IV SA/Po 538/15
WyrokWSA w Poznaniu2015-12-02
Skład orzekający: Maciej Busz, Izabela Bąk-Marciniak, Anna Jarosz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości, która została skierowana do osoby niebędącej stroną postępowania, może zostać uznana za nieważną na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 KPA?Ratio decidendi
Sąd uznał, że samo doręczenie decyzji osobie niebędącej stroną postępowania nie jest równoznaczne ze "skierowaniem decyzji" do tej osoby w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 4 KPA. Przesłanka ta dotyczy sytuacji, gdy decyzja rozstrzyga o prawach i obowiązkach podmiotu, który nie jest stroną postępowania. W niniejszej sprawie, mimo doręczenia decyzji byłemu mężowi skarżącej, nie orzeczono o jego prawach ani obowiązkach, a jedynie o podziale nieruchomości należącej do skarżącej. W związku z tym, sąd oddalił skargę, uznając, że nie zaszła przesłanka nieważności decyzji.Stan faktyczny
Skarżąca H. W. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy Tarnowo Podgórne z 2004 r. zatwierdzającej podział jej nieruchomości. Zarzuciła, że decyzja została wydana na podstawie wniosku, pod którym nie złożyła podpisu, a który został skierowany do jej byłego męża, S. W., niebędącego stroną postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji, uznając zarzuty za niezasadne. Skarżąca wniosła skargę do WSA w Poznaniu, podtrzymując swoje stanowisko.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
| | Sygn. akt IV SA/Po 538/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 02 grudnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz Sędziowie WSA Izabela Bąk-Marciniak WSA Anna Jarosz (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2015 r. sprawy ze skargi H. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie podziału nieruchomości oddala skargę
Pismem z dnia [...] listopada 2013 roku H. W. (zwana dalej: Wnioskodawczyni lub skarżąca), działając przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu, na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, w zw. z art. 157 § 1 kpa, o stwierdzenie nieważności w całości decyzji Wójta Gminy Tarnowo Podgórne z [...] lipca 2004, znak [...] zatwierdzającej podział nieruchomości, oznaczonej w ewidencji gruntów: gm. Tarnowo Podgórne, obręb Sady, ark. mapy [...], działka nr [...], o pow. [...] m2, zapisanej w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Poznaniu, będącej własnością H. Wi. (zwane dalej odpowiednio: decyzja podziałowa lub decyzja z [...] lipca 2004 r.; Wójt; działka nr [...]).
Zaskarżonej decyzji zarzucono rażące naruszenie przepisów postępowania tj. art. 156 § 1 pkt 4 kpa tj. skierowanie decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie.
Uzasadniając zarzuty skargi pełnomocnik wskazał, że w dniu [...] czerwca 2004 roku wnioskodawczyni wystąpiła do Wójta z wnioskiem o wydanie decyzji zatwierdzającej projekt podziału działki nr [...]. Podniesiono, że organ prowadził postępowanie podziałowe pod nr akt [...], kierując z niewiadomych przyczyn wszelkie pisma przeznaczone dla Wnioskodawczyni do byłego męża wnioskodawczyni, S. W., który przed rozwodem był jej pełnomocnikiem w kilku innych sprawach przed organem. Wskazano, że w szczególności do S. W. została skierowana decyzja Wójta Gminy Tarnowo Podgórne z dnia [...] lipca 2004 roku. Pełnomocnik podniósł, że wnioskodawczyni nie mogła zapoznać się z decyzją, gdyż w okresie jej wydania była skonfliktowana z byłym mężem, na którą to okoliczność pełnomocnik powołał dowody w postaci prawomocnego wyroku rozwodowego H.i S. W.
Pełnomocnik podniósł, że zgodnie z art. 156 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego (kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie, a w przedmiotowej sprawie decyzja została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie tj. do S. W., co – w ocenie pełnomocnika – wynika wprost z treści decyzji (fragment, w którym wskazano, że decyzję otrzymuje "1. Pan S. W., Skr. Pocztowa [...] "). Na druku potwierdzenia odbioru jako adresata wskazano również "S. W., skr. Pocztowa [...] ".
Jednocześnie pełnomocnik podkreślił, że wnioskodawczyni w przedmiotowym postępowaniu działała samodzielnie, nie ustanawiała pełnomocnika, stąd decyzja powinna zostać doręczona jej.
Końcowo pełnomocnik podniósł, że nie zachodzą negatywne przesłanki wskazane w art. 156 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, albowiem decyzja nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych, a od jej wydania nie minęło 10 lat.
Uzupełniając wniosek, pismem z dnia [...] grudnia 2013 r., w imieniu wnioskodawczyni pełnomocnik złożył do akt poświadczoną za zgodność kopię wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia [...] lipca 1998 roku orzekającą rozwód S. W. i wnioskodawczyni H. W.). Nadto wskazał, że decyzja Wójta powinna zostać uchylona również z uwagi na dyspozycję art. 156 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego, albowiem była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały. Polega ona na braku możliwości przejścia prawa własności na inny podmiot (na podstawie decyzji Wójta), z uwagi na brak wskazania w treści decyzji podmiotu, na rzecz którego nastąpiło przejście prawa własności nieruchomości oraz niewskazania drogi publicznej, o której mowa w art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Prawo własności nieruchomości może bowiem przejść zarówno na jednostkę samorządu terytorialnego jak i na Skarb Państwa. Podkreślono, że wskutek powyższych wad, sąd wieczystoksięgowy odmówił wpisania Gminy Tarnowo Podgórne jako właściciela nieruchomości, na którą to okoliczność pełnomocnik powołał dowód w postaci postanowienia Sądu Rejonowego Poznań - Stare Miasto w Poznaniu z dnia [...] listopada 2013 roku, sygn. akt "[...]".
Pismem z dnia [...] grudnia 2013 r. działająca przez pełnomocnika H. W. złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy, wnosząc jednocześnie o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego w zakresie autentyczności podpisu złożonego na wniosku z [...] czerwca 2004 r. o wydanie decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości. Zarzucono wydanie decyzji z naruszeniem art. 40 § 1, art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 97 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Uzasadniając wniosek pełnomocnik wskazał, że zgodnie z tym przepisem podziału nieruchomości dokonuje się na wniosek i koszt osoby, która ma w tym interes prawny. Tymczasem w sprawie zakończonej decyzją Wójta nie została spełniona podstawowa przesłanka umożliwiająca dokonanie podziału nieruchomości na wniosek tj. H. W. nie wystąpiła z wnioskiem o dokonanie podziału nieruchomości.
Pełnomocnik wskazał, że analiza wniosku z dnia [...] czerwca 2004 r., w której rzekomo skarżąca wnosi o dokonanie podziału nieruchomości wskazuje, że podanie zostało opatrzone podpisem, którego nie złożyła osobiście H. W. - właścicielka nieruchomości i osoba mająca interes prawny w dokonaniu podziału nieruchomości.
Kolejno pełnomocnik wskazał, że decyzja nie powinna się ostać także z uwagi na fakt, że nie została doręczona osobie będącej stroną w postępowaniu – H. W., a w rozdzielniku decyzji jest wymieniony tylko S. W.. Nie był on w postępowaniu dotyczącym podziału nieruchomości pełnomocnikiem H. W. Co więcej w dniu wydania decyzji o podziale nieruchomości S. i H. W. nie byli małżeństwem, gdyż rozwiedli się.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu (zwane dalej: Kolegium, SKO), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wójta z [...] lipca 2004 r.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ omówił istotę postępowania nieważnościowego i wskazał, że skarżąca utrzymując, że kwestionowana decyzja zapadła z rażącym naruszeniem prawa, nie wskazała przepisu prawa materialnego, który jej zdaniem w kwalifikowanym stopniu został w rozpatrywanym postępowaniu naruszony. Wnioskodawczyni podniosła natomiast zarzut, że nie brała udziału jako strona w tym postępowaniu, co stanowi przesłankę wznowienia postępowania, która nie może być podstawą oceny w postępowaniu o stwierdzenie nieważności.
Zdaniem Kolegium nie wystąpiło naruszenie prawa, a już na pewno nie w stopniu rażącym. Organ wywodził, że skarżąca swoje żądanie stwierdzenia nieważności opiera na stwierdzeniu, że nie występowała z wnioskiem o podział przedmiotowej nieruchomości, a podpis na wniosku nie został złożony przez nią, ani przez nikogo z członków jej rodziny. Odnosząc się do tego zarzutu Kolegium wskazało, że organ dokonujący podziału nieruchomości działa wyłącznie na podstawie wniosku strony oraz w jego granicach i w chwili podjęcia postępowania w sprawie, nie miał żadnych podstaw do kwestionowania jego wiarygodności. Ponadto w świetle okoliczności, które zaistniały po wydaniu przez organ decyzji, z których wynika, że wnioskodawczyni akceptowała dokonanie podziału nieruchomości (np. doszło do sprzedaży przez nią wydzielonych działek), twierdzenie, że podziału dokonano bez jej inicjatywy i wiedzy, nie może znaleźć aprobaty organu. Podkreślono, że jeśli skarżąca twierdzi, że sfałszowano jej podpis na wniosku, co jest czynem karalnym, powinna złożyć doniesienie o tym fakcie do organów ścigania.
Odnosząc się do kolejnej wskazanej we wniosku przesłanki nieważnościowej (art. 156 §1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego) Kolegium wskazało, że organ I instancji wydał decyzję na wniosek H. W. i na jej rzecz, jako strony postępowania, dokonał podziału nieruchomości będącej jej własnością. Natomiast jako osobę, której należy doręczyć tę decyzję wskazał S. W., byłego męża wnioskodawczyni i jej pełnomocnika, przy czym nie jest możliwe precyzyjne określenie aktualności pełnomocnictwa, w szczególności w chwili wydania decyzji. Decyzje wysłano pod ten sam adres, co adres wskazany przez skarżącą. Decyzję faktycznie odebrała H. W. (podpis na zwrotnym poświadczeniu odbioru).
Powołując się na orzecznictwo sądowe SKO wskazało, że stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego obejmuje wadliwości decyzji polegające na rozstrzygnięciu decyzją sytuacji prawnej jednostki, która w świetle norm prawa nie ma ani interesu prawnego ani obowiązku w danej sprawie. Należy więc odróżnić dwie sytuacje procesowe (art. 113 § 1 oraz art. 156 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego): gdy postępowanie administracyjne prowadzone było wobec jednostki mającej w danej sprawie interes (obowiązek) prawny i jedynie w wyniku oczywistej omyłki nastąpiło błędne lub niedokładne (nieprecyzyjne) oznaczenie strony, w szczególności – jak w sprawie – wystąpiło niewystarczające rozeznanie przez organ sytuacji prawnej wnioskodawczyni i jej męża, który zdaniem organu był jej pełnomocnikiem, a w konsekwencji niewłaściwie wpisano w rozdzielniku osobę, której należy doręczyć decyzje. Druga sytuacja występuje wówczas, gdy postępowanie administracyjne prowadzone było wobec jednostki niemającej w danej sprawie interesu (obowiązku) prawnego. W pierwszym przypadku występuje wadliwość nieistotna, w drugim istotna, będącą podstawą stwierdzenia nieważności. Zdaniem organu w sprawie wystąpiła wadliwość nieistotna, co nie uzasadnia wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego w ramach postępowania nieważnościowego.
Następnie organ odniósł się do zarzutu trwałej niewykonalności decyzji podziałowej od dnia jej wydania. (art. 156 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego). W tej mierze organ wskazał, że podział nieruchomości jaki dokonany został zakwestionowaną decyzją miał wyłącznie charakter podziału ewidencyjnego, który polega na wydzieleniu z jednej, oznaczonej geodezyjnie działki gruntu, nowych działek z nadaniem im nowego oznaczenia geodezyjnego wraz z powierzchnią. W takiej decyzji nie przesądza się o żadnych kwestiach dotyczących stosunków własnościowych odnoszących się do dzielonej nieruchomości. Od takiego podziału, zdaniem organu, należy odróżnić podział prawny nieruchomości, który może być następstwem podziału geodezyjnego i połączony jest z przejściem prawa własności wydzielonych działek na inne podmioty niż dotychczasowy właściciel. Wykonanie decyzji zatwierdzającej podział ewidencyjny nieruchomości ogranicza się zatem, w ocenie organu, do określonych czynności geodety, które odzwierciedlać będą w terenie przebieg granic nowych działek gruntu.
Pismem z dnia [...] lutego 2014 r. skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zwróciła się do organu z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy. Zaskarżonej decyzji z dnia [...] grudnia 2013 roku zarzucono: obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na wynik sprawy tj. art. 61 § 1 kpa, poprzez niezawiadomienie wnioskodawczyni o wszczęciu postępowania; obrazę przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 10 kpa poprzez niezapewnienie wnioskodawczyni czynnego udziału w postępowaniu w tym prawa do wypowiedzenia się, co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów przez wydaniem decyzji; obrazę przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 35 § 3 kpa w zw. z art. 36 § 1 kpa poprzez niezałatwienie sprawy w terminach wynikających z kpa, niewskazanie przyczyn zwłoki oraz niewskazanie nowego terminu załatwienia sprawy; oraz obrazę przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 156 § 1 pkt 5 kpa w zw. z art. 96 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 98 ust. 1 ugn poprzez przyjęcie, że podział ewidencyjny dokonany decyzją Wójta nie odnosił się do kwestii związanych z własnością nieruchomości; obrazę przepisów postępowania mającą istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy - art. 7, 77 § 1 oraz 80 kpa, poprzez niezebranie materiału dowodowego mającego być podstawą rozstrzygnięcia sprawy, a w konsekwencji - oparcie rozstrzygnięcia w sprawie na materiale niekompletnym, z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów i brak rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wnikliwy, prawidłowy i wyczerpujący; naruszenie art. 107 § 3 kpa w zw. art. 8, 9 oraz 11 kpa, poprzez brak wskazania dowodów na potwierdzenie okoliczności stanowiących podstawę faktyczną podjęcia decyzji, brak wskazania przyczyn uznania wiarygodności poszczególnych dowodów, a także brak wyjaśnienia podstawy prawnej wydanej decyzji.
Rozwijając zarzuty pełnomocnik wskazał, że wnioskodawczyni, pomimo upływu kilku miesięcy pomiędzy wystąpieniem z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy Tarnowo Podgórne a otrzymaniem decyzji nie otrzymała z tutejszego Organu żadnej informacji, że toczy się postępowanie w przedmiotowej sprawie. Pierwszym pismem jakie wnioskodawczyni otrzymała była decyzja z dnia [...] stycznia 2014 roku. Podkreślono, że w aktach sprawy brak końcowego oświadczenia strony oraz dowodu, że organ prowadzący postępowanie pouczył stronę o przysługującym jej prawie do wypowiedzenia się, co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji. Zasada udziału strony w postępowaniu dotyczy zaś nie tylko postępowania przed organem pierwszej instancji, ale także postępowania odwoławczego i postępowań nadzwyczajnych. Wskutek niezawiadomienia strony o zebraniu materiału dowodowego strona nie mogła, zdaniem pełnomocnika, odnieść się do twierdzeń zawartych w pismach Gminy Tarnowo Podgórne z dnia [...] grudnia 2013 roku (m.in. w kwestii rzekomego pełnomocnika S.W. oraz w kwestii rzekomych postępowań o ustalenie odszkodowania za działki numer [...] i [...] oraz w kwestii świadomości wnioskodawczyni, co do dokonanego podziału).
Kolejno pełnomocnik wskazał, że w ocenie Wójta dokonany podział nieruchomości miał jedynie charakter podziału ewidencyjnego i nie przesądzał on o stosunkach własnościowych, a wykonanie decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości ogranicza się do określonych czynności geodety. W tej mierze pełnomocnik wskazał, na art. 98 ust. 1 ugn podkreślając, że jednym z istotnych skutków prawnych decyzji o zatwierdzeniu ewidencyjnego podziału nieruchomości jest odebranie prawa własności i prawa użytkowania wieczystego do działek gruntu, które zostały wydzielone pod drogi publiczne lub pod poszerzenie istniejących już dróg publicznych. Jednocześnie w decyzji o zatwierdzeniu podziału nieruchomości należy określić działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne lub pod ich poszerzenie, ze wskazaniem, z jakiego dokumentu planistycznego wynika takie przeznaczenie wydzielonej działki gruntu. Pełnomocnik podkreślił również, że organ orzekający powinien także zawrzeć w decyzji informację o skutkach prawnych wynikających z art. 98 ust. 1 ugn wobec działki wydzielonej pod drogę publiczną, z której wynikałoby, na czyją rzecz przechodzi z mocy prawa własność tj. Skarb Państwa, bądź to właściwą jednostkę samorządu terytorialnego. Brak bowiem wskazania tej kwestii czyni decyzję niewykonalną w tej części w jakiej wiąże się ona właśnie z przejściem prawa własności z mocy prawa. Decyzja powinna zatem zawierać elementy, które podlegają ujawnieniu w księdze wieczystej, w celu umożliwiającym jej wykonanie. Tymczasem, jak wskazał pełnomocnik, Wójt wskazał jedynie, że działki [...] i [...] stanowią "rezerwę pod wiadukt wraz z projektowanymi włączeniami i włączeniami ruchu,
Kolejno pełnomocnik przeprowadził wywód dotyczący zasad postępowania administracyjnego zawartych w art. 7, 77 i 80 Kpa i zarzucono, że organ w żaden sposób nie zweryfikował twierdzeń Gminy, że wnioskodawczyni sprzedała działki po dokonaniu podziału, choć z urzędu winien to zweryfikować, ani też w żaden sposób nie próbował wyjaśnić kwestii rzekomego pełnomocnictwa dla S. W. udzielonego przez wnioskodawczynię, choć w aktach sprawy Wójta Gminy Tarnowo Podgórne brak jest zarówno takiego dokumentu czy protokołu potwierdzającego ustne udzielenie umocowania przez H. W. Pełnomocnik podkreślił, że takiego pełnomocnictwa w przedmiotowej sprawie wnioskodawczyni nie udzieliła, zaś kwestię tę można wyjaśnić w drodze przesłuchania wnioskodawczyni oraz świadków tj. S. W. oraz pracowników Urzędu Gminy prowadzących postępowanie. Wnioskodawczyni. Zdaniem pełnomocnika, decyzja w sposób rażący narusza również art. 107 § 3 oraz art. 8, 9 i 11 Kpa, albowiem w uzasadnieniu decyzji organ pominął szereg istotnych kwestii, w szczególności nie wyjaśnił dlaczego nie poinformował strony o wszczęciu postępowania i nie umożliwił jej ustosunkowania się do zgromadzonego materiału; nie wskazał dlaczego nie zakończył postępowania w terminie wskazanym w art. 31 § 3 Kpa; nie wskazał dlaczego nie przeprowadził dowodów dotyczących rzekomego pełnomocnictwa dla S. W. oraz nie wskazał czy i jak zweryfikował twierdzenia Wójta zawarte w korespondencji nadesłanej przez ten organ, w szczególności w zakresie rzekomego zbycia nieruchomości przez wnioskodawczynię i rzekomych postępowań odszkodowawczych prowadzonych przed Starostą Poznańskim. Na podstawie sporządzonego przez organ uzasadnienia nie jest, według pelnomocnika, możliwe ustalenie, w jaki sposób w sprawie zostało przeprowadzone postępowanie dowodowe. Organ nie wskazał faktów, które uznał za udowodnione ani dowodów, na których się oparł. Nie dokonał również wykładni przepisów, subsumcji i nie dał temu wyrazu w uzasadnieniu decyzji. Tak wadliwe uzasadnienie uniemożliwia w praktyce kontrolę odwoławczą zaskarżonego orzeczenia.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2015 r. H. W. przesłała do organy, z wnioskiem o dołączenie do akt sprawy, ekspertyzę kryminalistyczną dokumentów, dotyczącą podpisów na wnioskach w sprawie decyzji podziałowej potwierdzającą, z której wynika, iż podpisy pod wnioskiem nie należą ani do H. W. ani do S. W.
Decyzją z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 127 § 3, art. 156 § 1, art. 158 § 1 w zw. z art. 157 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 j.t. z późn. zm., zwanej dalej: Kpa) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Kolegium z dnia [...] stycznia 2014 roku.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że nie znalazło podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Wójta. W pierwszej kolejności Kolegium przeprowadziło krótki wywód dotyczący istoty postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności, a kolejno – odnosząc się do zarzutów wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, dotyczących naruszenia przepisów art. 10, art. 61 § 1, art. 35 § 3 i art. 36 § 1 kpa, art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa oraz 107 § 3 w związku z art. 8, art. 9 i art. 11 Kpa – wskazało, że nie mają one istotnego wpływu na rozstrzygnięcie albowiem sam fakt, że organ nie wszczął w prawidłowy sposób postępowania nie może skutkować wydaniem decyzji uchylającej zaskarżoną decyzję Kolegium i stwierdzeniem nieważności decyzji Wójta. Postępowanie bowiem toczyło się, o czym świadczy aktywny udział uczestników postępowania wzajemnie wnoszących odmienne żądania (raz o przyśpieszenie załatwienia sprawy, innym o wstrzymanie wydania rozstrzygnięcia do czasu przedłożenia nowych dokumentów). Organ nie dopatrzył się także naruszenia art. 107 § 3 w związku z art. 8, art. 9 i art. 11 Kpa, albowiem w jego ocenie, działając w I instancji Kolegium wyjaśniło dlaczego nie uznaje wniesionych dowodów za wystarczające do stwierdzenia nieważności decyzji.
Zdaniem Kolegium nie wystąpiła żadna z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji. Nie można bowiem stwierdzić, że decyzja została skierowana do osoby nie będącej stroną. Kolegium nie dopatrzyło się naruszenia prawa, a już na pewno nie w stopniu rażącym (art. 156 § 1 pkt 2 Kpa). Podkreślono, że organ dokonujący podziału nieruchomości działa wyłącznie na podstawie wniosku strony oraz w jego granicach i w chwili podjęcia postępowania w sprawie, nie miał żadnych podstaw do kwestionowania jego wiarygodności. Kolegium wskazało, że po wydaniu przez organ decyzji wnioskodawczym najwyraźniej akceptowała dokonanie podziału nieruchomości skoro np. doszło do sprzedaży przez nią wydzielonych działek. W tych okolicznościach, zdaniem SKO, twierdzenia skarżącej, że podziału dokonano bez jej inicjatywy ani jej wiedzy nie może znaleźć aprobaty organu orzekającego. Kolegium wskazało również na fakt, iż skarżąca powinna złożyć doniesienie o fakcie podrobienia jaj podpisu do organów ścigania, tymczasem do Kolegium do czasu rozstrzygnięcia nie wpłynęła żadna informacja dotycząca postępowania karnego zakończonego wydaniem wyroku.
Kolejno podniesiono, iż nawet gdyby uznać, że w aktach administracyjnych sprawy nie było pełnomocnictwa, to ocenić należałoby, czy w ogóle składający wniosek miał umocowanie do złożenia stosownego wniosku i w dalszej ocenie, czy podpis na wniosku jest fałszywy. Wskazano, że w aktach sprawy znajduje się ogólne pełnomocnictwo (Repertorium nr [...]), a skarżąca nie przedłożyła żadnego dowodu świadczącego, że w dniu składania wniosku było ono nieważne lub odwołane. Jednocześnie w wielu postępowaniach H. W. i S. W. wzajemnie się reprezentowali i odbierali korespondencję. Także w przypadku wniosku podziałowego korespondencję odebrała H. W. Zdaniem organu wiedziała zatem o złożonym wniosku oraz o zakończeniu postępowania podziałowego zakończonego wydaniem decyzji przez Wójta. Trudno, zdaniem organu, dać wiarę informacjom złożonym przez skarżącą, że w okresie składania wniosku o podział nieruchomości była ona z mężem skonfliktowana, albowiem wskazana do doręczeń skrzynka nr [...] była dostępna także H. W. i odbierała ona w imieniu męża korespondencję. Organ rozpatrzył zatem wniosek H. W., zaś pełnomocnictwo S. W. wraz z wnioskiem znajdowało się w aktach.
Organ odpierał również zarzuty naruszenia art. 156 § 1 pkt 5 Kpa (niewykonalność decyzji). Na poparcie swojego stanowiska Kolegium wskazał, że gmina Tarnowo Podgórne wystąpiła z wnioskiem do Sądu Rejonowego Poznań Grunwald i Jeżyce w Poznaniu IX Wydział Cywilny o uzgodnienie treści księgi wieczystej. W ocenie organu uznać zatem należy, że istnieje podmiot, który na mocy wydanej decyzji podziałowej wystosował stosowne roszczenie. Sama zaś decyzja podziałowa wskazuje, że projektowane działki [...] i [...] stanowią rezerwę pod wiadukt wraz z projektowymi włączeniami i włączeniami ruchu, łączący drogę krajową z drogą zbiorczą 1 K-Z.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożyła H. W. pismem z dnia [...] czerwca 2015 r. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] stycznia 2014 roku oraz stwierdzenie nieważności decyzji Wójta.
Uzasadniając skargę skarżąca podniosła, że nie zgadza się z argumentacją organów. Zdaniem skarżącej organ wydał decyzję podziałową na podstawie wniosku, który nie został złożony przez nią ani przez członków jej rodziny. Podpis na wniosku nie należy ani do skarżącej, ani do S. W., co potwierdza dołączona do akt sprawy ekspertyza grafologiczna. Pełnomocnictwo dołączone do akt sprawy zostało włączone do akt przez Urząd Gminy z innej sprawy, a podpis na wniosku jest fałszywy. Sprawa sfałszowania podpisu została zgłoszona do prokuratury i w tej sprawie toczy się śledztwo w prokuraturze rejonowej Poznań Grunwald.
Skarżąca podkreśliła, że w okresie składania wniosku nie tylko była z mężem skonfliktowana, ale był orzeczony prawomocny rozwód. Bezzasadnym jest, w ocenie skarżącej, twierdzenie organu, iż osoby będące po rozwodzie nie mogą korzystać z tej samej skrytki adresowej. Decyzja Wójta została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie i w związku z powyższym, skarżąca, jako właścicielka nieruchomości nie miałam możliwości się od tej decyzji odwołać.
Pismem z dnia [...] lipca 2015 r. skarżąca dokonała uzupełnienia skargi wskazując, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 97 ust. 1 Ugn w związku z przepisem art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, a naruszenia powyższych przepisów nastąpiło w wyniku nie zastosowania przepisu art. 80 Kpa. Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji w całości.
W uzasadnieniu pisma wskazała, że jedynym podmiotem uprawnionym do wystąpienia z wnioskiem o dokonanie podziału nieruchomości jest wyłącznie właściciel i użytkownik wieczysty nieruchomości. W imieniu właściciela może występować jedynie należycie umocowany pełnomocnik, którym w rozpatrywanej sprawie nie był S. W. z uwagi na brak podpisu pod wnioskiem. W konsekwencji oznacza to, że wydana decyzja jest obarczona wadą, o której mowa w przepisie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, gdyż została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Tymczasem w toku postępowania organ nie uwzględnił okoliczności, że pod wnioskiem o wszczęcie postępowania podziałowego nie podpisała się osoba do tego uprawniona. Skarżąca podkreśliła, że w toku postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności została złożona ekspertyza kryminalistyczna sporządzona przez R. I. dnia [...] kwietnia 2015 r., z której wynika, że złożony pod wnioskiem podpis nie pochodzi od S. W. Zdaniem skarżącej, wobec spójnych poglądów judykatury w zakresie czynnej legitymacji procesowej dotyczącej wszczęcia postępowania podziałowego, może dokonać tego tylko właściciel lub użytkownik wieczysty, a w konsekwencji nie może ostać się w obrocie prawnym decyzja dokonująca podziału takiej nieruchomości bez zgody właściciela.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko wskazując, iż nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Wójta.
Pismem z dnia [...] lipca i [...] sierpnia 2015 r. skarżąca dokonała kolejnego uzupełnienia skargi składając dodatkowe wyjaśnienia, wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta. Pełnomocnik skarżącej podtrzymał zarzuty postawione we wniosku o ponowne rozpatrzenia sprawy (poza zarzutem naruszenia art. 35 i 36 Kpa) oraz zarzuty i argumentację podniesioną w skardze i wcześniejszych jej uzupełnieniach. Ponad to wskazał, że w myśl orzeczeń sądów administracyjnych dla oceny wystąpienia przesłanki z art. 156 § 1 pkt 1 kpa bez znaczenia pozostaje okoliczność, czy skierowanie decyzji do osoby niebędącej w sprawie stroną nastąpiło na skutek zawinienia organu czy też nie. Istotny jest sam fakt wadliwego skierowania decyzji oraz, że już sam fakt niebrania udziału przez stronę bez jej winy w postępowaniu stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji. Bez znaczenia jest, czy nieuczestniczenie strony miało wpływ na treść decyzji oraz czy brak udziału spowodował szkodę dla strony.
Pełnomocnik dodał również, że fakt wystąpienia przez Gminę Tarnowo Podgórne z wnioskiem do sądu wieczystoksięgowego nie stanowi o wykonalności decyzji Wójta.
W odpowiedzi na uzupełnienie skargi organ podtrzymał swoją argumentację wykazaną w odpowiedzi na skargę. Zdaniem organu decyzja zawiera wszystkie elementy wymagane prawem i został w całości oceniony materiał dowodowy.
Pismem procesowym z dnia [...] października 2015 r. skarżąca dokonała kolejnego uzupełnienia skargi podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko oraz dodatkowo podkreśliła, że wniosek o wydanie opinii w formie postanowienia na podział działki o numerze [...] nie został napisany, podpisany, ani złożony w Urzędzie Gminy przez nią ani przez S. W. Skarżąca wywodziła, że załączone w dokumentach pełnomocnictwo zostało dołączone do akt przedmiotowej sprawy z innej sprawy toczącej się wcześniej w Urzędzie Gminy, zaś S. W. nie mógł załączyć tego pełnomocnictwa, ponieważ nie składał wniosku w imieniu skarżącej. Dodatkowo aneks do przedmiotowego pełnomocnictwa podpisała skarżąca w styczniu 2002 roku, a S. W. przyjął go do wiadomości.
Skarżąca podniosła także, że nieuprawnionym jest twierdzenie Kolegium, iż zaakceptował podział nieruchomości dokonany z jej wniosku, albowiem doszło do sprzedaży przez skarżącą wydzielonych działek. Organ I instancji nie działał bowiem na podstawie wniosku skarżącej, a wydając decyzję podziałową postawił ją przed faktem dokonanym. Skarżąca była pewna, iż decyzja podziałowa nastąpiła z urzędu, ponieważ Urząd Gminy zapisał 2 działki powstałe z podziału działki [...] tj. działkę [...] i [...], jako rezerwę pod przyszły wiadukt. Po okresie jednego roku od wydania przedmiotowej decyzji podziałowej, będąc postawioną przed faktem dokonanym, skarżąca faktycznie sprzedała jedną działkę. Akta przedmiotowej sprawy skarżąca dostała do wglądu w 2013 roku. Po stwierdzeniu, iż podział działki [...] nastąpił na wniosek, którego skarżąca, ani S. W. nie złożyli, nie podpisali i powzięciu wiadomości, że podział nie nastąpił z urzędu, a skarżąca nie była uznana przez Urząd za stronę postępowania, skarżąca wszczęła procedurę unieważnienia przedmiotowej decyzji podziałowej. Dodatkowo skarżąca powiadomiła prokuraturę o podejrzeniu popełnienia przestępstwa polegającego na podrobieniu jej podpisu pod wnioskami.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. w tym 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Natomiast stosownie do przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej ppsa) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Natomiast w myśl art. 145 § 1 pkt 1 ppsa sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: (a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, (b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub (c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. Kolegium odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wójta z dnia [...] lipca 2004 r., natomiast decyzją z dnia [...] maja 2015 r. Decyzję tę organ utrzymał w mocy. Kontrolowane postępowanie toczyło sie więc w trybie nieważnościowym, a zatem trybie nadzwyczajnym postępowania administracyjnego.
Zgodnie z art. 156 § 1 kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:
1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości;
2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa; 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną; 4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie;
5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały; 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą; 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.
Jednocześnie (§ 2) nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1 pkt 1, 3, 4 i 7, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne.
Stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej, stanowiące wyjątek od określonej w art. 16 § 1 kpa zasady stabilności decyzji, następuje tylko wtedy, gdy bezspornie ustalono istnienie co najmniej jednej z przyczyny nieważności określonej w art. 156 § 1 kpa Celem instytucji stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej lub postępowania jest eliminacja z obrotu prawnego aktu obarczonego ciężkimi wadami wymienionymi w art. 156 § 1 kpa Tego rodzaju postępowanie ma charakter nadzwyczajny i jest postępowaniem odrębnym od innych postępowań, albowiem ukierunkowanym wyłącznie na kontrolę rozstrzygnięcia w aspekcie wystąpienia przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1-7 kpa Oznacza to, że organ rozpatrując sprawę, w postępowaniu o stwierdzenie nieważności postanowienia, nie rozstrzyga ponownie merytorycznie, lecz orzeka tylko w kwestii wadliwości kontrolowanego aktu administracyjnego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 2095/06, dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych https://cbois.nsa.gov.pl).
Działanie organu w trybie wniosku o stwierdzenie nieważności wymaga zatem zupełnie innego podejścia do sprawy i zasadniczo się różni od postępowania zwykłego. Obowiązkiem organu, jest zajęcie się kwestiami ściśle prawnymi. W ich efekcie może co najwyżej dojść do wydania decyzji kasatoryjnej. Oznacza to, że w postępowaniu zmierzającym do ewentualnego wydania tego rodzaju decyzji nie ma proceduralnej możliwości poszerzenia materiału dowodowego sprawy. Tym samym nie wchodzi w grę również poczynienie dodatkowych (uzupełniających) ustaleń faktycznych. W omawianym postępowaniu organ orzekający ogranicza się jedynie do poszukiwania uchybień i wadliwości, tak proceduralnych, jak i dotyczących prawa materialnego (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2007 r., sygn. akt II SA/Wa 2095/06, LEX nr 299851).
Mając na względzie powyższe rozważyć należało, czy w sprawie zachodzą przesłanki pozytywne stwierdzenia nieważności z art. 156 § 1 kpa, a nie zachodzą przesłanki negatywne określone w art. 156 § 2 tej ustawy. Obowiązkiem Sądu była zatem ocena, czy decyzja z 20 lipca 2004 r., w stosunku do której Kolegium odmówiło stwierdzenia nieważności której dotknięta była wadą kwalifikowaną. W szczególności, jak tego chciała skarżąca, czy została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2), skierowane do osoby niebędącej stroną w sprawie (art. 156 § 1 pkt 4), czy też była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały (art. 156 § 1 pkt 5).
W orzecznictwie sądów administracyjnych, które skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, przyjmuje się, że odwołanie bez podpisu, czyli niespełniające wymogów określonych w art. 63 § 3 kpa nie jest odwołaniem w rozumieniu art. 127 § 1 i art. 128 kpa (wyrok NSA z dnia 12 maja 1994 r., SA/Gd 2365/93, publ. POP 1997/3/62). Co za tym przeprowadzenie postępowania w II instancji z urzędu dotknięte jest wadą w postaci rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, organ odwoławczy wydaje bowiem rozstrzygnięcie w oparciu o niepodpisane odwołanie, zatem bez podstawy prawnej występuje w charakterze organu odwoławczego. Ponadto takie działanie organu, noszące znamiona działania z urzędu, rażąco narusza zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego określoną w art. 15 kpa (por. wyrok NSA z dnia 12 października 1999 r., IV 1303/97, niepubl., dostępny w LEX nr 47923, wyrok NSA z dnia 15 września 2000 r., sygn. akt III SA 417/00, niepubl., dostępny w LEX nr 47217; wyrok WSA w Warszawie z dnia 1 marca 2005 r., V SA/Wa 1770/04, niepubl., dostępne Lex nr 175366, wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 lipca 2005 r., II SA/Wa 455/05, niepubl. dostępny Lex nr 227667).
Powyżej przytoczone poglądy, co do skutków nie podpisania przez stronę odwołania, są aktualne także do innych niż odwołanie, składanych w postępowaniu administracyjnym podań. I tak wymagania formalne, jakie musi spełniać strona, by jej czynność procesowa - wniesienie podania spowodowało skutek prawny, reguluje art. 63 kpa. Kodeks w zakresie formy i treści podania przyjmuje co prawda zasadę ograniczonego formalizmu, jednakże zasada ta nie oznacza całkowitego odstąpienia od wymagań formalnych. Przestrzeganie tych ograniczonych wymagań formalnych i ustalenie przez organ administracji publicznej, czy czynność procesowa - np. wniosek o wszczęcie postępowania je wypełnia, ma podstawowe znaczenie dla ochrony interesu strony (tak wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 28 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Op 519/12, LEX nr 1332021).
W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania podanie o wszczęcie postępowania było podpisane przez osobę wnosząca, to jest skarżąca. Odnośnie natomiast drugiej wskazanej przez Kolegium przyczyny nieważności postanowienia z dnia [...] lipca 2007 r., polegającej na doręczeniu go osobie niebędącej stroną postępowania w sprawie, S. W., pełnomocnikowi według wiedzy organu i dokumentu znajdującego sie w aktach sprawy, to w ocenie Sądu nie stanowi ono o zajściu przesłanki z art. 156 § 1 pkt 4 kpa. Zdaniem Sądu skierowanie decyzji do osoby, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 kpa, oznacza, że decyzja ta orzeka o jej uprawnieniach i obowiązkach. Nie zachodzi natomiast przypadek z art. 156 § 1 pkt 4 kpa, gdy wysłano decyzję wprost lub do wiadomości podmiotu, spoza kręgu stron postępowania (por. wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 listopada 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 1938/10, dostępny na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych https://cbois.nsa.gov.pl).
Podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 września 2011 r., sygn. akt II OSK 1347/10 orzekł, iż z wadliwością decyzji przewidzianą w art. 156 § 1 pkt 4 kpa mamy do czynienia wówczas, gdy nastąpiło określenie praw lub obowiązków podmiotu innego niż strona postępowania. Przez pojęcie "skierowanie decyzji" należy rozumieć określenie w drodze decyzji praw i obowiązków oznaczonego podmiotu. W żadnym razie faktu doręczenia decyzji nie należy utożsamiać ze "skierowaniem decyzji" w rozumieniu omawianego przepisu. Należy też przywołać wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1324/09, gdzie wyrażono pogląd, iż przesłanie decyzji określonej osobie nie jest w każdej sytuacji uznawane za skierowanie do niej decyzji w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 4 kpa. "Skierowanie decyzji" w rozumieniu tego przepisu oznacza rozstrzygnięcie w tej decyzji o prawach i obowiązkach tej osoby, czyli ukształtowanie nią w sposób wiążący jej sytuacji prawnej. Taki też pogląd prezentowany jest w doktrynie (por. Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz pod red. M. Wierzbowskiego i A. Wiktorowskiej, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2011, s. 912-913). Zatem wskazane rozumienie przesłanki z art. 156 § 1 pkt 4 kpa jest w orzecznictwie i doktrynie jednolite.
Poglądy te Sąd orzekający w pełni podziela, uznając tym samym, że w sprawie, wbrew stanowisku Kolegium, nie wystąpiła przesłanka nieważności postanowienia, określona ww. art. 156 § 1 pkt 4.
Zaskarżona skargą decyzja SKO i poprzedzająca ją decyzja tego organu z dnia 31 stycznia 2015 r., wydane zostały w nadzwyczajnym trybie postępowania administracyjnego jakim jest postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności.
Okoliczność, iż zaskarżona decyzja została wydana w postępowaniu o stwierdzenie nieważności ma istotne znaczenie z punktu widzenia zakresu kontroli dokonywanej zarówno przez organ administracji publicznej, jak i sąd administracyjny. Zaakcentować w związku z tym należy, iż przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności jest wyłącznie ocena, czy weryfikowana w trybie nadzwyczajnym decyzja jest dotknięta wadami określonymi w art. 156 § 1 kpa. Organ administracji orzekający w postępowaniu o stwierdzenie nieważności aktu administracyjnego, winien zbadać kontrolowane rozstrzygnięcie pod względem przesłanek z art. 156 § 1 kpa, bez względu na to czy postępowanie to toczy się z urzędu, czy też na wniosek strony i jakie przyczyny nieważności zostały wskazane w jej wniosku (por. wyrok NSA z dnia 24 lutego 2012 roku, sygn. akt II OSK 2376/10; wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 sierpnia 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 793/08, wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2009 r. sygn. akt II OSK 562/08, dostępny na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).
W rozpoznawanej sprawie, przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2015 r. utrzymująca w mocy decyzję tego organu z dnia [...] stycznia 2015 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy Tarnowo Podgórne z dnia [...] lipca 2004r. zatwierdzającej podział nieruchomości położonej w Sadach, składającej się z działki nr [...] o powierzchni [...] m2.
W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z art. 93 ust. 1-3 ustawy y dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami - dalej ugn, podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami obowiązującego planu miejscowego. Zgodność ta dotyczy zarówno przeznaczenia terenu, jak i możliwości zagospodarowania wydzielonych działek. Podmiotem uprawnionym do opiniowania zgodności proponowanego podziału nieruchomości z ustaleniami planu miejscowego oraz przepisami szczególnymi jest, stosownie do treści art. 93 ust. 4 ww. ustawy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta. Postanowienie wydane w tym zakresie ma zatem charakter opinii, której celem jest ocena, czy zaproponowany podział nieruchomości jest zgodny z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zatwierdzenie projektu podziału nieruchomości następuje w drodze decyzji. Zgodnie z art. 94 ust. 1 pkt 1 i 2 ugn w przypadku braku planu miejscowego - jeżeli nieruchomość jest położona na obszarze nieobjętym obowiązkiem sporządzenia tego planu - podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli: 1) nie jest sprzeczny z przepisami odrębnymi, albo 2) jest zgodny z warunkami określonymi w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.
Postępowanie w sprawie podziału nieruchomości mimo, iż prowadzone jest w ramach jednego postępowania administracyjnego ma zatem dwuetapowy charakter. Dwuetapowość tego postępowania polega na tym, iż najpierw zgodność proponowanego podziału z ustaleniami planu miejscowego opiniuje wójt, burmistrz lub prezydent miasta w formie postanowienia, na które służy zażalenie, a dopiero na podstawie tego postanowienia opiniującego dokonuje się podziału nieruchomości w formie decyzji (por wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lutego 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 3099/14, LEX nr 1746065). Wydanie stosownej opinii w trybie art. 93 ust. 4 ugn, nie przesądza, że podział nieruchomości faktycznie nastąpi. Istota postanowienia opiniującego powoduje, że postępowanie może zakończyć się na tym etapie.
W niniejszej sprawie postanowieniem opiniującym z dnia [...] czerwca 2004r. Wójt Gminy Tarnowo Podgórne stwierdził zgodność proponowanego podziału nieruchomości – dz. nr [...] z ustaleniami zawartymi w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego uchwala nr XXXII-249-96 Rady Gminy Tarnowo Podgórne z dnia 4 września 1996r.
Sąd stwierdza, że poza granicami niniejszej sprawy jest ocenianie prawidłowości powyższego postanowienia, które pozostaje w obrocie prawnym i z tego względu było dla organu wiążące. Faktem natomiast pozostaje, że w dniu [...] czerwca 2004r. organ był w posiadaniu wniosku o wydanie decyzji o podziale działki nr [...].
W tych okolicznościach sprawy, w ocenie Sądu, nie można skutecznie zarzucić organowi zatwierdzającemu podział nieruchomości, wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa, albowiem pozostawał on w uzasadnionym przekonaniu o złożeniu wniosku o dokonanie podziału, przy czym nie miał obowiązku sprawdzania autentyczności podpisu pod wnioskiem ani prowadzenia w tym kierunku postępowania wyjaśniającego, warunkującego zatwierdzenie podziału nieruchomości. Tymczasem w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, organ nadzorczy prowadzący to postępowanie, może kontrolować kwestionowaną decyzję pod kątem występowania przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 kpa, najpóźniej jednak w dacie wydania tej decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 marca 2005 r. sygn. akt OSK 1252/04, dostępny na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zdaniem Sądu okoliczność istnienia lub nie podpisu skarżącej pod wnioskiem i brak umocowania pełnomocnika mogłaby stanowić okoliczność podlegającą badaniu w ramach postępowania wznowieniowego, w kontekście przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 2 lub 5 kpa, zgodnie z którymi w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja wydana została w wyniku przestępstwa lub wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.
Z powyższych względów zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie, a skarga, na podstawie art. 151 ppsa podlega oddaleniu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło