II GZ 131/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 stycznia 2018 r. sygn. akt III SA/Po 908/17 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] września 2017 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 19 stycznia 2018 r., sygn. akt III SA/Po 908/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę [...] na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] września 2017 r. w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Sąd I instancji wskazał, że w dniu 11 grudnia 2017 r. wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarga [...] (dalej: skarżący) na ww. decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] dnia [...] września 2017 r. Skarga została podpisana przez profesjonalnego pełnomocnika radcę prawnego [...]. Do skargi nie załączono pełnomocnictwa oraz nie uiszczono od niej wpisu sądowego. W wykonaniu zarządzeń Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 i 12 grudnia 2017 r. zobowiązano radcę prawnego [...] do usunięcia braku formalnego skargi poprzez złożenie pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym w oryginalne lub uwierzytelnionym odpisie, które upoważniało do złożenia skargi oraz do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 19 grudnia 2017 r. (k. 33 akt sądowych) W wymaganym 7- dniowym terminie nie uzupełniono braków formalnych skargi. Sąd I instancji stwierdził, że skoro skarżący nie uzupełnił braków formalnych skargi w terminie pomimo prawidłowego wezwania oraz pouczenia o skutkach nieuzupełnienia tych braków, to skarga stosowanie do art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - dalej: p.p.s.a.) – podlegała odrzuceniu. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, domagając się jego uchylenia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez zaniechanie wezwania skarżącego osobiście do uzupełnienia braków formalnych skargi i to pomimo, że Sąd I instancji został poinformowany o fakcie wniesienia skargi przez osobę nieuprawnioną. W uzasadnieniu zażalenia skarżący podniósł, że nie udzielił pełnomocnictwa radcy prawnemu [...] o czym pismem z dnia 18 stycznia 2018 r. poinformował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, prosząc jednocześnie Sąd, aby korespondencja była kierowana bezpośrednio na adres skarżącego. Skarżący stwierdził, że niedokonanie wezwania strony osobiście do uzupełnienia braków formalnych skargi (w sytuacji, gdy braki skargi nie zostały uzupełnione przez profesjonalnego pełnomocnika) skutkować będzie uznaniem postanowienia o odrzuceniu skargi za przedwczesne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono braków formalnych skargi w terminie. Zgodnie zaś z art. 37 § 1 p.p.s.a., pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Oznacza to, że w aktach sprawy winien znaleźć się pisemny dokument potwierdzający istnienie pełnomocnictwa uprawniającego do reprezentowania strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Braki w tym zakresie podlegają uzupełnieniu na wezwanie, w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. Przepis art. 49 p.p.s.a. odnoszący się do braków pisma stanowi, że jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej (§1). Pismo poprawione lub uzupełnione w terminie wywołuje skutki od dnia jego wniesienia (§ 3). Zauważyć w tym miejscu należy, iż przepisy o zwrocie pisma nie dotyczą w szczególności skargi albowiem w tym przypadku następuje jej odrzucenie (art. 58 § 3 p.p.s.a.) . Podkreślić należy, iż każde pismo strony w tym i skarga do Sądu I instancji powinno zawierać niezależnie od elementów składowych tego pisma zawartych w art. 46 § 1 p.p.s.a. w szczególności podpis strony albo jej pełnomocnika ustawowego lub pełnomocnika (pkt 4). Do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który przedtem nie złożył pełnomocnictwa (art. 46 § 3). W niniejszej sprawie Przewodniczący Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wydał zarządzenia o wezwaniu radcy prawnego [...] do usunięcia braku formalnego skargi poprzez złożenie pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym w oryginalne lub uwierzytelnionym odpisie, które upoważniało do złożenia skargi oraz do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi w dniu 19 grudnia 2017 r. W wymaganym 7- dniowym terminie nie uzupełniono braków formalnych skargi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uznanie w takiej sytuacji przez Sąd I instancji, że braki formalne skargi nie zostały uzupełnione przez radcę prawnego, który podpisał się pod skargą - zobowiązywało Sąd I instancji do bezpośredniego skierowania do strony wezwania do uzupełnienia braków skargi poprzez jej podpisanie. Tym bardziej, że jak wynika z akt sądowych sprawy skarżący w piśmie z dnia 18 stycznia 2018 r. (data wpływu do Sądu 19 stycznia 2018 r. – k. 36) oświadczył, iż nie udzielił radcy prawnemu [...] pełnomocnictwa do działania w jego imieniu przed sądami administracyjnymi. Wobec niedokonania przez Sąd I instancji tej czynności, zaskarżone orzeczenie należy uznać za przedwczesne. Wykładnia art. 49 § 1 p.p.s.a. dokonana przez pryzmat konstytucyjnej zasady prawa strony do sądu (art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej) prowadzi do konstatacji, iż odrzucenie skargi bez bezpośredniego wezwania strony do jej podpisania w określonym stanie prawnym wypełnia przesłankę nieważności postępowania sądowego z art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. Podkreślić bowiem należy, że skarga na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu mogła zostać wniesiona przez samą stronę. Zatem należy przyjąć, że strona mogła w pełnym zakresie uzupełnić braki takiej skargi przez jej podpisanie. Prawo do zastępstwa procesowego jest ściśle związane z prawem do sądu. Wykładnia przepisów dotyczących działania pełnomocnika nie powinna ograniczać stronie realizacji tego prawa. Podpisanie skargi przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem, bądź która pełnomocnictwa takiego nie przedstawiła, jest brakiem formalnym, który może podlegać usunięciu przez wezwanie strony do podpisania skargi na podstawie art. 49 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 57 § 1 i w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA z dnia: 12 grudnia 2005 r., sygn. akt I GSK 2703/05; 13 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2634/11; 18 marca 2014 r., sygn. akt I OSK 465/14; 25 września 2014 r., sygn. akt II OSK 2509/14; 19 maja 2015 r., sygn. akt II OSK 1082/15). Powyższy pogląd nie uległ zmianie, a obowiązek wezwania przez wojewódzki sąd administracyjny strony do podpisania skargi w sytuacji, gdy pełnomocnik, który podpisał skargę nie wykazał się stosownym umocowaniem, znajduje odzwierciedlenie w najnowszym orzecznictwie NSA (por. np. postanowienia NSA z dnia 19 grudnia 2017 r., sygn. akt II FZ 748/17). Odmienna interpretacja jest w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zbyt rygorystyczna. Nie można bowiem uznać, że każde nieuzupełnienie braków formalnych pisma będzie prowadziło do sytuacji pozostawienia go bez rozpoznania, bądź odrzucenia. Podstawą takiego rozstrzygnięcia może być jedynie brak istotny, tzn. taki którego nieusunięcie uniemożliwia nadanie pismu dalszego biegu (por. postanowienia NSA z dnia: 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OZ 270/12; 30 marca 2012 r. sygn. akt I OSK 677/12; 5 lutego 2014 r., sygn. akt II FSK 3664/13). Przyjęcie rygorystycznego stanowiska Sądu I instancji zamykałoby stronie prawo do sądu, co stanowiłoby naruszenie zasady wyrażonej w art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji RP, które to przepisy gwarantują każdemu prawo do rozpoznania jego sprawy przez niezawisły Sąd i zakazują zamykanie drogi sądowej. Wobec powyższego uznać należało, że w niniejszej sprawie brak było przesłanek do wydania przez WSA w Poznaniu orzeczenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a, gdyż Sąd winien uruchomić procedurę uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez jej podpisanie przez samego skarżącego. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.