych na działce budynków, które w rzeczywistości nie istnieją, ponieważ zostały rozebrane (zob. wyrok NSA z 05.06.2014 r., II FSK 1647/12). Taką możliwość podważenia wpisów ewidencyjnych na podstawie art. 194 § 3 o.p. należy jednak traktować jako sytuację wyjątkową, zdeterminowaną koniecznością respektowania innych bezwzględnie obowiązujących regulacji prawnych (zob. wyrok NSA z 09.07.2015 r., II FSK 1457/13). Naczelny Sąd Administracyjny podziela w konsekwencji pogląd, że uwzględniając kryterium mocy wiążącej ewidencji gruntów i budynków dla wymiaru podatku od nieruchomości, tj. ustalenia elementów przedmiotowych i podmiotowych zobowiązania podatkowego, zawarte w niej informacje można podzielić na dwie kategorie. Pierwszą z nich tworzą dane bezwzględnie wiążące organ podatkowy (dopóki ewidencja nie zostanie zmieniona w przewidzianym prawem trybie administracyjnym, dane te nie mogą być przez organ w toku postępowania podatkowego samodzielnie korygowane – zob. wyrok NSA z 13.05.2015 r., II FSK 1175/13). Drugą kategorię stanowią natomiast informacje o względnej mocy wiążącej, tj. takie, których zgodność z rzeczywistym stanem prawnym lub faktycznym może być przy wymiarze podatku weryfikowana, przy zastosowaniu dopuszczalnych instrumentów procesowych (art. 180 § 1 w związku z art. 194 § 3 o.p.). Do pierwszej kategorii zaliczyć należy dane ewidencyjne wskazujące położenie, granice i powierzchnię gruntów oraz rodzaj użytków gruntowych i klasy gleboznawcze, a w odniesieniu do budynków i lokali stanowiących odrębny przedmiot własności – także informacje dotyczące ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i powierzchni użytkowej lokali (art. 20 ust. 1 u.p.g.k.). Przypadki składające się na drugą kategorię, czyli możliwość odstąpienia od danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków, omówione zostały powyżej. W świetle powyższego nie znajduje uzasadnienia kategoryczne stanowisko Sądu pierwszej instancji, że zasadą powinno być ustalanie w postępowaniu podatkowym rzeczywistego wykorzystywania budynku w oderwaniu od danych w ewidencji gruntów i budynków. Odejście od związania danymi zawartymi w tej ewidencji ma bowiem charakter wyjątkowy, zaś z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, aby jakakolwiek okoliczność występująca w rozpoznawanej sprawie, uzasadniała odstąpienie od danych zawartych w ewidencji. Wbrew stanowisku WSA we Wrocławiu, nie mogą za tym przemawiać postanowienia umowy o oddanie zabudowanego gruntu w użytkowanie wieczyste, jak również miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wprawdzie akt notarialny jest dokumentem urzędowym, korzystającym z domniemania prawdziwości na podstawie art. 194 § 1 o.p., niemniej jednak z waloru takiego nie korzystają oświadczenia stron konkretnej czynności dokumentowanej takim aktem. Moc dowodowa powoływanego aktu notarialnego z 12.10.1998 r. ogranicza się w związku z tym do tego, że umowa o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste została zawarta danego dnia, jak również, że strony złożyły w niej oświadczenia woli określonej treści. Złożenie oświadczenia woli (bądź wiedzy) przez stronę umowy w dokumencie uznawanym za urzędowy, nie oznacza jednak, że należy mu przypisać szczególny walor dowodowy odpowiadający dokumentowi urzędowemu. Oświadczenie takie wyraża jedynie stanowisko strony umowy, zaś z okoliczności, że zostało ono złożone w akcie notarialnym wywodzić należy, iż fakt jego złożenia oraz treść potwierdzony został w dokumencie urzędowym. Akt notarialny stanowi zatem dowód, że oświadczenie określonej treści faktycznie zostało złożone. Nie może ono jednak stanowić podstawy do zakwestionowania danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków, gdyż z żadnego przepisu ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne nie wynika, aby podstawę wpisów stanowiło oświadczenie aktualnego lub przyszłego właściciela (użytkownika wieczystego) nieruchomości co do jej faktycznego przeznaczenia. Podstawy zakwestionowania danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków nie mogą także stanowić postanowienia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w której przedmiotowy budynek został sklasyfikowany, jako "dom mieszkalny". Uchwalenie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego związane jest z zasadami polityki przestrzennej gminy w zakresie uregulowanym w ustawie z 27.03.2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2020 r. poz. 293 ze zm.). Artykuł 14 ust. 1 tej ustawy stanowi, że w celu ustalenia przeznaczenia terenów, w tym dla inwestycji celu publicznego, oraz określenia sposobów ich zagospodarowania i zabudowy rada gminy podejmuje uchwałę o przystąpieniu do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Plan taki odgrywa zatem istotną rolę w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i stanowi podstawowy instrument planistyczny w systemie zagospodarowania przestrzennego wskazanego w nim obszaru. Podstawową jego funkcją jest określenie, w jaki sposób konkretny obszar powinien być zagospodarowany i jakie powinno być jego przeznaczenie. Postanowienia tego planu nie służą natomiast potwierdzeniu, że rzeczywiście dany obszar został zagospodarowany w sposób z niego wynikający. W konsekwencji miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, który przewiduje w rozpoznawanej sprawie dla przedmiotowego budynku funkcję mieszkalną, nie może być podstawą do uznania, że rzeczywiście budynek stał się na tej podstawie budynkiem mieszkalnym. Inną funkcję pełni natomiast ewidencja gruntów i budynków, której zasady zakładania i prowadzenia określają przepisy ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29.03.2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2019 r. poz. 393; dalej: Rozporządzenie). Stosownie do art. 2 pkt 8 i art. 20 ust. 1 u.p.g.k., ewidencja stanowi jednolity dla kraju, systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach. Obejmuje dane liczbowe i opisowe dotyczące gruntów i budynków, a także dane dotyczące właścicieli, użytkowników wieczystych i innych osób władających nieruchomościami. Wpisów oraz zmian podmiotowych i przedmiotowych dokonuje się w ewidencji na podstawie prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, dokumentacji architektoniczno - budowlanej, opracowań geodezyjno - kartograficznych przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Dane ewidencyjne mają charakter informacyjno - techniczny i odnoszą się do konkretnej działki ewidencyjnej. Obejmują one m.in. dane liczbowe i opisowe dotyczące gruntów i budynków oraz lokali (§ 10 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia). W zakresie rejestru budynków, dzieli się je na określone rodzaje według Klasyfikacji Śródków Trwałych (§ 31 ust. 2 Rozporządzenia). Ewidencja gruntów i budynków obejmuje w związku z tym informacje dotyczące budynków – ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych (art. 20 ust. 1 pkt 2 u.p.g.k.). Istotną kwestią jest, że starosta jako przedstawiciel Skarbu Państwa odpowiada za aktualność danych w ewidencji, o czym stanowi § 44 Rozporządzenia. Obowiązek zgłoszenia właściwemu organowi wszelkich zmian danych objętych ewidencją gruntów i budynków, w terminie 30 dni od daty ich powstania, stosownie do art. 22 ust. 2 u.p.g.k. obciąża właściciela lub inne osoby fizyczne lub prawne, w których władaniu znajdują się grunty i budynki lub ich części (art. 20 ust. 2 pkt 1 u.p.g.k.). Ponadto obowiązek dokonywania aktualizacji danych zawartych w ewidencji zawarty jest w art. 24 u.p.g.k., zaś w art. 24a u.p.g.k. przewidziana została procedura modernizacji tych danych. Uregulowanie powyższe z założenia zapewniać ma aktualność danych ewidencji, które powinny odzwierciedlać stan rzeczywisty. W przypadku odmiennego oznaczenia funkcji budynku w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego oraz ewidencji gruntów i budynków, dla potrzeb wymiaru podatku od nieruchomości, organ podatkowy jest zobowiązany do posłużenia się danymi wynikającymi z ewidencji. Przesądza o tym art. 21 ust. 1 u.p.g.k., w którym wyraźnie przewidziano, że dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków stanowią podstawę wymiaru podatków. Odpowiednika takiego przepisu brak jest w przypadku ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, normującej podstawy uchwalania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Występujący konflikt w określeniu przeznaczenia budynku występujący w tych dokumentach, na potrzeby podatku od nieruchomości został zatem wyraźnie rozstrzygnięty przez ustawodawcę. Rozwiązanie takie wydaje się przy tym słuszne, gdyż ewidencja gruntów i budynków, jak wskazano powyżej, zawiera z założenia aktualne dane o rzeczywistych funkcjach jakie pełni budynek. Ponadto podatnik może przez uruchomienie stosownej procedury doprowadzić do zmiany zapisów w ewidencji, jeżeli zawierają one dane nieaktualne. Procedura zmiany danych w ewidencji gruntów i budynków jest znacznie mniej skomplikowania od zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Podatnik nie pozostaje zatem "bezbronny" w przypadku stwierdzenia, że dane w ewidencji gruntów i budynków nie odpowiadają stanowi rzeczywistemu. W konsekwencji stanowisko Sądu pierwszej instancji, że dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków mogą zostać podważone przez dokumenty urzędowe, jakimi są akt notarialny z 12.10.1998 r. oraz postanowienia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie znajdują uzasadnienia. Rację ma przy tym Kolegium, wskazując w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że nieuprawnione było stwierdzenie przez Sąd pierwszej instancji, iż dane w ewidencji gruntów i budynków były "ewidentnie nieaktualne". W administracyjnej sprawie podatkowej skontrolowanej przez Sąd pierwszej instancji wykorzystanym dowodem był określony wypis z ewidencji gruntów i budynków. Wypis ten dostatecznie odzwierciedlał jego przedmiot, to jest określone wpisy w przywoływanej ewidencji. Skarżący w rzeczywistości nie kwestionował więc owego wypisu z ewidencji, ale samą treść (prowadzonej przez właściwy, niepodatkowy organ wykonujący administrację publiczną) ewidencji gruntów i budynków. Ewidencja ta natomiast nie mogła być przedmiotem merytorycznej oceny przez Sąd pierwszej instancji, ponieważ w zakresie mogącym mieć dla sprawy znacznie, żaden akt lub czynność prowadzenia tej ewidencji nie zostały do sądu administracyjnego zaskarżone, w rozumieniu art. 3 § 2 p.p.s.a. Ewidencja gruntów i budynków, o której mowa w art. 21 ust. 1 u.p.g.k., nie może stanowić przedmiotu merytorycznej oceny sądów administracyjnych w sprawie podatkowej, w której do sądu pierwszej instancji nie zostały, bo nie mogły zostać zaskarżone odrębne od podatkowych akty lub czynności z zakresu prowadzenia wymienionej ewidencji (zob. wyrok NSA z 20.06.2012 r., II FSK 2511/10). Prowadzenie, w tym zmiany, uaktualnianie ewidencji nie należy do postępowania podatkowego. W zaskarżanych do sądu administracyjnego sprawach podatkowych nie mogą zapadać podlegające ewentualnie odrębnemu zaskarżeniu akty lub czynności z zakresu prowadzenia ewidencji gruntów, dlatego ewidencja ta nie może stanowić przedmiotu merytorycznej oceny sądów administracyjnych w kontekście i obszarze kontroli legalności wykonywania administracji publicznej w postępowaniach podatkowych. W rozpatrywanej sprawie przedmiot opodatkowania ustalony został na podstawie obowiązującej ewidencji gruntów i budynków, której skuteczne kwestionowanie w postępowaniu podatkowym nie było prawnie dopuszczalne i tym samym również Sąd pierwszej instancji uprawnień takich nie posiadał. Wobec powyższego zarzut naruszenia art. 21 ust. 1 u.p.g.k., zasługuje na uwzględnienie. 6.3. Za zasadny należy uznać zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 121 o.p. Sąd pierwszej instancji naruszenia zasady zaufania do organów podatkowych upatrywał w tym, że z jednej strony Burmistrz Gminy dokonując zbycia prawa użytkowania wieczystego na rzecz m.in. skarżącego oświadczył, że budynek posadowiony na gruncie pełni funkcję usługowo -mieszkalną. Z drugiej zaś strony występując w roli organu podatkowego, Burmistrz ustalając wysokość zobowiązania podatkowego od przedmiotowego budynku uznał, że budynek ten nie pełni funkcji mieszkalnych. Zauważyć jednak należy, że w przypadku dokonywania czynności zbycia użytkowania wieczystego, Burmistrz działał jako podmiot prawa cywilnego, czyli nie realizował uprawnień władczych przynależnych organowi podatkowemu. Sąd pierwszej instancji okoliczności tej nie wziął jednak pod uwagę i nie zawarł jakichkolwiek wywodów uzasadniających tezę, że jakkolwiek organ podatkowy (Burmistrz) nie brał udziału w zawarciu umowy zbycia użytkowania wieczystego, to i tak wydając decyzję wymiarową sprzeczną z oczekiwaniem skarżącego, naruszył zasadę zaufania wyrażoną w art. 121 o.p. Abstrahując jednak od powyższego zagadnienia zauważyć należy, że umowa zbycia użytkowania wieczystego zawarta została w 1998 r. Podatek w rozpatrywanej sprawie ustalony zaś został na podstawie ewidencji gruntów i budynków, której aktualizacja dokonana została w 2007 r. Akceptacja stanowiska Sądu pierwszej instancji prowadziłaby do przyjęcia, że zmiana w ewidencji gruntów i budynków, uniemożliwia oparcie się na jej danych, gdyż w okresie wcześniejszym podatnik nabył od gminy przedmiot opodatkowania, którego funkcja była inna. Stanowisko takie nie znajduje jednak oparcia w obowiązujących przepisach prawa. Jeżeli skarżący uważał, że dokonana zmiana w ewidencji była niezgodna ze stanem rzeczywistym, miał uprawnienia do uruchomienia odpowiedniego trybu w celu jej weryfikacji. W konsekwencji należy zgodzić się z Kolegium, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy organy podatkowe nie były zobowiązane do przeprowadzenia postępowania dowodowego zmierzającego do ustalenia i wykazania okoliczności związanych z faktycznym przeznaczeniem i aktualnym wykorzystaniem pomieszczeń przedmiotowego budynku. Jak zostało to już wskazane we wcześniejszej części uzasadnienia, brak było podstaw prawnych, aby organy podatkowe mogły odstąpić od danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków. Tym samym zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 122, art. 180 § 1, art. 194 § 3, art. 198 § 1 o.p. uznać należy za zasadne. 6.4. Z uwagi na uwzględnienie zarzutów skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. W ponownie prowadzonym postępowaniu WSA we Wrocławiu uwzględni wywody zaprezentowane w niniejszym uzasadnieniu i uzna, że brak jest podstaw do kontynuowania przez organy podatkowe postępowania dowodowego. Sąd pierwszej instancji rozpozna zatem zarzuty naruszenia prawa materialnego postawione w skardze, które nie były przedmiotem jego rozważań. O kosztach postępowania sądowego, orzeczono w oparciu o art. 200 i art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło