II SA/Łd 1008/17

WyrokWSA w Łodzi2018-01-24

Skład orzekający: Magdalena Sieniuć, Joanna Sekunda-Lenczewska, Sławomir Wojciechowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osobie pobierającej zasiłek dla opiekuna przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, jeśli spełnia przesłanki do jego otrzymania, a rodzice osoby niepełnosprawnej legitymują się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że organy błędnie zinterpretowały przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Pobieranie zasiłku dla opiekuna nie może stanowić przeszkody do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jeśli zostało ono odebrane na skutek regulacji uznanej za niekonstytucyjną, a rodzice osoby niepełnosprawnej nie spełniają warunków wyłączających prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Organ powinien podjąć kroki w celu wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji o przyznaniu zasiłku dla opiekuna, aby umożliwić przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego D. M. na rzecz jej niepełnosprawnego brata J. M. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując, że rodzice J. M. żyją i posiadają orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, a D. M. pobiera zasiłek dla opiekuna. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy tę decyzję, podzielając argumentację organu I instancji co do stanu faktycznego, ale przyznając rację skarżącej co do błędnej wykładni art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Niemniej jednak, Kolegium podtrzymało odmowę z uwagi na pobieranie przez D. M. zasiłku dla opiekuna.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 24 stycznia 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Magdalena Sieniuć, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.), Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, , Protokolant Starszy sekretarz sądowy Aneta Panek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2018 roku sprawy ze skargi D. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...], nr [...]. LS Decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016r., poz. 23) – w skrócie: "K.p.a." – oraz art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2017r., poz. 1952) – zwanej dalej: "u.ś.r." – utrzymało w mocy decyzję działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta S. Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia [...], nr [...], w sprawie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wnioskowanego na J. M.. Organ odwoławczy w pierwszej kolejności wyjaśnił, że organ I instancji stwierdził, iż strona nie spełnia warunku określonego w art. 17 ust. 1a u.ś.r. Powołując się na zgromadzone w sprawie dokumenty organ I instancji wskazał, że rodzice J. M. żyją i legitymują się orzeczeniami o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Ponadto D. M. ma ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna od dnia [...] (bezterminowo). Od tej decyzji D. M. złożyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., wnosząc o jej uchylenie i bezpośrednie przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oraz wyrównanie różnicy między kwotą świadczenia pielęgnacyjnego, a dotychczas pobieraną kwotę zasiłku dla opiekuna (od dnia [...] - czyli od dnia, gdy dokonano zmian w ustawie o świadczeniach rodzinnych). Skarżąca wskazała w odwołaniu, że urodzony w 1968r. J. M. jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wymagającą stałej opieki w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Orzeczenie zostało wydane na stałe, ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od urodzenia. W wyniku bezprawnego działania władzy ustawodawczej (co potwierdził wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie K 27/13 z dnia 5 grudnia 2013r.) od dnia [...] skarżąca została pozbawiona słusznie nabytego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Nadmieniła, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w S. nie znalazł podstaw do przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W swej decyzji wymienił dwie negatywne przesłanki, które w aktualnym stanie prawnym uniemożliwiają uzyskanie przez nią prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W decyzji wskazano, że rodzice J. M. żyją, nie zostali pozbawieni praw rodzicielskich i nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz, że skarżąca posiada aktualnie prawo do zasiłku dla opiekuna. Strona podniosła, że w 2016r. rodzice wzięli rozwód, a przed rozwodem przez 29 lat nie mieszkali razem. Ojciec S. M. nie utrzymywał z rodziną kontaktów i nie sprawował żadnej opieki nad niepełnosprawnym synem J. M. Mama ma 75 lat, sama wychowywała ośmioro dzieci, ojciec nadużywał alkoholu nie mogła liczyć na jego pomoc, teraz jest osobą schorowaną i sama wymaga pomocy. Z uwagi na wiek jest uprawniona do dodatku pielęgnacyjnego. Strona zaznaczyła, że jeżeli mama przed wejściem w życie przepisu art. 17 ust. 1a pkt 1 u.ś.r. nie była w stanie opiekować się niepełnosprawnym dorosłym synem, to teraz tym bardziej nie jest do tego zdolna. Oboje rodzice posiadają orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. W dalszej części odwołania skarżąca podniosła, że od 2012r. jest opiekunem prawnym całkowicie ubezwłasnowolnionego brata J. M. Przedstawiła okoliczności nabycia przez nią prawa do zasiłku dla opiekuna, omawiając orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, które legło u podstaw wprowadzenia takiego uprawnienia. Wyjaśniła, że została niejako zmuszona do wystąpienia o zasiłek dla opiekuna przez ustawodawcę. Dlatego nie można jej czynić zarzutu, że podjęła próbę uzyskania mniej korzystnego świadczenia w sytuacji, gdy była to jedyna możliwa i dostępna forma wsparcia. Jej zdaniem taka wymuszona sytuacja nie może pociągać za sobą aż tak daleko idących konsekwencji, jak pozbawienie możliwości uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Ponadto Strona uważa, że rozważenia wymaga wyeliminowanie z obrotu prawnego, czy wygaszenie decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna, przy uwzględnieniu wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Na poparcie swoich twierdzeń przywołała wyroki wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 21 sierpnia 2016r., sygn. akt II SA/Łd 422/16, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 października 2016r., sygn. akt VIII SA/Wa 480/16, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 17 marca 2016r., sygn. akt II SA/Sz 1174/15 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 28 marca 2017r., sygn. akt II SA/Bk 139/17. Następnie Kolegium odwołało się do treści art. 17 ust. 1, ust. 1a, ust. 1b, ust. 5 pkt 1 u.ś.r. i wyjaśniło, że w toku postępowania ustalono, że rodzice J. M. żyją i legitymują się orzeczeniami o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Na tej podstawie organ I instancji stwierdził, że strona nie spełnia warunku określonego w cytowanym powyżej art. 17 ust. 1a pkt 1 u.ś.r. Drugą wymienioną przez ten organ przyczyną odmowy przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego było pobieranie przez nią zasiłku dla opiekuna, a tym samym wystąpienie negatywnej przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. Organ odwoławczy podkreślił, że strona samych ustaleń organu pierwszej instancji nie kwestionuje. Potwierdza je zarówno w zakresie dotyczącym sytuacji rodziców jak i faktu pobierania zasiłku dla opiekuna przyznanego na podstawie ustawy z dnia 4 kwietnia 2014r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Również w ocenie Kolegium nie występują wątpliwości co do występowania tych okoliczności. W szczególności w aktach sprawy znajduje się decyzja o przyznaniu stronie zasiłku dla opiekuna. Zatem stan faktyczny sprawy organ II instancji uznał za bezsporny. Rozbieżności występują natomiast na tle kwalifikacji prawnej poczynionych ustaleń. Organ I instancji i strona w odmienny sposób interpretują przytoczone przepisy ustawy. Zaskarżona decyzja w swym rozstrzygnięciu jednoznacznie opowiada się za literalną wykładnią zapisów art. 17 ust. 1a pkt 1 i 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. Stąd wynika ocena, że strona nie spełniła warunków do nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Natomiast skarżąca, powołując się na rozstrzygnięcia sądów administracyjnych argumentuje, że właściwe jest inne zapatrywanie, uwzględniające wnioski płynące z orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, w szczególności wyroku z dnia 5 grudnia 2013r., sygn. akt K 27/13. Zdaniem Kolegium organ I instancji niewłaściwie odczytał treść normy prawnej wynikającej z art. 17 ust. 1a pkt 1 ustawy. Organ odwoławczy podzielił podgląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2017r. (sygn. akt l OSK 829/16). W rozstrzygnięciu tym wypowiedziano się na temat wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a pkt 1 u.ś.r. zauważając, że należy mieć na względzie cel tej regulacji - przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które rzeczywiście sprawują opiekę nad bliskimi osobami niepełnosprawnymi i wymagającymi takiego wsparcia. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu omawianego wyroku podkreślił, że w art. 17 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawodawca nawiązuje wprost do obowiązku alimentacyjnego, o którym mowa w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. Nie można zatem pominąć również treści art. 132 k.r.o., zgodnie z którym: "Obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami". W tym kontekście wybranie przez ustawodawcę z kręgu osób zobowiązanych do alimentacji wyłącznie rodzica i umożliwienie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego innym osobom zobowiązanym do alimentacji wyłącznie w sytuacji, gdy rodzice nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności narusza konstytucyjną zasadę równości, sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), a także godzi w konstytucyjne nakazy ochrony i opieki nad rodziną (art. 18 Konstytucji RP). Powyższe stanowisko znajduje także potwierdzenie w innych wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego, m.in. w wyroku z dnia 5 listopada 2015r., sygn. akt l OSK 1062/14 oraz wyroku z dnia 13 listopada 2015r., sygn. akt l OSK 1230/14. Kolegium oświadczyło, że w pełni podziela zaprezentowaną powyżej wykładnię omawianych regulacji. W sytuacji takiej jak występująca w niniejszej sprawie, gdy rodzice osoby niepełnosprawnej sami posiadają orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, a ponadto już chociażby z racji wieku w sposób naturalny występują u nich wynikające z tego fizyczne ograniczenia (oboje ukończyli w bieżącym roku 75 lat), nie można podejmować rozstrzygnięcia w oderwaniu od tych okoliczności. Literalna wykładnia omawianych przepisów prowadzi do pozbawienia osoby faktycznie sprawującej opiekę, a zobowiązanej do alimentacji w dalszej kolejności (siostra), prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Akceptacja takiej wykładni prawa naruszałaby wspomniane wyżej konstytucyjne zasady sprawiedliwości społecznej, nakaz ochrony i opieki nad rodziną, jak również wynikający z art. 71 ust.1 Konstytucji, nakaz szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej. Zastosowanie literalnej wykładni tego przepisu prowadziłoby więc w okolicznościach przedmiotowej sprawy do sytuacji, w której pomimo istnienia w kręgu osób zobowiązanych do alimentacji członka rodziny, który chce i potrafi opiekować się niepełnosprawnym bratem, odmawia się przyznania dla takich właśnie osób przeznaczonego świadczenia. Za błędne zatem organ odwoławczy uznał stanowisko organu I instancji w tym zakresie. Jednakże organ II instancji zauważył, że nadal występuje druga z wymienionych przez organ I instancji przeszkód wyłączających możliwość przyznania przedmiotowego świadczenia. Wciąż pozostaje w obrocie prawnym decyzja z dnia [...], znak: [...], w sprawie przyznania D. M. świadczenia w formie zasiłku dla opiekuna w kwocie 520 zł miesięcznie od 13 września 2014r. (bezterminowo). Zachodzi zatem okoliczność przewidziana w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. Przepis ten nie pozostawia żadnych wątpliwości, że przyznanie zasiłku dla opiekuna wyklucza możliwość uwzględnienia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne. Zatem dopóki w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja o przyznaniu prawa do zasiłku dla opiekuna, dopóty organ administracji nie ma możliwości przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nawet, gdyby strona spełniała przesłanki pozytywne do otrzymania świadczenia. W aktualnym stanie prawnym nie ma bowiem prawnej możliwości równoczesnego orzeczenia o uchyleniu ostatecznej decyzji o przyznaniu zasiłku dla opiekuna i jednoczesnym przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego. Dopiero wyeliminowanie z obrotu prawnego ostatecznej decyzji z dnia [...] znak: [...], na podstawie której D. M. pobiera zasiłek dla opiekuna, pozwoli na przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. skargę do sądu administracyjnego złożyła D. M. odwołując się do argumentów podniesionych w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W szczególności skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy poprzez: a) błędną wykładnię prawa art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., polegający na pominięciu celów ustawy o świadczeniach rodzinnych i pominięciu, że okoliczność pobierania przez nią zasiłku dla opiekuna przyznanego w oparciu o przepisy ustawy z dnia 4 kwietnia 2014r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U. z 2016r., poz. 162 ze zm.) stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji błędne uznanie, że fakt pobierania przez nią zasiłku dla opiekuna ma przesądzające znaczenia dla oceny jej wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego; b) niezastosowanie art. 27 ust. 5 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. i przez to nie uwzględnienie, iż w razie zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna osoba uprawniona ma prawo wyboru jednego ze świadczeń. Na tej podstawie skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i przeprowadzenie przez organ II instancji postępowania wyjaśniającego w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy, z uwzględnienie faktu skutecznego uchylenia prawa do zasiłku dla opiekuna i w konsekwencji - zgodnie z jej wnioskiem - bezpośrednie przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia, w którym wniosek został złożony, tj. od [...] oraz wyrównanie różnicy miedzy kwotą świadczenia pielęgnacyjnego, a dotychczas pobieraną kwotą zasiłku (tj. od dnia [...]) oraz nie przekazywanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 roku, poz. 1066 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 roku, poz. 1369 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji, dokonana według wskazanego wyżej kryterium, doprowadziła do uznania, że zaskarżona decyzja, podobnie jak decyzja ją poprzedzająca naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Przedmiotem kontroli w sprawie niniejszej jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Rozważania należy rozpocząć od wskazania, że w myśl art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce lub ojcu 2) opiekunowi faktycznemu dziecka 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej 4) innym osobom na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności jeśli rezygnują lub nie podejmują zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad bliskimi osobami (...). Zgodnie zaś z ust. 1a powołanego przepisu świadczenie to przysługuje osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy - świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r. poz. 567 ze. zm.). W okolicznościach rozpatrywanej sprawy o świadczenie pielęgnacyjnej z tytułu rezygnacji z pracy w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym J. M., który legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności, ustalonym od urodzenia, wystąpił opiekun prawny niepełnosprawnego – D. M. Jak wynika z akt sprawy D. M. jest siostrą J. M. i od 2012 r. sprawuje opiekę nad całkowicie ubezwłasnowolnionym bratem. Rodzice J. M. żyją i legitymują się orzeczeniami o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, a skarżąca posiada aktualnie prawo do zasiłku opiekuńczego. Na wstępie Sąd zaznacza, że podziela pogląd wyrażany zarówno w judykaturze i doktrynie, jak i przez organ II instancji, iż wskazane regulacje należy odczytywać przez pryzmat zasad i wartości wyrażonych w Konstytucji RP, z uwzględnieniem celu tych unormowań, którym jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które rzeczywiście sprawują opiekę nad bliskimi osobami niepełnosprawnymi i wymagającymi takiego wsparcia (por. wyrok NSA z dnia 5 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 1062/14, z dnia 13 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 1286/14, z dnia 12 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 328/16 wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W art. 17 ust. 4 u.ś.r. ustawodawca nawiązuje wprost do obowiązku alimentacyjnego, o którym mowa w k.r.i.o., nie można zatem pominąć również treści art. 132 k.r.o. W sytuacji bowiem, jak w niniejszej sprawie, gdy rodzice osoby niepełnosprawnej sami posiadają orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, a ponadto już chociażby z racji wieku w sposób naturalny występują u nich wynikające z tego fizyczne ograniczenia (oboje ukończyli w bieżącym roku 75 lat), nie można podejmować rozstrzygnięcia w oderwaniu od tych okoliczności. Podzielając powyższe stanowisko stwierdzić należy, że w takiej sytuacji odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej, zapewniającej faktyczną i prawną opiekę bratu naruszałaby konstytucyjną zasadę sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP). Akceptacja wykładni prawa materialnego zaprezentowana przez organ I instancji w istocie ignorowałaby konstytucyjne nakazy ochrony i opieki nad rodziną (art. 18 Konstytucji RP) oraz szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 Konstytucji RP). Odnosząc się natomiast do zagadnienia pobierania przez skarżącą zasiłku dla opiekuna co, zdaniem organów, stanowi negatywną przesłankę dla ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne wskazać należy, na ukształtowaną linię orzeczniczą również w tej kwestii (por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 13 czerwca 2017r., sygn. akt II SA/Ol 392/17, w Białymstoku z dnia 9 maja 2017r., sygn. akt II SA/Bk 189/17 oraz z dnia 28 marca 2017r., sygn. akt II SA/Bk 139/17, wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Sąd, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, podzielając zaprezentowaną w dotychczasowym orzecznictwie argumentację, uznaje za uzasadnione stanowisko, iż przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit b. u.ś.r. nie może wykluczać prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobie, której to prawo odebrano regulacją niekonstytucyjną "przymuszając" niejako do ubiegania się o świadczenie mniej korzystne (zasiłek dla opiekuna), którego uzyskanie jest z kolei przesłanką uniemożliwiającą powrót do uzyskiwania świadczenia poprzedniego (świadczenia pielęgnacyjnego). Fakt uzyskiwania przez skarżącą zasiłku dla opiekuna nie może być zatem w okolicznościach niniejszej sprawy przeszkodą do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. Doszło przeto do błędnego zastosowania (na skutek błędnej wykładni) przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit b u.ś.r., które miało wpływ na wynik sprawy. Nie można bowiem zaistniałej, niekorzystnej dla skarżącej sytuacji, uznać za nieodwracalną. Organ może i powinien podjąć stosowne kroki prawne umożliwiające wydanie rozstrzygnięcia uwzgledniającego słuszny interes strony. Z tych też powodów Sąd uznał, że organy obu instancji naruszyły art. 17 ust. 5 pkt 1lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych dokonując jego błędnej wykładni i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organy uwzględnią stanowisko zawarte w niniejszym uzasadnieniu, w tym rozważą możliwość ewentualnego zawieszenia postępowania (art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.) celem podjęcia działań, mających na celu wyeliminowanie we właściwym trybie decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna, na skutek złożonego przez skarżącą oświadczenia o rezygnacji z jego pobierania przy wykorzystaniu regulacji art. 100 § 1 k.p.a. W przedmiocie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego orzekną natomiast, po ewentualnym rozstrzygnięciu zagadnienia wstępnego, zgodnie z wykładnią dokonaną przez Sąd. M.K.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło