II SA/Kr 365/16
WyrokWSA w Krakowie2016-05-30
Skład orzekający: Mariusz Kotulski, Mirosław Bator, Paweł Darmoń
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy współużytkownik wieczysty działki sąsiedniej, która nie graniczy bezpośrednio z terenem planowanej inwestycji, posiada interes prawny uzasadniający jego status strony w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy, jeśli inwestycja może wpływać na jego nieruchomość (np. poprzez zacienienie, wzrost natężenia ruchu)?Ratio decidendi
Współużytkownik wieczysty działki sąsiedniej, nawet jeśli nie graniczy ona bezpośrednio z terenem planowanej inwestycji, może posiadać interes prawny uzasadniający jego status strony w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy, jeśli inwestycja może wpływać na jego nieruchomość. Prawo do ochrony własnego interesu prawnego przy zagospodarowaniu terenów innych osób, wynikające m.in. z art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz art. 233 Kodeksu cywilnego, może uzasadniać taki status. Wątpliwości co do legitymacji procesowej należy rozstrzygać na korzyść podmiotu domagającego się uznania go za stronę.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o umorzeniu postępowania dotyczącego wznowienia postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji budowy budynku mieszkalnego wielorodzinnego. Organ I instancji umorzył wznowione postępowanie, uznając, że wnioskodawczyni (współużytkownik wieczysty sąsiedniej działki) nie posiadała interesu prawnego, gdyż jej działka nie graniczyła bezpośrednio z terenem inwestycji i inwestycja nie miała na nią wpływać. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło tę decyzję, uznając, że wnioskodawczyni posiada interes prawny ze względu na potencjalny wpływ inwestycji na jej nieruchomość (np. zacienienie). Inwestor zaskarżył decyzję SKO, zarzucając błędne uznanie wnioskodawczyni za stronę postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariusz Kotulski (spr.) Sędziowie: WSA Mirosław Bator WSA Paweł Darmoń Protokolant: sekr. sądowy Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2016 r. sprawy ze skargi "A" Spółki Akcyjnej z siedzibą w C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 30 grudnia 2015 r., znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego wznowienia postępowania skargę oddala.
Prezydent Miasta K. decyzją z dnia 28 lipca 2015 r. (nr [....] ) orzekł o umorzeniu wznowionego postępowania w sprawie zakończonej ostatecznym rozstrzygnięciem Prezydenta Miasta K. z dnia 28 lutego 2014 r. nr [....] , ustalającym warunki zabudowy dla zmierzenia inwestycyjnego pn. "Budowa budynku mieszkalnego wielorodzinnego wraz z lokalami usługowymi, garażami: podziemnym i naziemnym na terenie części działki nr [....] oraz zjazdami z dróg publicznych na terenie dz. nr [....] (ul. [....] ) i nr [....] (ul. [....] ) obr. [....] w K".
Prezydent Miasta K. , orzekając ponownie po uchyleniu poprzednio zapadłego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. , ww. decyzją z 28 lipca 2015r., umorzył wznowione na wniosek D.M. postępowanie w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla wyżej opisanego zmierzenia inwestycyjnego.
W uzasadnieniu wyjaśniono, że przedmiotowa sprawa, prowadzona w trybie nadzwyczajnym wznowienia postępowania dotyczy ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy. Decyzja ta, wobec nie wniesienia odwołania przez żadną ze stron, stała się ostateczna z dniem 21 marca 2014 r. Decyzją z dnia 20 maja 2014 r. ww. decyzja o warunkach zabudowy została przeniesiona na rzecz [....] S.A.
Wznowienie postępowania w tej sprawie nastąpiło na wniosek D.M. Wnioskodawczyni nie brała udziału w postępowaniu w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy, twierdzi natomiast, że w postępowaniu tym powinien jej zostać przyznany status strony. Organ I instancji postanowieniem z dnia 16 czerwca 2015r. wznowił postępowanie w przedmiotowej sprawie.
W dalszej części uzasadnienia, odnosząc się do realiów przedmiotowej sprawy podkreślono, że działka, której współużytkownikiem wieczystym jest D.M.nie graniczy bezpośrednio z terenem opisanej wyżej inwestycji. Organ I instancji ustalił, że działka nr [....] oddalona jest od najbliższej krawędzi terenu inwestycji ok. 10 m, natomiast budynek, w którym zamieszkuje wnioskodawczyni jest od tej krawędzi oddalony o 30 - 45 m. Nieruchomość D.M. usytuowana jest przy innej drodze publicznej niż teren inwestycji. Inwestycja będzie obsługiwana od strony ulic [....] i [....] , natomiast działka wnioskodawczyni znajduje się przy ul. [....] . Prezydent Miasta K. uznał również, że podnoszona we wniosku okoliczność dokonanego podziału działki stanowiącej teren inwestycji nie ma żadnego wpływu na istnienie po stronie wnioskodawczyni interesu prawnego w przedmiotowym postępowaniu.
Następnie organ I instancji podał, że w decyzji o warunkach zabudowy wydanej dla przedmiotowej inwestycji uwzględniono zarówno zasadę dobrego sąsiedztwa, będącą podstawową przesłanką ustalenia warunków zabudowy, jak i wymogi ładu przestrzennego, środowiskowe, kulturowe i kompozycyjne - estetyczne. Tym samym wskazane okoliczności przemawiają w ocenie organu I instancji za stwierdzeniem, że działka nr [....] , której współużytkownikiem wieczystym jest D.M. , znajduje się poza zakresem oddziaływania przedmiotowej inwestycji, co z kolei przesądza o braku przesłanek, aby wnioskodawczynię uznać za stronę przedmiotowego postępowania, pomimo, iż niewątpliwie posiada ona w tymże postępowaniu interes faktyczny. Ponadto, zdaniem organu I instancji, zgłoszone przez D.M. uwagi nie mogą mieć wpływu na rozstrzygnięcie zapadłe w tym postępowaniu.
Na koniec wyjaśniono, szeroko cytując poglądy wyrażane w tej kwestii w doktrynie i orzecznictwie, dlaczego w ocenie organu I instancji postępowanie niniejsze podlega umorzeniu.
Odwołując się od ww. rozstrzygnięcia D.M. wskazała, że kwestionowana decyzja zapadła bez udziału jakichkolwiek osób fizycznych zamieszkałych na terenach sąsiadujących z planowaną inwestycją. W postępowaniu ustalającym warunki zabudowy brał udział jedynie inwestor, Gmina K. , ZIKIT oraz Regionalne Centrum Krwiodawstwa. Tymczasem we wcześniejszych postępowaniach w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy, dotyczących tego samego terenu i realizacji zabudowy niższej niż aktualnie planowana, wnioskodawczyni, jak również jej sąsiedzi zostali dopuszczeni do udziału w postępowaniu w charakterze strony. W ocenie odwołującej się zostało to spowodowane dokonaniem przez inwestora podziału geodezyjnego terenu inwestycji w taki sposób, aby teren nieruchomości odwołującej się nie graniczył bezpośrednio z terenem inwestycji. Następnie odwołująca się podniosła zarzuty pod adresem ustaleń zawartych w decyzji o warunkach zabudowy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia 30 grudnia 2015r., nr [....] , działając w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 oraz art. 138 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013r. poz. 267 ze zm. dalej: k.p.a.), uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu wskazano, że przedmiotowa decyzja Prezydenta Miasta K. nie jest prawidłowa i jako taka podlegać musi uchyleniu. Następnie przytoczono kodeksowe przesłanki uznania podmiotu za stronę postępowania administracyjnego o ustalenie warunków zabudowy wraz z poglądami wyrażonymi w orzecznictwie, w szczególności powołując się na treść wyroku WSA w Krakowie z 25 września 2015r., II SA/Kr 762/15, który dotyczył sprawy o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji planowanej na tym samym terenie co przedmiotowa inwestycja.
Organ odwoławczy stwierdził, że współużytkownikom wieczystym działki nr [....] (współwłaścicielom budynku przy ul. [....]) przysługiwał przymiot strony w postępowaniu w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla zmierzenia inwestycyjnego pn. "Budowa budynku mieszkalnego wielorodzinnego wraz z lokalami usługowymi, garażami: podziemnym i naziemnym na terenie części działki nr [....] oraz zjazdami z dróg publicznych na terenie dz. nr [....] (ul. [....] ) i nr [....] (ul. [....] ) obr. [....] w K".
Ustalono (załącznik graficzny do decyzji), że działka nr [....] , której współużytkownikiem wieczystym jest odwołująca się, oddalona jest od terenu inwestycji kubaturowej o 10 m. Ściana południowa budynku przy ul. [....] , znajdującego się na ww. działce jest oddalona od terenu inwestycji kubaturowej, zaznaczonego na załączniku graficznym do analizy, o ok. 20 m. Z załącznika Nr l do decyzji organu I instancji oraz załącznika graficznego wynika, że w odległości 10 metrów od granic działki nr [....] , na której znajduje się budynek mieszkalny o wysokości ok. 10 m oraz budynek gospodarczy, po stronie południowo - wschodniej dopuszczone zostało usytuowanie budynku o długości na tym odcinku niemal 70 metrów i o jego wysokości od 19,5 m z tolerancją +/- 0,5 m. Nadto SKO zaznaczyło, że jakkolwiek decyzja o warunkach zabudowy nie przesądza usytuowania planowanego budynku na terenie inwestycji, to stwierdzić jednak należy, że dopuszczenie realizacji planowanego budynku o określonych w decyzji gabarytach na wskazanym w załączniku graficznym terenie, jako kontynuacji pierzei ul. Rzeźniczej, niewątpliwie powoduje, że zrealizowanie ustaleń zawartych w przedmiotowej decyzji o warunkach zabudowy może wpływać na naświetlenie działki nr [....] i budynku mieszkalnego przy ul. [....] . Prawo do naturalnego oświetlenia pomieszczeń wynika z norm prawnych, a zatem wnioskodawczyni przysługuje interes prawny w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji i powinna ona być w tym postępowaniu traktowana jako strona.
W skardze na ww. decyzję strona skarżąca – [....] Spółka Akcyjna reprezentowana w sprawie przez profesjonalnych pełnomocników zarzuciła naruszenie:
- przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to: art. 7, art. 11, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w sposób wyczerpujący i niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy, co doprowadziło do przyjęcia przez SKO błędnego poglądu, zgodnie z którym działka [....] znajdowała się w obszarze oddziaływania przedmiotowego zamierzenia inwestycyjnego, gdy tymczasem planowana inwestycja nie oddziałuje na żadne prawnie relewantne interesy współużytkowników wieczystych działki [....] ;
- art. 138 § 2 i 145 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez uchylenie decyzji I instancji, gdy tymczasem decyzja ta odpowiadała prawu, a w szczególności nie zachodziła w sprawie okoliczność wskazana w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.;
- przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to:
1. art. 28 k.p.a. w zw. z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2015 r., poz. 199, ze zm., dalej jako: "u.p.z.p."), w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. z 2003, nr 164, poz. 1588), w zw. art. 35 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., póz. 1409, ze zm., dalej jako: "Prawo budowlane") i w zw. z § 13 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r, póz. 1422, dalej jako: "Rozporządzenie techniczne"), przez przyjęcie, że współużytkownikom wieczystym działki [....] przysługiwał przymiot strony w postępowaniu w sprawie ustalenia warunków zabudowy ze względu na rzekomy wpływ zamierzenia inwestycyjnego na naświetlenie powyższej działki, gdy tymczasem kwestie związane z naświetleniem mogą uzasadniać istnienie interesu prawnego wyłącznie w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę, nie zaś w postępowaniu w sprawie ustalenia warunków zabudowy.
Mając powyższe na uwadze, strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia.
W uzasadnieniu skargi szeroko opisano stan faktyczny sprawy i podano argumentację mającą przemawiać za słusznością wskazanych wyżej zarzutów.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, wobec stwierdzenia przez Sąd, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Tak więc przedmiotem niniejszej skargi jest decyzja kasacyjna, a zatem nie decyzja rozstrzygająca merytorycznie sprawę co do istoty, a jednie przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd bada zatem w takim przypadku czy zachodziły przesłanki uprawniające organ do uchylenia rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, czy też materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia reformacyjnego rozstrzygnięcia, bądź zachodziła potrzeba jego uzupełnienia w niewielkim zakresie, a organ odwoławczy mimo to uchylił się od rozstrzygnięcia sprawy, co do jej istoty.
Zgodnie z ogólną zasadą postępowania administracyjnego – zasadą dwuinstancyjności – każda sprawa rozstrzygnięta decyzją organu pierwszej instancji podlega, na skutek złożonego odwołania, ponownemu rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu przez organ odwoławczy. Dwukrotne rozpoznanie sprawy oznacza obowiązek przeprowadzenia dwukrotnego postępowania wyjaśniającego, stąd też organ odwoławczy zobligowany jest do ponownego rozpoznania sprawy administracyjnej, a nie kontroli decyzji organu pierwszej instancji.
Organ drugiej instancji ma kompetencje kasacyjne tylko w zakresie oparte na przywołanym powyżej art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Trzeba pamiętać, iż zgodnie z art. 136 Kodeksu organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję, oczywiście wykluczając sytuację, w której zachodziłaby konieczność przeprowadzenie takiego postępowania w znacznej części. Nie może to bowiem prowadzić do całkowitego przeniesienia postępowania wyjaśniającego z organu pierwszej instancji do organu odwoławczego, gdyż w takim przypadku złamana zostanie wymieniona powyżej zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
Rozpoznając skargę na decyzję kasacyjną opartą o art. 138 § 2 k.p.a. sąd administracyjny zobligowany jest w świetle powyższych uwag do dokonania oceny, czy zaskarżona decyzja na narusza zasady dwuinstancyjności, czyli czy postępowanie organu pierwszej instancji było faktycznie dotknięte takimi wadami, które skutkować musiały ponownym jego przeprowadzeniem w całości lub w znacznej części.
Przenosząc przedstawione powyżej rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy nie sposób zakwestionować stanowiska organu odwoławczego. Nie można pominąć faktu, iż decyzja organu pierwszej instancji wydana została z naruszeniem obowiązujących przepisów procedury administracyjnej, tj. art. 105 § 1, art. 28, art. 7 oraz art. 77 k.p.a.
Podniesione w skardze zarzuty koncentrują się na poglądzie, że SKO wadliwie przeprowadziło kontrolę legalności decyzji organu I instancji, umarzającej wznowieniowe postępowanie administracyjne wszczęte wnioskiem D.M. w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia 28 lutego 2015r. ustalającej warunki zabudowy ww. inwestycji w sytuacji, gdy wnioskodawczyni nie legitymowała się interesem prawnym w domaganiu się uruchomienia trybu nadzwyczajnego weryfikacji ww. decyzji, bowiem posiadała wyłącznie interes faktyczny. Tym samym, jak podniesiono w skardze, błędnie uznano w sprawie, że wykazywany przez D.M. interes faktyczny może uzasadniać przyjęcie interesu prawnego.
Wbrew stanowisku strony skarżącej, organ odwoławczy prawidłowo zastosował przepis art. 138 § 2 k.p.a., uchylając podjęte przez Prezydenta K. na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. rozstrzygniecie z dnia 28 lipca 2015r.
Zdaniem Sądu, w realiach niniejszej sprawy, organ II instancji trafnie zakwestionował Prezydenta Miasta K. , przyjmując w kontekście przepisu art. 28 k.p.a., że nie dokonano prawidłowej i wyczerpującej oceny sytuacji D.M. w postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem decyzji ustalającej warunki zabudowy dla budowy budynku wielorodzinnego na części działki nr [....] obr. [....] w K. , jak również rzetelnej i wszechstronnej oceny uwarunkowań realizacji przedmiotowej inwestycji przy uwzględnieniu interesów prawnych właścicieli działek sąsiednich, w tym działki nr [....] – pozostającej w użytkowaniu wieczystym D.M.
Przechodząc do kwestii mającej zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie wskazać należy, iż ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie określa kręgu podmiotów będących stronami postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy. W ocenie WSA w Krakowie, w takiej sytuacji, zastosowanie znajduje przepis art. 28 K.p.a., który stanowi, że stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Istotą interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a., na co słusznie wskazuje strona skarżąca w skardze, jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego - taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 1999 r. sygn. akt IV SA 629/97). Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy więc to samo, co ustalić przepis prawa materialnego, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś własnej potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu, sprzecznych z potrzebami danego podmiotu - strony postępowania. W orzecznictwie sądowym wskazuje się przy tym, że źródłem interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. może być prawo cywilne, w tym rzeczowe, zwłaszcza własność bądź użytkowanie wieczyste (wyrok NSA z dnia 30 listopada 2010 r., sygn. akt II OSK 1792/09, baza orzeczeń NSA).
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowany został pogląd, zgodnie, z którym stronami postępowania administracyjnego o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu mogą być właściciele lub użytkownicy wieczyści działek sąsiednich (por. uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 września 1995 r. sygn. akt VI SA 13/95, ONSA z 1995r., z. 4, poz. 154 oraz z dnia 4 grudnia 1995 r. sygn. akt VI SA 20/95, ONSA z 1996 r., z. 2, poz. 54; wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 1999 r. sygn. akt IV SA 858/97, LEX nr 47313; z dnia 7 marca 2000 r. sygn. akt IV SA 364/99, Lex nr 54743; z dnia 23 maja 2005 r. sygn. akt OSK 1618/04, LEX nr 168098; z dnia 29 stycznia 2008 r. sygn. akt II OSK 1959/06, niepubl.; z dnia 3 lutego 2011 r. sygn. akt II OSK 206/10, niepubl.). Naczelny Sąd Administracyjny uznawał jednak również, iż stronami tego postępowania mogą być, w zależności od okoliczności, także właściciele działek niesąsiadujących bezpośrednio z terenem planowanej inwestycji. O interesie prawnym ty` ch osób przesądzał bowiem zasięg oddziaływania danej inwestycji na nieruchomości sąsiednie oraz stopień jej uciążliwości dla tych nieruchomości (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2001 r. sygn. akt IV SA 594/99, LEX nr 54166 oraz z dnia 8 września 2004 r. sygn. akt OSK 394/04, LEX 160631). Rozróżnienie usytuowania nieruchomości ze względu na położenie nieruchomości "sąsiedniej", opisane zostało w doktrynie z opowiedzeniem się za nadaniem pojęciu "sąsiedztwa" ujęcia szerszego, przy czym zawsze "działkę sąsiednią" należy określać dla każdego przypadku oddzielnie (por. Z. Niewiadomski (red.) Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne. Komentarz. Wyd. 5. Warszawa 2009, s. 494-498 (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2012 r. sygn. akt II OSK 2105/10, publikowany na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, okoliczność, iż nieruchomości znajdują się w obszarze analizowanym nie przesądza jeszcze o posiadaniu przez ich właścicieli (użytkowników wieczystych) statusu strony w postępowaniu w sprawie, w której ten obszar został wyznaczony. W świetle przywołanego stanowiska, dla prawidłowego ustalenia kręgu stron takiego postępowania niezbędne było poczynienie przez organ administracyjny ustaleń odnośnie sposobu i zasięgu oddziaływania danej inwestycji na otoczenie.
Jak wskazuje się w doktrynie, na problem ustalenia stron postępowania w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu należy spojrzeć z perspektywy art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Każdy ma bowiem prawo do ochrony własnego interesu prawnego przy zagospodarowywaniu terenów należących do innych osób lub jednostek organizacyjnych (Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne. Komentarz, Warszawa 2011 r., red. Z. Niewiadomski, str. 431). Decyzja o ustaleniu warunków zabudowy jest pierwszym etapem procesu inwestycyjnego. Kolejne jest postępowanie o pozwoleniu na budowę. W każdym z tych etapów organ zobligowany jest do zapewnienia ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich, lecz zakres tej ochrony jest różny dla postępowania w sprawie warunków zabudowy i dla postępowania w sprawie wydania pozwolenia na budowę.
Wykazanie interesu prawnego polega na wykazaniu wpływu zamierzenia inwestycyjnego na możliwość korzystania z nieruchomości oraz wykazania, że zamierzenie inwestycyjne może wpływać na sferę uprawnień związanych z korzystaniem nieruchomości (wyrok NSA z 3 grudnia 2008 r. sygn. II OSK 1505/07). Prowadzi to do wniosku, że w postępowaniu administracyjnym organy, co do zasady, mają zatem obowiązek działać z urzędu w celu wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, w tym ustalenia, czy dana osoba korzysta z przymiotu strony postępowania. Wyznaczenie kręgu stron w oparciu o art. 28 kpa winno bowiem być dokonane w oparciu o funkcję, formę, konstrukcję projektowanego obiektu i inne jego cechy charakterystyczne oraz sposób zagospodarowania terenu znajdującego się w otoczeniu projektowanej inwestycji. Oznacza to, że istotne jest zwrócenie uwagi na indywidualne cechy obiektu budowlanego, jego przeznaczenia i sposobu zagospodarowania terenu, uwzględniając treść nakazów i zakazów zawartych w przepisach odrębnych, w otoczeniu tego obiektu, skoro decyzja ustalająca warunki zabudowy, determinuje wskaźniki i parametry (linię zabudowy, wskaźnik intensywności zabudowy, wysokość górnej krawędzi elewacji frontowej, szerokość elewacji frontowej, geometrię dachu) inwestycji. "Analizując oddziaływanie oznaczonej inwestycji w aspekcie interesu prawnego właścicieli nieruchomości pobliskich lub sąsiadujących bezpośrednio z terenem inwestycji, organ nie może ograniczyć się tylko do ustalenia takiego oddziaływania, które stanowi naruszenie określonych norm. Ocena interesu prawnego właścicieli sąsiednich nieruchomości winna być dokonywana przy uwzględnieniu norm art. 140 i 144 kc (wyrok NSA z 8.9.2004 r., OSK 394/04, aprobowany przez A. Despot-Mładanowicza w: red, A. Plucińska-Filipowicz, M. Wierzbowski, Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Komentarz, LexisNexis 2014, s. 482-484, uw. 13)." – wyrok NSA z 26.05.2015r., sygn.. akt II OSK 2591/13.
W rozpoznawanej sprawie, analiza akt potwierdza stanowisko SKO w K. , że współwłaścicielem działki nr [....] (współwłaścicielem budynku przy ul. [....] ) jest D.M. i przysługiwał jej przymiot strony w postępowaniu w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla wyżej opisanego zmierzenia inwestycyjnego.
W toku postępowania odwoławczego ustalono bowiem, że działka nr [....] znajduje się w odległości ok. 10 m od terenu inwestycji kubaturowej. Ściana południowa budynku przy ul. [....] , znajdującego się na ww. działce, jest oddalona od terenu inwestycji kubaturowej, zaznaczonego na załączniku graficznym do analizy, o ok. 20 m. W odległości 10 metrów od granic działki nr [....] , na której znajduje się budynek mieszkalny o wysokości ok. 10 m oraz budynek gospodarczy, po stronie południowo - wschodniej dopuszczone zostało usytuowanie budynku o długości na tym odcinku niemal 70 metrów i o wysokości od 19,5 m z tolerancją +/- 0,5 m.
Przedmiotem nadzwyczajnego postępowania o wznowienie w niniejszej sprawie jest decyzja ustalająca warunki zabudowy z dnia 28.02.2014r. dla budowy mieszkalnego wielorodzinnego wraz z lokalami usługowymi, garażami: podziemnym i naziemnym na terenie części działki nr [....] oraz zjazdami z dróg publicznych na terenie dz. nr [....] (ul. [....] ) i nr [....] (ul. [....] ) obr. [....] w K. Fakt wyodrębnienia działki [....] , a następnie działek [....] w wyniku podziału nie może prowadzić sam w sobie do tego, że wskutek powstania nowego układu geodezyjnego działek, właściciel nieruchomości sąsiedniej względem działki inwestycyjnej traci status strony w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy. Jak wskazano wyżej status ten w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy wyznaczany jest na podstawie art.28 k.p.a. i tym samym ma on szerszy zakres (przedmiotowy i podmiotowy), niż status strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę, gdzie wyznaczany na podstawie art.28 ust.2 prawa budowlanego tj. w związku z obszarem oddziaływania obiektu. Status strony w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy umożliwia tym podmiotom nie tylko aktywny w nim udział, możliwość wypowiedzenia się, czy też pełny dostęp do akt sprawy, ale przede wszystkim zapoznanie się z zakresem planowanej inwestycji, warunkami jej realizacji ustalonymi w decyzji na podstawie analizy urbanistycznej oraz umożliwienie ochrony interesów stron w tym zakresie.
Niewątpliwie przedmiotowe zamierzenie inwestycyjne na działce nr [....] (obecnie [....] i [....] ) związane z intensyfikacja jej zabudowy jest zamierzeniem o uciążliwości mogącej mieć wpływ na sąsiednie tereny. Ma to być bowiem wielokondygnacyjny budynek wielorodzinny wraz z funkcjami usługowymi oraz garażem podziemnym i naziemnym. Jego realizacja na taką skalę może spowodować nie tylko pogorszenie komfortu życia właścicieli lokali mieszkalnych w bloku przy ul. [....] właśnie z uwagi na skalę przedsięwzięcia (wnioskodawczyni wspomina o wzroście liczby samochodów, pogorszeniu jakości powietrza, wzroście emisji spalin, poziomu hałasu związanego z funkcjonowaniem nowego zamierzenia inwestycyjnego (większy ruch wjeżdżających i parkujących samochodów), ale także o kwestii zacienienia, wpływu na wody gruntowe (pojawienie się wody w piwnicy), czy też pękaniu ścian i sufitów, odpadanie tynku, osiadanie domu – co również wiąże z tą inwestycją). Stąd argument współwłaścicielki dz. nr [....] , że planowane zamierzenie inwestycyjne przyczyni się do pogorszenia jakości życia oraz może wpływać na jej budynki (np. z powodu wzrostu natężenia ruchu, zacienienie przez znacznie wyższy budynek w bardzo bliskim sąsiedztwie) uznać należy za mieszczące się w pojęciu "oddziaływania" zamierzenia inwestycyjnego na nieruchomości sąsiednie, w tym na działkę nr [....] .
Ustosunkowując się do głównego zarzutu skargi, wskazać należy, że przepisem prawa materialnego, z którego podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje w tej sprawie, pozostaje w szczególności art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, zgodnie z którym każdy ma prawo w granicach określonych ustawą do ochrony własnego interesu prawnego przy zagospodarowaniu terenów należących do innych osób lub jednostek organizacyjnych. Zob. także wyrok NSA z 11.02.2016r., sygn. akt II OSK 1445/14. Interes prawny D.M., uzasadniający jej udział w postępowaniu wynika również z art. 233 ustawy z dnia 23 kwietnia 1960 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2016 r., poz. 380 z późn. zm.). Na sposób wykonywania oraz korzystania z prawa użytkowania wieczystego jako drugiego najszerszego (po prawie własności) spośród praw rzeczowych niewątpliwie może wpływać sposób zagospodarowania działki nr [....] (a obecnie działki nr [....] ) na której planowany jest budynek wielorodzinny.
Wskazać na koniec należy, że skoro postępowanie administracyjne ma w szczególności zapewnić ochronę interesów prawnych stron, to zdaniem Sądu, wątpliwości na temat legitymacji do udziału w postępowaniu w charakterze strony należy rozstrzygać na korzyść podmiotu domagającego się uznania go za stronę postępowania (por. wyrok NSA z 29 września 2010 r. II OSK 1481/09 Lex 668544).
Wskazać również należy, że również w wyroku z dnia 25 września 2015r., sygn. akt II SA/Kr 762/15 WSA w Krakowie uznał za zasadną argumentację D.M. dotyczącą uznania jej za stronę postępowania w sprawie o ustalenie warunków zabudowy dla zamierzenia inwestycyjnego pn: "budowa budynku mieszkalnego wielorodzinnego wraz z lokalami usługowymi i garażem podziemnym na terenie części działki nr [....] oraz działce [....] obr. [....] w K. , przy ul. [....]".
Podsumowując, w rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy prawidłowo przyjął, że postępowanie w I instancji przeprowadzone zostało z naruszeniem art. 28 kpa. Prawidłowo też przyjęto, że tego rodzaju naruszenie, prowadzące do pozbawienia udziału w postępowaniu osób zainteresowanych powoduje konieczność powtórzenia postępowania od początku. Z całą pewnością, co do zasady, zaskarżona decyzja, jako zgodna z prawem, a w szczególności podaną podstawą rozstrzygnięcia, zasługuje na aprobatę. Podzielić także należy konkluzje zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż nie można obecnie przesądzić jaka będzie treść nowego rozstrzygnięcia we wznowionym postępowaniu (może być nawet tożsame z dotychczasowym, a wnioski pominiętej poprzednio strony tego postępowania mogą okazać się bezzasadne lub nic nie wnoszące do ustalenia warunków zabudowy dla planowanej inwestycji).
Z wszystkich wyżej wymienionych względów skargę oddalono na zasadzie art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło