I GZ 10/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia K. K. na postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 grudnia 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 1391/17 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu grzywny nałożonej mandatem karnym postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 14 grudnia 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 1391/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z [...] kwietnia 2016 r., w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu grzywny nałożonej mandatem karnym. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżący złożył skargę na opisaną w komparycji decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie. Zarządzeniem z 9 czerwca 2016 r. Przewodniczący Wydziału V WSA w Warszawie wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł., w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, pod rygorem odrzucenia skargi. Pismem z dnia 26 lipca 2016 r. pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów w całości. Zarządzeniem z dnia 15 września 2016 r. referendarz sądowy WSA w Warszawie pozostawił bez rozpoznania ww. wniosek o przyznanie prawa pomocy, z uwagi na nieuzupełnienie w terminie braku formalnego wniosku. Skarżący nie wniósł sprzeciwu od zarządzenia referendarza sądowego, w związku z czym zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 24 października 2016 r. wezwano go do wykonania prawomocnego zarządzenia z 9 czerwca 2016 r. do uiszczenia wpisu sądowego. W odpowiedzi na powyższe wezwane pełnomocnik skarżącego ponownie złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z 22 listopada 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę z uwagi na brak wpisu sądowego. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. Następnie, postanowieniem z 27 marca 2017 r. referendarz sądowy WSA w Warszawie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 23 czerwca 2017 r., sygn. akt II GZ 448/17, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie z dnia 22 listopada 2016 r., tj. postanowienie odrzucające skargę. Zarządzeniem z 16 października 2017 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego zgodnie z prawomocnym zarządzeniem o wezwaniu do uiszczenia wpisu z 24 października 2016 r. Wezwanie zostało doręczone 23 października 2017 r. Skarżący wpisu nie uiścił lecz zwrócił się o zwolnienie z opłat sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucając skargę wskazał, że po sprawdzeniu w rejestrze opłat sądowych stwierdził, iż na rachunek Sądu nie wpłynęła żadna opłata z tytułu wpisu od skargi w niniejszej sprawie. Skarga nie została zatem opłacona i podlegała odrzuceniu. Jednocześnie Sąd podkreślił, że prawomocne rozstrzygnięcie kwestii prawa pomocy posiada również moc wiążącą wobec Sądu, który je wydał. W takiej sytuacji złożony przez pełnomocnika skarżącego 25 października 2017 r. kolejny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonany w terminie określonym w wezwaniu, nie może uchylić skutków prawomocności wydanego wcześniej rozstrzygnięcia. Skarżący wniósł zażalenie na ww. postanowienie podnosząc, iż wnosi o umorzenie postanowienia Sądu jako niezgodnego z prawem i krzywdzącego stronę. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, przez co należało je oddalić. Na wstępie należy podkreślić, że przedmiotem zażalenia jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 grudnia 2017 r. o odrzuceniu skargi strony na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie. Powodem odrzucenia było zaś nieuiszczenie przez skarżącego należnej opłaty (wpisu od skargi). Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 p.p.s.a.). Mając na uwadze tak określone ramy prawne i faktyczne rozpoznawanej sprawy wskazać należy, iż na obecnym etapie postępowania (zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi) przedmiotem oceny Sądu drugiej instancji jest zasadność odrzucenia skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że wnosząc skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego strona nie uiściła jednocześnie wymaganego prawem wpisu od skargi (okoliczność ta jest przy tym bezsporna). W związku z tym zarządzeniem z 9 czerwca 2016 r. Przewodniczący Wydziału V WSA w Warszawie wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł., w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, pod rygorem odrzucenia skargi. Następnie zarządzeniem z 16 października 2017 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego zgodnie z prawomocnym zarządzeniem o wezwaniu do uiszczenia wpisu z 24 października 2016 r. Wezwanie zostało doręczone w dniu 23 października 2017 r. Skarżący wpisu nie uiścił lecz zwrócił się o zwolnienie z opłat sądowych (pismo z dnia 25 października 2017 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucając skargę wskazał, że mimo upływu wyznaczonego terminu skarżący nie uczynił zadość wezwaniu Przewodniczącego Wydziału. Sąd I instancji zatem zasadnie odrzucił skargę. W tym miejscu podkreślić należy, na co zasadnie zwrócił uwagę także Sąd I instancji, że złożenie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy, nawet w terminie przewidzianym dla uiszczenia wpisu, nie może uchylić skutków prawomocności pierwotnego rozstrzygnięcia w kwestii prawa pomocy. Nie przerywa bowiem biegu terminu do uiszczenia opłaty sądowej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych złożony po prawomocnym oddaleniu uprzednio złożonego wniosku w tym przedmiocie, jeżeli nie zachodzą nowe okoliczności uzasadniające odmienną ocenę możliwości poniesienia kosztów sądowych przez stronę. Pogląd, który podziela Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, wyrażany był wcześniej tak w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. postanowienia: z 21 kwietnia 1999 r., sygn. I CKN 1461/98, OSNC 1999, Nr 11, poz. 196; z 23 lutego 1999 r., sygn. I CKN 1064/97, OSNC 1999, Nr 9, poz. 153), jak również w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienia: z 8 maja 2007 r. sygn. akt II FSK 649/06; z 3 lutego 2009 r. sygn. akt I OZ 53/09; z 28 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 252/09; z 7 lutego 2011 r. sygn. akt II FSK 2274/10; z 18 czerwca 2014 r., II FZ 764/14; z 20 maja 2014 r., II FZ 564/14; z 8 kwietnia 2014 r., II OSK 810/14; orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Reasumując Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skoro skarga skarżącego dotknięta była wadą uniemożliwiającą nadanie jej dalszego biegu (brak uiszczenia wymaganej opłaty), strona została wezwana do usunięcia tej wady w określonym terminie, powiadomiona o skutkach prawnych ewentualnego niezastosowania się do wezwania, a wezwanie zostało jej prawidłowo doręczone, w sytuacji nieuzupełnienia braku skargi w zakreślonym terminie Sąd I instancji zobligowany był dyspozycją art. 220 § 3 p.p.s.a. do odrzucenia skargi. Niezależnie od powyższego Sąd kasacyjny zauważa, że okoliczności powoływane w zażaleniu dotyczące sytuacji skarżącego, z uwagi na to, iż wykraczają poza ramy prawne i faktyczne postępowania wywołanego wniesionym zażaleniem, pozostały poza oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ponadto należy podkreślić, że odrzucenie skargi z powodu nieuiszczenia wpisu od niej nie jest nieuprawnionym ograniczeniem prawa do sądu, o czym wypowiadał się zarówno Naczelny Sąd Administracyjny (por. postanowienie z 23 listopada 2010 r., sygn. akt II FZ 486/10; CBOSA), Trybunał Konstytucyjny (wyrok z 16 listopada 2011 r., sygn. akt SK 45/09, OTK-A 2011, Nr 9, poz. 97), jak i Europejski Trybunał Praw Człowieka (m. in. w wyroku w sprawie 6289/73 Airey v. Ireland, § 20 i nast.). Wskazując na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.