I SA/Gd 138/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Sławomir Kozik po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku S.S. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi S.S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W skardze na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] 2017 r., w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. oraz odsetek od niezapłaconych zaliczek, S.S. złożył wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że za wstrzymaniem wykonania decyzji przemawia niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący nie posiada bowiem żadnych oszczędności i nie dysponuje odpowiednimi środkami finansowymi pozwalającymi na zapłatę wysokiej kwoty zobowiązania podatkowego. Strona wskazała, że poza otrzymywaną rentą nie osiąga żadnych dochodów, a i z tej trudno jest pokryć nawet bieżące potrzeby. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako "p.p.s.a"), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (...). Z konstrukcji wyżej wymienionej normy prawnej wynika, że to na stronie spoczywa obowiązek wykazania we wniosku przesłanek zawartych w powołanym przepisie, tj. przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonej decyzji faktycznie spowoduje znaczną szkodę lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Twierdzenia strony powinny również być poparte dokumentami źródłowymi (por. postanowienie NSA z dnia 27 września 2012 r. II FZ 781/12 publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Przesłanki uwzględnienia przez sąd wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zostały wymienione alternatywnie i w sposób wyczerpujący (niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że przez pojęcie znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę - majątkową, a także niemajątkową - która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Można o niej mówić również, jeżeli rozmiary szkody wykonaniem zaskarżonej decyzji są większe niż zwykle wywołane wykonaniem aktu tego rodzaju (por. postanowienie NSA z dnia 29 listopada 2006 r., sygn. akt I OZ 1588/06, niepubl., postanowienie NSA z dnia 16 stycznia 2008 r., sygn. akt II OZ 1386/07, niepubl. i postanowienie NSA z 18 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 386/08). Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w decyzji (por. postanowienie NSA z dnia 5 marca 2014 r. sygn. akt I FZ 37/14, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Istotnym jest, że podmiot występujący o wstrzymanie wykonania decyzji, który zaniechał podania jakichkolwiek okoliczności, mających uzasadniać jego żądanie, nie może oczekiwać od sądu, aby ten, wyręczając go, niejako z urzędu poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego wniosku (por. postanowienie NSA z dnia 14 listopada 2006 r., sygn. akt II FZ 585/06, postanowienie NSA z dnia 18 maja 2004 r., sygn. akt FZ 65/04, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W interesie strony leży takie sformułowanie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami. Nie jest wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występowały w sprawie, gdyż sąd powinien mieć o nich wiedzę i możliwość ich zweryfikowania, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę skarżącą (tak NSA w postanowieniu z 29 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 148/09). Mając na uwadze poczynione rozważania sąd stwierdził, że skarżący nie wykazał, iż w sprawie zaistniały okoliczności świadczące o możliwości wstrzymania wykonania decyzji. Wskazać należy, że w przyjętym do rozpoznania wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej, skarżący upatruje jego zasadności przede wszystkim w tym, że wdrożenie środka egzekucyjnego, spowoduje utratę płynności finansowej. W ocenie sądu, przedstawiona we wniosku argumentacja, nie stanowi wykazania prawdopodobieństwa wystąpienia skutków, o jakich jest mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Podkreślenia wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy bowiem zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (por. postanowienie NSA z 28 lipca 2009 r. sygn. akt I FSK 450/09). Zauważyć należy, że w przypadku uchylenia zaskarżonej do sądu decyzji, uiszczona należność podlega zwrotowi. Z tej przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest bezwzględnie wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku, co w niniejszej sprawie zdaniem sądu nie miało miejsca. Wskazać też trzeba, że przyznania ochrony tymczasowej nie uzasadnia trudna sytuacja finansowa strony wskazana we wniosku o przyznanie prawa pomocy, która stanowiła podstawę dla przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sadowych, gdyż przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. nie są przesłankami tożsamymi z tymi przewidzianymi w ramach przyznania prawa pomocy. Wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega ocenie w kontekście spełnienia przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., zaś wstrzymanie wykonania decyzji lub aktu uzasadniać mogą konkretne okoliczności będące wynikiem wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na aktualną sytuację majątkową strony, powodujące znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki w rozumieniu przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a., a nie sama aktualna sytuacja majątkowa, w której znajduje się strona. Gdyby tak przyjąć, to każdorazowo przyznanie prawa pomocy musiałoby skutkować wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu. Należy zaakcentować, że przymusowa realizacja zobowiązań podatkowych w drodze egzekucji ze swej istoty jest dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego. Wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009 r., sygn. akt I FSK 450/09, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Końcowo należy zasygnalizować, że zapisy ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji gwarantują zachowanie zobowiązanemu i jego rodzinie warunków wystarczających, do humanitarnej egzystencji - choć niewątpliwie w gorszych standardach niż przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego (tak NSA w postanowieniu z 28 września 2011 r. sygn. akt I FZ 219/11). Przy czym, pogorszenie warunków egzystencji wnioskodawcy nie stanowi jeszcze powodu, aby wstrzymywać wykonanie ostatecznej decyzji administracyjnej. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.