III OSK 854/21
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2022-02-24
Skład orzekający: Tamara Dziełakowska, Zbigniew Ślusarczyk, Grzegorz Jankowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nabycie lokalu mieszkalnego od jednostki samorządu terytorialnego z bonifikatą przed wstąpieniem do służby wojskowej stanowi przesłankę negatywną do przyznania żołnierzowi zawodowemu prawa do zakwaterowania, realizowanego w formie wypłaty świadczenia mieszkaniowego?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nabycie lokalu mieszkalnego od Skarbu Państwa, Agencji albo jednostki samorządu terytorialnego z bonifikatą lub z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia, niezależnie od daty tego nabycia (w tym przed wstąpieniem do służby wojskowej), stanowi przesłankę negatywną do przyznania żołnierzowi zawodowemu prawa do zakwaterowania, a tym samym do wypłaty świadczenia mieszkaniowego. Sąd oparł się na wykładni językowej, celowościowej i historycznej art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP.Stan faktyczny
R. A., żołnierz służby kontraktowej, wystąpił o wypłatę świadczenia mieszkaniowego. Po otrzymaniu świadczenia, okazało się, że nabył on lokal mieszkalny od Urzędu Miasta z 95% bonifikatą przed złożeniem wniosku. Organ uznał to za przesłankę negatywną do wypłaty świadczenia i wezwał do zwrotu nienależnie pobranej kwoty. Po zawarciu ugody i częściowej spłacie, R. A. ponownie wystąpił o świadczenie, co doprowadziło do wydania decyzji o zwrocie pozostałej kwoty. Decyzje te zostały utrzymane w mocy przez organy administracji, a następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę R. A. na te decyzje. R. A. wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia del. NSA Grzegorz Jankowski po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 października 2018 r. sygn. akt II SA/Wa 1535/17 w sprawie ze skargi R. A. na decyzję Prezesa Agencji Mienia Wojskowego z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu świadczenia mieszkaniowego 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od R. A. na rzecz Prezesa Agencji Mienia Wojskowego kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Zaskarżonym wyrokiem z 9 października 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt II SA/Wa 1535/17) oddalił skargę R. A. na decyzję Prezesa Agencji Mienia Wojskowego z [...] sierpnia 2017 r. w przedmiocie zwrotu świadczenia mieszkaniowego.
W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że R. A., żołnierz służby kontraktowej wystąpił z wnioskiem o wypłatę świadczenia mieszkaniowego. Z uwagi na brak możliwości przydziału kwatery lub lokalu mieszkalnego, organ uznał, że zaistniała przesłanka do wypłaty świadczenia mieszkaniowego, w związku z czym umieścił wnioskodawcę w wykazie żołnierzy zawodowych do wypłaty świadczenia mieszkaniowego od miesiąca maja 2011 r., przyjmując za datę wypłaty 5 kwietnia 2011 r.
16 grudnia 2015 r. do Oddziału Regionalnego Agencji Mienia Wojskowego w S. wpłynął kolejny wniosek R. A. o wypłatę świadczenia mieszkaniowego, w którym zaznaczył, że zamieszkuje w miejscowości K. przy ul. [...], w lokalu który zakupił od Urzędu Miasta K. na podstawie aktu notarialnego rep. A nr [...] z [...] sierpnia 2010 r., przy zastosowaniu 95% bonifikaty w cenie nabycia.
W ocenie organu doszło do nienależnego wypłacenia skarżącemu świadczenia mieszkaniowego za okres od 5 kwietnia 2011 r. do 30 września 2015 r. w wysokości 32.320,00 zł, w związku z czym pismem z 8 stycznia 2016 r. wezwał go do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia mieszkaniowego w terminie 14 dni od daty otrzymania wezwania. W odpowiedzi skarżący pismem z 26 stycznia 2016 r. zwrócił się o rozłożenie na raty spłaty powstałego zadłużenia. 3 marca 2016 r. pomiędzy Agencją Mienia Wojskowego a R. A. została zawarta umowa nr [...] dotycząca spłaty w ratach zadłużenia wynikającego z nadpłacenia świadczenia mieszkaniowego za okres od dnia 5 kwietnia 2011 r. do dnia 30 września 2015 r. W umowie tej skarżący oświadczył, że uznaje swój dług w stosunku do Agencji i dokonał zwrotu części kwoty nienależnie wypłaconego świadczenia mieszkaniowego w wysokości 7.800,00 zł.
Następnie, 17 marca 2017 r. do Oddziału Regionalnego Agencji Mienia Wojskowego w S. wpłynął wniosek R. A. o wypłatę świadczenia mieszkaniowego i zwrot częściowo uregulowanej już kwoty nienależnie wypłaconego świadczenia mieszkaniowego w wysokości 7.800,00 zł. W związku z tym, że skarżący odstąpił od wykonywania postanowień umowy z 3 marca 2016 r. organ pismem z 21 marca 2017 r. wszczął postępowanie w sprawie nienależnie wypłaconego świadczenia mieszkaniowego.
Decyzją z [...] kwietnia 2017 r. organ ustalił wysokość należności z tytułu nienależnie wypłaconego świadczenia mieszkaniowego skarżącemu w okresie od 5 kwietnia 2011 r. do 30 września 2015 r. podlegającej zwrotowi w łącznej kwocie 32.320,00 zł. Rozstrzygnięcie to uchylił Prezes Agencji Mienia Wojskowego decyzją z [...] czerwca 2017 r., a sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Decyzją z [...] lipca 2017 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Mienia Wojskowego w S. orzekł o zwrocie należności z tytułu nienależnie wypłaconego świadczenia mieszkaniowego st. szer. R. A. w okresie od 5 kwietnia 2011 r. do 30 września 2015 r. na łączną kwotę w wysokości 24.520,00 zł.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł R. A.
Decyzją z [...] sierpnia 2017 r. Prezes Agencji Mieszkaniowej na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. i art. 16 ustawy z 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935) oraz art. 21 ust. 6 pkt 3, art. 48d ust. 12 ustawy z 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 207), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Zdaniem organu odwoławczego skoro skarżący na podstawie aktu notarialnego nabył lokal mieszkalny od Urzędu Miasta przy zastosowaniu 95% bonifikaty w cenie nabycia, to spełniona została przesłanka negatywna do wypłaty skarżącemu świadczenia mieszkaniowego, określona w art. 21 ust. 6 pkt 3 ww. ustawy z 22 czerwca 1995 r. Organ II instancji wyjaśnił również że przepisy nie odnoszą się do kwestii czasu, w jakim miało miejsce nabycie lokalu mieszkalnego, a istotne znaczenie ma jedynie to, czy osoba posiadająca obecnie status żołnierza zawodowego kiedykolwiek wcześniej skorzystała z jednej z form pomocy na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych. Organ I instancji był zatem zobowiązany do wydania decyzji o zwrocie świadczenia mieszkaniowego wypłaconego nienależnie, pomniejszonego o zwróconą już kwotę.
Skargę na powyższą decyzję złożył R. A., zarzucając jej naruszenie art. 21 ust. 1 i art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy z 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczpospolitej Polskiej. Zdaniem skarżącego art. 21 ust. 6 pkt 3 ww. ustawy nie obejmuje sytuacji nabycia lokalu z bonifikatą przed powołaniem do służby wojskowej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił powyższą skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.)
Przywołując treść art. 21 ust. 1, 2 i 6 ustawy z 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, Sąd pierwszej instancji podkreślił, że bezspornym jest, że skarżący wraz z żoną aktem notarialnym z [...] sierpnia 2010 r. nabył lokal mieszkalny od Miasta K. przy zastosowaniu aż 95% bonifikaty. W tej sytuacji niewątpliwie spełniona została przesłanka negatywna do wypłaty skarżącemu świadczenia mieszkaniowego, określona w art. 21 ust. 6 pkt 3 ww. ustawy. W ocenie Sądu, organy dokonały prawidłowej interpretacji zarówno art. 21 ust. 1 i 2 jak również art. 21 ust. 6 pkt 3 ww. ustawy, stwierdzając, że skarżącemu nie przysługuje prawo do zakwaterowania, albowiem nabył wraz z żoną lokal mieszkalny od Agencji z uwzględnieniem 95% bonifikaty. Sąd zgodził się z organem, że powyższe przepisy nie odnoszą się do kwestii czasu, w jakim miało miejsce nabycie lokalu mieszkalnego od Skarbu Państwa, Agencji albo jednostki samorządu terytorialnego z bonifikatą lub z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia. Istotne znaczenie ma odpowiedź na pytanie, czy osoba posiadająca obecnie status żołnierza zawodowego lub jej małżonek kiedykolwiek wcześniej skorzystała z jednej z form pomocy na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych, o której mowa w art. 21 ust. 6 ww. ustawy. Jeżeli tak, jak w sprawie niniejszej, to żołnierzowi zawodowemu nie przysługuje uprawnienie, o którym mowa w art. 21 ust. 1.
Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę na orzecznictwo sądów, zgodnie z którym nabycie przez małżonków lokalu mieszkalnego od Skarbu Państwa, Agencji lub jednostki samorządu terytorialnego z bonifikatą lub z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia – bez względu na datę nabycia takiego lokalu, małżeński ustrój majątkowy między małżonkami w dacie nabycia lokalu, okoliczność czy lokal ten pozostaje nadal własnością małżonka, czy też nie, a także bez względu na okoliczność, czy małżonek w dacie nabycia lokalu pozostawał w związku małżeńskim z wnioskodawcą, czy też nie – traktowana była jako przeszkoda w uznaniu, że żołnierzowi zawodowemu przysługuje prawo do zakwaterowania, w tym także do wypłaty świadczenia mieszkaniowego, o którym mowa w art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy. Ratio legis art. 21 jest zakwaterowanie żołnierza i jego rodziny w jeden ze sposobów przewidzianych w tym przepisie, a takie wyjątkowe prawo, jak zakup mieszkania z bonifikatą lub z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia, rodzina żołnierza może wykorzystać tylko jeden raz. Tak ogólne sformułowanie art. 21 ust. 6 pkt 3 pozwala przyjąć, że zamiarem ustawodawcy było szerokie ujęcie omawianego wyłączenia, obejmujące przypadki, gdy żołnierzowi lub jego małżonkowi kiedykolwiek udzielono pomocy ze środków publicznych na cele mieszkalne tam wskazane. Oczywistym jest też, że podobnie jak w pozostałych przypadkach wymienionych w art. 21 ust. 6 ustawy, w których żołnierzowi zawodowemu nie przysługuje prawo do zakwaterowania, wskazane zdarzenia dotyczyć mogą zdarzeń zaistniałych w przeszłości, przed datą wprowadzenia zmiany ustawy, która obowiązuje od dnia 1 lipca 2010 r.
W ocenie Sądu pierwszej instancji, taka wykładnia art. 21 ust. 6 pkt 3 ww. ustawy pozostaje w zgodzie z konstytucyjną zasadą praworządności, wyrażoną w art. 7 Konstytucji RP. Z zasady tej wynika, że w postępowaniu administracyjnym organy administracji publicznej obowiązane są stosować przepisy prawa obowiązujące w dniu wydania decyzji. Od tej reguły mogą zostać wprowadzone odstępstwa przepisami przejściowymi, które mogą ograniczyć moc przepisów prawa w czasie, przez wyłączenie stosowania danych przepisów do zdarzeń prawnych mających miejsce przed wejściem ich w życie. Art. 18 ust. 1 ustawy z 22 stycznia 2010 r. zmieniającej ustawę o zakwaterowaniu sił zbrojnych nie przyjął ograniczenia mocy obowiązującej przepisów zmienionych, w tym art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy, do zdarzeń prawnych powstałych po ich wejściu w życie. Fakt, że nabycie lokalu mieszkalnego nastąpiło przed rozpoczęciem służby wojskowej nie ma znaczenia dla konieczności zwrotu świadczenia.
Skoro skarżący otrzymał świadczenie mieszkaniowe w okresie od 5 kwietnia 2011 r. do 30 września 2015 r., w łącznej kwocie 24.520 zł, mimo istnienia negatywnej przesłanki do realizacji świadczenia, o czym organ I instancji dowiedział się dopiero w grudniu 2015 r., to okoliczność ta jest decydującą w sprawie i w oparciu o dyspozycję art. 48d ust. 12 w związku z ust. 1 ustawy z 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP organ I instancji był zobowiązany do wydania decyzji o zwrocie świadczenia mieszkaniowego wypłaconego nienależnie.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji, organ zobowiązując skarżącego do wypłaty świadczenia naruszył art. 42 ww. ustawy o zakwaterowaniu poprzez przyjęcie, że trzyletni okres przedawnienia może być liczony dopiero od chwili wejścia w życie ww. przepisu, a co za tym idzie wymienione w zaskarżonej decyzji roszczenia nie zostały jeszcze przedawnione. Z akt sprawy wynika, że po otrzymaniu informacji, iż skarżący wraz z żoną nabył lokal mieszkalny organ I instancji zakończył wypłatę świadczenia mieszkaniowego na rzecz skarżącego. Następnie, kierując się treścią art. 48d ust. 13 ustawy o zakwaterowaniu pismem z 8 stycznia 2016 r. wezwał żołnierza do zwrotu nadpłaconego świadczenia. Tym samym, stosunek prawny – rozumiany jako obowiązek zwrotu nienależnie wypłaconego świadczenia – zapoczątkowany jeszcze przed wejściem w życie znowelizowanego art. 48d ust. 12 i 13 ww. ustawy nie został zakończony do dnia obowiązywania tej normy prawnej. W niniejszej sprawie mamy zatem do czynienia ze "stosunkiem prawnym w toku", czyli retrospektywnością prawa, a nie retroakcją prawa, co postuluje skarżący. W konsekwencji brak jest podstaw do uznania, iż roszczenie o zwrot nienależnie wypłaconego świadczenia uległo przedawnieniu. Skoro bowiem administracyjnoprawny tryb dochodzenia nienależnie wypłaconego świadczenia pieniężnego powstał 22 czerwca 2016 r., a pierwszą decyzję organu I instancji wydano [...] lipca 2017 r., to choćby już z zestawienia tych dat wynika, iż nie może być mowy o przedawnieniu roszczenia Agencji o charakterze administracyjnoprawnym. W świetle bowiem art. 42 ust. 1 ustawy o Agencji Mienia Wojskowego, roszczenia Agencji o charakterze administracyjnoprawnym ulegają przedawnieniu z upływem lat 3 od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Sąd wskazał również że w świetle art. 42 ust. 2 ww. ustawy o zakwaterowaniu w związku z art. 120 § 1 K.c. w przypadku sprawy o charakterze administracyjnym, żądanie następuje z chwilą wydania odpowiedniego aktu (decyzji) administracyjnego. Dopiero, gdy decyzja administracyjna nakazująca zwrot świadczenia przez skarżącego, stała się ostateczna zaczął płynąć trzyletni termin przedawnienia, o którym mowa w art. 42 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył R. A., zaskarżając go w całości i zarzucając mu:
1. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 P.p.s.a. poprzez jego zastosowanie i błędne przyjęcie, że skarga od decyzji Prezesa Agencji Mienia Wojskowego z [...] sierpnia 2017 r. winna podlegać oddaleniu, podczas gdy powinna ona podlegać uwzględnieniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego mającym wpływ na wynik sprawy, tj. art. 21 ust. 1 i art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy z 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczpospolitej Polskiej polegającym na błędnej wykładni i uznaniu, że nabycie przez R. A. lokalu mieszkalnego od jednostki samorządu terytorialnego z bonifikatą przed wstąpieniem do służby wojskowej wypełnia przesłankę określoną w powyższym przepisie, w sytuacji, gdy prawidłowa wykładnia powyższego przepisu, prowadzi do wniosku, że przesłanka ta nie ziszcza się, gdy lokal mieszkalny został nabyty przez osobę cywilną przed powołaniem jej do służby wojskowej;
2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 21 ust. 1 i art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy z 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sil Zbrojnych Rzeczpospolitej Polskiej poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż nabycie przez R. A. lokalu mieszkalnego od jednostki samorządu terytorialnego z bonifikatą przed wstąpieniem do służby wojskowej stanowi przesłankę odmowy przyznania żołnierzowi prawa do zakwaterowania, podczas gdy nabycie lokalu przez osobę cywilną przed wstąpieniem do służby wojskowej nie jest tożsame z nabyciem lokalu od jednostki samorządu terytorialnego z bonifikatą przez żołnierza, a tym samym nie może być podstawą do odmowy przyznania żołnierzowi prawa do zakwaterowania, o którym stanowi art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy z 22 czerwca 1995 roku o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczpospolitej Polskiej.
Mając powyższe na uwadze, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i rozpoznanie przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi od decyzji Prezesa Agencji Mienia Wojskowego z [...] sierpnia 2017 r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Nadto skarżący wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie oraz o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył organ, wnosząc o jej oddalenie i zasądzenie kosztów zastępstwa według norm przepisanych.
Pismami z 14 września 2021 r. i 20 września 2021 r. odpowiednio organ i skarżący wyrazili zgodę na rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Oceniając niniejszą skargę kasacyjną w powyższych granicach, stwierdzić należało, że oba wymienione w skardze kasacyjnej zarzuty, aczkolwiek sformułowane jako naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego (art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a.), zmierzają do wykazania tej samej kwestii a mianowicie, że w świetle art. 21 ust. 1 i art 21 ust. 6 pkt 3 ustawy z 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczpospolitej Polskiej nabycie przez skarżącego wraz żoną lokalu mieszkalnego od jednostki samorządu terytorialnego z bonifikatą przed wstąpieniem do służby wojskowej nie wyłącza jego uprawnienia jako żołnierza zawodowego do zakwaterowania, realizowanego w formie wypłaty świadczenia mieszkaniowego.
Analizując tak przedstawiony problem stwierdzić trzeba, że zgodnie z art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy z 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej "[ż]ołnierzowi zawodowemu nie przysługuje prawo do zakwaterowania, jeżeli on lub jego małżonek, z zastrzeżeniem ust. 10 nabył lokal mieszkalny od Skarbu Państwa, Agencji albo jednostki samorządu terytorialnego z bonifikatą lub z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia". Z treści przywołanego przepisu, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego niniejszą sprawę, wynika, że wyłączone jest uprawnienie żołnierza zawodowego do zakwaterowania, jeżeli on lub jego małżonek nabył kiedykolwiek lokal mieszkalny z bonifikatą od wskazanych w powyższym przepisie podmiotów. Jak słusznie uznał Sąd pierwszej instancji cytowany przepis wyłącza prawo do zakwaterowania, a tym samym i prawo do świadczenia mieszkaniowego, gdy nabycie lokalu od Skarbu Państwa, Agencji lub jednostki samorządu terytorialnego nastąpiło przed rozpoczęciem służby wojskowej. I chociaż przeciwny pogląd został wyrażony w jednym z orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z 18 maja 2016 r. sygn. akt I OSK 2439/14), przywołanym również w rozpoznawanej skardze kasacyjnej, to nie zyskał on akceptacji w orzecznictwie (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 20 grudnia 2013 r. sygn. akt I OSK 3038/12, 12 lutego 2015 r. sygn. akt I OSK 2768/13, 25 lutego 2015 r. sygn. akt I OSK 1240/13, 17 marca 2016 r. sygn. akt I OSK 2425/14, 27 listopada 2018 r. sygn. akt I OSK 1418/18, 12 lutego 2020 r. sygn. akt I OSK 1688/18, 21 lipca 2020 r. sygn. akt I OSK 3100/19, 9 listopada 2021 r. sygn. akt III OSK 454/21 – orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl) i nie podziela go również skład rozpoznający niniejszą sprawę. Za organem i Sądem pierwszej instancji należy powtórzyć, że przepisy art. 21 ust. 1, 2 i 6 pkt 3 ustawy z 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP nie odnoszą się do kwestii czasu, w jakim miało miejsce nabycie lokalu mieszkalnego od Skarbu Państwa, Agencji albo jednostki samorządu terytorialnego z bonifikatą lub z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia, ani czasu w jakim został zawarty związek małżeński.
Należy również zauważyć, że przepisy ustawy z 22 czerwca 1995 r. od czasu jej uchwalenia były wielokrotnie nowelizowane. Zmianom ulegało nazewnictwo instytucji prawnych, przewidujących uprawnienia żołnierzy i innych osób wraz z przesłankami ich nabywania czy utraty. Do 30 czerwca 2004 r. przepisy ustawy przyznawały uprawnienia do kwater nie tylko żołnierzom zawodowym, ale również innym osobom w szczególnie uzasadnionych przypadkach (art. 29), po tej dacie – innym osobom w sytuacji wyjątkowej (art. 29), a po 1 lipca 2010 r. innym osobom o ile zaspokojone są potrzeby mieszkaniowe żołnierzy (art. 68 ust. 2 ustawy o Agencji Mienia Wojskowego). Od jednostek samorządu terytorialnego lokale mogli nabywać wszyscy bez względu na status zawodowy, o ile posiadali status najemcy. Podobnie od Agencji lokale mogli nabywać nie tylko żołnierze ale również inne osoby, a różnica dotyczyła wyłącznie wysokości bonifikaty. Należy też zauważyć, że przepisy o zbywaniu lokali (obecnie umiejscowione w ustawie o Agencji Mienia Wojskowego) były i nadal są wspólne dla służb mundurowych podległych MSWiA. Nie można zatem zgodzić się z poglądem, że z ustawy o zakwaterowaniu nie wynika zakaz korzystania z pomocy w zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych przez Państwo więcej niż raz. Owszem taki zakaz nie jest wyrażony wprost, tym niemniej wynika on z sensu przepisów obowiązujących wcześniej i obecnie. I tak do lipca 2004 r. obowiązywał art. 47 ust. 9 na podstawie którego ekwiwalent pieniężny za rezygnację z osobnej kwatery stałej (jako forma realizacji "prawa do kwatery") nie należał się osobie uprawnionej (a więc nie tylko żołnierzowi), jeśli zajmowała ona lokal w zasobach jednostki samorządu terytorialnego i nie przekazała go do dyspozycji tych podmiotów. W ocenie Sądu, świadczy to o tym, że żołnierz jako m.in. osoba uprawniona nie mógł skorzystać z dwóch form zakwaterowania: w postaci pieniężnej – od Agencji i rzeczowej – np. od gminy. Podobna regulacja dotyczyła samych lokali, niemniej w odniesieniu do małżonków – art. 41 ust. 4 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. Również uchylony już art. 87 tej ustawy stanowił zaporę do uzyskiwania wielokrotnej pomocy państwa w zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych. Obecnie jego odpowiednikiem jest właśnie art. 21 ust. 6. Zatem również wykładnia celowościowa i historyczna potwierdza, że nabycie lokalu mieszkalnego od jednego z podmiotów publicznych wymienionych w przepisie z zastosowaniem bonifikaty, bez względu na czas tego nabycia, wyłącza uprawnienie żołnierza do otrzymywania świadczenia mieszkaniowego.
Z też przyczyn niezasadne okazały się być oba sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty, opisane szczegółowo powyżej.
W tym stanie sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 oddalił skargę kasacyjną, rozpoznaną na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a. na zgodny wniosek stron niniejszego postępowania. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło