II SA/Bd 289/18
WyrokWSA w Bydgoszczy2018-10-03
Skład orzekający: Joanna Brzezińska, Jerzy Bortkiewicz, Anna Klotz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osobie, która nie jest właścicielem budynku gospodarczego, ale zamieszkuje w nim i ponosi koszty jego utrzymania, przysługuje zasiłek celowy na jego remont z tytułu strat spowodowanych klęską żywiołową, mimo że szkody w budynku mieszkalnym są niższe niż 5%?Ratio decidendi
Zasiłek celowy z tytułu klęski żywiołowej nie ma charakteru odszkodowawczego i nie stanowi rekompensaty za wszelkie straty. Jego celem jest wsparcie w przezwyciężeniu trudnych sytuacji życiowych, których osoba nie jest w stanie pokonać samodzielnie. W przypadku braku tytułu prawnego do budynku gospodarczego, a także gdy budynek ten nie służy zaspokajaniu podstawowych potrzeb bytowych, a jedynie magazynowaniu rzeczy, oraz gdy szkody w budynku mieszkalnym są poniżej 5%, odmowa przyznania zasiłku jest uzasadniona.Stan faktyczny
Skarżący A. K. domagał się przyznania zasiłku celowego na remont budynku gospodarczego, który został uszkodzony w wyniku nawałnicy. Organy administracji odmówiły przyznania pomocy, wskazując m.in. na brak tytułu prawnego skarżącego do budynku, uszkodzenia budynku gospodarczego powstałe przed nawałnicą oraz niskie (3,5%) oszacowanie szkód w budynku mieszkalnym. Skarżący kwestionował sposób szacowania strat i podstawę prawną decyzji, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. WSA w Bydgoszczy oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Sędziowie sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz sędzia WSA Anna Klotz Protokolant asystent sędziego Jacek Grzegorzewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2018 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] listopada 2017r. nr [...] Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, z upoważnienia Burmistrza Ł., na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3, art. 18 ust. 1 pkt 4, art. 40 ust. 2 i 3, art. 106 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U z 2017r. poz. 1769), § 1 – 4 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 sierpnia 2017r. w sprawie gmin poszkodowanych w wyniku działania żywiołu w sierpniu 2017r., w których stosuje się szczególne zasady odbudowy, remontów i rozbiórek obiektów budowlanych (Dz.U. z 2017r. poz. 1547) oraz ustalonych przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji Zasad udzielania ze środków rezerwy celowej budżetu państwa na przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych, pomocy finansowej w formie zasiłków celowych, o których mowa w ustawie o pomocy społecznej, dla rodzin lub osób samotnie gospodarujących, poszkodowanych w wyniku zdarzeń noszących znamiona klęsk żywiołowych z dnia [...] sierpnia 2017r. (znak DOLiZK-IV-775-10/2017) ze zmianą z dnia [...] sierpnia 2017r. (DOLiZK-IV-775-20/2017), odmówił przyznania A. K. zasiłku celowego w kwocie [...]zł na remont budynku gospodarczego, z tytułu strat spowodowanych wichura i nawałnicą, które miały miejsce w dniu [...].08.2017r.
W uzasadnieniu organ wskazał, że [...].09.2017r. A. K. złożył wniosek o pomoc w związku z poniesionymi stratami w budynku gospodarczym w wyniku nawałnicy z dnia [...].08.2017r. Gmina Ł. została umieszczona na liście gmin poszkodowanych w wyniku działania ww. żywiołu. [...] sierpnia 2017r. inspektorzy Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego oszacowali straty w budynku mieszkalnym na poziomie 3,5%. W protokole została umieszczona informacja, że na nieruchomości znajduje się budynek gospodarczy w kondygn., który posiada pęknięcia (odspojony narożnik). Według oświadczenia syna wnioskodawcy P.K. uszkodzenia powstały przed nawałnicą". Organ wskazał, że do dnia szacowania strat nie wpłynęła żadna informacja o uszkodzeniu budynku gospodarczego, ani wniosek o pomoc na remont bądź odbudowę tego budynku. Wywiad środowiskowy z wnioskodawcą został przeprowadzony [...].10.2017r. w związku między innymi z wnioskiem o zasiłek celowy w kwocie [...]zł na remont budynku gospodarczego z tytułu strat spowodowanych nawałnicą. Do wniosku dostarczono sprzeczne informacje dotyczące tytułu prawnego do zajmowanego lokalu mieszkalnego.
Zdaniem organu do wniosku dołączono sprzeczne informacje dotyczące tytułu prawnego do zajmowanego lokalu. Organ w toku postępowania ustalił, że wnioskodawca nie posiada tytułu prawnego do zajmowanego lokalu mieszkalnego i gospodarczego, co wyklucza przyznanie wnioskowanej pomocy. Organ powołał się na wskazanie Ministra w zakresie miarkowania wysokości pomocy. Zgodnie z protokołem procentowy udział uszkodzenia/zniszczenia budynku wynosi odpowiednio 3,5%. Odnosząc się do Zasad udzielania pomocy, według zał. nr [...], pomoc finansowa w związku ze stratami w budynkach w przypadku szkód niższych niż 5% nie przysługuje. Organ uznał, że szkody w budynku gospodarczym powstały przed dniem [...].08.2017r., nadto szkody w budynku mieszkalnym, w którym znajduje się zajmowany przez wnioskodawcę lokal mieszkalny są niższe niż 5%, wobec powyższego pomoc nie przysługuje. Przyznanie zasiłku nie stanowi bowiem bezwzględnego obowiązku, gdyż nie ma on charakteru odszkodowawczego, zatem nie może zostać przyznany każdemu kto poniósł jakiekolwiek straty w wyniku klęski żywiołowej. Celem pomocy społecznej jest bowiem częściowe, chwilowe przezwyciężenia trudności życiowych, których zgłaszający daną potrzebę nie może zaspokoić samodzielnie.
W odwołaniu od powyższej decyzji A. K. wnosząc o jej uchylenie zarzucił naruszenie art. 2 ust. 1, art. 3, art. 7 pkt 15, art. 40 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej oraz naruszenie Zasad udzielania ze środków rezerwy celowej budżetu państwa na przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych, pomocy finansowej w formie zasiłków celowych, o których mowa w ustawie o pomocy społecznej oraz art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a.
Odwołujący się zakwestionował zasadność powołania się na szacowanie strat w przypadku pomocy w wysokości [...] zł. Uznał za niezrozumiałe wypowiedzi co do tytułu prawnego do zajmowanego lokalu w sytuacji, gdy jest właścicielem budynku, organ nie dołożył należytej staranności w wyjaśnieniu tej kwestii. Zakwestionował podstawę prawną i sposób szacowania w wysokości 3,5%, a także prawdziwość stwierdzenia co do wypowiedzi, że szkody powstały przez [...].08.2017r., o czym w trakcie przeprowadzania wywiadu środowiskowego i wizualnych oględzin nie było mowy.
Decyzją z [...] stycznia 2018r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) orzekło o utrzymaniu w mocy powyższej decyzji.
W jej uzasadnieniu Kolegium wskazało podobnie jak organ I instancji, iż z protokołu przeprowadzonego w dniu [...] sierpnia 2017r. przez inspektorów GUNB szacowania uszkodzeń w budynku mieszkalnym przy ul. [...] (straty oszacowano na 3,5%) w pozycji uwagi odnotowano, że: "na nieruchomości znajduje się budynek gospodarczy w kondygn. Budynek posiada pęknięcia (odspojony narożnik). Według oświadczenia syna p. K. uszkodzenia powstały przez nawałnicami".
Organ wyjaśnił, że zgodnie z pismem Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2017r. (znak [...]) dla przyznania pomocy w formie zasiłku celowego stosuje się Zasady udzielania środków rezerwy budżetowej państwa na przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych, pomocy finansowej w formie zasiłków celowych, o których mowa w ustawie o pomocy społecznej, dla rodzin lub osób samotnie gospodarujących, poszkodowanych w wyniku zdarzeń noszących znamiona klęski żywiołowej, jakie wystąpiły od maja 2017r. – zatwierdzone przez Ministra Administracji i Spraw Wewnętrznych [...] sierpnia 2017r., zmienione pismem z [...] sierpnia 2017r. Zgodnie z tymi zasadami pomoc jest udzielana w formie zasiłku celowego przyznawanego na podstawie art. 39 ust. 1 i 2 oraz art. 40 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej, przez kierownika ośrodka pomocy społecznej z upoważnienia wójta (burmistrza, prezydenta miasta). Pomoc może być przyznawana niezależnie od kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 powołanej ustawy.
Zgodnie z pkt II Zasad wysokość pomocy z rezerwy celowej budżetu państwa na przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych nie może przekroczyć 20 tys. zł przyznawanej w związku ze szkodami w jednym budynku mieszkalnym albo lokalu mieszkalnym. Według załącznika nr 2 do zasad, pomoc finansowa w związku ze stratami w budynkach mieszkalnych/lokalach mieszkalnych przysługuje przy szkodach wyższych niż 5% uszkodzeń budynku, a w przedmiotowej sprawie oszacowano szkody na 3,5%, wobec powyższego pomoc nie przysługuje.
Pomoc jest przyznawana rodzinom lub osobom samotnie gospodarującym, prowadzącym w dniu wystąpienia zdarzenia klęskowego gospodarstwo domowe w budynku mieszkalnym lub lokalu mieszkalnym zniszczonym lub uszkodzonym w wyniku zdarzenia noszącego znamiona klęski żywiołowej. Zasiłek pomniejsza się o kwotę już przyznanego , z uwagi na to samo zdarzenie zasiłku celowego. Z kwoty pomocy może być też sfinansowane prace związane z remontem budynku (lokalu) mieszkalnego lub remontem zakupem urządzeń i wykonywaniem prac porządkowych, np. niezbędnych do doprowadzenia energii, ciepła, wody oraz niezbędnej infrastruktury technicznej towarzyszącej, koszty uporządkowania terenu. Podstawą do określenia wielkości przyznanej pomocy jest rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadzony przez ośrodek pomocy społecznej. Na podstawie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w tej sprawie [...] października 2017r. ustalono, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie pracuje zawodowo od kilkunastu lat, choruje przewlekle, nie ma zobowiązań alimentacyjnych, nie ponosi kosztów utrzymania mieszkania, syn Jakub udostępnił nieodpłatnie mieszkanie z możliwością swobodnego korzystania z budynku i działki, umowa najmu jest ustna, dom nie jest ubezpieczony. Mieszkanie składa się z dwóch pokoi, wspólnej kuchni i łazienki, jeden pokój jest zajmowany wspólnie z synami. Mieszkanie jest zaniedbane, ostatni remont był przeprowadzony kilkanaście lat temu. Na działce jest jeden budynek gospodarczy z trzema pomieszczeniami. Stanowi on magazyn rzeczy niepotrzebnych (nie do wyrzucenia).
Kolegium na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego stwierdziło, że uszkodzenia budynku gospodarczego powstały przed 11 sierpnia 2017r., nie są związane ze skutkami nawałnicy, zatem zasadnie organ I instancji odmówił przyznania pomocy na wskazany cel. Organ dodał jednocześnie, że zgodnie z pkt I .3 zasad przez budynek mieszkalny rozumie się także budynek gospodarczy służący zaspokajaniu potrzeb bytowych rodziny lub osoby samotnie gospodarującej, w szczególności budynek inwentarski. Organ wskazał, iż zgodnie z definicją określoną w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, budynek gospodarczy to budynek przeznaczony do niezawodowego wykonywania prac warsztatowych oraz do przechowywania materiałów, narzędzi, sprzętu, płodów rolnych służących mieszkańcom budynku mieszkalnego, budynku zamieszkania zbiorowego. Zasiłek celowy może być zatem przeznaczony na remont lub odbudowę takiego budynku gospodarczego, który służy realizacji niezbędnej potrzeby bytowej poszkodowanej rodziny lub osoby samotnie gospodarującej. Z akt sprawy wynika, że takiemu celowi nie służy przedmiotowy budynek gospodarczy, który służy magazynowaniu różnych rzeczy.
Organ odwoławczy zważył, że nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym twierdzenie odwołującego, iż jest on właścicielem budynku, bowiem właścicielem nieruchomości pod wskazanym adresem jest J. K.. Do akt sprawy dołączono pisemna zgodę J. K. na przeprowadzenie remontu lokalu mieszkalnego i budynku gospodarczego przez najemcę, co dodatkowo potwierdza fakt, ze najemca nie jest właścicielem budynku.
Kolegium wyjaśniło, że kwoty pomocy z rezerwy celowej budżetu państwa określone w ww. Zasadach nie oznaczają, że każdy poszkodowany może składać wnioski dotyczące jednego budynku, osobno na wymienione w tych zasadach kwoty tj. 6 tys., czy 20 tys. Kwoty te służą jedynie do ustalenia rozmiaru pomocy finansowej, jaka może być przyznana na skutek poniesionych w związku z nawałnicą strat. Nadto gdy w budynku/lokalu mieszkalnym prowadzone jest faktycznie kilka gospodarstw domowych, pomocą może być objęte każde odrębne gospodarstwo domowe, jednak łączna wysokość przyznanych środków nie może przekraczać wysokości kosztów niezbędnych do usunięcia skutków zdarzenia klęskowego w budynku/lokalu mieszkalnym.
Odnosząc się do zarzutów odwołania SKO stwierdziło, że w aktach zalega oświadczenie J. K. z [...] października 2017r., w którym informuje, że jest współwłaścicielem budynku mieszkalnego w Ł. przy ul. [...] razem z ojcem i bratem, do akt sprawy dołączono wypis aktu notarialnego z dnia [...].09.2016r. – umowę darowizny – z którego wynika, że A. K. i P. K. są współwłaścicielami nieruchomości przy ul. [...] i darują J. K. całe przysługujące im udziały stanowiące łącznie prawo własności nieruchomości wymienionych w tym akcie położonych przy ul. [...] w Ł.. Organ I instancji dołączył także do akt aktualne wypisu z księgi wieczystej dotyczące przedmiotowej nieruchomości – stan z dnia [...].11.2017r. z których wynika, że J. K. jest właścicielem ww. nieruchomości na podstawie umowy darowizny. Zdaniem organu odwoławczego oznacza to, że organ I instancji dokonał stosownych ustaleń.
A. K. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wniósł o uchylenie decyzji organów administracji obydwu instancji, zarzucając naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez brak ustalenia i uwzględnienia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy faktów, że:
- dla rozpatrzenia wniosku o pomoc w kwocie do [...] zł, na podstawie zasad udzielania tej pomocy, bezprzedmiotowa była ocena uszkodzeń budynku z dnia [...].08.2017r. przeprowadzona przez inspektorów Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego, ponieważ zgodnie z punktem I.8 zasad podstawą do określenia wysokości przyznanej pomocy jest rodzinny wywiad środowiskowy, przeprowadzony przez właściwy miejscowo ośrodek pomocy społecznej. Organ tej oceny, zgodnie z zasadami nie mógł wziąć pod uwagę rozpatrując wniosek,
- ww. ocena jest dokumentem wydanym bez podstawy prawnej, nieważnym, którego nie mogą uwzględniać organy wydające decyzję o przyznaniu bądź odmowie przyznania pomocy oraz przyjęta w niej metodologia jest sprzeczna z obowiązującym prawem w tego typu szacowaniu strat. Zgodne z prawem szacowanie strat jest to bowiem stosunek wartości odtworzeniowej powstałych uszkodzeń według cen obowiązujących w dniu szacowania wydatków koniecznych do przywrócenia stanu poprzedniego budynku, do wartości rynkowej budynku w dniu szacowania. Jest to procentowy udział kwot, a nie procenty udział szkód w stosunku do całego budynku, która to metoda jest metodą nie wynikającą z przepisów prawa.
- wniosek o pomoc nie uwzględniał uszkodzeń budynku gospodarczego powstałych przed nawałnicą z 11/12 sierpnia 2017r. lecz wyłącznie uszkodzenia nią spowodowane,
- w protokole z wywiadu środowiskowego nie ma wzmianki o szkodach spowodowanych ww. nawałnicą mimo, iż pracownik MOPS dokonał organoleptycznych oględzin uszkodzonego stropu, zniszczonych zalaniem ścian i sufitu wewnątrz budynku gospodarczego. Z nieznanych przyczyn odmówił wykonania zdjęć dotyczących tych szkód wewnątrz budynku, które powinny znaleźć się w aktach sprawy,
- inspektorzy GUNB błędnie ocenili wypowiedź P. K. i w ten sposób bezpodstawnie przypisali pęknięcie między budynkiem mieszkalnym a płotem, o którym mówił – budynkowi gospodarczemu, budynek gospodarczy w ogóle nie był oceniany przez tych inspektorów, co i tak nie ma znaczenia dla sprawy, ponieważ wyłączne uprawnioną osobą do szacowania strat i przyznania pomocy w wysokości do [...] zł jest właściwy miejscowo ośrodek pomocy społecznej, którego pracownik przeprowadził rodzinny wywiad środowiskowy,
- w przypadku ubiegania się o pomoc w wysokości do [...] zł jedynym kryterium oprócz powstałej szkody uprawniającym do przyznania pomocy jest prowadzenie przez wnioskodawcę gospodarstwa domowego w zajmowanym przez siebie budynku/lokalu w dniu powstania zdarzenia klęskowego. Wyszczególnienie osób uprawnionych do przyznania pomocy w pkt II.3 ww. zasad dotyczy wyłącznie osób ubiegających się o kwotę pomocy do [...] zł, nie ma on zastosowania do przedmiotowej pomocy,
- w niniejszej sprawie poszukiwanie zatem przez organ tytułu prawnego do budynku/lokalu nie było istotne dla jej rozstrzygnięcia, ten tytuł był bezprzedmiotowy, a skarżący posiada tytuł prawny do budynku gospodarczego,
- w sytuacji gdy pkt I.3 zasad określa co rozumie się przez budynek gospodarczy, powołanie się na rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia w sprawie warunków technicznych (...), jest nadużyciem prawa niezgodnym z powyższą definicją, ponieważ służy innemu celowi
Skarżący zarzucił także naruszenie art. 9 i 10 k.p.a., bowiem organ nie poinformował, że zwróci się do sądu o odpis księgi wieczystej oraz nie zapewnił mu czynnego udziału w sprawie, stąd nie wiedział, że taki dokument znalazł się w aktach sprawy, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Dokonana przez Sąd kontrola zgodności z prawem zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji administracyjnej doprowadziła do stwierdzenia, iż nie została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania lub prawa materialnego, które skutkować mogło jej wyeliminowaniem z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018r. poz. 1302 , dalej "p.p.s.a.").
Przedmiot kontroli stanowiła decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] stycznia 2018r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Ł. z [...] listopada 2017r. odmawiającą przyznania skarżącemu zasiłku celowego w kwocie [...]zł na remont budynku gospodarczego z tytułu strat spowodowanych wichurą i nawałnicą w dniu [...].08.2017r.
Niesporne w sprawie pozostaje, że na podstawie art. 2 ustawy z dnia [...] sierpnia 2001r. o szczególnych zasadach odbudowy, remontów i rozbiórek obiektów budowlanych zniszczonych lub uszkodzonych w wyniku działania żywiołu (t.j. Dz.U. z 2018r., poz. 1345), Gmina Ł. została uznana za gminę poszkodowaną w wyniku działania żywiołu w sierpniu 2017r., w której stosuje się szczególne zasady odbudowy, remontów i rozbiórek obiektów budowlanych – w załączniku (lp. 1.13) do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z [...] sierpnia 2017r. (Dz.U. z 2017r., poz. 1547).
Postępowanie administracyjne zostało wszczęte na wniosek A. K. z [...] września 2017r. ([...]), w którym zwrócił się o przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego w wysokości [...] zł. na remont budynku gospodarczego z tytułu strat spowodowanych wichurą i nawałnicą w dniu [...].08.2017r. Skarżący uzasadnił, że budynek uległ znacznemu zniszczeniu rozstąpiły się ściany, dach, strop podłoga, praktycznie do wymiany. Dopiero dowiedział się o możliwości udzielenia pomocy, jednak szkoda w całości budynku, w została zgłoszona [...].08.2017r., formalnie [...].08.2017. Zdaniem wnioskodawcy budynek nie był przedmiotem wyceny szkód z dnia [...].08.2017r.
Na wstępie należy wskazać, iż wbrew twierdzeniu skarżącego w okolicznościach niniejszej sprawy nie jest pozbawione znaczenia to, że zarówno skarżący, jak i jego dwaj pełnoletni synowie składali szereg wniosków o pomoc w postaci zasiłków celowych w różnej wysokości tytułem strat poniesionych w tym samym budynku/lokalu mieszkalnym oraz budynku gospodarczym w wyniku tego zdarzenia klęskowego. Wszyscy oni twierdzą, że prowadzą w tym samym budynku w jednym lokalu mieszkalnym odrębne gospodarstwa domowe, czego jednak organ wnikliwie nie zweryfikował.
Materialnoprawną podstawę wydanych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1769 ze zm. – dalej jako: "u.p.s."), a w szczególności art. 40 tej ustawy, zgodnie z którym zasiłek celowy może być przyznany również osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego (ust. 1) lub w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej (ust. 2), przy czym zasiłek celowy, o którym mowa w ust. 1 i 2, może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi (ust. 3).
Podstawą przyznania wnioskowanej pomocy, wbrew wskazaniom organów i skarżącego nie było natomiast pismo Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 sierpnia 2017 r. (nr DOLiZK-IV-775-10/2017 zmienione pismem z 29 sierpnia 2017 r., nr DOLiZK-IV-775-20/2017) określające "Zasady udzielania, ze środków rezerwy celowej budżetu państwa na przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych, pomocy finansowej w formie zasiłków celowych, o których mowa w ustawie o pomocy społecznej, dla rodzin i osób samotnie gospodarujących, poszkodowanych w wyniku zdarzeń noszących znamiona klęsk żywiołowej". Pismo to ustala jedynie zasady określające sposób postępowania organów pomocy społecznej wnioskujących o udzielenie pomocy finansowej z budżetu państwa na usuwanie skutków klęsk żywiołowych. Pismo to nie stanowi źródła prawa powszechnie obowiązującego i ma charakter wewnętrznego stosowania przez organy administracji w ramach ubiegania się przez jednostki samorządu terytorialnego o pomoc finansową z budżetu państwa na usuwanie skutków klęsk żywiołowych.
Zwrócić należy uwagę, iż tego rodzaju wytyczne mogą być wykorzystywane do oceny stanu faktycznego w celu zapewnienia równego dostępu do przewidzianych świadczeń na minimalizowanie negatywnych skutków spowodowanych zdarzeniem o charakterze klęski żywiołowej. Orzekanie w sprawie przedmiotowego zasiłku celowego stanowi wykonywanie przez organ wykonawczy gminy zadania powierzonego mu przez administrację rządową. Środki, pochodzące na wypłaty zasiłków celowych są przyznawane w postaci dotacji celowej. W przypadku zaś tego rodzaju dochodów budżetowych jednostek samorządu terytorialnego obowiązują ściśle określone zasady wydatkowania tych środków i równie ścisłe zasady ich rozliczenia. Z tego powodu wojewoda, który jest organem uprawnionym do nadzoru – pod względem legalności – w stosunku do organów samorządu terytorialnego, na podstawie art. 22 ust. 1 stawy o pomocy społecznej, ustala sposób wykonywania zadań z zakresu administracji rządowej, realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego. Z mocy zaś ust. 2 w/w artykułu – sprawuje nadzór nad realizacją zadań samorządu gminnego. Gmina zaś – po myśli art. 110 ust. 2 cytowanej ustawy – realizując zadania zlecone z zakresu administracji publicznej, kieruje się ustaleniami przekazanymi przez wojewodę. Kolegium powołało się na pismo Wojewody Kujawsko-Pomorskiego.
Podstawą prawą przyznania zasiłku celowego w związku ze stratą powstałą w wyniku zdarzenia klęskowego, finansowanego z rezerwy celowej z budżetu państwa, są zawsze stanowiące źródło powszechnie obowiązującego prawa przepisy ustawy o pomocy społecznej. Oznacza to, że organy podejmując zgodne z prawem rozstrzygnięcie zobowiązany są poczynić istotne w sprawie ustalenia w świetle regulacji zawartych w źródłach powszechnie obowiązującego prawa, a nie ograniczyć się w uzasadnieniu podjętych rozstrzygnięć do wytycznych Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Przywołane pisma z 17 i 29 sierpnia 2017 r. niewątpliwe obrazują wolę organu rządowego odnośnie sposobu i zasad rozdysponowania przez organy pomocowe środków rezerwy celowej budżetu państwa na przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych, niemniej wydając decyzję administracyjną kształtującą sytuację prawną jednostki zobligowany jest przede wszystkim podjąć ją w granicach i na podstawie przepisów prawa powszechnie obowiązującego. Pomocnicze posługiwanie się zasadami ustalonymi we wskazanych pismach Ministra nie jest oczywiście niedopuszczalne, jednakże organy muszą wykazać, że przyjęły te zasady dla zrównania trybu i sposobu przyznawania tej szczególnej formy pomocy społecznej w podobnej sytuacji faktycznej i prawnej. Nie mogą one jednak stanowić podstawy prawnej rozstrzygnięcia.
Zwrócić zatem należy szczególną uwagę na istotę i cel przedmiotowej formy pomocy społecznej. Z przepisu art. 40 u.p.s. wynika, że oprócz pomocy udzielanej osobom najuboższym, znajdującym się w trudnych dla nich do przezwyciężenia warunkach, ustawa o pomocy społecznej stwarza także możliwości udzielenia pomocy osobom, które zostały dotknięte skutkami wypadków losowych czy klęski żywiołowej niezależnie od wysokości dochodu. W przypadku klęski żywiołowej straty poniesione przez rodzinę lub osobę samotną są bowiem z reguły znacznych rozmiarów i w związku z tym osoby, które nawet posiadają pewien status majątkowy, nie są w stanie własnym tylko działaniem, zapewnić sobie oraz rodzinie zaspokojenia podstawowych potrzeb. Zatem przedmiotowe świadczenie w takim przypadku spełnia funkcję quasi wyrównania poniesionej straty (por. wyrok NSA z 25 czerwca 2013 r., sygn. akt I OSK 521/13).
Zasiłek celowy z art. 40 u.p.s., podobnie jak zasiłek celowy z art. 39 ust. 1 u.p.s., jest świadczeniem przyznawanym w ramach tzw. uznania administracyjnego. Sądowa kontrola nie obejmuje celowości wydatkowania środków, jakimi dysponuje pomoc społeczna, lecz wyłącznie zgodność z prawem podjętego rozstrzygnięcia, ze szczególnym uwzględnieniem tego, czy organ nie nadużył uznania administracyjnego (por. wyrok NSA z 2 czerwca 2011r., sygn. akt I OSK 107/11, CBOSA). W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie podkreślano, że pomoc udzielana na podstawie art. 40 ust. 2 u.p.s. winna być skierowana do osób zamieszkujących w lokalach mieszkalnych lub domach, które uległy zniszczeniu bądź uszkodzeniu, wskutek czego osoby te znalazły się w trudnej sytuacji życiowej, jakiej nie są w stanie same, przy wykorzystaniu własnych zasobów i możliwości przezwyciężyć. W licznych rozstrzygnięciach wydawanych w przedmiocie pomocy finansowej udzielanej na podstawie art. 40 u.p.s. wskazuje się na dwie zasadnicze kwestie. Po pierwsze, zasiłek celowy z art. 40 ust. 1 u.p.s. nie ma charakteru odszkodowawczego i nie może być traktowany jako rekompensata za straty spowodowane zdarzeniem losowym. Nie stanowi też zadośćuczynienia ze strony Państwa, które nie ma obowiązku zapewnić pomocy w remoncie każdej nieruchomości uszkodzonej przez żywioł. Takie funkcje spełniają organy ubezpieczeniowe pod warunkiem zawarcia odpowiedniej umowy (por. wyroki NSA: z dnia 20 listopada 2014r., sygn. akt I OSK 2216/14; z dnia 12 marca 2014r., sygn. akt I OSK 2846/13; z dnia 27 lipca 2012r., sygn. akt I OSK 880/12; z dnia 20 lipca 2012r., sygn. akt I OSK 913/12– publ.: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; www.orzeczenie.nsa.gov.pl).
Po drugie, przepis art. 40 u.p.s. nie może być realizowany bez zastosowania ogólnych zasad pomocy społecznej, której celem jest zabezpieczenie podstawowych, niezbędnych potrzeb życiowych. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1 grudnia 2017r., sygn. akt I OSK 2333/17, chociaż art. 40 u.p.s. jako jedyną przesłankę materialnoprawną przyznania zasiłku przewiduje poniesienie straty w wyniku zdarzenia losowego, klęski żywiołowej lub ekologicznej i pozwala na odstąpienie od uwzględnienia wysokości dochodu, to jego wykładni należy dokonywać w świetle zasad ogólnych Działu I, Rozdziału 1 u.p.s. Artykuł 40 ust. 1 u.p.s. nie jest normą szczególną w stosunku do zasad ogólnych udzielania świadczeń w ramach pomocy społecznej określonych w art. 2 i art. 3 u.p.s..
W myśl art. 2 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, przy czym potrzeby tych osób powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 2 ust. 1, 3 ust. 3 i 4 u.p.s.). Zasiłek celowy może więc, ale nie musi być przyznany, bo poza poniesieniem straty osoba ubiegająca się o przyznanie musi znajdować się w trudnej sytuacji życiowej, której sama nie może pokonać, a ponadto przyznanie zasiłku i jego wysokość są ograniczone możliwościami pomocy społecznej. Na powiązanie zasiłku celowego, o którym mowa w art. 40 ust. 1 u.p.s., z przesłanką zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej wskazuje także sformułowanie "może być przyznany również" odsyłające do ogólnej przesłanki przyznania zasiłku celowego w art. 39 u.p.s.
Przy podejmowaniu decyzji w sprawach z zakresu pomocy społecznej organy winny zatem kierować się dobrem danej osoby i mieć na względzie, że pomoc ta wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 u.p.s.). Pomoc w postaci zasiłku celowego z art. 40 ust. 1 czy ust. 2 u.p.s. ma zatem służyć obywatelom w najcięższych sytuacjach życiowych, kiedy ich podstawowe potrzeby egzystencjalne nie mogą być przez nich zaspokojone we własnym zakresie (por. wyrok NSA z dnia 20 listopada 2014r., sygn. akt I OSK 2216/14).
Reasumując należy wskazać, że z przywołanych powyżej regulacji oraz orzecznictwa sądowoadministracyjnego wynika, że pomoc społeczna jest instytucją wspierającą na zasadzie pomocniczości i z tego względu pomoc uregulowana w art. 40 u.p.s. nie jest formą odszkodowania służącego pokryciu wszelkich strat z danego tytułu. Nie stanowi ona rekompensaty za straty poniesione w wyniku zdarzenia losowego, wobec czego nie można utożsamiać jej z obowiązkiem organu przyznania świadczenia w każdym żądanym wymiarze. Pamiętać zatem należy, że rolą pomocy społecznej nie jest zaspokojenie każdej zgłoszonej potrzeby oraz przyznanie świadczenia w celu usunięcia skutków doznanej straty, jeżeli potrzeby z nią związane są lub mogą zostać zaspokojone własnym wysiłkiem wnioskodawcy i przez wykorzystanie posiadanych możliwości. Świadczenie określone w art. 40 u.p.s. stanowi rodzaj doraźnej pomocy niezbędnej dla przezwyciężenia sytuacji zaistniałej w wyniku zdarzenia losowego, jeżeli potrzeby z nią związane nie są lub nie mogą zostać zaspokojone w granicach własnych możliwości wnioskodawcy.
Przyznanie wsparcia na podstawie art. 40 u.p.s. wymaga zatem dokonania oceny zasadności przyznania żądanej pomocy z punktu widzenia zasad udzielania pomocy społecznej. Ocena taka powinna być dokonana w oparciu o ustalenia faktyczne znajdujące potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Stąd w rozpoznawanej sprawie zadaniem organów było ustalenie potrzeb po stronie wnioskodawcy oraz dokonanie oceny czy ich charakter, uzasadnia przyznanie żądanej pomocy.
W niniejszej sprawie należy wskazać, że ze zgromadzonego przez organy materiału dowodowego wynikało, że w wyniku warunków atmosferycznych z dnia [...] sierpnia 2017r. "budynek mieszkalny jednorodzinny z częścią usługową" położony w Ł. przy [...], zamieszkany przez 3 osoby doznał uszkodzeń niezagrażających zdrowiu i życiu ludzi, których procentowy udział został ustalony przez inspektorów Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego na 3,5 % (por. protokół z dnia [...] sierpnia 2017r.). Opisana w tym dokumencie urzędowym wstępna kwalifikacja uszkodzeń zniszczeń elementów budynku obejmowała a) dach 10% (uszkodzone 10% połaci, w części zerwane, w 50% ubytki zaprawy między dachówkami, nieszczelności dachu w różnych miejscach na całej powierzchni; b) stropy 2% odspojony i zalany tynk w pomieszczeniu łazienki i pokoju na II kondygnacji, w korytarzu wejściowym na I kondygnacji oraz e) inne elementy 1% okno poddasza, właz dachowy.
Z kolei z przeprowadzonego ze skarżącym, po złożeniu wniosków z [...] września 2017r., wywiadu środowiskowego w dniu [...] października 2017r. wynikało, że skarżący (ur. [...] lutego [...]r.) jest najemcą lokalu mieszkalnego w budynku przy Pl. [...] nr [...] w Ł., którego właścicielem jest J. K. (pkt II.1 i II.2.5). W kwestionariuszu wywiadu nie oznaczono nr lokalu. Lokal znajduje się na I piętrze obejmuje 1 pokój + wspólny i oddzielna kuchnia (pkt II.3-5). Z treści wywiadu środowiskowego nie wynika jednak czy wnioskodawca w dniu [...] sierpnia 2017r. faktycznie zamieszkiwał we wskazanym lokalu, ani co istotne czy posiada inny lokal mieszkalny. Z kwestionariusza wynika, że jest on wdowcem, w pkt I.13 wskazano imiona i nazwiska członków rodziny: J. K. ([...]), P. K. ([...] Ł.), J. K. (ul. [...] B.). Według oświadczenia skarżącego nie ponosi on żadnych kosztów związanych z utrzymaniem, w domu mieszkają synowie J. i P., każdy prowadzi odrębne gospodarstwo domowe (pkt III.1). Syn Jakub udostępnił nieodpłatnie mieszkanie z możliwością swobodnego poruszania się po budynku i na działce (pkt 3 str.11). Dochód skarżącego zgodnie zaświadczeniem stanowi wyłącznie zasiłek z pomocy społecznej w wysokości [...] zł, jest on bierny zawodowo, nie jest zgłoszony jako osoba bezrobotna. Skarżący mieszka w części domu należącego do syna J. K.. Zajmuje jeden pokój, wspólnie z synami duży pokój kuchnię i łazienkę. Mieszkanie wyposażone jest w sprzęt codziennego użytku.
Wskazać należy, iż we wnioskach o przyznanie zasiłku celowego z [...].09.2017r. skarżący wskazał, że pisemną zgodę właściciela na remont mieszkania dostarczy do [...] września 2017r. Jak wynika z akt sprawy [...] września 2017r. przedłożono w MOPS oświadczenie J. K. ([...] Ł.) adresowane do A. K. o treści: "w związku ze zdarzeniem z dnia [...].08.2017r. mającym znamiona klęski żywiołowej, które spowodowało zniszczenie i uszkodzenie lokalu mieszkalnego oraz budynku gospodarczego, których adresat jest najemcą, wyrażam zgodę na przeprowadzenie remontu lokalu mieszkalnego i budynku gospodarczego przez najemcę".
Z kolei w opozycji do treści oświadczeń zawartych powyżej oraz w wywiadzie środowiskowym pozostaje treść oświadczenia skarżącego z [...] października 2017r., kiedy na wezwanie organu do wykazania tytułu prawnego wskazał, że jest współwłaścicielem budynku mieszkalnego położonego w Ł. przy ul. [...]. [...] razem z dwoma synami. Jednocześnie skarżący przedłożył nieczytelną fotokopię aktu notarialnego oraz kopię wypisu notarialnego aktu poświadczenia dziedziczenia z [...] sierpnia 2012r. (Repertorium A numer [...]), zgodnie z którym spadek po Jadwidze T. K., zmarłej [...].02.2012r. nabyli mąż spadkodawcy A. A. K., syn T. i J. w udziale ˝ części oraz syn spadkodawcy P. T. K. (ur. 12. 09.[...].), syn A. i J. w udziale do ˝ części. Z treści tego dokumentu wynika, że został sporządzony w obecności A. A. K. zamieszkałego: [...] B., ul. [...] m.20, P. T. K., zam. [...], ul. [...] m.8 i J. A. K. zam. w Ł. [...]
Brak w aktach administracyjnych sprawy wskazanego w uzasadnieniu skarżonej decyzji dokumentu – "wypisu aktu notarialnego z dnia [...].09.2016r. – umowy darowizny – z którego wynika, że A. K. i P. K. są współwłaścicielami nieruchomości przy [...] i darują J. K. całe przysługujące im udziały stanowiące łącznie prawo własności nieruchomości wymienionych w tym akcie położonych przy [...] w Ł.".
W aktach organu I instancji zalegają jednak wydruki z elektronicznej przeglądarki ksiąg wieczystych oraz raport z rejestru gruntów dla celów administracyjnych sporządzone na dzień [...].11.2017r., z których wynika, że nieruchomość położona przy ul [...] w Ł. działka ewid. [...] (nr kw [...]) jest zabudowana 3 budynkami, przy czym w jednym z budynków zostało wyodrębnionych 6 lokali (nr [...]). Wydruki te nie są pełne ale nie wynika z nich aby A. K. był współwłaścicielem jakiegokolwiek lokalu mieszkalnego na terenie tej nieruchomości, bądź w ogóle współwłaścicielem nieruchomości. Potwierdzają natomiast, że na skutek umowy darowizny nr [...] z dnia [...].09.2016 jedynym właścicielem lokali nr [...] i 5 wraz z odpowiadającymi im udziałami we współwłasności nieruchomości jest syn skarżącego Jakub A. K. zam. [...] w Ł., a współwłaścicielami lokalu nr [...] są małżonkowie S. i M. P..
W odniesieniu do zarzutów skarżącego należy podkreślić, iż elektroniczne księgi wieczyste są jawne, każdy ma do nich dostęp, zatem organ nie musiał informować go o uzyskaniu niezbędnych dla rozpoznania sprawy danych z tego zasobu. Informacje te z pewnością są bowiem znane skarżącemu, który darował swe udziały w nieruchomości synowi w dniu [...] września 2016r. Należy nadmienić, iż zgodnie art. 3 ust. 1i 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 o księgach wieczystych i hipotece (tekst jedn. Dz.U. z 2017r. poz. 1077) domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym, a prawo wykreślone nie istnieje. W myśl art. 4 przeciwko domniemaniu prawa wynikającemu z wpisu w księdze wieczystej nie można powoływać się na domniemanie prawa wynikające z posiadania. W niniejszej sprawie skarżący nie przedstawił żadnego dowodu, który mógłby obalić domniemanie określone w art. 3 ust. 1 ww. ustawy.
Mając zatem na uwadze całokształt zgromadzonego przez organ pierwszej instancji materiału dowodowego, nie budzi wątpliwości, że skarżący ani w dacie orzekania przez organy, ani w dacie wystąpienia zdarzenia klęskowego - [...] sierpnia 2017r. nie był współwłaścicielem budynków przy ul. [...] w Ł..
Ta okoliczność nie przesądza jednak samoistnie o braku podstaw do przyznania skarżącemu przedmiotowego zasiłku celowego, w sytuacji gdy organ nie zakwestionował twierdzeń skarżącego, że zamieszkuje on czyli posiada swoje centrum życiowe a nadto samotnie gospodaruje w jednym z lokali w ww. budynku. Organy wszakże nie zakwestionowały stanowiska skarżącego wyrażonego chociażby w rodzinnym wywiadzie środowiskowym z października 2017r., iż skarżący zamieszkuje w lokalu na terenie ww. nieruchomości, jako najemca, aczkolwiek nie ponosi żadnych opłat z tego tytułu. Pomimo zatem istniejących i niewyjaśnionych przez organy wątpliwości w tym zakresie należy wskazać, iż o ile w dacie zdarzenia noszącego znamiona klęski żywiołowej skarżący istotnie mieszkał i wyłącznie w lokalu w tym budynku zaspokajał swe podstawowe potrzeby bytowe, nie można wykluczyć aby był osobą uprawnioną do uzyskania zasiłku celowego w związku ze stratami poniesionymi w lokalu mieszkalnym, w takim zakresie aby zabezpieczyć podstawowe niezbędne potrzeby związane z uszkodzeniami na skutek nawałnicy. Oczywiście w okolicznościach tej sprawy w pierwszej kolejności należałoby rozważyć, czy w sytuacji gdy skarżący nie jest właścicielem budynku, a w zasadzie wyłącznie użytkownikiem wspólnie ze swoimi synami lokalu mieszkalnego (nie ponoszącym żadnych kosztów, utrzymującym się wyłącznie z zasiłku z pomocy społecznej), to on ponosiłby koszty związane z naprawą uszkodzeń.
Sąd zważył jednak, iż te ustalenia są zbędne w sytuacji gdy zgromadzony materiał dowodowy nie daje żadnych podstaw, jak również skarżący nie twierdzi, iż wskazywany budynek gospodarczy był niezbędny dla zaspokajania jego potrzeb bytowych, i że wykorzystywany był w takim właśnie celu.
Należy zauważyć, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, który Sąd w pełni aprobuje, że w przypadku, gdy osoba ubiegająca się o zasiłek celowy na pokrycie skutków zdarzenia losowego ma zapewnione warunki bytowe we własnym zakresie w innym miejscu, uznać należy, że ma zabezpieczone minimum egzystencji, co wskazuje i świadczy zarazem, że pomoc socjalna ze strony Państwa nie jest jej niezbędna. Taka sytuacja natomiast wyklucza możliwość udzielenia jej pomocy socjalnej (zob. wyrok NSA z 30 marca 2012r., sygn. akt I OSK 115/12; z 15 czerwca 2012r., sygn. akt I OSK 491/12, z 14 lipca 2011r., sygn. akt I OSK 570/11, z 2 sierpnia 2011r., sygn. akt I OSK 886/11 i z 25 października 2011r., sygn. akt I OSK 1265/11 opubl. na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl)
Z kolei w wyroku z dnia 19 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1293/12, NSA wskazał, że świadczenie przyznawane na podstawie art. 40 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej ma służyć osobom znajdującym się w szczególnych dla nich sytuacjach, kiedy ich podstawowe potrzeby nie mogą zostać zaspokojone, narażając ich na egzystencję w warunkach nieodpowiadających godności człowieka. W przypadku klęski żywiołowej pomoc powinna być skierowana do osób zamieszkujących w domach, czy lokalach mieszkalnych, które uległy zniszczeniu lub uszkodzeniu i które przez to znalazły się w trudnej sytuacji życiowej, której nie mogą przezwyciężyć. Chodzi tu o takie przypadki, kiedy osoby lub rodziny utraciły "dach nad głową" i nie są same w stanie bez wsparcia pomocy społecznej zaspokoić niezbędnej potrzeby posiadania mieszkania. W szczególności należy wskazać, iż nie ma co do zasady powodów, aby w sytuacji przeniesienia udziału we własności nieruchomości na syna w ramach umowy darowizny, obowiązek zaspokajania potrzeby mieszkaniowej skarżącego spoczął na podatniku, a nie na synu skarżącego. Celem darowizny było bowiem wzbogacenie obdarowanego kosztem majątku darczyńcy.
Mając na uwadze przedstawioną wyżej wykładnię przepisów art. 40 ust. 2 i 3 u.p.s., w ocenie Sądu, zasadnie organy obydwu instancji orzekły o odmowie przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia z pomocy społecznej na remont budynku mieszkalnego, którego nie jest on właścicielem, ani też nie wykazał w jakikolwiek sposób iżby budynek ten służył mu do zaspokajania podstawowych potrzeb bytowych. Przeciwnie ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że był to budynek wykorzystywany do gromadzenia i przechowywania zbędnych rzeczy, a nadto już przed nawałnicą był w zdecydowanie złym stanie technicznym.
Wskazać należy, że zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone (art. 76 § 1 k.p.a.). Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do dokumentów urzędowych sporządzanych przez organy jednostek organizacyjnych lub podmioty, w zakresie poruczonych im z mocy prawa lub porozumienia spraw wymienionych w art. 1 pkt 1 i 4 (§ 2). Przepisy te nie wyłączają jednak możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko treści tych dokumentów (§ 3).
Nie są zatem zasadne te zarzuty skargi, które kwestionują zasadność oparcia się przez organy przy ocenie uszkodzeń budynku/ lokalu mieszkalnego na ocenie dokonanej przez uprawnionych inspektorów Głównego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w protokole z [...] sierpnia 2017r. Podkreślenia wymaga, iż ten dokument już istniał przed złożeniem przez skarżącego wniosku o przyznanie pomocy ze środków publicznych, jego wiarygodność nie została podważona, a merytoryczne kwalifikacje pracowników wyspecjalizowanego organu, w ocenie Sądu, nie budzą wątpliwości. Jest to zatem dowód, który wraz z innymi dowodami w sprawie może i powinien stanowić jedną z podstaw ustalenia stanu faktycznego sprawy – zakresu doznanych strat na skutek zdarzenia klęskowego. Stwierdzić należy, iż ocena zakresu i wysokości strat dokonana bezpośrednio po zdarzeniu o charakterze nawałnicy (wichura i ulewa) jest najbardziej miarodajna w sprawie. Podobnie jak treść oświadczenie syna skarżącego ujęta w protokole co do pochodzenia uszkodzenia w budynku gospodarczym. Bez znaczenia pozostaje tu, nadinterpretowane przez skarżącego, rozróżnienie na pomoc w postaci zasiłku celowego "w wysokości [...] zł" oraz "20000 zł". Sąd nie podziela stanowiska skarżącego, iż wyłącznie uprawniony do szacowania strat i przyznania pomocy w wysokości [...] zł jest właściwy miejscowo ośrodek pomocy społecznej. Przez co skarżący zdaje się wywodzić, iż pracownik MOPS jest osobą bardziej kompetentną do oceny charakteru i stopnia uszkodzeń lokalu mieszkalnego/budynku niż inspektor nadzoru budowlanego. Z takim stanowiskiem nie sposób się zgodzić. Nie zasługuje również na uwzględnienie, z podanych już wcześniej przyczyn zarzut, że w niniejszej sprawie poszukiwanie tytułu prawnego do budynku /lokalu nie było istotne, jak również ten że nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy fakt, iż toczą się zarówno z wniosku skarżącego, jak i jego krewnych inne postępowania dotyczące przyznania pomocy społecznej na ten sam cel, w różnych wysokościach.
Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, co stanowi dopełnienie zasady ogólnej wyrażonej w art. 7 k.p.a., która stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
Zasadny okazał się zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. w takim rozumieniu, iż wbrew dyspozycji tego przepisu organ pierwszej instancji przed wydaniem decyzji nie umożliwił stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Żaden z organów administracji w niniejszej sprawie, wszczętej na wniosek z [...] września 2017r., czyli już po istotnej nowelizacji Kodeksu postępowania administracyjnego (ustawą z dnia [...] kwietnia 2017r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw Dz.U. poz. 935) nie zastosował również nowo wprowadzonego do procedury administracyjnej obowiązku ściśle związanego z zasadami zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu i informowania. Zgodnie bowiem z art. 79a § 1 k.p.a. w postępowaniu wszczętym na zadanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepisy art. 10 § 2 i 3 stosuje się. W myśl § 2 w terminie wyznaczonym na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, strona może przedłożyć dodatkowe dowody celem wykazania spełnienia przesłanek, o których mowa w § 1.
Mając jednak na uwadze okoliczności faktyczne i prawne rozpoznawanej sprawy, naruszenia te nie miały wpływu na wynik sprawy
Z tych powodów, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga podlegała oddaleniu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło