I OZ 418/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Przybysz po rozpoznaniu w dniu 21 września 2022 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 1229/18 o odrzuceniu skargi kasacyjnej H. M. od wyroku z dnia 10 stycznia 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1229/18 w sprawie ze skargi H. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2018 r. nr KO A 1248/Pd/18 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenie nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenie. Uzasadnienie: Postanowieniem z 20 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 1229/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w sprawie ze skargi H. M., w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzania nieważności decyzji, odrzucił skargę kasacyjną. Na niniejsze postanowienie zażalenie złożyła skarżąca, działając przez pełnomocnika z urzędu - adwokata, zaskarżając ww. postanowienie w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 49 § p.p.s.a. i art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a. poprzez bezzasadne odrzucenie skargi z powodu niepodania przez Skarżącą nr PESEL, w sytuacji gdy skarga kasacyjna nie była pierwszym pismem w sprawie sądowoadministracyjnej, a w aktach innych spraw zarejestrowanych w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie z udziałem Skarżącej znajduje się jej numer PESEL, a zatem było możliwe nadanie biegu skardze. W oparciu o powyższy zarzut, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 176 p.p.s.a., skarga kasacyjna powinna zawierać: 1) oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części; 2) przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie; 3) wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany (§ 1); poza wymaganiami, o których mowa w § 1, skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma strony oraz zawierać wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy (§ 2). Tak więc skarga kasacyjna, jak każde pismo procesowe strony, powinna zawierać elementy wskazane w art. 46 i art. 47 p.p.s.a. W dniu 31 maja 2019 r. weszła w życie ustawa z dnia 12 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 934), którą dodano pkt 1 lit. b do art. 46 § 2 p.p.s.a. W myśl art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. pismo procesowe strony, oprócz wymogów określonych w art. 46 § 1 p.p.s.a., powinno zawierać - gdy jest pierwszym pismem w sprawie - także numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że z uzasadnienia projektu ustawy z 12 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz niektórych innych ustaw (druk Sejmu VIII kadencji nr 3260) wynika, że obowiązek podania numeru PESEL strony postępowania wnoszącej pismo procesowe do sądu jest związany z wprowadzeniem do postępowania przed sądami administracyjnymi możliwości doręczania pism i orzeczeń w formie dokumentu elektronicznego zawierającego dane z systemu teleinformatycznego sądu i konieczną w takim przypadku jednoznaczną identyfikacją strony postępowania. Z kolei art. 74a p.p.s.a. stanowi, że doręczanie pism przez sąd za pomocą środków komunikacji elektronicznej jest zależne od woli strony. Korzystanie albo niekorzystanie ze środków komunikacji elektronicznej w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest zatem możliwe w toku całego postępowania. Uzasadnia to stwierdzenie, że obowiązek podania numeru PESEL w pierwszym piśmie procesowym ma wymiar ogólny, a nie tylko taki, że numer ten jest konieczny do nadania biegu pismu procesowemu, w którym powinien być zamieszczony. W związku z tym, że na każdym etapie postępowania może powstać obowiązek sądu doręczania pism i orzeczeń w formie dokumentu elektronicznego zawierającego dane z systemu teleinformatycznego sądu, zrozumiałe jest, że ustawodawca uznał, że strona postępowania powinna ten numer podać w pierwszym piśmie procesowym, niezależnie od tego, czy już zdecydowała się na doręczanie pism i orzeczeń w formie dokumentu elektronicznego. Powyższe oznacza, że brak numeru PESEL w skardze do sądu administracyjnego i nadanie biegu skardze nie stoi na przeszkodzie wezwaniu do podania numeru PESEL w skardze kasacyjnej. Ponadto zaznaczyć należy, że także po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie, a więc już po zwrocie akt administracyjnych organowi, może powstać obowiązek doręczania pism i orzeczeń w formie dokumentu elektronicznego zawierającego dane z systemu teleinformatycznego sądu. Okoliczność ewentualnego znajdowania się numeru PESEL w aktach administracyjnych nie ma zatem przesądzającego znaczenia, gdyż - jak już wskazano - wszystkie dane powinny znajdować się w aktach sądowych. Należy w tym miejscu podkreślić, że numer PESEL winien znajdować się w aktach sądowych konkretnej sprawy, a nie w aktach sądowych jakiejkolwiek sprawy prowadzonej z udziałem strony. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone m.in. w postanowieniach tego Sądu z 25 października 2019 r., I OZ 1017/19; z 5 grudnia 2019 r., I OZ 1211/19 i I OZ 1218/19; z 30 stycznia 2020 r., II FZ 18/20; z 13 października 2020 r., II OZ 745/20 i II OZ 774/20; z 16 marca 2021 r., III OZ 157/21, z 16 kwietnia 2021 r., II OZ 224/21 oraz z 14 czerwca 2022 r., I OZ 207/22). Zgodnie z tym stanowiskiem, brak podania w piśmie wszczynającym postępowanie sądowoadministracyjne numeru PESEL strony będącej osobą fizyczną stanowi brak formalny takiego pisma, zgodnie z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela natomiast przeciwnego poglądu wyrażonego w postanowieniach z 27 listopada 2019 r., I GZ 366/19; z 4 grudnia 2019 r., I OZ 1204/19; z 19 grudnia 2019 r., II OZ 1154/19; z 12 lutego 2020 r., I FZ 19/20 oraz z 19 maja 2020 r., II GZ 135/20, który nie znajduje oparcia w jednoznacznie sformułowanych przepisach obowiązującego prawa. Jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania chyba, że ustawa stanowi inaczej (art. 49 § 1 p.p.s.a.). Wojewódzki sąd administracyjny odrzuci natomiast na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie (art. 178 p.p.s.a.). Poczynając od 31 maja 2019 r. w ustawie p.p.s.a. obowiązuje stronę obowiązek wskazania numeru PESEL przy pierwszym piśmie procesowym. W sprawie niniejszej pierwszym pismem strony wywołującym skutki procesowe złożonym po 31 maja 2019 r. jest skarga kasacyjna. W rozpoznawanej sprawie skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika z urzędu, wniosła skargę kasacyjną, w której nie wskazała swojego numeru PESEL. W tej sytuacji skarżąca, działająca przez pełnomocnika z urzędu, została wezwana do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Wezwania do uzupełnienia braków formalnych zostały doręczone 24 lipca 2019 r., a zatem termin na dokonanie tych czynności upływał 31 lipca 2019 r. W wyznaczonym terminie pełnomocnik z urzędu złożyła wniosek o zwolnienie z obowiązku wskazania nr PESEL skarżącej, ze względu na fakt, że skarżąca nie chce jej go podać. Stanowisko to potwierdza pismo skarżącej z 26 października 2019, gdzie sama skarżąca kwestionuje zasadność żądania przez pełnomocnik jej nr PESEL, ze względu na ochronę danych prawnie chronionych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji zasadnie żądał podania nr PESEL, bowiem nie znajdował się on w aktach niniejszej sprawy. Nie można uznać za zasadny argumentu skarżącej, że numer ten można znaleźć w aktach innych spraw prowadzonych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Skoro skarga kasacyjna nie spełnia wszystkich wymogów formalnych ustanowionych w art. 46 p.p.s.a., to Wojewódzki Sąd Administracyjny zasadnie odrzucił skargę kasacyjną działając na podstawie art. 178 p.p.s.a. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.