II OW 145/18

PostanowienieNaczelny Sąd Administracyjny2018-10-24

Skład orzekający: Sędzia NSA Jacek Chlebny, Sędzia NSA Robert Sawuła, Sędzia del. WSA Piotr Broda

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Naczelny Sąd Administracyjny jest właściwy do rozstrzygnięcia sporu kompetencyjnego pomiędzy Samorządowym Kolegium Odwoławczym a Wojewodą w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia reklamacji na nieprawidłowości w rejestrze wyborczym, w sytuacji gdy Wójt Gminy, właściwy do rozpatrzenia reklamacji, podlega wyłączeniu?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny nie jest właściwy do rozstrzygnięcia sporu kompetencyjnego w niniejszej sprawie, ponieważ akt podejmowany przez wójta gminy na podstawie art. 22 uKw (rozpatrzenie reklamacji na nieprawidłowości w spisie wyborców) nie jest decyzją administracyjną w rozumieniu K.p.a., a przepisy Kodeksu wyborczego nie przewidują stosowania K.p.a. do procedury rozpatrywania takich reklamacji. Ponadto, szczególny tryb zaskarżenia decyzji wójta do sądu rejonowego wyklucza kognicję sądu administracyjnego. W związku z brakiem zastosowania K.p.a. i wyłącznością sądu rejonowego do kontroli, nie można stwierdzić sporu kompetencyjnego między SKO a Wojewodą, który NSA mógłby merytorycznie rozstrzygnąć.
Stan faktyczny
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego z Wojewodą w sprawie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia reklamacji na nieprawidłowości w rejestrze wyborczym. Spór wynikł z faktu, że Wójt Gminy, właściwy do rozpatrzenia reklamacji dotyczącej jego żony, uznał się za wyłączonego od jej rozpoznania. Wojewoda, powołując się na stanowisko Krajowego Biura Wyborczego, nie dostrzegł swojej właściwości, a SKO również nie uważało się za właściwe, wskazując na potencjalną właściwość Wojewody.
Rozstrzygnięcie
Odrzucono wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 24 października 2018 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie Sędzia NSA Robert Sawuła (spr.) Sędzia del. WSA Piotr Broda po rozpoznaniu w dniu 24 października 2018 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Samorządowym Kolegium Odwoławczym w [...] a Wojewodą [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia reklamacji na nieprawidłowości w rejestrze wyborczym postanawia: odrzucić wniosek. Pismem z dnia 25 lipca 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO lub Kolegium) w [...] wniosło do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego zaistniałego pomiędzy tym organem a Wojewodą [...] oraz Krajowym Biurem Wyborczym Delegaturą w [...] w sprawie rozpatrzenia reklamacji na nieprawidłowości w rejestrze wyborczym, poprzez wskazanie Wojewody [...] jako organu właściwego do załatwienia sprawy, bądź wskazania innego niż właściwy miejscowo organu gminy uprawnionego do rozpatrzenia reklamacji dotyczące D. L. T. – żony Wójta Gminy [...]. W uzasadnieniu wniosku działający w zastępstwie Prezesa - Wiceprezes SKO w [...] wskazał, że pismem z dnia 14 czerwca 2018 r. grupa mieszkańców wsi [...] wystąpiła do Wójta Gminy [...] o wykreślenie czterech osób, w tym żony Wójta Gminy [...], z rejestru wyborców z uwagi na wywodzone przez wnioskodawców jej zamieszkiwanie poza obszarem gminy. Wójt Gminy [...] wystąpił pismem z 9 lipca 2018 r. o załatwienie sprawy lub wyznaczenie innego organu do Wojewody [...], powołując się na postanowienie Sądu Rejonowego w [...] I Wydział Cywilny z dnia [...] lipca 2018 r., [...], który uchylając decyzję Wójta Gminy [...] o odmowie skreślenia D. L. T., w uzasadnieniu swego orzeczenia wskazał, że Wójt Gminy [...] podlega wyłączeniu w sprawie, na podstawie art. 24 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., K.p.a.). Wojewoda nie dostrzegłszy w sprawie swojej właściwości, powołując się na stanowisko Dyrektora Delegatury Krajowego Biura Wyborczego w [...] (oparte na stanowisku Państwowej Komisji Wyborczej – dalej jako: "PKW") przekazał dalej wniosek SKO w [...]. Zdaniem Kolegium wobec braku podstaw do przyjęcia jego właściwości w toku stosowania ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 754 ze zm., uKw), zaistniał tym samym negatywny spór kompetencyjny pomiędzy trzema wskazanymi powyżej organami administracji. Kolegium wskazało, że w dotychczasowym orzecznictwie wskazuje się, iż w art. 20 § 4 oraz 22 § 1 uKw brak jest odwołania do stosowania przepisów K.p.a. i jakkolwiek na podstawie art. 17 "ust. 1" pkt 1 K.p.a. organami wyższego stopnia w rozumieniu Kodeksu są w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego – samorządowe kolegia odwoławcze, to kluczowe w sprawie jest to, że art. 17 "ust. 1" pkt 1 K.p.a. przewiduje także właściwość innych organów niż samorządowe kolegia odwoławcze, o ile wynika to z ustaw szczególnych. Zdaniem Kolegium trafnie i przekonująco dostrzeżono też w dotychczasowym orzecznictwie, że w warstwie merytorycznej rozpatrywanie spraw reklamacji, o których mowa w art. 22 § 1 uKw, łączy się z badaniem danych osobowych lub miejsca zamieszkania osób umieszczonych w rejestrze wyborców, mieści się więc w szeroko rozumianej problematyce ewidencji ludności. Problematyka ta jest zaś uregulowana m. in. ustawą z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2017 r. poz. 657; Uel). Wskazano, że podobnie w ustawie z dnia 6 sierpnia 2010 r. o dowodach osobistych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1464, ze zm., Udo) w art. 8 ust. 2 określono, że wydawanie, wymiana i unieważnienie dowodów osobistych są zadaniami zleconymi z zakresu administracji rządowej. Z mocy art. 9 ust. 1 pkt 2 Udo właściwi miejscowo wojewodowie są organami odwoławczymi od decyzji wydawanych przez organy gmin. Zdaniem wnioskującego organu oznacza to, że w instancyjnym postępowaniu jurysdykcyjnym wyłączona została właściwość samorządowych kolegiów odwoławczych, powołano się przy tym na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2017 r., I OW 80/17. Prezentowane powyżej stanowisko znalazło dodatkowe rozwinięcie w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2017 r., I OW 202/17, w którym ponownie trafnie dostrzeżono, iż w aktualnym stanie prawnym sprawa reklamacji na nieprawidłowości w rejestrze wyborców jest sprawą z zakresu administracji rządowej, przekazaną do realizacji gminie w ramach zadań zleconych dotyczących prowadzenia rejestru wyborców, o których mowa w art. 18 § 11 uKw. W ocenie Kolegium w przywołanym wyżej orzecznictwie jednoznacznie przesądzono, iż z uwagi na szczególne regulacje odnośnie określenia właściwości organu II instancji, to właściwego miejscowo wojewodę należy uznawać za organ wyższego stopnia w toku rozpatrywania reklamacji na nieprawidłowości w rejestrze wyborców. Zatem ten właśnie organ powinien być właściwym do weryfikacji czy istnieją podstawy do stwierdzenia wyłączenia Wójta w sprawie dotyczącej reklamacji wyborczej, szczególnie, że dalszą konsekwencją stwierdzenia przez organ wyższego stopnia wyłączenia organu I instancji jest jego prawo do załatwienia sprawy w zastępstwie organu wyłączonego. W konkluzji wniosku uzasadnić ma to wydanie przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowienia wskazującego Wojewodę [...], jako organu właściwego do załatwienia sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny wezwał SKO w [...] do jednoznacznego wskazania, z którym z podmiotów wymienionych we wniosku organ ten pozostaje w sporze. W odpowiedzi na wezwanie Kolegium wskazało, że spór toczy się z Wojewodą [...] i zdaniem Kolegium powyższy podmiot jest właściwy do załatwienia przedmiotowej reklamacji na nieprawidłowości w rejestrze wyborczym. W odpowiedzi Wojewody [...] na powyższy wniosek wniesiono o rozstrzygnięcie powyższego sporu kompetencyjnego poprzez wskazanie SKO w [...] jako organu właściwego do załatwienia sprawy wniosku Z. C. o skreślenie D. L. T. – żony Wójta Gminy [...] z rejestru wyborców Gminy [...] oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego wg norm przepisanych. W ocenie tegoż organu z przepisów szczególnych nie wynika właściwość instancyjna Wojewody [...] jako organu wyższego stopnia w stosunku do Wójta Gminy [...] wydającego rozstrzygnięcie administracyjne na podstawie przepisów uKw w sprawie reklamacji na nieprawidłowości w rejestrze wyborców. Zdaniem Wojewody, zgodnie z art. 17 pkt 1 K.p.a., organem wyższego stopnia w tych sprawach w stosunku do Wójta Gminy [...] jest SKO w [...]. Stanowisko takie zostało także wyrażone w piśmie PKW z dnia [...] lipca 2018 r., znak: [...], znajdującym się w dokumentacji załączonej do niniejszej odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego. Wg oceny PKW, w wypadku jeśli reklamacja dotyczy bezpośrednio organu, który wydaje decyzję w sprawie, poprzez analogię do art. 26 § 2 K.p.a. reklamację rozpatruje organ wyższego stopnia, którym na podstawie art. 17 pkt 1 K.p.a. jest samorządowe kolegium odwoławcze. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej Ppsa), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory kompetencyjne między organami jednostek samorządu terytorialnego i samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Wbrew określeniu nazwy sporu przez wnioskujące SKO w [...], spór tego organu z Wojewodą [...] to spór kompetencyjny, nie zaś spór o właściwość. Rozstrzyganie sporów kompetencyjnych między organami samorządu terytorialnego, a organami administracji rządowej, w art. 166 ust. 3 Konstytucji RP powierzono sądom administracyjnym. Prima facie kognicja Naczelnego Sądu Administracyjnego zdaje się obejmować sytuację, jaka wystąpiła w przedmiotowej sprawie, albowiem spór zaistniał pomiędzy samorządowym kolegium odwoławczym (traktowanym na gruncie K.p.a. jako organ jednostki samorządu terytorialnego – por. art. 5 § 2 pkt 6 K.p.a.), a organem administracji rządowej, odnosi się do załatwienia konkretnej sprawy, w której dwa organy jednocześnie uznają się za niewłaściwe (tzw. spór negatywny). Stosownie do art. 15 § 2 Ppsa do rozstrzygania sporów, o których mowa w art. 4 cyt. ustawy, oraz do rozpoznawania innych spraw należących do właściwości Naczelnego Sądu Administracyjnego na mocy odrębnych ustaw stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (Ppsa). Spory, o których mowa w art. 4, Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga na wniosek postanowieniem przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy. Postanowienie wydaje sąd w składzie trzech sędziów na posiedzeniu niejawnym. Przedmiotem sporu jest kompetencja do załatwienia sprawy dotyczącej reklamacji na nieprawidłowości w rejestrze wyborców. Reguły rozpoznawania takiej reklamacji określają przepisy art. 22 uKw. Wynika z nich, że: "§ 1. Każdy może wnieść do wójta reklamację na nieprawidłowości w rejestrze wyborców, w szczególności w sprawie: 1) pominięcia wyborcy w rejestrze wyborców; 2) wpisania do rejestru wyborców osoby, która nie ma prawa wybierania; 3) niewłaściwych danych o osobach wpisanych do rejestru wyborców; 4) ujęcia w rejestrze wyborców osoby, która nie zamieszkuje stale na obszarze gminy; § 2. Reklamację wnosi się pisemnie lub ustnie do protokołu; § 3. Wójt obowiązany jest rozpatrzyć reklamację, w terminie 3 dni od dnia jej wniesienia, i wydać decyzję w sprawie; § 4. Decyzję, wraz z uzasadnieniem, doręcza się niezwłocznie wnoszącemu reklamację, a gdy dotyczy ona innych osób - również tym osobom; § 5. Na decyzję nieuwzględniającą reklamacji lub powodującą skreślenie z rejestru wyborców wnoszący reklamację bądź osoba skreślona z rejestru wyborców może wnieść, w terminie 3 dni od dnia doręczenia decyzji, skargę za pośrednictwem wójta do właściwego miejscowo sądu rejonowego. Przepisy art. 20 § 4 i 5 stosuje się odpowiednio". Z kolei z przepisów art. 20 § 4 i 5 uKw wynika odpowiednio, że: "§ 4. Od decyzji w sprawie odmowy wpisania do rejestru wyborców przysługuje prawo wniesienia skargi do właściwego miejscowo sądu rejonowego. Skargę wnosi się za pośrednictwem wójta, w terminie 3 dni od dnia doręczenia decyzji. Wójt przekazuje sądowi niezwłocznie skargę wraz z decyzją i aktami sprawy. Wójt może też niezwłocznie zmienić albo uchylić swoją decyzję, jeżeli uzna skargę w całości za zasadną; § 5. Sąd rozpoznaje skargę, o której mowa w § 4, w postępowaniu nieprocesowym, w terminie 3 dni od dnia jej doręczenia. Odpis postanowienia sądu doręcza się osobie, która wniosła skargę, oraz wójtowi. Od postanowienia sądu nie przysługuje środek prawny". Wójt Gminy [...] uznając, że podlega wyłączeniu od załatwienia sprawy dotyczącej reklamacji na nieprawidłowości w spisie wyborców dotyczącej jego żony, zwrócił się do Wojewody [...] o załatwienie sprawy lub wyznaczenie innego organu do rozpatrzenia reklamacji. Na tle takiego stanu faktycznego zaistniała sytuacja traktowana jako negatywny spór kompetencyjny pomiędzy SKO w [...], a Wojewodą [...]. W piśmiennictwie wskazuje się, że przedmiot sporów o właściwość (sporów kompetencyjnych) między organami wymienionymi w art. 4 Ppsa należy wiązać z prawnymi formami działania administracji, poddanymi kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne. K. Defecińska-Tomczak w aprobującej glosie do postanowienia NSA z 14.12.2005 r., II OW 60/05, (ONSAiwsa 2006/4, poz. 97) trafnie zauważa, że: "Jedynie dopatrzenie się funkcjonalnego związku między zakresem kontroli sądu administracyjnego nad wykonywaniem administracji publicznej a przedmiotem sporów o właściwość (sporów kompetencyjnych) pozwala na wskazanie granicy, do której sięga kognicja NSA wynikająca z art. 4 Ppsa" (K. Defecińska-Tomczak, Glosa do postanowienia NSA z 14.12.2005 r., II OW 60/05, OSP 2007/7–8, s. 488 i n.). W przedmiotowej sprawie przekonanie SKO w [...] o możliwości rozstrzygnięcia przez Naczelny Sąd Administracyjny wynikłego sporu kompetencyjnego wiąże się z dopuszczeniem myśli, wedle której zadania gmin związane z rozpoznawaniem reklamacji na nieprawidłowości w spisie wyborców łączą się z badaniem danych osobowych, mieszcząc się w szeroko rozumianej problematyce ewidencji ludności. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpatrzenie wniosku Kolegium wymaga uprzednio ustalenia charakteru prawnego aktu podejmowanego przez wójta gminy na podstawie art. 22 § 3 uKw i dopuszczalnej procedury jego weryfikacji. W piśmiennictwie sformułowano osąd, że rozstrzygnięcie wójta gminy podejmowane na podstawie art. 22 § 3 uKw ma postać decyzji administracyjnej (por. A. Kisielewicz, Komentarz do art. 22 Kodeksu wyborczego, LEX 2014), przeto formułowany jest chociażby ostrożny pogląd dopuszczający stosowanie przepisów K.p.a. odnośnie załatwiania spraw (art. 35-38), a także skargi na bezczynność do sądu administracyjnego (art. 8 § 2 pkt 8 Ppsa). W dotychczasowym orzecznictwie, przywoływanym zresztą przez SKO w [...], opowiadano się za tym, że zadania związane z reklamacją odnośnie nieprawidłowości w spisie wyborców mają charakter zadań rządowych zleconych gminie (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2017 r., I OW 202/17), są zbliżone do innych zadań organów gminy dotyczących ewidencji ludności, w których organem wyższego stopnia jest wojewoda, a w konsekwencji przyjmowano, że mają zastosowanie przepisy K.p.a. także dotyczące organów wyższego stopnia (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2017 r., I OW 80/17). Naczelny Sąd Administracyjny w tym składzie nie podziela tych stanowisk. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w tym składzie, akt podejmowany przez wójta na podstawie przepisów art. 22 uKw stanowiący rozpatrzenie wniesionej reklamacji na nieprawidłowości w spisie wyborców nie jest decyzją administracyjną, którą organ ten rozstrzygać miałby indywidualną sprawę, o której mowa w art. 1 pkt 1 K.p.a. i do której ten Kodeks miałby zastosowanie. Nie ma także podstaw do tego, aby kompetencje wójta gminy ujęte w art. 22 uKw per analogiam traktować jako zadania z zakresu administracji rządowej, z racji ich podobieństwa chociażby do zadań dotyczących prowadzenia ewidencji ludności czy wydawania dowodów osobistych. Powyższe przekonanie Sądu wynika z kilku powodów. Po pierwsze ustawodawca nie zawarł w przepisach uKw odesłania, aby do procedury związanej z rozpoznawaniem reklamacji na nieprawidłowości w spisie wyborców stosować przepisy K.p.a. Po drugie w samym uKw formę aktu, którym wójt rozstrzyga w terminie 3 dni od wniesienia reklamacji jej zasadność, określono mianem "decyzji" bez bliższego kwantyfikatora. W samym uKw natomiast ustawodawca posługuje się frazą "decyzja administracyjna" w przepisie art. 344 § 1 pkt 2. Zakładając racjonalność prawodawcy taka dystynkcja nie jest przypadkowa, skoro ustawodawca rozróżnia na gruncie tej samej ustawy kwantyfikowanie aktu woli tego samego organu w jednym przypadku używając określenia "decyzja administracyjna", w innym przypadku pomijając ten kwantyfikator, takiego działania legislacyjnego nie sposób zbagatelizować. Po trzecie, z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2018 r., poz. 994 ze zm.) wynika, że ustawy mogą nakładać na gminę obowiązek wykonywania zadań zleconych z zakresu administracji rządowej, a także z zakresu organizacji przygotowań i przeprowadzenia wyborów powszechnych oraz referendów. Wyraźnie z cyt. przepisu wynika, że zadania zlecone gminie w zakresie organizacji przygotowań i przeprowadzania wyborów powszechnych oraz referendów nie mają charakteru zadań zleconych z zakresu administracji rządowej. Nie są to oczywiście także zadania własne gminy. Są to zadania zlecone gminie, choć nie mają charakteru zadań z zakresu administracji rządowej. Potwierdzeniem odrębności tego typu zadań gminy jest chociażby treść art. 18 § 11 uKw w odniesieniu do charakteru zadania polegającego na prowadzeniu rejestru wyborców. Po czwarte, chybionym zdaje się być taki kierunek upatrywania kompetencji wojewody jako organu wyższego stopnia w stosunku do wójta gminy, któremu przyznano kompetencję do rozpatrywania reklamacji w spisie wyborców, w którym wnioskowanie powyższe posługuje się doszukiwaniem analogii w innych ustawach prawa administracyjnego, np. Uel czy Udo, na gruncie których organy gminy wykonują zadania zlecone z zakresu administracji rządowej, zaś rozpatrywanie reklamacji w spisie wyborców ma przypominać tego typu zadania, realizowane w trybie cyt. ustaw. Zagadnienie dopuszczalności stosowania analogii w prawie administracyjnym jest kontrowersyjne, biorąc pod uwagę, że przepisy tego prawa mają charakter ius cogens, a organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP), nie powinno budzić wątpliwości, że analogię powinno się co do reguły uznać za niedopuszczalną w tym obszarze. Takie stanowisko wyraźnie jest prezentowane zwłaszcza w odniesieniu do stosowanie prawa administracyjnego w drodze analogii na niekorzyść jednostki i innych osób prawnych, co wynikać ma z przekonania, że wszystkie ograniczenia praw jednostki wymagają nie budzącej wątpliwości podstawy prawnej (por. E. Smoktunowicz, Analogia w prawie administracyjnym, Warszawa 1970, s. 152, op. cit.). Regułą powyższą należało odnieść także w odniesieniu do próby poszukiwania kompetencji organu, w teorii prawa rozumianą jako sytuacją prawną podmiotu oznaczonego przez regułę kompetencyjną jako ten, który, dokonując określonego ciągu czynności psychofizycznych lub konwencjonalnych niższego rzędu, wykonuje czynność konwencjonalną doniosłą prawnie, a przez to ustanawia, zmienia lub uchyla normę (regułę), aktualizuje cudzy obowiązek lub realizuje element proceduralny w procedurach ustanawiania, zmieniania lub uchylania norm (reguł) czy procedurze aktualizowania cudzego obowiązku (por. M. Matczak, Kompetencja organu administracji publicznej, Zakamycze 2004, LEX wersja el.). Jak wskazano w motywach uchwały składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2004 r., FPS 2/04 (ONSAiwsa z 2005 r., nr 1, poz. 1), że normy kompetencyjnej nie można domniemywać i nie można jej konstruować w procesie wykładni prawa. Musi być ona wyraźnie w ustawie określona (zob. J. Trzciński w glosie do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 4 lipca 2001 r. III ZP 12/01, Rzeczpospolita 2001/12/5). Nigdy nie można przyjmować zasady domniemania kompetencji publicznoprawnej, jeżeli przepisy ustawowe w tym względzie milczą. Konstrukcja domniemania kompetencji jako niekonstytucyjna została zdecydowanie odrzucona w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego już w orzeczeniu z dnia 28 maja 1986 r. U 1/86 OTK 1986, nr 1, poz. 2). Z kolei w wyroku z dnia 1 czerwca 2004 r. U 2/03 OTK-A 2004/6, poz. 54, Trybunał Konstytucyjny podkreślił, iż zasada legalizmu związana jest w szczególności z zakazem domniemywania kompetencji organu państwa. Podzielić wypadnie stanowisko zaprezentowane w wyroku NSA z 11 kwietnia 2017 r., II OSK 2088/15 (orzeczenia.nsa.gov.pl - CBOSA), wedle którego zastosowanie analogii w prawie administracyjnym materialnym jest objęte bezwzględnym zakazem i że zakaz ten ma oparcie w konstytucyjnych zasadach praworządności i legalności. Zasady te zaś nakładają na organy władzy publicznej obowiązek działania wyłącznie na podstawie i w granicach prawa, co w równym stopniu dotyczy zarówno nakładania obowiązków, jak i ustalania praw, a także działania w ramach odpowiednio ustanowionej kompetencji. Przyjmuje się zarazem, że wymienione zasady chronią sferę wolności i praw jednostki, stąd też nie wchodzi w rachubę koncepcja zakładająca możliwość występowania luk w prawie administracyjnym. Obowiązywanie zakazu stosowania analogii w prawie administracyjnym jest poza tym łączone z bezwzględnie wiążącym charakterem norm, które składają się na tę gałąź prawa. Sąd w tym składzie podziela ponadto pogląd zaprezentowany w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2013 r., II OSK 834/13 (CBOSA), zgodnie z którym w prawie administracyjnym obowiązuje zasada, że "dozwolone jest tylko to co wynika z przepisów prawa". Ze względu na bezwzględnie obowiązujący charakter norm prawa administracyjnego wykluczona jest dopuszczalność stosowania analogii. W prawie administracyjnym nie można bowiem zakładać istnienia luk, których likwidowanie w drodze analogii doprowadziłoby do akceptowania zasady nie mającej zastosowania w prawie administracyjnym, że wolno wszystko co nie jest zakazane (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 lutego 2010 r., II GSK 392/09, CBOSA; z dnia 15 kwietnia 2009 r., I OSK 559/08, LexPoIonica nr 2263969). Specyfikę kompetencji wójta do wydania decyzji w przedmiocie reklamacji na nieprawidłowości w spisie wyborców potwierdza nakaz podjęcia jej w terminie 3 dni i szczególny tryb zaskarżenia takiej decyzji – skargą do właściwego miejscowo sądu rejonowego. Wyłączność kompetencji sądu powszechnego i brak kognicji sądu administracyjnego do kontroli decyzji podejmowanych na podstawie art. 22 § 3 uKw skutkuje tym, że do tego typu spraw nie będzie miał zastosowania K.p.a. Oznacza to, że żaden z organów pozostających w zaistniałym sporze nie może zostać wskazany przez Sąd jako właściwy w sprawie. Brak jest przeto podstaw do wyprowadzania wniosku o sporze kompetencyjnym, który mógłby być merytorycznie rozstrzygnięty przez Naczelny Sąd Administracyjny poprzez wskazanie jako właściwego jednego z organów pozostających w sporze. Zaznaczyć wypadnie, iż podobne stanowisko w tym ostatnim aspekcie prezentował Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 12 grudnia 2014 r., I OW 214/14 (CBOSA). Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny w tym składzie nie podziela stanowiska zaprezentowanego w postanowieniu Sądu Rejonowego w [...],[...] z dnia [...] lipca 2018 r. odnośnie stosowania przepisów K.p.a. w sprawie rozpatrzenia reklamacji na nieprawidłowości w spisie wyborców. Ustawodawca nie odsyła w przepisach uKw do stosowania, choćby w oznaczonym zakresie do stosowania przepisów K.p.a. w sprawach wyborczych. Uogólniając, w przekonaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego do sprawy rozpatrzenia reklamacji na nieprawidłowości w spisie wyborców uregulowanej w art. 22 uKw nie stosuje się przepisów K.p.a., przeto brak jest podstaw do wyprowadzania wniosku o sporze kompetencyjnym między samorządowym kolegium odwoławczym a wojewodą, w związku z przekonaniem o zaistnieniu przesłanek do wyłączenia wójta gminy, posiadającego kompetencję do podjęcia decyzji w sprawie rozpatrzenia reklamacji. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 15 § 2 w związku z art. 58 § 1 pkt 6 Ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło