II FSK 3374/18

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2021-03-23

Skład orzekający: Anna Dumas, Beata Cieloch, Marek Olejnik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ interpretacyjny może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego, powołując się na uzasadnione przypuszczenie zastosowania art. 119a Ordynacji podatkowej, jeśli elementy uzasadniające to przypuszczenie pochodzą nie tylko z analizowanego wniosku, ale także z innych, powiązanych wniosków tego samego podatnika?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że organ interpretacyjny ma prawo uwzględnić elementy stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego pochodzące z innych, powiązanych wniosków tego samego podatnika przy ocenie, czy istnieje uzasadnione przypuszczenie zastosowania art. 119a Ordynacji podatkowej. Odmowa wszczęcia postępowania w sprawie wydania interpretacji indywidualnej jest dopuszczalna, nawet jeśli podejrzenie unikania opodatkowania wynika z analizy kilku wniosków, które razem tworzą schemat optymalizacyjny. Sąd oddalił skargę kasacyjną, uznając, że zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu, mimo częściowo błędnego uzasadnienia WSA.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku spółki P. sp. z o.o. o wydanie indywidualnej interpretacji przepisów podatkowych dotyczących zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków związanych z opcjami na akcje dla pracowników. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej odmówił wszczęcia postępowania, powołując się na uzasadnione przypuszczenie, że działania spółki mogą być próbą unikania opodatkowania (art. 119a Ordynacji podatkowej), opierając się na analizie nie tylko tego wniosku, ale także innych, powiązanych wniosków spółki. WSA w Warszawie uchylił postanowienie organu, uznając, że organ nie miał podstaw do odmowy wszczęcia postępowania w oparciu o wnioski z innych spraw. Dyrektor KIS wniósł skargę kasacyjną.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Anna Dumas, Sędzia NSA Beata Cieloch, Sędzia WSA del. Marek Olejnik (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 czerwca 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 2690/17 w sprawie ze skargi P. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 21 czerwca 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o wydanie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego oddala skargę kasacyjną. 1.Wyrokiem z dnia 8 czerwca 2018 r., sygn. III SA/Wa 2690/17/, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę P. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej "Skarżąca") i uchylił postanowienie Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 21 czerwca 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o udzielenie interpretacji indywidualnej oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 5 maja 2017 r., nr [...]. Wyrok jest dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/, dalej jako "CBOSA". 2.1. Skarżąca w złożonym wniosku o udzielenie indywidualnej interpretacji przepisów ustawy. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1888 ze zm. dalej "u.p.d.o.p.") wskazał, że w celu zwiększenia motywacji i stabilności zatrudnienia pracowników, Lider Grupy może przyznać pracownikom niezbywalne, warunkowe prawo do nabycia w przyszłości akcji Lidera Grupy w formie opcji na akcje lub jednostek restrykcyjnych. Skarżąca podkreśliła, że nabycie wspomnianych uprawnień wynika ze złożenia oświadczenia potwierdzającego, iż dany pracownik zamierza pozostać z Liderem Grupy lub z jedną ze spółek zależnych przez co najmniej rok od realizacji opcji na akcję; pracownik powstrzyma się od działań o charakterze konkurencyjnym względem Lidera Grupy oraz jej spółek zależnych; nie ujawni informacji mogących stanowić tajemnicę przedsiębiorstwa. W oparciu o powyższy stan faktyczny Skarżąca zapytała, czy prawidłowe jest stanowisko, zgodnie z którym jest ona uprawniona do zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków związanych z opcjami na akcje, jednostkami restrykcyjnymi oraz ekwiwalentem dywidendy, dotyczących jej pracowników, w momencie ich poniesienia zgodnie z art. 15 ust. 1 w zw. z art. 15 ust. 4d i 4e u.p.d.o.p.? Przedstawiając własne stanowisko w zakresie zadanego pytania Skarżąca udzieliła odpowiedzi twierdzącej. 2.2. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, na podstawie art. 14b § 5b i 5c ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm., dalej "O.p."), zwrócił się do Szefa Krajowej Administracji Skarbowej (o opinię dotyczącą ustalenia czy w zakresie elementów zawartych w przedstawionym przez Stronę zdarzeniu przyszłym istnieje przypuszczenie, że mogą być one przedmiotem decyzji wydanej z zastosowaniem art. 119a O.p. W odpowiedzi na ww. wystąpienie, Szef Krajowej Administracji Skarbowej stwierdził, że istnieje uzasadnione przypuszczenie, iż elementy zdarzenia przyszłego opisanego przez Stronę mogą stanowić przedmiot decyzji wydanej z zastosowaniem art. 119a O.p. Podkreślił, że Skarżąca złożyła trzy odrębne wnioski o wydanie interpretacji indywidualnych zawierające komplementarne względem siebie opisy zespołu powiązanych czynności w rozumieniu art. 119f § 1 O.p. Różnice sprowadzają się jedynie do tego, że poszczególne wnioski dotyczą dwóch różnych podatków dochodowych oraz zawierają szerszy bądź węższy schemat optymalizacyjny. Biorąc zaś pod uwagę, że beneficjenci programu są osobami, których wynagrodzenia prawdopodobnie mogłyby podlegać lub podlegają opodatkowaniu stawką 32 % podatku dochodowego od osób fizycznych ze stosunku zatrudnienia, to opisany we wniosku projekt rozwiązań prawnopodatkowych stanowi konstrukcję sprzeczną z celem przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zmierza bowiem w istocie do opodatkowania wynagrodzenia za pracę stawką właściwą dla zysków kapitałowych (niższą o 13 %) i w konsekwencji może być uznany za działanie sztuczne w rozumieniu art. 119c § 1 w zw. z § 2 pkt 1 O.p. Biorąc pod uwagę powyższe organ postanowieniem z 5 maja 2017 r., na podstawie art. 13 § 2a, art. 165a § 1 w zw. z art. 14h, art. 14b § 5b i 5c O.p., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku Skarżącej o wydanie interpretacji indywidualnej, a zaskarżonym postanowieniem z 21 czerwca 2017 r., wydanym na podstawie art. 13 § 2a, art. 221, art. 233 § 1 pkt 1, art. 239 w zw. z art. 14h O.p. oraz art. 223 ust. 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2016 r., poz. 1948 ze zm.), utrzymał w mocy postanowienie wydane w pierwszej instancji. 3.1. W skardze do WSA w Warszawie Skarżąca zarzuciła naruszenie : 1) art. 14b § 5b w związku z art. 14b § 5c oraz art. 165a § 1 O.p. w związku z art. 14h O.p., polegające na przyjęciu, że w stosunku do elementów stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku Spółki o wydanie interpretacji indywidualnej istnieje uzasadnione przypuszczenie, iż mogą być one przedmiotem decyzji wydanej z zastosowaniem art. 119a O.p., co skutkuje koniecznością wydania postanowienia w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania; 2) art. 121 § 1 O.p. w związku z art. 14h O.p., poprzez naruszenie zasady zaufania do organów podatkowych, polegające na wydaniu przez organ postanowienia o odmowie wydania indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w odniesieniu do stanu faktycznego analogicznego do stanów faktycznych, w stosunku do których interpretacje indywidualne były wydawane w przeszłości przez działających z upoważnienia Ministra Finansów dyrektorów izb skarbowych; 3) art. 217 § 2 O.p., poprzez sporządzenie wadliwego uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, które zawiera jedynie formalną ocenę działania Organu, bez odniesienia się do materialnoprawnej istoty sprawy, co w konsekwencji uniemożliwia ustalenie, czy postanowienie zostało poddane rzeczywistej kontroli instancyjnej, zgodnie z wynikającą z art. 127 O.p. zasadą dwuinstancyjności postępowania. 3.2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. 4. Sąd pierwszej instancji uchylając zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie wskazał na szereg naruszeń prawa przez organ uznając m.in., że w przypadku, w którym w trakcie prowadzonego postępowania o wydanie interpretacji indywidualnej, podatkowy organ interpretacyjny stwierdzi, iż w zakresie określonych elementów stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego przedstawionych we wniosku o wydanie interpretacji, istnieje uzasadnione przypuszczenie, że mogą być one przedmiotem decyzji wydanej z zastosowaniem art. 119a O.p., organ ten, na podstawie art. 14b § 5b, a nie art.165a §1 O.p., wydaje postanowienie o odmowie wydania indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego. Sąd pierwszej instancji uznał także, że opinia Szefa Krajowej Administracji Skarbowej dotycząca ustalenia czy w zakresie elementów zawartych w przedstawionym przez Stronę zdarzeniu przyszłym istnieje przypuszczenie, że mogą być one przedmiotem decyzji wydanej z zastosowaniem art. 119a O.p. nie ma dla organu interpretacyjnego charakteru wiążącego. W ocenie WSA w Warszawie organ naruszył ponadto art. 121 § 1 w zw. z art. 14h O.p., opierając przypuszczenie, iż w sprawie może być wydana decyzja na podstawie art. 119a O.p., na analizie treści innych powiązanych ze sobą, zdaniem organu, wniosków o wydanie interpretacji indywidualnych. Nie ma podstawy prawnej do tworzenia na gruncie postępowania interpretacyjnego powiązań między różnymi, indywidualnymi sprawami i stawiania na tej podstawie tezy o istnieniu stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego) innego niż to, które przedstawia wnioskodawca w konkretnym wniosku. Nawet fakty znane organowi interpretacyjnemu z urzędu (art. 187 § 3 O.p.) np. z rozpatrywania innych wniosków o wydanie interpretacji nie mogą stanowić przesłanki uzupełnienia stanu faktycznego konkretnej sprawy interpretacyjnej. W art. 14h nie ma bowiem odesłania do odpowiedniego stosowania art. 187 § 3 O.p. Organ interpretacyjny naruszył obowiązujące przepisy prawa w ten sposób, że do postępowania w przedmiocie wydania indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego przeniósł ustalenia wynikające z innych postępowań. Organ interpretacyjny wydając postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania dokonał ustalenia zdarzenia przyszłego na podstawie okoliczności nieujawnionych w ramach postępowania, nie mając po temu podstawy prawnej. W takiej sytuacji o odmowie wszczęcia postępowania decydowały elementy związane z ustalonymi przez organ interpretacyjny zamiarami podatnika, a nie rzeczywiste przypuszczenie zastosowania art. 119a O.p. w opisanym we wniosku zdarzeniu przyszłym. 5. Stanowiska stron w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. 5.1. Skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA w Warszawie do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Szef Krajowej Administracji Skarbowej zaskarżając ten wyrok w całości. Sformułował także na podstawie art. 188 i art. 185 § 1 oraz art. 203 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2018 poz.1302 ze zm., dalej "p.p.s.a.") wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania. Organ zaskarżonemu wyrokowi zarzucił na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy w postaci art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 165a § 1 w zw. z art. 14b § 1 i 3 w zw. z art. 14b § 5b i § 5c oraz z art. 119a ustawy Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r., poz. 613 ze zm., dalej "Op") poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na uchyleniu postanowienia organu w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania, gdy tymczasem właściwa subsumpcja przedstawionego zdarzenia przyszłego winna doprowadzić sąd do wniosku, że wnioskodawca przedstawiając we wniosku fragmentaryczny opis zdarzenia przyszłego polegający jedynie na częściowym ujawnieniu w złożonym wniosku całego i planowanego działania gospodarczego - o czym organ powziął wiadomość z innych - sztucznie rozdzielonych - wniosków złożonych przez podatnika i którą wobec tego okoliczność był zobowiązany uwzględnić w wydanym rozstrzygnięciu - nie wyczerpał dyspozycji art. 14b §3 O.p. w zakresie wyczerpującego przedstawienia zdarzenia przyszłego czym spowodował powstanie uzasadnionego przypuszczenia, iż złożony wniosek może być przedmiotem decyzji wydanej z zastosowaniem art. 119a O.p. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ podkreślił, że nie podziela jedynie części uzasadnienia Sądu w zakresie braku uprawnień organu do dokonywania oceny w oparciu o inne wnioski, które w sposób sztuczny "uległy defragmentacji", wniosek niniejszej skargi sprowadza się wydania rozstrzygnięcia kasatoryjnego, w wyniku którego, w przypadku uwzględnienia skargi, sąd będzie mógł zmienić uzasadnienie oraz zawarte w nim wskazania co do dalszego procedowania. Niezależnie od powyższego autor skargi zauważa, iż konstrukcja wniesionego do Naczelnego Sądu Administracyjnego środka odwoławczego dotyczy zaskarżenia w całości wyroku Sądu pierwszej instancji, albowiem wyrok ten dotyczy tylko rozstrzygnięcia w przedmiocie uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia oraz zasądzenia kosztów procesu. Konieczność zaskarżenia wyroku w całości wynika z niepodzielności zawartego w nim poglądu oraz jednolitych skutków procesowych tak wydanego rozstrzygnięcia. 5.2. Skarżąca nie wniosła odpowiedzi na skargę kasacyjną. 6. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, zważył co następuje: Mając na względzie §1 pkt 2 Zarządzenia nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w Naczelnym Sądzie Administracyjnym działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem Miasta Stołecznego Warszawy obszarem czerwonym oraz art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 z późn.zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrzył skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym. 6.1. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznawaniu tej sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej, które są wyznaczone każdorazowo wskazanymi w skardze kasacyjnej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być: (1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, lub (2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające z przywołanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować. W skardze kasacyjne organ zarzucił jedynie naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 165a § 1 w zw. z art. 14b § 1 i 3 w zw. z art. 14b § 5b i § 5c oraz z art. 119a O.p. poprzez błędne przyjęcie, że wnioskodawca przedstawiając we wniosku fragmentaryczny opis zdarzenia przyszłego polegający jedynie na częściowym ujawnieniu w złożonym wniosku całego i planowanego działania gospodarczego - o czym organ powziął wiadomość z innych - sztucznie rozdzielonych - wniosków złożonych przez podatnika i którą wobec tego okoliczność był zobowiązany uwzględnić w wydanym rozstrzygnięciu - nie wyczerpał dyspozycji art. 14b §3 O.p. powodując powstanie uzasadnionego przypuszczenia, iż złożony wniosek może być przedmiotem decyzji wydanej z zastosowaniem art. 119a O.p. Mając na uwadze powyższe należy uznać, że istota sporu na etapie skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie sprowadzała się do oceny zasadności odmowy wszczęcia postępowania interpretacyjnego w sytuacji, gdy uzasadnione przypuszczenie wydania decyzji na podstawie art. 119a O.p. dotyczy nie tylko elementów zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, ale także elementów zdarzenia przyszłego pochodzących z wniosków o wydanie innych interpretacji indywidualnych. 6.2. Problem rozstrzygany w sprawie stanowił również przedmiot rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 23 marca 2021 r. o sygn. II FSK 3093/18, dotyczącym tej samej Skarżącej. Został on wydany w tym samym składzie sędziowskim, zatem w niniejszej sprawie została wykorzystana argumentacja użyta w ww. sprawie. Wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji organ interpretujący może także nabrać przekonania o uzasadnionym przypuszczeniu wydania decyzji opartej na art.119a O.p. na podstawie kilku złożonych przez tego samego podatnika wniosków o wydanie interpretacji. Fakt, że dotyczą one wskazanego schematu optymalizacyjnego, obligował wręcz organ do wzięcia pod uwagę sekwencji planowanych przez Skarżącego działań. Wydając na wniosek Spółki interpretację indywidualną w kontrolowanej sprawie, organ zobowiązany byłby wziąć pod uwagę jedynie przedstawione w tym wniosku zdarzenie przyszłe i nie mógłby powołać się na jakiekolwiek elementy tego zdarzenia przedstawione w którymkolwiek z pozostałych wniosków. Jednakże sprawdzając złożony przez Spółkę wniosek, w oparciu o treść art. 14b § 5b O.p., mógł uzasadnić swoje przypuszczenia poprzez wskazanie sekwencji planowanych przez Spółkę działań opisanych również w pozostałych złożonych przez nią wnioskach. Wyraźnie wskazuje na to treść art. 14b § 5b O.p. w powiązaniu z art. 119f § 1 O.p. Poszczególne etapy schematu optymalizacyjnego mogą bowiem stanowić przedmiot zapytań zawartych w kilku odrębnych wnioskach o wydanie interpretacji indywidualnych (defragmentacja schematu optymalizacyjnego). Jednakże - stosownie do treści art. 119f § 1 O.p. - przez czynność, która może stanowić unikanie opodatkowania należy rozumieć także zespół powiązanych ze sobą czynności, dokonanych przez te same bądź różne podmioty (a więc także poszczególne czynności opisane w różnych wnioskach o wydanie interpretacji). Z brzmienia art. 14b § 5b O.p. nie wynika natomiast, że organ uprawniony do wydania interpretacji ma powziąć uzasadnione przypuszczenie wydania decyzji z zastosowaniem art. 119a tej ustawy wyłącznie w oparciu o okoliczności przedstawione w jednym konkretnym wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej. Dodatkowo należy wskazać na nowelizację Ordynacji podatkowej dokonaną z dniem 1 stycznia 2019 r. na mocy ustawy z 23 października 2018 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy - Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 poz. 2193). W uzasadnieniu do rządowego projektu tej ustawy (druk sejmowy Sejmu VIII kadencji nr 2860, publ. na stronie internetowej https://www.sejm.gov.pl/Sejm8.nsf/druk.xsp?nr=2860) zauważono, że schematy unikania opodatkowania stanowią zazwyczaj szereg skomplikowanych czynności, ich poszczególne fragmenty mogą być przedmiotem odrębnych wniosków o wydanie interpretacji indywidualnej. Taka fragmentaryzacja schematów unikania opodatkowania może stanowić formę wykluczenia lub utrudnienia możliwości zastosowania art. 14b § 5b Ordynacji podatkowej, co nie jest zgodne z ratio legis przepisu. Zaproponowano zatem doprecyzowanie w nowododawanym art. 14b § 5d Ordynacji podatkowej, że organ interpretacyjny może, dla celów stosowania omawianej regulacji, łączyć elementy stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego) zawarte w więcej niż jednym wniosku złożonym przez wnioskodawcę lub wnioskodawców mogących uczestniczyć w tej samej czynności. Organ interpretacyjny będzie mógł zastosować art. 14b § 5b wobec kilku wniosków o wydanie interpretacji indywidualnej, jeżeli wobec elementów stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego) wynikających z tych wniosków zaistnieje uzasadnione przypuszczenie spełnienia przesłanki z art. 119a O.p., środków ograniczających umowne korzyści lub art. 5 ust. 4 i 5 ustawy o podatku od towarów i usług. Stwierdzono, że opisywana zmiana ma charakter jedynie redakcyjny i uwypuklający prewencyjny charakter tej regulacji, bowiem na podstawie dotychczasowej treści art. 14b § 5b O.p. orzecznictwo sądów administracyjnych interpretowało omawianą normę zgodnie z jej ratio legis (por. str. 34 uzasadnienia do wskazanego projektu). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podzielić należy to stwierdzenie, gdyż w dotychczasowym orzecznictwie wyrażono już takie poglądy (por. np. wyroki NSA z 8 października 2018 r., II FSK 1033/18 oraz 19 lutego 2020 r., II FSK 3544/18). Zgodzić się wobec tego należy ze stwierdzeniami zawartymi w uzasadnieniu omawianej noweli Ordynacji podatkowej, że "termin «uzasadnione przypuszczenie» nie został zdefiniowany w Ordynacji podatkowej, co pozwala organowi podatkowemu na swobodę w zakresie wywiedzenia spełnienia tej przesłanki i korzystania z faktów i informacji znanych mu z urzędu. Wystąpienie uzasadnionego przypuszczenia może być zatem wywiedzione także z okoliczności złożenia przez wnioskodawcę lub inne powiązane podmioty innych wniosków o wydanie interpretacji indywidualnej, które będą uzupełniać przedstawiony stan faktyczny (zdarzenie przyszłe)". Oparte jest bowiem ono o dotychczasową wykładnię analizowanej regulacji wynikającego z judykatury sądów administracyjnych. Ponadto trafnie w uzasadnieniu projektu wskazana, że z uwagi na fakt, że organ interpretacyjny nie jest uprawniony do wydania decyzji z zastosowaniem art. 119a O.p. oraz nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania dowodowego, nie jest zasadne, aby oceniał on również przesłanki zawarte w art. 119b § 1 tej ustawy. W szczególności, organ interpretacyjny nie powinien oceniać wysokości potencjalnej korzyści podatkowej lub być związany wskazaną przez wnioskodawcę wysokością korzyści podatkowej albo informacją, że wnioskodawca otrzymał lub otrzyma opinię zabezpieczającą. Z tego względu, odmowa wydania interpretacji indywidualnej nastąpi w przypadku powzięcia uzasadnionego przypuszczenia, że elementy stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego spełniają definicję unikania opodatkowania w rozumieniu art. 119a § 1 O.p., mogą być przedmiotem decyzji wydanej z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści lub stanowić nadużycie prawa w rozumieniu art. 5 ust. 4 i 5 ustawy o podatku od towarów i usług. W związku z tym nie można zgodzić się z argumentacją Sądu pierwszej instancji, że fakty znane organowi interpretacyjnemu z urzędu nie mogą stanowić przesłanki uzupełnienia stanu faktycznego konkretnej sprawy interpretacyjnej. Do stwierdzenia, że w sprawie może być wydana decyzja na podstawie art. 119a O.p, nie jest konieczne udowodnienie łącznego wystąpienia wszystkich przesłanek warunkujących zastosowanie klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania. Wystarczającą podstawą do takiej konkluzji jest wskazanie elementów, które mogą potencjalnie wskazywać na sztuczny charakter czynności oraz zidentyfikowanie możliwej korzyści podatkowej (która w przedstawionych okolicznościach może być niezgodna z przedmiotem i celem przepisu ustawy podatkowej). O uzasadnionym przypuszczeniu może przesądzić także fakt, że analiza treści innych powiązanych wniosków wskazuje, że ww. przesłanki mogą wystąpić (defragmentacja schematu optymalizacyjnego). Z brzmienia art. 14b § 5b O.p. nie wynika także, że organ uprawniony do wydania interpretacji ma powziąć uzasadnione przypuszczenie wydania decyzji z zastosowaniem art. 119a tej ustawy wyłącznie w oparciu o okoliczności przedstawione w jednym konkretnym wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej. Jeżeli zatem organowi interpretującemu z urzędu wiadomo, że wnioskodawca wnosi o wydanie kilku interpretacji, dotyczących w istocie zespołu powiązanych czynności, to na tej podstawie może powziąć wątpliwość co do dopuszczalności wydania interpretacji co do stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego) będącego jedną z powiązanych czynności (por. wyroki NSA z: 2 grudnia 2020 r., II FSK 2955/18; 20 października 2020 r., II FSK 2924/18; 19 lutego 2020 r., II FSK 2922/18; 6 grudnia 2019 r., II FSK 1470/18; 12 października 2018 r., II FSK 83/18; 8 października 2018 r., II FSK 1033/18). 6.3. Zarzut w powyższym zakresie jakkolwiek należy uznać za uzasadniony to jednak w kontekście powoływanej wadliwości uzasadnienia zaskarżonego wyroku wypada zauważyć, że zgodnie z art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli nie ma usprawiedliwionych podstaw albo jeżeli zaskarżone orzeczenie, mimo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. Z przytoczonego przepisu wynika, że naruszenie przepisu prawa nie prowadzi do uwzględnienia skargi kasacyjnej, jeżeli nie miało ono wpływu na trafność i zasadność rozstrzygnięcia. Dlatego też błędne uzasadnienie prawidłowego rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji nie powoduje uwzględnienia skargi (por. T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewska, Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego. Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze. Tom I, wydanie 4, s. 816). U podstaw powyższej regulacji znalazł się wzgląd na zasady ekonomiki procesowej, z którymi sprzeczne byłoby uwzględnienie skargi kasacyjnej tylko dlatego, że trafne rozstrzygnięcie ma niewłaściwe uzasadnienie. Gdyby bowiem doszło do uchylenia takiego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, rola sądu, który wydał zaskarżony wyrok, ograniczałaby się do poprawienia uzasadnienia (por. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2006 r., sygn. akt I FSK 750/05, ONSA i WSA 2006, Nr 5, poz. 126, także wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 czerwca 1998 r. sygn. akt II UKN 77/98, OSNAPiUS 1999, Nr 11, poz. 378 oraz wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2004 r. sygn. akt FSK 207/04, POP 2005, Nr 3, poz. 73). W świetle art. 184 in fine p.p.s.a. sama wadliwość uzasadnienia lub jego części zaskarżonego wyroku, przy jednoczesnej zgodności z prawem jego rozstrzygnięcia (o ile oczywiście wadliwość uzasadnienia nie jest tego rodzaju, że uniemożliwia dokonanie oceny w tym zakresie), nie prowadzi do uwzględnienia skargi kasacyjnej, ale za to w takim przypadku skutkuje dokonaniem stosownej korekty błędnego uzasadnienia sądu pierwszej instancji przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu jego wyroku oddalającego skargę kasacyjną. Jednocześnie uznanie przez Naczelny Sąd Administracyjny podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu za usprawiedliwiony oznacza, że w pozostałym zakresie aktualna pozostaje ocena prawna zawarta w zaskarżonym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie też pod uwagę ocenę prawną dokonaną w niniejszym wyroku. 7. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną uznając, że zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu mimo częściowo błędnego uzasadnienia, ponieważ nie ulega wątpliwości, że po usunięciu błędów zawartych w uzasadnieniu, sentencja nie uległaby zmianie.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło