II OSK 1230/19
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2020-04-28
Skład orzekający: Sędzia NSA Paweł Miładowski, Sędzia NSA Robert Sawuła, Sędzia del. WSA Tomasz Świstak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w postępowaniu naprawczym prowadzonym w trybie art. 50-51 Prawa budowlanego istnieje możliwość wystąpienia o zgodę na odstępstwo od przepisów technicznych (art. 9 Prawa budowlanego), a jeśli tak, to czy w niniejszej sprawie zaistniała przesłanka "szczególnie uzasadnionego przypadku"?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że choć teoretycznie możliwe jest zastosowanie instytucji zgody na odstępstwo od przepisów technicznych w postępowaniu naprawczym, to w niniejszej sprawie nie wykazano zaistnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku". Wykonanie otworów okiennych i drzwiowych w ścianie budynku w odległości mniejszej niż 4 m od granicy działki sąsiedniej, wbrew zatwierdzonemu projektowi budowlanemu przewidującemu zamurowanie tych otworów luksferami, nie stanowiło podstawy do udzielenia odstępstwa, zwłaszcza że mogło stwarzać zagrożenie dla bezpieczeństwa.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej Spółce A. doprowadzenie do stanu poprzedniego ściany północno-zachodniej budynku mieszkalnego poprzez zamurowanie istniejących w niej otworów okiennych i drzwiowych. Organy uznały, że wykonanie tych otworów stanowiło samowolę budowlaną, naruszało przepisy dotyczące odległości od granicy działki oraz przepisy przeciwpożarowe, a jedynym sposobem doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem było ich zamurowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę Spółki, podzielając stanowisko organów. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Spółki.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 28 kwietnia 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Robert Sawuła Sędzia del. WSA Tomasz Świstak po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. M. i A. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Gd 449/18 w sprawie ze skargi W. M. i A. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] maja 2018 r., nr [...] w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 13 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Gd 449/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę skarżących na zaskarżoną decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zwanego dalej "WINB", [...] w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych. Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco.
W administracyjnym toku instancji (w wyniku wydania przez WINB decyzji kasatoryjnej z dnia [...] sierpnia 2017 r.) zapadła w dniu [...] lutego 2018 r. decyzja, którą Powiatowy Inspektora Nadzoru Budowlanego, zwany dalej "PINB", [...], na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, nakazał skarżącej Spółce doprowadzenie do stanu poprzedniego ściany północno-zachodniej budynku mieszkalnego usytuowanego w części na działce nr [...], przy ul. [...] w S., poprzez zamurowanie materiałem o klasie odporności ogniowej EI 30 wszystkich istniejących w tej ścianie otworów okiennych i drzwiowych, tj. dwóch otworów drzwiowych i jednego otworu okiennego na parterze praz dwóch otworów okiennych na pierwszym piętrze budynku.
W uzasadnieniu organ przedstawił dotychczasowy stan sprawy i stwierdził, że wykonanie otworów okiennych i drzwiowych w ścianie budynku w odległości 2,5 m od granicy z sąsiednią zabudowaną nieruchomością przy ul. [...] w S. stanowiło przebudowę i wymagało uzyskania pozwolenia na budowę, którego inwestor nie uzyskał. Uznał także, że takie wykonanie otworów narusza przepisy § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, a jedyną możliwością doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z przepisami jest wydanie nakazu ich zamurowania. Brak jest możliwości zalegalizowania aktualnie istniejącego stanu. Orzeczony obowiązek obciąża natomiast skarżącą Spółkę, która w czasie kontroli wskazana została jako inwestor robót. Odnosząc się do twierdzeń Spółki, że otwory okienne zostały wykonane na podstawie dokumentacji projektowej z roku 1961, organ stwierdził, że nie znajdują one uzasadnienia w materiale dowodowym. W jego ocenie legalny stan budynku określony został w dokumentacji projektowej zatwierdzonej decyzją z dnia 2 czerwca 2010 r. przewidującej wypełnienie luksferami otworów okiennych w ścianie północno-zachodniej. Budynek ten uzyskał pozwolenie na użytkowanie w 2011 r., zaś jak wskazała sama współwłaścicielka posesji, wypełnienie luksferami zostało usunięte rok po odbiorze budynku – czyli w 2012 r.
Odwołanie od ww. decyzji wnieśli skarżący.
Zaskarżoną decyzją [...] WINB utrzymał w mocy ww. decyzję PINB z 2018 r.
Organ odwoławczy ocenił, że zaistniały w niniejszej sprawie podstawy do przeprowadzenia postępowania naprawczego w trybie art. 50-51 Prawa budowlanego. W wyniku wykonanych robót doszło naruszenia § 12 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia, ponieważ otwory drzwiowe i okienne znajdują się w ścianie budynku znajdującej się 2,5 m od granicy działki sąsiedniej. Ponadto zebrany materiał dowodowy wskazuje, że istniejący budynek mieszkalny, przebudowany na podstawie pozwolenia na budowę z 1961 r., został rozebrany w 2000 r. W jego miejsce wybudowany został nowy budynek mieszkalny będący przedmiotem postępowania legalizacyjnego w trybie art. 48 Prawa budowlanego (postępowanie legalizacyjne zakończyło się zatwierdzeniem projektu budowlanego i udzieleniem skarżącym pozwolenia na wznowienie robót budowlanych polegających na budowie ww. budynku; zatwierdzony decyzją z [...] czerwca 2010 r. projekt przewidywał zamurowanie ww. otworów luksferami). W takiej sytuacji, zgodność wykonanych robót polegających na wykonaniu otworów drzwiowych i okiennych w ścianie tego budynku mieszkalnego od strony granicy, należy odnosić do decyzji z dnia [...] czerwca 2010 r.
Powyższą decyzję zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżący. W skardze sformułowano zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego, tj. art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a., art. 10 § 1 w zw. z art. 40 § 2 K.p.a. oraz art. 65 § 1 K.p.a., a także prawa materialnego – art. 9 ust. 3 Prawa budowlanego.
W odpowiedzi na skargę [...] WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. W ocenie organu, w okolicznościach tej sprawy nie mógł mieć zastosowania art. 9 Prawa budowlanego, stanowiący podstawę do wystąpienia do właściwego ministra o udzielenie zgody na odstępstwo od przepisów technicznych. Ponadto, organ zaznaczył, że inspektor powiatowy nie posiadał w aktach pełnomocnictwa udzielonego przez skarżącą Spółkę, w związku z czym zarówno zawiadomienie, jak i decyzję doręczono bezpośrednio stronie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 13 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Gd 449/18, oddalając skargę, wskazał na wynikające z akt sprawy okolicznościach faktyczne, z których wynika, że przeprowadzono roboty budowlane (przebudowę o jakiej mowa w art. 3 pkt 7a Prawa budowlanego) polegające na usunięciu luksferów ze wskazanych otworów i zastąpienia ich drzwiami i oknami. Taki stan faktyczny narusza § 12 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia. Organy obu instancji uznały tego rodzaju działania za samowolę budowlaną, a Sąd tą ocenę w pełni podzielił. W ocenie Sądu, wykonanie stolarki okiennej i drzwiowej w otworach umieszczonych w północno-zachodniej ścianie budynku, które dotychczas wypełnione były luksferami, zgodnie z zatwierdzonym w 2010 r. projektem budowlanym, wyczerpuje definicję przebudowy i wymagało uzyskania pozwolenia na budowę, którego skarżąca Spółka nie uzyskała. Powoływanie się w sprawie na pozwolenie na budowę z 1961 r. nie ma znaczenia, ponieważ budynek zrealizowany w oparciu o to pozwolenie został rozebrany. Aktualnie rozpatrywany budynek powstał w innych okolicznościach prawnych, tj. samowolnie. Samowola ta została zalegalizowana. Ww. decyzją z 2010 r. PINB zatwierdził projekt budowlany i udzielił zezwolenia na wznowienie robót budowlanych. To właśnie projekt zatwierdzony decyzją z 2010 r. określa legalny kształt zabudowy na przedmiotowej nieruchomości, który stanowił dla organów orzekających pożądany stan zgodności z prawem, będący celem działań naprawczych. W ramach tego legalnego stanu otwory w ścianie północno-zachodniej budynku miały być wypełnione luksferami. W tej sytuacji, skoro roboty budowlane, polegające na wypełnieniu otworów we wskazanej ścianie stolarką okienną i drzwiową, zostały wykonane bez wymaganego pozwolenia na budowę, to organ pierwszej instancji prawidłowo wdrożył procedurę "naprawczą", w oparciu art. 50-51 Prawa budowlanego, a organ odwoławczy ją kontynuował i zakończył.
Sąd wskazał, że wykonanie otworów okiennych i drzwiowych w ścianie budynku, która znajduje się bezpośrednio w granicy z sąsiednią działką budowlaną bądź w odległości mniejszej niż 4 m od tej granicy narusza przepisy zawarte w powołanym rozporządzeniu dotyczące odległości budynków (§ 12 ust. 1 i 2). Narusza również przepisy ww. rozporządzenia dotyczące bezpieczeństwa pożarowego, w tym § 232 ust. 6, który stanowi, że w ścianie oddzielenia przeciwpożarowego dopuszcza się wypełnienie otworów materiałem przepuszczającym światło, takim jak luksfery, cegła szklana lub inne przeszklenie, jeżeli powierzchnia wypełnionych otworów nie przekracza 10% powierzchni ściany, przy określonej klasie odporności ogniowej wypełnień.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 9 Prawa budowlanego Sąd uznał, że działania organów nadzoru w tym zakresie odpowiadały prawu. W doktrynie i orzecznictwie wyrażany jest pogląd, podzielany przez Sąd orzekający w niniejszej sprawie, że po stronie organu nadzoru budowlanego właściwego w sprawach legalizacji samowoli budowlanej nie istnieje kompetencja do wystąpienia z wnioskiem do ministra o udzielenie upoważnienia do wyrażenia zgody na odstępstwo. Kompetencji organu nie można domniemywać ani stosować w tym celu analogii (wyroki NSA: z 12 lutego 2010 r., II OSK 352/09; z 9 czerwca 2011 r., II OSK 990/10; z 26 lutego 2013 r., II OSK 2037/11; wyrok WSA w Gdańsku z 12 maja 2011 r., II SA/Gd 9/11; A. Ostrowska, glosa do wyroku NSA z 22 grudnia 2009 r., II OSK 1951/08, Sam. Teryt. 2010, nr 11, s. 79; A. Gliniecki, Prawo budowlane. Komentarz, LEX/el. 2016). W ocenie Sądu, organy zajęły prawidłowe stanowisko, według którego nie jest dopuszczalne w niniejszej sprawie wyrażenie zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych po wykonaniu robót budowlanych zrealizowanych w warunkach samowoli budowlanej. Co prawda, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyrażany jest pogląd, że odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych, o którym mowa w art. 9 ust. 1 Prawa budowlanego, może zostać udzielone także w stosunku do obiektów budowlanych już zrealizowanych, jeżeli pozwala ono na osiągnięcie celu tego postępowania, a więc doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem. Jednak w przedmiotowym postępowaniu udzielenie zgody na odstępstwo w ramach art. 9 Prawa budowlanego prowadziłoby do legalizacji robót budowlanych wykonanych niezgodnie z przepisami prawa, bowiem nie ma możliwości doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem ze względu na odległość spornej ściany od granicy z działką sąsiednią. Ponadto organ, do którego wpłynie wniosek inwestora o odstępstwo, nie jest tym wnioskiem związany. Przyjęcie poglądu, zgodnie z którym każde – nawet oczywiście nieuzasadnione – żądanie inwestora obligowałoby organ do wystąpienia z wnioskiem do ministra na podstawie art. 9 ust. 2, w sposób nieuzasadniony inicjowałoby postępowanie, o którym stanowi art. 9, absorbując zarówno właściwy organ, jak i ministra.
Natomiast w zakresie zarzutów procesowych obejmujących naruszenie uprawnień skarżącej Spółki do czynnego udziału w postępowaniu poprzez doręczenie zarówno zawiadomienia w trybie art. 10 § 1 k.p.a., jak i samej decyzji organu pierwszej instancji bezpośrednio stronie z pominięciem jej pełnomocnika, Sąd nie dostrzegł aby naruszenia w tym zakresie mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżąca Spółka była bowiem aktywna w trakcie postępowania, wykorzystując przysługujące jej uprawnienia strony. Przy tym Sąd wyjaśnił, że wskazany pełnomocnik w postępowaniu przed organem pierwszej instancji działał jako pełnomocnik drugiego współwłaściciela - współskarżącego i w tym charakterze był zawiadamiany o wszelkich czynnościach procesowych organu. W konsekwencji, będąc równocześnie od pewnego etapu postępowania, jak twierdzi, pełnomocnikiem Spółki, powinien był działać również i w jej imieniu. W tych okolicznościach nie można obronić tezy o dopuszczeniu się przez organ pierwszej instancji takich uchybień przepisom art. 10 § 1 i art. 40 § 2 K.p.a., które miałyby istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, w przedstawionych okolicznościach faktycznych pozycja procesowa skarżącej Spółki nie doznała żadnego uszczerbku, a jej uprawnienia procesowe nie zostały ograniczone. Tym samym bezpośrednie doręczenie jej zawiadomienia w trybie art. 10 § 1 K.p.a. oraz samej decyzji organu pierwszej instancji nie mogło wpłynąć na wynik sprawy.
Podsumowując, Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie organ odwoławczy prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe, które odpowiada zasadom wynikającym z dyspozycji przepisów art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., i na podstawie kompletnego materiału dowodowego zebranego w toku tego postępowania ustalił stan faktyczny sprawy, w tym w sposób niewątpliwy okoliczności o kluczowym znaczeniu dla zastosowania prawa materialnego w postaci art. 50 ust. 1 pkt 1 i art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Niedostatki uzasadnienia przejawiające się głównie w braku odniesienia się organu do zarzutów naruszenia art. 9 Prawa budowlanego i związanej z nim procedury administracyjnej, doprowadziły co prawda do naruszenia wymogów art. 107 § 3 K.p.a., ale nie wywarły istotnego wpływu na wynik sprawy o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a tylko tego rodzaju uchybienie mogłoby zagrozić bytowi prawnemu zaskarżonej decyzji.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłankach z art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", złożyli skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, uchylenie zaskarżonej decyzji WINB w całości oraz poprzedzającej ją decyzji PINB w całości; a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprany, tj.
- art. 9 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego przez błędną wykładnię polegającej na przyjęciu, że w postępowaniu naprawczym w okolicznościach niniejszej sprany, organ nadzoru budowlanego nie jest uprawniony do wystąpienia do właściwego ministra o wydanie upoważnienia w zakresie udzielenia zgody na odstępstwo od wymogów techniczno-budowlanych;
- art. 51 ust. 1 pkt 1 i ust. 7 w zw. z art. 9 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego, polegające na nieprawidłowym wydaniu decyzji o doprowadzeniu ściany północno-zachodniej budynku do stanu poprzedniego w sytuacji, gdy istniały podstawy do udzielenia zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych regulujących odległość obiektu nie mniejszą niż 4 m. od granicy z sąsiednią działką budowlaną – w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę tej granicy;
Ponadto zarzucono naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 K.p.a. przez nietrafne oddalenie skargi w miejsce jej uwzględnienia, które powinno było nastąpić w oparciu o uchybienia procesowe, popełnione w postępowaniu administracyjnym, które wpłynęły na treść rozstrzygnięcia organu administracji, a wyrażające się w ustaleniu, że w niniejszej sprawie nie istnieje szczególnie uzasadniony przypadek warunkujący obowiązek organu nadzoru budowlanego do występowania do właściwego ministra z wnioskiem o uzyskanie upoważnienia do wyrażenia zgody na odstępstwo do wymogów techniczno-budowlanych.
Ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy w trybie art. 182 § 2 p.p.s.a. i w sprawie nie żądano przeprowadzenia rozprawy, dlatego przedmiotowa sprawa podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadne uznał wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej, które zasadniczo opierają się na zagadnieniu prawnym mającym za przedmiot zgodę na odstępstwo od przepisów technicznych (art. 9 ust. 1 i 3 Prawa budowlanego). W skardze kasacyjnej trafnie argumentuje się, że, wbrew ocenie Sądu I instancji, możliwe jest zastosowanie w trakcie postępowania naprawczego prowadzonego w trybie art. 50-51 Prawa budowlanego instytucji prawnej zgody na odstępstwo od przepisów technicznych. Skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego w tej sprawie przyjmuje, że przepisu art. 9 ust. 3 Prawa budowlanego nie można ograniczyć jedynie do jego wykładni literalnej (por. wyroki NSA z: 22 grudnia 2009 r., II OSK 1951/08; z 4 września 2014 r., II OSK 542/13 oraz przeciwne im stanowiska zawarte w wyrokach NSA: z 12 lutego 2013 r., II OSK 1897/11; z 26 lutego 2013 r., II OSK 2037/11). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych, o których mowa w art. 9 ust. 1 Prawa budowlanego może zostać udzielone także w stosunku do obiektów już zrealizowanych (por. wyrok NSA z 15 lutego 2017 r., II OSK 1330/16). Należy bowiem mieć na względzie, że odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych, dopuszczalne w myśl regulacji zawartej w art. 9 ust. 1 Prawa budowlanego, w konkretnym stanie faktycznym chroni interes inwestora, który nie mógłby zrealizować przysługującego mu prawa do zabudowy nieruchomości gruntowej (por. wyrok NSA z 23 lutego 2007 r., II OSK 381/06; W. Piątek [w:] Prawo budowlane. Komentarz pod red. naukową A. Gliniecki, Wyd. 2. Warszawa 2014, str. 143-144). Jednak taki pogląd prawny nie oznacza każdorazowego obowiązku występowania o uzyskanie zgody na takie odstępstwo, ale tylko w sytuacji zaistnienia w danej sprawie przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku". Ocena, czy w danej sytuacji ma miejsce taki szczególnie uzasadniony przypadek, należy zaś do organów administracji, które powinny dokonać tego na podstawie analizy materiału sprawy, w tym treści przepisu, od którego ma być udzielone odstępstwo, ukształtowania nieruchomości, na której ma być realizowany obiekt, stanu zagospodarowania nieruchomości sąsiednich, oceny proponowanych rozwiązań w świetle wiedzy technicznej i tym podobnych okoliczności. Niewątpliwie bowiem odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych nie może być udzielanie powszechnie (por. wyrok NSA z 4 grudnia 2019 r., II OSK 175/18). Nie jest więc tak, że w każdej sprawie, w której doszło do wykonania samowolnych robót budowlanych i na dodatek naruszających obowiązujące normy techniczno-budowlanego, zachodzi możliwość wystąpienia przez organ prowadzący postępowanie, także naprawcze, o wyrażenie zgody na odstępstwo od przepisów technicznych.
Na uwagę zasługuje, że istnieje również pogląd orzeczniczy co do możliwości wystąpienia zgody na odstępstwo w trybie art. 9 Prawa budowlanego w trakcie postępowania naprawczego, który jednak opiera się na odpowiedniej wykładni art. 9 ust. 3 Prawa budowlanego. A mianowicie, dokonując wykładni tego przepisu należy przyjąć, że sformułowanie "przed wydaniem pozwolenia na budowę" obejmuje także przewidziane w przepisach tej ustawy postępowania administracyjne, w których organ wydaje decyzje w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na wznowienie robót budowlanych bądź zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego (art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego) – por. wyroki NSA: z 28 listopada 2018 r., II OSK 3187/18; z 29 sierpnia 2018 r., II OSK 2180/16; z 20 marca 2018 r., II OSK 1340/16.
A zatem choć należy uznać trafność podniesionej w skardze kasacyjnej argumentacji co do możliwości zastosowania w trakcie postępowania naprawczego zgody na odstępstwo, jednak zaprezentowany powyżej wywód w okolicznościach tej sprawy nie może końcowo prowadzić do uwzględnienia skargi kasacyjnej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w skardze kasacyjnej nie wykazano bowiem aby w tej sprawie została spełniona przesłanka "szczególnie uzasadnionego przypadku", albowiem przywołane w skardze kasacyjnej okoliczności w tym zakresie w zasadzie potwierdzają, że taka przesłanka – warunkująca zastosowanie art. 9 Prawa budowlanego – w tej sprawie nie zaistniała. Po pierwsze, co trafnie zostało w tej sprawie ocenione, dla wyniku sprawy nie ma znaczenia, że wcześniej w miejscu przedmiotowego budynku istniał inny budynek, który posiadał od strony ww. granicy otwory okienne i drzwiowe. Nie ulega wątpliwości, że budynek ten powstał w innym rygorze prawnym. Podnoszonej w skardze kasacyjnej argumentacji nie można zatem odnieść do przedmiotowego budynku, który powstał w innych okolicznościach faktycznych i prawnych, tj. samowolnie; a postępowanie legalizacyjne zakończyło się zatwierdzeniem przez PINB projektu budowlanego, który przy uwzględnieniu stanu prawnego nie przewidywał ww. ścianie otworów okiennych i drzwiowych, lecz – ich zamurowanie luksferami; i taki też obiekt został przyjęty do użytkowania, na co wskazuje się także w skardze kasacyjnej. Następnie powtórnie doszło do wykonania samowolnych robót, a mianowicie zastąpienia luksferów otworami okiennymi i drzwiowymi. Po drugie, nie jest także przekonujący argument skargi kasacyjnej, że nałożony aktualnie nakaz przez PINB doprowadzi do sytuacji, w której jedno z pomieszczeń na parterze budynku w ogóle zostanie pozbawione jakiegokolwiek otworu (drzwi/okna), a w związku z tym nie będzie możliwe, np. przewietrzenie przedmiotowego pomieszczenia. Istnieją bowiem rozwiązania techniczne, które umożliwiają zapewnienie w takim pomieszczeniu ciągu powietrza. Poza tym tego rodzaju argumentacja nie stanowi wystarczającej podstawy do stwierdzenia, że ewentualne odstępstwo nie będzie powodować zagrożenia życia ludzi lub bezpieczeństwa mienia, o czym stanowi art. 9 ust. 1 Prawa budowlanego, tym bardziej, że zarzutów skargi kasacyjnej nie oparto na naruszeniu art. 9 ust. 1 ww. ustawy, który określa nie tylko pozytywną przesłankę "przypadku szczególnie uzasadnionego", lecz także przesłanki negatywne. Niewątpliwie bowiem usytuowanie ściany budynku wraz z otworami okiennymi i drzwiowymi w nieprzepisowej odległości od granicy działki sąsiedniej stwarza potencjalne zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi i mienia z uwagi na brak spełnienia warunków przeciwpożarowych, co nakazywałoby uwzględnić przy tego rodzaju argumentacji także sposób zagospodarowania na sąsiedniej nieruchomości, o czym nie wspomina się w skardze kasacyjnej. Nie wykazano tym samym aby w sprawie nie uwzględniono w oparciu o art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. wszystkich okoliczności, które przemawiałyby za stwierdzeniem zaistnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku".
Dlatego zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 9 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego; art. 51 ust. 1 pkt 1 i ust. 7 w zw. z art. 9 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego oraz art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. nie zawierają usprawiedliwionych podstaw.
Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło