I OZ 218/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 stycznia 2018 r., sygn. akt VIII SA/Wa 740/17 odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 października 2017 r., sygn. akt VIII SA/Wa 740/17 w sprawie ze skargi J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2017 r. znak [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy postanawia oddalić zażalenie Zaskarżonym postanowieniem z dnia 10 stycznia 2018 r., sygn. akt VIII SA/Wa 740/17 (dalej postanowienie z 10 stycznia 2018 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił J. L. przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 października 2017 r., sygn. akt VIII SA/Wa 740/17 (dalej postanowienie z 31 października 2017 r.) w sprawie ze skargi J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2017 r. znak [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z dnia 31 października 2017 r. sygn. akt VIII SA/Wa 740/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę J. L. (dalej skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2017 r. znak [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. Pismem z 15 grudnia 2017 r. (data nadania w UP) skarżący wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu wskazał m.in., że uchybienie ww. terminu nastąpiło bez winy skarżącego ponieważ spowodowane było problemami zdrowotnymi tj. schorzeniem kręgosłupa w postaci rwy kulszowej. Skarżący podniósł, że w okresie od października do początku grudnia 2017 r. wystąpiło nasilenie choroby, które w zasadzie uniemożliwiło poruszenie się skarżącego i normalne funkcjonowanie. Nadto skarżący podniósł, że od 18 października do 8 grudnia 2017 r. formalnie przebywał na zwolnieniu lekarskim. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że zgodnie z art. 86 § 1 ppsa, sąd może na wniosek przywrócić termin, jeżeli strona bez własnej winy nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym. Zgodnie z brzmieniem art. 87 § 1 i 4 ppsa pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Zgodnie z art. 87 § 2 ppsa we wniosku należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przesłanki przywrócenia terminu, które muszą być spełnione łącznie aby wiosek mógł zostać rozpatrzony pozytywnie, określają przepisy § 1-4 art. 87 ppsa. Są nimi: wniesienie wniosku o przywrócenie terminu w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy strony w uchybieniu terminu, powstanie ujemnych dla strony skutków w zakresie postępowania sądowego, równoczesne ze złożeniem wniosku dokonanie czynności, której strona nie dokonała w terminie (art. 87 § 4). Z regulacji tej wynika, że przywrócenie terminu procesowego jest instytucją mającą na celu ochronę zainteresowanego przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności przez stronę. W powołanych wyżej przepisach zostały ustanowione przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie, by wniosek mógł zostać uwzględniony. Samo złożenie wniosku przez zainteresowanego we wskazanym terminie oraz dokonanie czynności, dla której zakreślony był termin, nie jest jednak wystarczającą przesłanką przywrócenia uchybionego terminu do dokonania czynności procesowej. Konieczne jest bowiem uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę, że nie ponosi on winy w niedochowaniu terminu. Zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą NSA, brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z 12 grudnia 2001 r., sygn. akt II SA/Wr 1744/00, niepublikowane). W orzecznictwie sądów administracyjnych i doktrynie wielokrotnie wskazywano też, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się np. przerwę w komunikacji; nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą; powódź; pożar. W orzecznictwie podkreśla się, że sam fakt ciężkiej choroby dotyczącej skarżącego czy osób mu najbliższych nie daje podstawy do twierdzenia, że w danym okresie strona z przyczyn od niej niezależnych nie mogła dokonać określonych czynności procesowych (postanowienia NSA z 20.3.2013 r.: II FZ 63/13 i I GZ 49/13). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, należy zauważyć, że nie mogą odnieść pożądanego skutku podnoszone przez skarżącego argumenty. We wniosku z 15 grudnia 2017 r. o przywrócenie terminu skarżący wskazał tylko na ogólne problemy zdrowotne spowodowane schorzeniem kręgosłupa – rwą kulszową, które uniemożliwiły mu poruszanie się oraz "formalnym" przebywaniu na zwolnieniu lekarskim od 18 października do 8 grudnia 2017 r. Z pisma tego nie wynikały obiektywne i niezależne od niego przeszkody w terminowym wniesieniu zażalenia np. brak możliwości nadania zażalenia przez osobę trzecią, czy domownika. Skarżący przedstawił dwa zaświadczenia lekarskie z: 18 października 2017 i 8 grudnia 2017 r. W pierwszym z nich jako cel wydania zaświadczenia wpisano – "zwolniony w dniach 18.10-01.12.2017 r. z powyższego powodu" tj. rwy kulszowej, natomiast w zaświadczeniu z dnia 8 grudnia 2017 r. jako rozpoznanie wskazano "niezdolny do zgłoszenia się w Sądzie Rejonowym w dniach 01.12-08.12.2017 r." Skarżący nie przedstawił zaświadczenia lekarskiego na urzędowym formularzu (druk ZUS-ZLA), który potwierdzałby fakt jego niezdolności do pracy we wskazanym okresie. Z akt sądowych niniejszej sprawy wynika, że skarżący będąc w trakcie "formalnego przebywania na zwolnieniu lekarskim", jak sam określił, osobiście w dniu 22 listopada 2017 r. dokonał w placówce pocztowej w Wolanowie odbioru przesyłki sądowej zawierającej ww. postanowienie Sądu z 31 października 2017 r. wraz ze stosownym pouczeniem (k. 22 akt VIII SA/Wa 740/17). Sąd I instancji w składzie orzekającym uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności mających wskazywać brak jego winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu z 31 października 2017 r. Przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonywujący uprawdopodobni brak swojej winy i wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała cały czas. O braku winy można mówić wyłącznie wtedy, gdy zachodzi przeszkoda, której strona przy użyciu największego wysiłku nie mogła usunąć. Takiego braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu nie wykazano (k. 15-16, 22, 23-24, 25, 26-27, 28 akt VIII SA/Wa 740/17). Postanowienie z 10 stycznia 2018 r. stało się przedmiotem zażalenia J. L., który wniósł o jego uchylenie. Skarżący podniósł naruszenie art. 86 § 1 ppsa przez bezpodstawne przyjęcie, że skarżący nie wykazał przesłanek uzasadniających przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu zażalenia skarżący wskazał na okoliczności podniesione w zażaleniu z 15 grudnia 2017 r., dodatkowo wskazując, że odebranie korespondencji sądowej w dniu 22 listopada 2017 r., nie oznacza, że w innym terminie mógł skutecznie złożyć zażalenie. Skarżący wskazał, że nie dysponował innymi osobami, które mogłyby wyręczyć go w wykonaniu czynności sądowych (k. 40-41 akt VIII SA/Wa 740/17). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 86 § 1 i art. 87 § 2 ppsa sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona bez swojej winy nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym. We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270, uw. 5; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod redakcją R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C. H. Beck 2017, s. 515-516, nb 4; postanowienie NSA z 12.6.2008 r., II OZ 580/08, cbosa). Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (postanowienie NSA z 10.9.2010 r., II OZ 849/10, cbosa). Oceniając wystąpienie powyższej przesłanki, Sąd obowiązany jest przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy (postanowienie NSA z 18.12.2013 r., I OZ 1199/13). Przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Sąd I instancji trafnie uznał, że zaświadczenia lekarskie z: 18 października 2017 i 8 grudnia 2017 r., z których odpowiednio wynika zwolnienie w dniach 18 października - 1 grudnia 2017 r. z powodu rwy kulszowej oraz niezdolność do zgłoszenia się w Sądzie Rejonowym w dniach 1 grudnia [2017 r.] - 8 grudnia 2017 r., nie stanowiły przeszkody w odebraniu przez skarżącego osobiście dnia 22 listopada 2017 r. odpisu postanowienia Sądu z dnia 31 października 2017 r. wraz z pouczeniem (k. 22, 25 akt VIII SA/Wa 740/17). Schorzenie na które cierpi skarżący, jak sam wskazał, ma charakter dynamiczny i okresowy, co potwierdza również fakt osobistego odbioru przesyłki sądowej w placówce pocztowej. Skoro młody, 28 letni skarżący, w trakcie swojej niezdolności do pracy był w stanie samodzielnie udać się do Urzędu Pocztowego, zgodnie z doświadczeniem życiowym mógł również w terminie wnieść zażalenie. Żadna z okoliczności podnoszonych w zażaleniu nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. Zaskarżonym postanowieniem Sąd I instancji prawidłowo odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, uznając, że skarżący nie spełnił przesłanki braku winy w uchybieniu terminu do jego złożenia (art. 86 § 1 i art. 87 § 2 ppsa). Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 ppsa postanowił jak w sentencji.