II OZ 78/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Ciąglewicz /spr./ po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. Cz. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 6 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Gd 592/18 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi H. Cz. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] sierpnia 2018 r., sygn. akt [...] w przedmiocie warunków zabudowy postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku. H. Cz. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] sierpnia 2018 r., sygn. akt [...], którą utrzymano w mocy decyzję Burmistrza Jastarni z dnia [...] marca 2018 r., nr [...], ustalającą na rzecz [...] Spółka Jawna warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla działki nr A k.m. [...] obr., [...], położonej przy ul. [...] w miejscowości [...], dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego i dwóch miejsc postojowych. Skarga została podpisana z upoważnienia H. Cz. przez reprezentującego ją ojca, R. Cz.. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z dnia 28 września 2018 r. wezwano R. Cz. do usunięcia, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, braków formalnych skargi przez złożenie 9 jej odpisów wraz załącznikiem oraz pełnomocnictwa procesowego lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi. Odpis zarządzenia został doręczony R. Cz. w dniu 4 października 2018 r. W dniu 8 października 2018 r. R. Cz. uzupełnił braki formalne przedkładając wymagane odpisy skargi wraz z załącznikami oraz pełnomocnictwo z dnia 5 maja 2018 r. Postanowieniem z dnia 6 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Gd 592/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę. Sąd wyjaśnił, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga została złożona przez H. Cz. i podpisana przez reprezentującego ją ojca R. Cz. Powołując treść art. 35 § 1 P.p.s.a. Sąd wskazał, że w związku z tym, że w aktach sprawy nie znajdowało się pełnomocnictwo do reprezentowania skarżącej przed sądami administracyjnymi lub wojewódzkim sądem administracyjnym, Sąd wezwał pełnomocnika do uzupełnienia braku formalnego skargi w tym zakresie, pouczając jednocześnie o skutkach niewykonania tego obowiązku. W zakreślonym terminie R. Cz. przedłożył wymagane odpisy skargi wraz z załącznikami oraz pełnomocnictwo, lecz jego treść wskazuje, że dokument ten nie mógł stanowić podstawy do działania w imieniu skarżącej przed tutejszym Sądem. W dokumencie pełnomocnictwa z dnia 5 maja 2018 r. mocodawczyni wyraźnie bowiem wskazała, że upoważnia swojego ojca R. Cz. do działania w jej imieniu "przed organami administracji samorządowej oraz państwowej, w tym też podatkowej, we wszystkich sprawach, w których jest lub będzie stroną, a które dotyczą sprawy(tj. warunków zabudowy i zagospodarowania terenu działki nr A k.m. [...] obr. [...] przy ul. [...] w [...]) przed Burmistrzem Jastarni oraz Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Gdańsku". Pełnomocnictwo tożsamej treści w dniu 5 maja 2018 r. zostało złożone w toku postępowania przed organami administracji (vide: k. 16 akt organu pierwszej instancji). Sąd wskazał, że złożenie pełnomocnictwa w postępowaniu administracyjnym nie zwalnia z obowiązku określonego w art. 46 § 3 P.p.s.a., tj. dołączenia pełnomocnictwa lub jego wierzytelnego odpisu, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. Nie można bowiem utożsamiać wskazanej w art. 37 § 1 P.p.s.a. pierwszej czynności procesowej z czynnością dokonaną przed organami administracji. W konsekwencji, w niniejszej sprawie nie można było skutecznie powołać się na znajdujące się w aktach organu pełnomocnictwo tym bardziej, że upoważniało ono wyłącznie do działania przed organami administracji sądowej oraz państwowej, w tym podatkowej we wszystkich sprawach, w których skarżąca jest lub będzie stroną w sprawie warunków zabudowy działki nr A. Dlatego też za niespełniające wymogu usunięcia braku formalnego skargi, polegającego na braku pełnomocnictwa do reprezentowania strony skarżącej przez sądem administracyjnym, należało uznać przedłożenie pełnomocnictwa z dnia 5 maja 2018 r. uprawniającego do działania w imieniu skarżącej w postępowaniu administracyjnym i podatkowym, nieobejmującego swym zakresem reprezentacji przed sądami administracyjnymi, w tym przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Sąd podkreślił, że w wystosowanym przez Sąd wezwaniu, wyraźnie wskazano, że pełnomocnictwo winno dotyczyć działania w imieniu skarżącej "przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi". Tego wymogu dokument pełnomocnictwa z dnia 5 maja 2018 r. nie spełnia. Tym samym, wobec nieuzupełnienia braku formalnego w postaci prawidłowego pełnomocnictwa Sąd uznał, że skarga została wniesiona przez osobę nie posiadającą umocowania do reprezentowania strony skarżącej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Nie spełnia ona zatem wymogu, o którym mowa w art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a., tj. podpisu strony lub jej pełnomocnika. Powyższy brak formalny skargi uniemożliwia przyjęcie jej do merytorycznego rozpoznania. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o jego uchylenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że prawo do zastępstwa procesowego jest ściśle związane z prawem do sądu. Wykładnia przepisów dotyczących działania pełnomocnika nie powinna ograniczać stronie realizacji tego prawa. Problem skutków dla mocodawcy czynności dokonywanych przez wadliwie albo nieprawidłowo ustanowionego pełnomocnika był już przez sądy administracyjne rozstrzygany. W postanowieniu z dnia 12 grudnia 2005 r., sygn. akt. I GSK 2703/05 (ONSA i wsa 2006/3/77) Naczelny Sąd Administracyjny sformułował tezę, że podpisanie skargi przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem, jest brakiem formalnym, który może podlegać usunięciu przez wezwanie strony do podpisania skargi na podstawie art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 i w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a. Obowiązek wezwania przez wojewódzki sąd administracyjny strony do podpisania skargi w sytuacji, gdy pełnomocnik, który podpisał skargę nie wykazał się stosownym umocowaniem, znajduje odzwierciedlenie w aktualnym orzecznictwie NSA (por. postanowienia NSA: z dnia 21 października 2011 r., sygn. akt: I FSK 1397/11; z dnia 13 stycznia 2012 r., sygn. akt: II OSK 2634/11; z dnia 5 lutego 2014 r., sygn. akt: II FSK 3634/13, z dnia 17 kwietnia 2014 r., sygn. akt: II FSK 557/14, z dnia 29 maja 2018 r., sygn. akt: I FZ 85/18). Także w literaturze wskazano, że podpisanie skargi przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem, należy uznać za brak formalny, który może podlegać usunięciu przez wezwanie strony do podpisania skargi (Małgorzata Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", WKP 2018, pkt 1 art. 34). W niniejszej sprawie zatem uznanie, że braki formalne skargi nie zostały uzupełnione przez pełnomocnika strony obligowało Sąd pierwszej instancji do bezpośredniego skierowania do strony wezwania do uzupełnienia braków skargi poprzez jej podpisanie oraz uiszczenie wpisu. Wobec niedokonania tej czynności przez Sąd, zaskarżone orzeczenie należy uznać za przedwczesne. Podstawą odrzucenia może być jedynie brak istotny, tzn. taki którego nieusunięcie uniemożliwia nadanie pismu dalszego biegu (por. postanowienia NSA: z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OZ 270/12; z dnia 30 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 677/12; z dnia 5 lutego 2014 r., sygn. akt II FSK 3664/13). Przyjęcie stanowiska Sądu pierwszej instancji zamykałoby stronie prawo do sądu, co stanowiłoby naruszenie zasad wyrażonych w art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji RP. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.