I OSK 4400/18
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2020-04-29
Skład orzekający: Maciej Dybowski, Rafał Stasikowski, Jolanta Górska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B, orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu karnego, skutkuje administracyjną odmową zwrotu prawa jazdy kategorii C, mimo że zakaz nie obejmował tej kategorii?Ratio decidendi
Zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B, orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu karnego, wywołuje administracyjnoprawne skutki w postaci odmowy zwrotu prawa jazdy kategorii C, zgodnie z art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami. Ustawodawca celowo rozszerzył skutki zakazu karnego na inne kategorie uprawnień, aby zapewnić bezpieczeństwo w ruchu drogowym, co nie stanowi podwójnej karalności, a jedynie zastosowanie sankcji administracyjnej.Stan faktyczny
Starosta odmówił zwrotu zatrzymanego prawa jazdy kategorii C W. L., powołując się na zakaz prowadzenia pojazdów kategorii B orzeczony wyrokiem sądu karnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę W. L., uznając, że przepisy ustawy o kierujących pojazdami w nowym brzmieniu mają zastosowanie. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 29 kwietnia 2020 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maciej Dybowski Sędziowie: sędzia NSA Rafał Stasikowski (spr.) sędzia del. WSA Jolanta Górska po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2020 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej W. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 lipca 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 384/18 w sprawie ze skargi W. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia [..] lutego 2018 r. nr [..] w przedmiocie odmowy zwrotu zatrzymanego prawa jazdy oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 4 lipca 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 384/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę W. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N.z dnia [..] lutego 2018 r. w przedmiocie odmowy zwrotu zatrzymanego prawa jazdy.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Starosta N. decyzją z dnia [..] stycznia 2018 r., znak: [..] orzekł o odmowie zwrotu W. L. zatrzymanego prawa jazdy kategorii C. W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji stwierdził, że zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami prawo jazdy nie może być wydane osobie ubiegającej się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy m.in.: kategorii C w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii B, a co miało miejsce w odniesieniu do skarżącego na podstawie prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w N., Wydział II Karny z dnia [..] września 2017 r., sygn. akt [..].
Po rozpatrzeniu odwołania W. L. od tej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. decyzją z [..] lutego 2018 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Zdaniem Kolegium, organ prowadzący postępowanie w I instancji prawidło uznał, że w sprawie zachodzą przesłanki do wydania decyzji o odmowie zwrotu skarżącemu prawa jazdy kategorii C. W dniu 10 marca 2017 r. wpłynęło do organu pismo z Prokuratury Rejonowej w N. informujące o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy kat. A, B i C. Kolejno w aktach sprawy zgromadzono prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w N., Wydział II Karny z dnia [..] września 2017 r., sygn. akt [..]. W pkt 2. wyroku na skarżącego nałożono środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych określonego rodzaju, tj. kat. A i B z wyłączeniem spod tego zakazu kat. C na okres 3 lat, zaliczając skarżącemu na mocy art. 63 § 4 k.k. na jego poczet okres zatrzymania prawa jazdy od dnia 13 lutego 2017 r. do dnia 5 września 2017 r. W konsekwencji powyższego wyroku organ l instancji wydał: zawiadomienie o wykonaniu środka karnego, decyzję o cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami kat. A i B; decyzję o skierowaniu na badania psychologiczne w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami; decyzję o skierowaniu na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami i decyzję o skierowaniu na kurs reedukacyjny. Skarżący w wykonaniu powyższych decyzji przedłożył zaświadczenie o ukończeniu kursu reedukacyjnego; orzeczenie psychologiczne oraz orzeczenie lekarskie. Skarżący wnioskiem z dnia 4 grudnia 2017 r. zwrócił się do organu prowadzącego postępowanie z wnioskiem o zwrot prawa jazdy kat. C. Organ poinformował skarżącego o obowiązku zgłoszenia takiego żądania na druku wniosku. Wniosek ten wpłynął w dniu 19 grudnia 2017 r. Zawiadomieniem z dnia 22 grudnia 2017 r. organ l instancji poinformował skarżącego o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji o odmowie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy kat. C. Skarżący w dniu 27 grudnia 2017 r. złożył do organu prowadzącego postępowania kolejne orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.
Kolegium podniosło, że zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami prawo jazdy nie może być wydane osobie w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Ponadto, zgodnie z art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy, powyższą regulację stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. W przedmiotowej sprawie skarżący posiada uprawnienie do kierowania pojazdami kategorii A, B i C, a z treści ww. wyroku Sądu Rejonowego w N.wynika, że na skarżącego nałożono środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych określonego rodzaju tj. kat. A i B z wyłączeniem kat. C na okres 3 lat, zaliczając skarżącemu na mocy art. 63 § 4 k.k. na jego poczet okres zatrzymania prawa jazdy od dnia 13 lutego 2017 r. do dnia 5 września 2017 r. Zatem powołany powyżej przepis ma zastosowanie w sprawie. Kolegium wyjaśniło, że konstrukcja przepisu art. 12 ust. 1 pkt 2 z zw. ust. 2 pkt 2 ustawy nakłada na organ administracji obowiązek wydania decyzji o odmowie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy, nie dając możliwości żadnego, alternatywnego rozstrzygnięcia. Orzeczony na podstawie norm prawa penalnego zakaz wywołuje na gruncie systemu prawa także skutki administracyjnoprawne - w odniesieniu do zakazu prowadzenia pojazdów kategorii B ustawodawca, na mocy przywołanych przepisów, rozciągnął skutki orzeczenia karnego także na uprawnienia do prowadzenia pojazdów kategorii C, przy czym skutki te dotyczą zarówno ubiegającego o prawo jazdy określonej kategorii, jak i dysponującego już takim prawem jazdy.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na tę decyzję wniósł W. L.
Rozpoznając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził, że art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji został nadany ustawą z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz. U. 2014 r. poz. 970) obowiązującą od dnia 25 października 2014 r. Wcześniej, tj. przed nowelizacją, regulacja art. 12 ust. 2 ustawy stanowiła jedynie, że przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy, nie określając wprost, że należy go stosować także względem osoby ubiegającej się o jego zwrot. Przepis art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami w znowelizowanym brzmieniu znajduje zastosowanie jedynie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy, co wynika wprost z brzmienia art. 3 ustawy nowelizującej ustawę o kierujących pojazdami. Ponadto art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami w nowym brzmieniu wszedł w życie w dniu 25 października 2014 r. (art. 15 pkt 1 ustawy nowelizacyjnej).
Zdaniem Sądu, biorąc pod uwagę, że przepisy znowelizowanej ustawy o kierujących pojazdami mają zastosowanie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy nowelizującej, tj. po dniu 25 października 2014 r., nie ulega wątpliwości, że w stosunku do skarżącego przepisy te znajdowały zastosowanie. Wobec skarżącego orzeczono bowiem zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kat. A i B z wyłączeniem spod tego zakazu kat. C na okres 3 lat, zaliczając skarżącemu na mocy art. 63 § 4 k.k. na jego poczet okres zatrzymania prawa jazdy od dnia 13 lutego 2017 r. do dnia 5 września 2017 r. prowadzenia pojazdów mechanicznych prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w N., Wydział II Karny z dnia [..] września 2017 r., sygn. akt [.]..
W konsekwencji w niniejszej sprawie zastosowanie miały przepisy art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą.
W ocenie Sądu, orzekające organy dokonały prawidłowej wykładni powyższych przepisów ustawy o kierujących pojazdami. W żaden sposób nie można im zarzucić również ich błędnego zastosowania. Wniosek skarżącego o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kategorii C nie mógł być tym samym przez organy pozytywnie załatwiony.
Sąd wskazał, że ustawa o kierujących pojazdami rozróżnia osoby ubiegające się o wydanie prawa jazdy (nie posiadające uprawnień do kierowania pojazdami), od osób, które takie uprawnienia do kierowania pojazdami posiadają i które wnoszą jedynie o zwrot dokumentu prawa jazdy. W art. 12 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami ustawodawca wskazał okoliczności, których wystąpienie uniemożliwia wydanie prawa jazdy. Jedną z nich stanowi wskazany w pkt. 2. tego przepisu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu, w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Z kolei art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami stanowi, że okoliczność wyłączająca możliwość wydania prawa jazdy określona w pkt 2 art. 12 ust. 1 odnosi się także do innych kategorii uprawnień w zakresie prawa jazdy niż objętych orzeczonym zakazem. W aktualnym stanie prawnym, skutek zdarzenia prawnego, jakim jest skazanie prawomocnym wyrokiem zakazującym prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie danej kategorii został rozciągnięty na inne uprawnienia do prowadzania pojazdów zarówno względem osób ubiegających się o prawo jazdy innej kategorii, jak i dysponującym już prawem jazdy. Zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B musi zatem skutkować odmową wydania prawa jazdy w pozostałych kategoriach wymienionych w ww. ustawie.
Zdaniem Sądu, odebranie skarżącemu prawomocnym wyrokiem karnym tylko części posiadanych uprawnień nie oznacza, że w trakcie obowiązywania tego zakazu może on żądać zwrotu dokumentu potwierdzającego uprawnienia do kierowania pojazdami co do pozostałych kategorii. Wyraźnie zakazał tego ustawodawca w art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, przy czym adresatem tego przepisu jest organ administracyjny, a nie sąd karny. Rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa jazdy w sytuacji objętej przepisem art. 12 ust. 2 wyżej wymienionej ustawy nie jest objęte uznaniem administracyjnym (nie zależy od uznania rozstrzygającego organu i rozważenia przez niego różnych okoliczności życiowych wskazanych przez skarżącego, np. okresu posiadania prawa jazdy, wykonywania działalności gospodarczej, itp.), lecz obliguje organ do zastosowania wynikających z niego sankcji w przypadku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych dla których wymagane jest prawo jazdy kategorii B.
W ocenie Sądu, podniesione w skardze zarzuty okazały się więc bezzasadne. Skutkiem orzeczonego środka karnego przez sąd karny są obowiązujące wobec skarżącego zakazy wynikające z przepisów ustawy o kierujących pojazdami. Nie można się więc zgodzić z twierdzeniem, że organy dokonywały modyfikacji orzeczonego środka karnego. Z wyroku karnego wynika bezpośredni zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B oraz pośrednio, na podstawie ww. przepisów ustawy o kierujących pojazdami, zakaz prowadzenia pojazdów kategorii C. Skoro ustawodawca rozciągnął skutki orzeczenia karnego w zakresie prawa jazdy kategorii B także na inne uprawnienia do prowadzenia pojazdów, to organy administracji publicznej nie mogły przychylić się do wniosku skarżącego i wydać mu dokumentu prawa jazdy kategorii C.
W ocenie Sądu, za całkowicie nieuzasadniony należało ocenić także zarzut naruszenia art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami poprzez jego niezastosowanie. Skoro odrębną decyzją, jak wynika z akt administracyjnych i z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierującymi pojazdami cofnięto uprawnienia skarżącemu do kierowania pojazdami w zakresie kategorii A i B wobec orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów tych kategorii, to Sąd w tej sprawie nie może oceniać legalności odrębnej decyzji wydanej na podstawie wskazanego przepisu ww. ustawy.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł W. L., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie prawa materialnego, tj.:
a) przepisów art. 42 § 2 kodeksu karnego, art. 12 ust. 1 pkt 2 i art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami ( u.k.p) w zw. z art. 182 § 2 kodeksu karnego poprzez błędne przyjęcie, iż pomimo orzeczenia przez Sąd powszechny wobec skarżącego środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych określonego rodzaju – tj. kat. A i B z wyłączeniem spod tego zakazu kat. C, na podstawie przepisu art. 12 ust. 2 pkt 2 u.k.p. orzeczony zakaz może być modyfikowany i rozszerzony także na pojazdy, do kierowania którymi wymagane jest prawo jazdy kat. C,
b) naruszenie art. 103 ust. 1 pkt 4 u.k.p. poprzez jego niezastosowanie i jednoczesne rozszerzenie określonego przez Sąd zakazu poprzez faktyczne cofniecie uprawnień do kierowania pojazdami kat. C
c) naruszenie art. 12 ust. 2 pkt 2 u.k.p. w zw. z art. 8 ust.1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie, w jakim pozbawia skarżącego prawa do odzyskania zatrzymanego uprawnienia (uzyskania dokumentu potwierdzającego posiadanie określonych uprawnień) w sytuacji w jakiej nie został on tych uprawnień pozbawiony,
d) naruszenie art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez naruszenie zasady legalizmu i wydanie na podstawie przepisu art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. decyzji rozszerzającej skutki orzeczenia sądu karnego z naruszeniem art. 42 k.k. norm prawa karnego wynikających z Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez zastosowanie normy administracyjnej w sprawie do której zastosowanie maja normy prawa karnego i w konsekwencji doprowadzenie do podwójnej karalności za ten sam czyn,
e) naruszenie art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez naruszenie zasady zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa tj. art. 2 Konstytucji, w tym do racjonalności legislacyjnej ustawodawcy w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez odmowę wydania prawa jazdy kat. C na podstawie art. 12 ust.1 pkt 2 u.k.p. pomimo orzeczenia przez Sąd powszechny wobec skarżącego środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych określonego rodzaju – tj. kat. A i B z wyłączeniem spod tego zakazu kat. C
f) naruszenie art. 177 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez naruszenie zasady sądowego sprawowania wymiaru sprawiedliwości poprzez odmowę wydania prawa jazdy kat. C na podstawie art. 12 ust.1 pkt 2 u.k.p. i faktyczne rozszerzenie penalizacji czynu popełnionego przez W. L. bez podstaw prawnych.
g) naruszenie art. 31 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez ograniczenie prawa skarżącego do prowadzenia pojazdów kat. C bez podstawy i bez takiej konieczności.
Wniesiono o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie o uchylenie wyroku i rozpoznanie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W piśmie z dnia 16 października 2018 r. skarżący zrzekł się przeprowadzenia rozprawy w niniejszej sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.
Zarzuty skargi kasacyjnej są nieuzasadnione.
Fakt skazania osoby posiadającej uprawnienia do kierowania pojazdami i orzeczenie wobec niej środka karnego może wywoływać różne i niezależne od siebie skutki prawne na gruncie innych niż prawo karne gałęzi prawa.
Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami ( dalej u.k.p.) prawo jazdy nie może zostać wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Ponadto, zgodnie z art. 12 ust. 2 pkt 2 u.k.p., znajdującym zastosowanie w niniejszej sprawie, powyższą regulację stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B.
Wolą ustawodawcy było zatem wywołanie dodatkowej, niezależnej od sankcji karnej, sankcji administracyjnej poprzez uniemożliwienie osobie z orzeczonym zakazem prowadzenia pojazdów podstawowych kategorii odzyskania dokumentu umożliwiającego kierowanie pojazdami innych kategorii i to nawet wówczas, gdy sąd karny nie pozbawił skazanego uprawnień do kierowania pojazdami wszystkich kategorii. Zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B pozbawia wszelkich kategorii praw jazdy wymienionych w ustawie.
Za taką interpretacją art. 12 ust. 2 pkt 2 u.p.k. przemawia w pierwszym rzędzie wykładnia językowa, która ma pierwszeństwo przed innymi metodami interpretowania przepisów prawa, gdyż normę zachowania wyprowadza się już z treści samego przepisu. Przemawia za nią także wykładnia celowościowa. Ratio legis zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych stanowi wykluczenie z ruchu drogowego kierowców, którzy wykazali, że zagrażają bezpieczeństwu w komunikacji. Trudno bowiem przyjąć, że racjonalny ustawodawca pozbawiając prawa do kierowania pojazdami osobowymi kategorii B zezwoliłby np. na prowadzenie pojazdów ciężarowych, czy ciężarowych z przyczepą (kategorii C, C+E). Za taką wykładnią, jak i zastosowaniem w sprawie wymienionych przepisów, przemawia nie tylko rygoryzm zasad ruchu drogowego, które służą zapewnieniu bezpieczeństwa wszystkim uczestnikom ruchu drogowego i ochronie w szczególności wartości nadrzędnych, takich jak życie i zdrowie ludzkie, ale również art. 31 ust. 3 Konstytucji RP dopuszczający ustanowienie w ustawie ograniczeń w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw w sytuacji, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej albo wolności i praw innych osób, przy czym ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Prezentowane stanowisko odpowiada poglądom prawnym prezentowanym już przez Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyrokach: z dnia 7 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 2412/16; z dnia 23 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 2109/16; z 15 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 2514/14; z dnia 29 października 2015 r., sygn. akt I OSK 382/14; z dnia 3 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 603/14; z dnia 9 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 678/14 i z dnia 18 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 888/14.
Poza sporem pozostaje okoliczność, że prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w N., Wydział II Karny z dnia [..] września 2017 r., sygn. akt [..] wobec skarżącego orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kat. A i B z wyłączeniem spod tego zakazu kat. C na okres 3 lat.
Nałożony na skarżącego środek karny wywołuje konsekwencje administracyjnoprawne, o których mowa w ustawie o kierujących pojazdami. Decyzja organów administracji konkretyzuje obowiązujące wobec skarżącego zakazy wynikające z przepisów ustawy o kierujących pojazdami, które to dolegliwości są skutkiem orzeczonego środka karnego przez sąd karny. Na gruncie ustawy o kierujących pojazdami prawomocne orzeczenie sądu karnego wywołało ten skutek, że skarżącemu nie można wydać nie tylko prawa jazdy kategorii B, a także tej kategorii, o którą się ubiegał, czyli kategorii C. Skoro ustawodawca rozciągnął skutki orzeczenia karnego w zakresie prawa jazdy kategorii B także na inne uprawnienia do prowadzenia pojazdów, to organy administracji publicznej nie mogły przychylić się do wniosku skarżącego i zwrócić mu dokumentu prawa jazdy kategorii C. Nie można zatem zgodzić się ze skarżącym, że zaprezentowana przez organy i Sąd I instancji interpretacja przepisu art. 12 ust. 2 pkt 2 u.k.p. rozszerza zakres środka karnego. Wydając decyzje o odmowie zwrotu prawa jazdy organy skonkretyzowały jedynie obowiązywanie zakazu wynikającego z ustawy o kierujących pojazdami, a nie zmieniały i nie rozszerzały środka karnego orzeczonego przez sąd. Organ administracji działający na podstawie tego przepisu nie ingeruje w prawomocny wyrok sądu karnego. To właśnie prawomocny wyrok sądu karnego orzekający zakaz prowadzenia pojazdów leży u podstaw możliwości zastosowania art. 12 ust. 2 u.k.p. Adresatem tego przepisu jest organ administracji publicznej, a sfera jego stosowania nie dotyczy sprawy sankcji karnej, o której rozstrzygał sąd karny, lecz odrębnej, choć powiązanej funkcjonalnie, sprawy rozstrzygnięcia w sferze prawa administracyjnego o uprawnieniach do prowadzenia pojazdów, tj. zastosowania sankcji administracyjnej. Sposób orzekania sądu karnego w sprawie zakazu prowadzenia pojazdów jest determinowany specyfiką sankcji karnej, ściśle powiązanej z zachowaniem sprawczym.
Jak stwierdził Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 11 października 2016 r., sygn. akt K 24/15 orzeczenie środka karnego w postępowaniu karnym w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych określonych kategorii nie stoi na przeszkodzie możliwości stosowania wobec tej samej osoby za ten sam czyn dodatkowych sankcji administracyjnych. Zakaz wydania prawa jazdy określonej kategorii (innej niż określonej w wyroku karnym) nie jest kolejną karą za to samo przewinienie i nie zapada w ramach tej samej sprawy.
Niedopuszczalnym jest przyjęcie, że poprzez wykonanie swoich obowiązków organ administracji zmienił treść wyroku Sądu Rejonowego w N. Z wyroku sądu karnego wynika wprawdzie dla skarżącego bezpośredni zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii A i B, jednakże ustawodawca rozciągnął skutki orzeczenia karnego w zakresie prawa jazdy kategorii B także na inne uprawnienia do prowadzenia pojazdów, przy czym skutki te dotyczą zarówno ubiegającego o prawo jazdy określonej kategorii, jak i dysponującego już prawem jazdy.
Zarzut naruszenia art. 103 ust. 1 pkt 4 u.k.p. jest całkowicie nieusprawiedliwiony. Przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego w tej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia [..] lutego 2018 r. w przedmiocie odmowy zwrotu zatrzymanego prawa jazdy, nie zaś wydawana w odrębnym postępowaniu na podstawie cytowanego przepisu decyzja starosty o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami.
Z tych względów nie zasługuje na uwzględnienie żaden z podniesionych zarzutów naruszenia prawa materialnego, ani zarzut naruszenia przepisów Konstytucji.
Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło