II OSK 2152/18

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2021-04-28

Skład orzekający: Andrzej Wawrzyniak, Andrzej Jurkiewicz, Małgorzata Masternak-Kubiak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy żołnierz zawodowy, który posiada zameldowanie na pobyt czasowy w miejscu pełnienia służby, może być wymeldowany z miejsca pobytu stałego, jeśli nie zerwał więzi z tym miejscem, a jego pobyt w miejscu służby ma charakter czasowy?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i decyzje organów administracyjnych, uznając, że żołnierz zawodowy, którego centrum życiowe nie zostało trwale przeniesione do miejsca pełnienia służby, nie traci prawa do stałego zameldowania w dotychczasowym miejscu pobytu. Okoliczności takie jak służba wojskowa czy praca w innej miejscowości nie oznaczają zerwania więzi z lokalem, w którym osoba była zameldowana na pobyt stały, jeśli jej pobyt w nowym miejscu ma charakter czasowy i wyraża wolę powrotu do dotychczasowego miejsca zameldowania.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wymeldowania G. M. z lokalu mieszkalnego. Prezydent Miasta C. wydał decyzję o wymeldowaniu, którą utrzymał w mocy Wojewoda Śląski. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę G. M. na decyzję Wojewody. Skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania, w tym błędną wykładnię przepisów dotyczących stron postępowania oraz niewłaściwe zastosowanie przepisów o wymeldowaniu w kontekście służby wojskowej.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, zaskarżoną decyzję Wojewody Śląskiego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta C. Zasądził od Wojewody Śląskiego na rzecz G. M. kwotę 797 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 marca 2018 r. sygn. akt II SA/Gl 1106/17 w sprawie ze skargi G. M. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...]; 2. zasądza od Wojewody Śląskiego na rzecz G. M. kwotę 797 (siedemset dziewięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 12 marca 2018 r. oddalił skargę G. M. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] września 2017 r. w przedmiocie wymeldowania. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Prezydent Miasta C. decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r., na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (j.t. Dz.U. z 2017 r. poz. 657; dalej u.e.l.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257; dalej k.p.a.), po rozpatrzeniu sprawy z wniosku J. K. i R. K., wymeldował G. M. z lokalu nr [...] przy ul. K. w C. Odwołanie od powyższej decyzji złożył G. M. Wojewoda Śląski decyzją z dnia [...] września 2017 r. na podstawie art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Skargę na tę decyzję złożył G. M., zaskarżając ją w całości. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę. Sąd uznał, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa materialnego, a organ nie naruszył procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. W ocenie Sądu, nie budzi wątpliwości w świetle materiału dowodowego, że skarżący nie zamieszkuje pod wskazanym adresem, bowiem nawet według K. M. opuścił to mieszkanie wiele lat temu. Fakt niezamieszkiwania w spornym mieszkaniu potwierdziła ona zeznając do protokołu z [...] czerwca 2017 r. Podała, że skarżący planuje "wrócić" do miejsca zamieszkania w Częstochowie, co oznacza, że faktycznie je opuścił. Świadczą o tym również jej zeznania złożone w dniu [...] maja 2016 r. przed Sądem Rejonowym w Częstochowie: "Syn G. (...) z chwilą rozpoczęcia studiów w D. opuścił dom (...). W mieszkaniu nie ma osobistych rzeczy dzieci" (co do rzeczy nieco inaczej twierdziła w dniu [...] czerwca 2017 r., podając, że niektóre rzeczy są w C., choć przedmioty osobiste syn ma z sobą). Skoro kwestia braku zamieszkiwania strony w spornym lokalu została przyznana nie tylko w czasie zeznań sądowych z 2016 r., ale także w protokole z [...] czerwca 2017 r., to trudno, w ocenie Sądu, uznać za zasadny argument posługiwania się przez organ nieaktualnymi dokumentami. Rozpatrując następnie kwestię obowiązku meldunkowego żołnierzy Sąd wskazał, że w tej materii wskazane w uzasadnieniu przepisy dotyczą meldunku czasowego i wymeldowania się z miejsca pobytu czasowego, a w niniejszej sprawie problem dotyczył wymeldowania z pobytu stałego. Zdaniem Sądu, postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób właściwy i organ uwzględnił dostępną dokumentację, w tym informacje pochodzące od samej K. M. Nie można więc twierdzić, że postępowanie przeprowadzono wybiórczo, pomijając część dowodów. K. M., jako domownik twierdziła podczas przesłuchań, że dzieci nie mieszkają w tym mieszkaniu od wielu lat (a co najwyżej planują powrót) i zapewne miała większą wiedzę, niż sąsiedzi, którzy mieliby być ewentualnie przesłuchani. Jeśli powrót taki do ww. mieszkania nastąpi, zaistnieje co najwyżej przesłanka do zameldowania danej osoby w tym miejscu. Sam fakt periodycznych odwiedzin rodziny pod danym adresem nie może, zdaniem Sądu, przemawiać za koniecznością uwzględnienia skargi. Takie odwiedziny mają miejsce niemal w każdej rodzinie i nie świadczą o zamieszkiwaniu pod danym adresem. To samo dotyczy przechowywania w mieszkaniu rzeczy. Istotne jest, gdzie konkretna osoba koncentruje swe życie i gdzie mieszka, bez względu na miejsce przechowywania przedmiotów. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł G. M., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a także zasądzenia kosztów postępowania. Wyrokowi temu zarzucił: I. naruszenie prawa materialnego, tj.: 1. błędną wykładnię art. 35 w zw. z art. 28 ust. 1 i 2 u.e.l. oraz art. 28, art. 61 § 1 i art. 61a § 1 k.p.a. polegającą na nietrafnym uznaniu, iż stroną postępowania administracyjnego w sprawie o wymeldowanie nie jest najemca lokalu mieszkalnego, co skutkowało niewłaściwym określeniem stron postępowania w niniejszym postępowaniu z pominięciem najemców, posiadających tytuł prawny do lokalu i wszczęciem i przeprowadzeniem postępowania na wniosek właścicieli budynku; 2. niewłaściwego zastosowanie art. 35 w zw. z art. 25 ust. 1, ust. 2, ust. 4 oraz z art. 24 ust. 1, ust. 6 pkt 1 i ust. 7 u.e.l. polegające na wadliwym przyjęciu, iż zameldowanie na pobyt czasowy na podstawie wojskowego rozkazu, wypełnia przesłankę wymeldowania jaką jest opuszczenie (dobrowolne) miejsca pobytu stałego; II. naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1. obrazę art. 145 § 1 "pkt 1 c)" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej p.p.s.a.) w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. i 86 k.p.a., przez przyjęcie przez Sąd, że nie doszło do naruszenia przepisów zaskarżonych do WSA w Gliwicach ani też innych przepisów w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi oraz postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób właściwy mimo, że: - niedokładnie został wyjaśniony stan faktyczny, wskutek zebrania niewłaściwego i niewystarczającego materiału dowodowego, do wydania decyzji, - popełniony został błąd w ustaleniach faktycznych, iż skarżący dobrowolnie i na trwałe opuścił miejsce stałego zameldowania; 2. obrazę art. 145 § 1 "pkt 1 c)" p.p.s.a. w zw. z art. 10 § 1, art. 75 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez przyznanie przez Sąd, że niezapewnienie G. M., jako stronie, czynnego udział w postępowaniu, nic może dawać podstaw do uwzględnienia skargi. Niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu uniemożliwiło skarżącemu zapoznanie się z materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji przez Wojewodę Śląskiego oraz uniemożliwiło mu ustosunkowania się do zebranego materiału dowodowego i wnioskowanie o jego uzupełnienie. Uzupełnienie materiału dowodowego zapobiegłoby dowolności w ocenie materiału dowodowego wbrew faktom i nieuwzględnieniu specyfiki zamieszkiwania, odnoszącego się do żołnierzy w służbie czynnej przy niewystarczającym materiale dowodowym; 3. obrazę art. 145 § 1 "pkt 1 c)" p.p.s.a. w zw. z art. 15 k.p.a. oraz w zw. z art. 75 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. "Wojewoda Śląski przeprowadził postępowanie z naruszeniem zasady dwuinstancyjności poprzez zaniechanie przeprowadzenia własnego postępowania i wydanie rozstrzygnięcia w sprawie w oparciu wyłącznie materiał zgromadzony przez organ I instancji świadczy o nie wypełnieniu przez organ obowiązku, wynikającego z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 75 § 1 k.p.a."; 4. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.; dalej p.u.s.a.) poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku polegające na niepełnym przedstawieniu stanu faktycznego i prawnego oraz poprzez uznanie, że postępowanie zostało przeprowadzone w sposób właściwy w szczególności poprzez pominięcie istotnych dla sprawy okoliczności: - legitymowanie się przez skarżącego zameldowaniem na pobyt czasowy w miejscu odbywania służby, co powoduje, że nie zachodzi obowiązek wymeldowania się z miejsca dotychczasowego pobytu stałego, - brak wyboru miejsca odbywania służby przez żołnierza zawodowego, co świadczy o braku charakteru dobrowolności czasowego nieprzebywania w miejscu stałego zameldowania, - brak zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego i przebywanie w miejscu czasowego pobytu tylko w związku z pełnieniem służby, której miejsce nie jest z wyboru, lecz jest ustalane rozkazem. W piśmie z dnia [...] marca 2021 r. skarżący kasacyjnie oświadczył, że w całości podtrzymuje skargę kasacyjną i prosi o uwzględnienie wyroku z dnia [...] lutego 2020 r., przesłanego do Sądu przy piśmie z dnia [...] czerwca 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone każdorazowo wskazanymi w skardze kasacyjnej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, ani w inny sposób korygować. Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie należy stwierdzić, iż została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach, chociaż nie wszystkie podniesione w niej argumenty były trafne. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 35 w zw. z art. 28 ust. 1 i 2 u.e.l. oraz art. 28, art. 61 § 1 i art. 61a § 1 k.p.a. stwierdzić trzeba, że problematyka stron w postępowaniu administracyjnym o zameldowanie (wymeldowanie) była wielokrotnie przedmiotem orzecznictwa sądowoadministracyjnego. Wobec rozbieżności zachodzących w tym orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 5 grudnia 2011 r. podjął uchwałę o sygn. II OPS 1/11, w myśl której osoba dysponująca tytułem prawnym do lokalu jest stroną, w rozumieniu art. 28 k.p.a., w postępowaniu administracyjnym o zameldowanie (wymeldowanie) w tym lokalu innej osoby, prowadzonym na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.). Uchwała ta, z uwagi na jej treść i przedstawioną motywację, zachowuje swoją aktualność również pod rządami ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (u.e.l.). Zauważyć wypada, że zawarta w jej uzasadnieniu argumentacja odwołuje się również do przepisów tej ustawy ("Stanowisko, że właściciel lokalu lub osoba dysponująca tytułem prawnym do lokalu jest stroną w postępowaniu o zameldowanie lub wymeldowanie potwierdza także przepis art. 35 w związku z art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. Nr 217, poz. 1427), która wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2012 r."). W uchwale tej Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że stroną w postępowaniu o zameldowanie lub wymeldowanie, oprócz osoby, której meldunek dotyczy, jest również właściciel lokalu, jak i jego najemca. W jej motywach NSA wskazał w szczególności, iż: "Z treści prawa własności wynika, że właściciel może korzystać z rzeczy z wyłączeniem innych osób (art. 140 K.c.). Ochrona własności obejmuje zaś zakaz naruszania własności w jakikolwiek sposób, a nie tylko przez pozbawienie właściciela faktycznego władztwa nad rzeczą (art. 222 § 2 K.c.). Należy mieć na uwadze, że zameldowanie lub wymeldowanie najczęściej dotyczy lokalu mieszkalnego (mieszkania). Oznacza to, że również do ochrony najemcy lokalu mieszkalnego stosuje się odpowiednio przepisy o ochronie własności (art. 690 K.c.). Tak więc również z tych przepisów wynika, że postępowanie o zameldowanie lub wymeldowanie określonej osoby w danym lokalu, dotyczy interesu prawnego także osoby, która ma tytuł prawny do tego lokalu. Nie można bowiem przyjąć, że kwestia urzędowego potwierdzenia, iż określona osoba przebywa w danym lokalu nie ma znaczenia prawnego dla tego kto ma tytuł prawny do tego lokalu". Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż "To, że osoba posiadająca tytuł prawny do lokalu może korzystać z ochrony swych praw na drodze postępowania cywilnego, nie oznacza, że z tego powodu nie może mieć statusu strony w postępowaniu administracyjnym, mimo że postępowanie administracyjne dotyczy tych praw i z tych praw wynika jej interes prawny". W realiach niniejszej sprawy zauważyć wypada, że argument o pominięciu w sprawie najemców podnoszony był przez całe postępowanie administracyjne, w tym przez K. M. (według decyzji Urzędu Miejskiego w C. z dnia [...] września 1986 r. – głównego najemcę przedmiotowego lokalu), działającą jako pełnomocnik skarżącego kasacyjnie. Argument ten powoływano również w skardze. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie jednak podkreślano, że tylko podmiot, który uznaje, że bez swej winy nie brał udziału w postępowaniu, co powoduje zaistnienie przesłanki wznowieniowej określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., jest uprawniony do podnoszenia tego zarzutu. Inne podmioty nie mogą się skutecznie na tę okoliczność powoływać (por. np. wyroki NSA z 24.11.2020 r., II OSK 1584/18, LEX nr 3093289; z 12.03.2020 r., II OSK 1268/18, LEX nr 3047084; z 13.12.2019 r., II OSK 328/18, LEX nr 2763041). Podzielając w pełni powyższe stanowiska stwierdzić trzeba, że zarzut pominięcia w przedmiotowym postępowaniu najemców lokalu, w którym był zameldowany na pobyt stały skarżący kasacyjnie, skutecznie mogłyby podnieść jedynie pominięte osoby. Podniesienie takiego zarzutu przez stronę, która uczestniczyła w postępowaniu, nie mogło zatem zostać uwzględnione, chociaż słusznie w skardze kasacyjnej wywodzono, że w sprawie dotyczącej meldunku najemcy przysługuje przymiot strony. Nie jest przy jednak trafna podnoszona w toku postępowania i w skardze argumentacja, że statusu strony nie posiadają J. i R. K. Są oni bowiem właścicielami przedmiotowego lokalu, a zatem – niezależnie od najemców tego lokalu – im również przymiot strony przysługuje. Wynajęcie mieszkania nie pozbawia właściciela (właścicieli) interesu prawnego w sprawie meldunku. Uzasadnione podstawy ma natomiast zarzut naruszenia art. 35 w zw. z art. 25 ust. 1, ust. 2, ust. 4 oraz z art. 24 ust. 1, ust. 6 pkt 1 i ust. 7 u.e.l. Co prawda zauważyć należy, że Sąd I instancji nie przyjął, iż zameldowanie na pobyt czasowy na podstawie wojskowego rozkazu, wypełnia przesłankę wymeldowania jaką jest opuszczenie (dobrowolne) miejsca pobytu stałego, lecz uznał, że z okoliczności niniejszej sprawy, a w szczególności z informacji przekazanych przez K. M. – matkę skarżącego kasacyjnie wynika, iż skarżący kasacyjnie opuścił miejsce pobytu stałego i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Niemniej jednak właśnie fakt, że skarżący kasacyjnie pełni zawodową służbę wojskową sprawia, że w miejscu, w którym był dotychczas zameldowany na pobyt stały, przebywa jedynie okresowo, co ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Podkreślić trzeba, że osoba pełniąca służbę wojskową z uwagi na specyfikę jej pełnienia może być zmuszona do częstych zmian miejsca pobytu i czasowego przebywania w różnych miejscach, związanych z pełnioną służbą. Przebywanie jednak w miejscach związanych z pełnioną służbą wojskową nie oznacza, że w tych miejscach jest centrum życiowe żołnierza i że z tego powodu następuje zerwanie więzi z miejscem, w którym jest on zameldowany na pobyt stały. Jak trafnie podkreślano w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skoro ustawodawca dopuścił możliwość równoczesnego posiadania zameldowania na pobyt stały i pobyt czasowy, to oznacza to, iż dopóki trwa usprawiedliwiony powód do czasowego zamieszkiwania w innym miejscu, a strona wyraża wolę powrotu do dotychczasowego miejsca zameldowania, dopóty uzasadnione jest utrzymywanie stałego meldunku w miejscu, w którym strona faktycznie nie przebywa (wyrok NSA z 13.12.2017 r., II OSK 720/17, LEX nr 2449206). Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i dobrowolny. W takim rozumieniu opuszczeniem lokalu jest nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i jednoczesne zerwanie związków z dotychczasowym lokalem (wyrok NSA z 28.11.2017 r., II OSK 251/17, LEX nr 2431852). Nie jest zaś zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem pełnienie służby wojskowej w miejscach od tego lokalu oddalonych. Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do sytuacji, w której wielu żołnierzy nie mogłoby mieć miejsca stałego zameldowania z uwagi na pełnioną przez nich służbę wojskową. W tym kontekście sens wypowiedzi matki skarżącego kasacyjnie o opuszczeniu przez jej syna przedmiotowego lokalu nie może być rozumiany jako zerwanie przez niego więzów z tym lokalem, a jedynie jako rezultat pełnienia przez niego służby wojskowej. Opuszczenie przez daną osobę miejsca stałego zameldowania z powodu takich okoliczności, jak pełnienie służby wojskowej bądź praca w innej miejscowości nie oznacza zerwania więzi z lokalem, w którym osoba ta była zameldowana na pobyt stały, jeżeli jej centrum życiowe nie zostało zlokalizowane na stałe w innym miejscu. Czasowość pobytu w innym miejscu (w innych miejscach) nie zrywa tej więzi. W konsekwencji nieuwzględnienia przez Sąd I instancji, a wcześniej przez organy administracyjne, faktu, że w niniejszym postępowaniu nie ustalono należycie mającej wpływ na rozstrzygnięcie sytuacji życiowej skarżącego kasacyjnie, mają też usprawiedliwione podstawy zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. i art. 86 k.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 10 § 1, art. 75 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. Ponadto w odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. zaznaczyć trzeba, że podlega on uwzględnieniu, gdy naruszenie to mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W realiach niniejszej sprawy – z uwagi na uniemożliwienie skarżącemu kasacyjnie ustosunkowania się co do zebranych dowodów i przedstawienia swojej specyficznej sytuacji życiowej – wpływu takiego nie można wykluczyć. Co do naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 15 k.p.a. oraz w zw. z art. 75 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. stwierdzić trzeba, że zarzut ten ma usprawiedliwione podstawy, skoro Wojewoda Śląski przeprowadził postępowanie opierając się jedynie na dowodach zgromadzonych przez organ I instancji, pomimo braku należytego wyjaśnienia przez Prezydenta Miasta C. sytuacji życiowej strony. Nie jest natomiast zasadny zarzut naruszenia art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że unormowania zawarte w art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. nie są przepisami procesowymi, lecz ustrojowymi. O ich naruszeniu można mówić tylko wówczas, gdy sąd wyjdzie poza zakres przedmiotowy postępowania sądowoadministracyjnego (tzn. poza kontrolę działalności administracji publicznej, rozpoznając skargę na akt lub czynność nieobjęte jego kognicją), bądź w sprawach należących do jego właściwości uchyli się od badania legalności działalności administracji, ewentualnie zastosuje środki ustawie nieznane oraz posiłkować się przy tym będzie innym kryterium niż zgodność z prawem. Przez zarzut naruszenia tych przepisów skarga kasacyjnie nie może podważać prawidłowości dokonanej przez Sąd I instancji kontroli działalności administracji publicznej, tj. oceny zastosowania przez Sąd I instancji prawa materialnego i procesowego (por. np. wyroki NSA z 13.09.2017 r., I GSK 1914/15, LEX nr 2393276; z 19.09.2017 r., II OSK 2590/16, LEX nr 2377894). Jeżeli zaś chodzi o art. 141 § 4 p.p.s.a., to uwzględniając normatywną treść tego przepisu, prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Należy przy tym podnieść, że w świetle uchwały siedmiu sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09 (ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 39), przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu nie zawiera stanowiska, co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, co w tej sprawie nie wystąpiło. W rozpatrywanej sprawie Sąd I instancji przeprowadził kontrolę ustalonego przez właściwe organy stanu faktycznego w przedmiotowej sprawie, jak i zastosowanie przepisów prawa materialnego w ramach kontroli działalności administracji publicznej. Wyjaśnił też podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia. Przedstawił zarzuty skargi, a także stanowisko organu. Tak sformułowane uzasadnienie wyroku odpowiada wymaganiom formalnym i pozwala na przeprowadzenie kontroli przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Wynikają z niego bowiem zasadnicze powody, które legły u podstaw wydania wyroku o wskazanej wyżej treści. Sąd I instancji dopełnił zatem obowiązku wynikającego z art. 141 § 4 p.p.s.a. Uznanie przez Naczelny Sąd Administracyjny, że zaskarżony wyrok nie był prawidłowy nie oznacza, że został on podjęty z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a., gdyż podstawą takiego uznania było przyjęcie, że doszło do naruszenia innych przepisów prawa. W odniesieniu do wniosku skarżącego kasacyjnie o uwzględnienie wyroku z dnia 28 lutego 2020 r. (wyrok Wojewódzkiego sądu Administracyjnego sygn. akt II SA/Gl 1673/19) wskazać należy, że – co do zasady – zaskarżona decyzja podlega kontroli sądów administracyjnych pod względem jej zgodności z prawem, przy czym kontrola ta obejmuje stan faktyczny i prawny w dniu jej wydawania. Skoro zatem zaskarżona decyzja została podjęta w dniu [...] września 2017 r., to wyrok zapadły w dniu 28 lutego 2020 r. nie ma wpływu na ocenę prawidłowości decyzji wydanej ponad dwa lata wcześniej. Mając na względzie przedstawione wyżej okoliczności rozpatrywanej sprawy należy dojść do wniosku, że jej istota jest dostatecznie wyjaśniona. W tym stanie rzeczy, skoro w sprawie tej doszło do naruszenia wskazanych wyżej przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania i to w stopniu wymagającym wyeliminowania zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z obrotu prawnego, na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 203 pkt 1 i art. 200 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (j.t. Dz.U. poz. 1842) orzeczono jak w sentencji wyroku. Ponownie rozpatrując sprawę organ administracji zobowiązany jest uwzględnić powyższe uwagi i zastosować się do nich.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło