II SA/Wr 621/18

WyrokWSA we Wrocławiu2018-12-18

Skład orzekający: Halina Filipowicz – Kremis, Władysław Kulon, Wojciech Śnieżyński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o wymianie gospodarstwa rolnego, wydana na podstawie dekretu z 1949 r., może zostać uznana za nieważną z powodu rażącego naruszenia prawa, jeśli zarzuty dotyczą niewłaściwej wyceny gruntów lub błędów w ustaleniu ich granic, a nie oczywistej sprzeczności z prawem?
Ratio decidendi
Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej ma charakter kasacyjny i polega wyłącznie na ocenie, czy decyzja obarczona jest wadami wymienionymi w art. 156 § 1 K.p.a. Rażące naruszenie prawa, jako podstawa stwierdzenia nieważności, wymaga oczywistej i wyraźnej sprzeczności treści decyzji z prawem, a nie błędnej wykładni czy ustaleń faktycznych. Zarzuty dotyczące niewłaściwej wyceny gruntów lub błędów w ustaleniu ich granic nie stanowią podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji, jeśli nie noszą cech rażącego naruszenia prawa.
Stan faktyczny
H. S., następca prawny B. S., wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z 1964 r. dotyczącej wymiany gospodarstwa rolnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. odmówiło stwierdzenia nieważności, uznając, że decyzja nie narusza prawa w sposób rażący. Skarżący zarzucił organowi I instancji zaniechanie postępowania wyjaśniającego i nierozpatrzenie przedłożonych dokumentów, które miały wskazywać na niezgodność obszaru wymiany z udokumentowanym stanem własności oraz naruszenie zasady odpowiedniej rekompensaty. WSA we Wrocławiu oddalił skargę, podzielając stanowisko organu.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 18 grudnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz – Kremis (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Władysław Kulon Asesor WSA Wojciech Śnieżyński Protokolant specjalista Marta Klimczak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi H. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności w sprawie wymiany gospodarstwa położonego w N. na grunty położone we wsi R. oddala skargę w całości. Decyzja z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po wszczęciu na wniosek H. S. zast. przez pełnomocnika, postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. Wydział Rolnictwa i Leśnictwa z dnia [...] znak [...] w sprawie wymiany gospodarstwa B. S. położonego w N. na grunty położone we wsi R., działając na podstawie art. 158 § 1 w zw. z art. 156 §1 i art. 157 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówiło stwierdzenia nieważności opisanej decyzji. Na uzasadnienie organ wskazał, że pełnomocnik H. S., następcy prawnego B. S., pismem z dnia 15 maja 2017 roku, wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. Wydział Rolnictwa i Leśnictwa z dnia [...] znak [...] w sprawie wymiany gospodarstwa B. S. położonego w N., składającego się z działek: część działki nr [...] (bez lasu), [...],[...] i [...] o łącznej powierzchni [...] ha, na grunty położone we wsi R. , działki o numerach : [...] o łącznej powierzchni [...] ha. W ocenie wnioskodawcy decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. w sposób rażący narusza prawo, dekret z dnia 16 sierpnia 1949 roku o wymianie gruntów, w brzmieniu nadanym obwieszczeniem Ministra Rolnictwa z dnia 31 lipca 1962 roku. Zawiadomieniem z dnia 14 września 2017 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. poinformowało o wszczęciu, postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. Wydział Rolnictwa i Leśnictwa z dnia [...] znak [...] w sprawie wymiany gospodarstwa B. S. położonego w N., składającego się z działek część działki nr [...] ( bez lasu) [...],[...] i [...] o łącznej powierzchni [...] ha, na grunty położone we wsi R., działki o numerach : [...] o łącznej powierzchni [...] ha. W toku postpowania ustalono, że decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. Wydział Rolnictwa i Leśnictwa z dnia [...] znak [...] dokonano wymiany gospodarstwa należącego do B. S. położonego w N., składającego się z działek: część działki nr [...] ( bez lasu) [...],[...] i [...] o łącznej powierzchni [...] ha, na grunty położone we wsi R., działki o numerach : [...] o łącznej powierzchni [...] ha. Z treści decyzji wynika, że grunty położone w N. przeszły na własność Skarbu Państwa, (Państwowy Fundusz Ziemi) i zostaną przekazane dla PGR D. W decyzji ustalono także wartość gruntów położonych w N., przekazanych Skarbowi Państwa oraz wartość gruntów Państwowego Funduszu Ziemskiego, które B. S. otrzymał we wsi R. w zamian za grunty położone w N. Z uzasadnienia orzeczenia wynika, że grunty B. S. położone w N. znajdowały się wśród gruntów, które zostały przekazane w trwały zarząd i użytkowanie dla PGR w D. i zachodzi konieczność dokonania wymiany gruntów zgodnie z art. 11 pkt. 2 dekretu z dnia 16 sierpnia 1949 r., natomiast wartość gospodarstwa będącego przedmiotem wymiany została ustalona zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 31 października 1962 roku. Rozważając zasadność wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji kolegium wskazuje, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji jest postępowaniem, którego istotą nie jest rozstrzyganie co do meritum sprawy rozstrzygniętej w wadliwej decyzji, ale jest postępowaniem, które w swoim przedmiocie ma kwestię wyłącznie nieważności decyzji lub niezgodności z prawem tej decyzji. Zatem kolegium, rozpatrując kwestię istnienia przesłanek nieważności decyzji administracyjnej, nie może badać merytorycznych przesłanek wydania decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. Wydział Rolnictwa i Leśnictwa z dnia [...] znak [...] w sprawie wymiany gospodarstwa B. S. położonego w N., na grunty położone we wsi R. Może jedyni, rozstrzygać o ewentualnym istnieniu przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej i to w zakresie ściśle nakreślonym w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż jak wynika z utrwalonego poglądu doktryny i orzecznictwa tylko w tym zakresie jest możliwe sprawowanie kontroli instancyjnej w sprawach o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej. (wyrok NSA z 23.11.1992 roku, sygn. akt. IV SA 721/92), co wynika z faktu, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji właściwy organ, w tym wypadku kolegium orzeka jako organ kasacyjny. Ponadto organ zaznacza, że orzekając w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej właściwy organ podejmuje decyzję na podstawie przepisów i stanu faktycznego, obowiązujących w dacie wydania decyzji, podlegającej ocenie pod względem istnienia przesłanek do stwierdzenia jej nieważności (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2006 roku, sygn. akt. II OSK 1174/05) Powyższe oznacza, że organ prowadzący postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji, jest zobligowany do zajęcia się wyłącznie sprawami prawnymi i nie ma możliwości dokonywania ponownej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, i nie ma możliwości uzupełnienia zebranego w sprawie materiału dowodowego, co w efekcie doprowadziłoby do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy. Organ orzekający ogranicza się jedynie do poszukiwania uchybień i wadliwości, tak proceduralnych jak i dotyczących prawa materialnego i nie jest związany treścią ewentualnego wniosku Strony, co przekłada się na obowiązek rozpatrzenia wszystkich przesłanek wymienionych w art.156 § 1 k.p.a. Wobec powyższego rozpoznając wniosek H. S., następcy prawnego B. S. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. Wydział Rolnictwa i Leśnictwa z dnia [...] znak [...] kolegium jest upoważnione do rozpatrzenia istnienia nie tylko przesłanki wymienionej w tym wniosku, ale też pozostałych i czy w sprawie nie wystąpiła przeszkoda, o której mowa w art.156 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego, w myśl którego nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1 pkt 1, 3, 4 i 7, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. (wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 listopada 2006 roku sygn. akt. I SA/Wa 1142/06). Wyliczenie przyczyn stwierdzenia nieważności decyzji zawiera art.156 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego. Stosownie do tego przepisu organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości, 2)wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, 4)została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie, 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą, 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Katalog zawarty w powołanym przepisie ma charakter zamknięty, co oznacza, że przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej nie podlegają wykładni rozszerzającej. Rozpatrując przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej należy stwierdzić, iż podstawy wyeliminowania ostatecznej decyzji z obrotu prawnego, określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego w tej sprawie nie występują. I tak, analizując poszczególne zapisy powołanego przepisu nie zachodzi w sprawie przesłanka, dotycząca naruszenia przepisów o właściwości. Rozpatrywana w tym postępowaniu decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. została wydana na podstawie wówczas obowiązującego dekretu z dnia 16 sierpnia 1949 r. o wymianie gruntów (tj. Dz. U. z 1962 r. Nr 46, poz. 226 ze zm.). Art. 8 ust. 1 tego dekretu wskazywał, że do wydawania decyzji o wszczęciu postępowania wymiennego, ustaleniu stanu posiadania i szacunku gruntów poddanych wymianie, o zatwierdzeniu projektu wymiany oraz ustaleniu wysokości i terminów spłat należności związanych z wymianą powołane są właściwe do spraw rolnych organy prezydiów powiatowych rad narodowych, a art. 12 dekretu stanowił, że decyzje o wymianie oraz ustaleniu wysokości i terminów spłat należności określonych w art. 11 ust. 2 wydaje również właściwy do spraw rolnych organ prezydium powiatowej rady narodowej. Przesłanka braku podstawy prawnej również w niniejszej sprawie nie występuje. Podstawę materialnoprawną dla decyzji w sprawie wymiany gruntów, w dacie wydania rozpatrywanej decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B., stanowiły przepisy wymienionego dekretu o wymianie gruntów, który w art. 8 przewidywał wydawanie decyzji administracyjnej w sprawach dotyczących wymiany gruntów, natomiast w art. 1, stanowiącym bezpośrednią podstawę prawną decyzji z dnia 3 czerwca 1964 roku postanowiono, że jeżeli zachodzi konieczność racjonalnego ukształtowania gruntów państwowych gospodarstw rolnych lub gruntów państwowych, które mają być włączone do takich gospodarstw, może być przeprowadzona wymiana nieruchomości z zabudowaniami nie stanowiącej własności Państwa na nieruchomość państwową z zabudowaniami nadającymi się do użytkowania. Jeżeli wartość nieruchomości państwowej przekracza wartość nieruchomości nie stanowiącej własności Państwa więcej niż o 10% wartości nieruchomości pierwszej, wymiana może być dokonana tylko za zgodą właściciela nieruchomości drugiej. Różnica wartości obu nieruchomości podlega wyrównaniu w gotówce. Decyzje o wymianie oraz ustaleniu wysokości i terminów spłat należności określonych w art. 11 ust. 2 wydaje właściwy do spraw rolnych organ prezydium powiatowej rady narodowej. Z kolei rozpatrując kwestię rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 156 §1 pkt.2 k.p.a. wskazać należy, iż rażącym naruszeniem prawa jest takie naruszenie prawa materialnego, o wyjątkowym charakterze, które wprost i bezpośrednio zaważyło na treści decyzji. Rażące naruszenie prawa jest swego rodzaju wyjątkowym zjawiskiem, gdyż prowadzi ono w konkretnej sprawie do odstąpienia od ogólnej zasady stabilności ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażoną w art. 16 k.p.a. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, iż treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu, przez proste ich zestawienie ze sobą i nie wymaga specjalnej wykładni prawa. Rozstrzygające dla uznania naruszenia prawa za rażące jest też to, że rodzaj tego naruszenia i jego skutki powodują, iż decyzja taka nie może być zaakceptowana jako rozstrzygnięcie wydane przez organy praworządnego państwa. Natomiast nie jest wadą rażącego naruszenia prawa, przypadek naruszenia prawa polegający na nietrafnej wykładni przepisów prawa, które budzą wątpliwości co do ich stosowania. Decyzja, będąca przedmiotem niniejszego postępowania, została wydana w oparciu o przepisy powołanego wyżej dekretu z dnia 16 sierpnia 1949 roku o wymianie gruntów. Powołany dekret Rady Ministrów o wymianie gruntów stanowił w art. 1, że grunty mogą być poddane wymianie w trybie dekretu, gdy wymagają tego względy racjonalnej gospodarki rolnej lub leśnej, jak również w celu zapewnienia prawidłowej zabudowy. Wyłączeniu od wymiany ulegają grunty zabudowane, o ile ich posiadacz nie wyrazi zgody na wymianę. Ponadto obowiązywała zasada, że każdy, kto posiada grunty na obszarze poddanym wymianie (uczestnik wymiany), otrzymuje z tego obszaru inne grunty o równej wartości w zamian za grunty dotychczas posiadane. W zamian za objęte wymianą lasy, sady, grunty leśne, ogrody, chmielniki i inne uprawy specjalne wydziela się użytki zamienne o tym samym charakterze i możliwie tej samej jakości, a ewentualne różnice w wartości wyrównywa się w gotówce. Gdy w zamian za użytki, o których mowa wyżej, nie ma możliwości wydzielenia użytków zamiennych o tym samym charakterze, wydziela się za grunt znajdujący się pod uprawą inny grunt zamienny, sumę zaś odpowiadającą wartości drzewostanów leśnych, drzew i krzewów owocowych oraz innych upraw specjalnych wypłaca się w gotówce. (art.2). Ponadto dekret w art. 11 ust. 1 stanowił, że jeżeli zachodzi konieczność racjonalnego ukształtowania gruntów państwowych gospodarstw rolnych lub gruntów państwowych, które mają być włączone do takich gospodarstw, może być przeprowadzona wymiana nieruchomości z zabudowaniami nie stanowiącej własności Państwa na nieruchomość państwową z zabudowaniami nadającymi się do użytkowania. Analiza treści decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. Wydział Rolnictwa i Leśnictwa z dnia [...] znak [...] w sprawie wymiany gospodarstwa B. S. położonego w N. na grunty położone we wsi R. prowadzi do wniosku, że w sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki uprawniające właściwy w sprawie wymiany gruntów organ do wydania decyzji, którą dokonano wymiany gospodarstwa B. S. położonego w N., składającego się z działek część działki nr [...] ( bez lasu) [...],[...] i [...] o łącznej powierzchni [...] ha, na grunty położone we wsi R. , działki o numerach : [...] o łącznej powierzchni [...] ha. Wobec powyższego (zdaniem kolegium) należy uznać, że rozpatrywana decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. nie jest obarczona wadą rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art.156 § 1 pkt.2 k.p.a. Ponadto rozważając następne przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej kolegium stwierdza, że: nie zachodzi w sprawie przesłanka wynikająca z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. - bowiem sprawa nie była rozstrzygnięta inną decyzja ostateczną; nie zachodzi w sprawie sytuacja o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. - decyzja skierowana została do osoby, która jest stroną w sprawie; nie zachodzi w sprawie przesłanka niewykonalności decyzji w dniu jej wydania o charakterze trwałym, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. Stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie tej przesłanki uzależnione jest od łącznego spełnienia dwóch warunków: a/ niewykonalność decyzji musi istnieć w momencie jej wydania (np. zmiana stanu prawnego obejmująca datę wydania decyzji), b/ niewykonalność decyzji musi mieć charakter trwały (adresat decyzji jest trwale pozbawiony możliwości czynienia użytku z ustanowionych w niej praw lub trwale pozbawiony możliwości wykonania obowiązków). Nie zachodzi w sprawie przesłanka z art. 156 §1 pkt 6 k.p.a., że w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą. Rozpatrując tę przesłankę należy wskazać, że do zakresu pojęcia "czyn zagrożony karą" zalicza się czyny zagrożone sankcją karną przewidzianą w kodeksie karnym, kodeksie karno-skarbowym, kodeksie wykroczeń oraz w innych przepisach pozakodeksowych. Wykonanie kwestionowanej decyzji nie rodzi sankcji karnych określonych wskazanymi aktami. Bezspornym jest także, iż w sprawie nie zachodzi przesłanka wynikająca z art.156 § 1 pkt.7 kodeksu postępowania administracyjnego, a dotycząca istnienia wady powodującej nieważność decyzji z mocy prawa. Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej z powodu wady powodującej nieważność z mocy prawa może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy prawo materialne dopuszcza w sposób wyraźny i wprost, że określona wadliwość decyzji powoduje jej nieważność. W rozpatrywanej sprawie podstawę materialno- prawną decyzji Prezydium Powiatowej Rady narodowej w B., stanowiły przepisy dekretu z dnia 16 sierpnia 1949 roku o wymianie gruntów, które w swej treści nie zawierają sankcji nieważności decyzji przy wystąpieniu, określonej w tych przepisach, wady decyzji administracyjnej. Wobec powyższych okoliczności, Kolegium uznało, że nie ma podstaw prawnych do stwierdzenia nieważności decyzji Wobec takiej treści decyzji strona złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Pełnomocnik H. S., który wniósł o uchylenie decyzji SKO w W. z dnia [...] i ponowne rozpoznanie wniosku i stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. Wydział Rolnictwa i Leśnictwa z dnia [...] znak [...]. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że organ prowadzący postępowanie nie podjął żadnych działań w celu realizacji zasady prawdy obiektywnej, w szczególności zaniechał zawnioskowanych przez stronę dowodów, zmierzających do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, a nadto przed wydaniem decyzji organ uniemożliwił stronie zapoznanie się z aktami i z zebranymi w sprawie dowodami. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] nr SKO [...] odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. Wydział Rolnictwa i Leśnictwa z dnia [...] znak [...] w sprawie wymiany gospodarstwa B. S. położonego w N. na grunty położone we wsi R., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 w związku z art. 156 § 1 oraz art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy opisaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. W uzasadnieniu wskazano, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. Wydział Rolnictwa i Leśnictwa z dnia [...] znak [...] toczy się na wniosek H. S., w którego ocenie decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...] w sposób rażący narusza prawo, dekret z dnia 16 sierpnia 1949 roku o wymianie gruntów, w brzmieniu nadanym obwieszczeniem Ministra Rolnictwa z dnia 31 lipca 1962 roku. Po przeprowadzeniu postępowania w sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uznało, że nie ma podstaw prawnych do stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej. Wobec takiego stanu rzeczy decyzją z dnia [...] znak [...] odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. Wydział Rolnictwa i Leśnictwa z dnia [...] znak [...], na podstawie której dokonano wymiany gospodarstwa B. S. ( ojca wnioskodawcy), położonego w N., składającego się z działek : część działki nr [...] ( bez lasu), [...],[...] i [...] o łącznej powierzchni [...] ha, na grunty położone we wsi R. , działki o numerach : [...] o łącznej powierzchni [...] ha. Kolegium w składzie rozpoznającym wniosek strony o ponowne rozpoznanie sprawy podziela poglądy wyrażone w zaskarżonej decyzji. Rozstrzygając w kwestii nieważności decyzji organ administracji publicznej rozpatruje jedynie kwestię istnienia bądź nieistnienia w dacie wydania kontrolowanego aktu przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. (wyrok WSA w Warszawie z dnia 14.07.2011 r. SA/Wa 264/11). Ponadto w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji właściwy organ, orzeka jako organ kasacyjny na podstawie przepisów i stanu faktycznego, obowiązujących w dacie wydania decyzji podlegającej ocenie pod względem istnienia przesłanek do stwierdzenia jej nieważności ( wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2006 roku, sygn. akt. II OSK 1174/05). Powyższe oznacza, że organ prowadzący postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji jest zobligowany do zajęcia się wyłącznie sprawami prawnymi i nie ma możliwości dokonywania ponownej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, jak też nie ma możliwości uzupełnienia zebranego w sprawie materiału dowodowego, co w efekcie doprowadziłoby do ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy. W sprawie stwierdzenia nieważności decyzji kolegium jest upoważnione do rozpatrzenia istnienia przesłanek opisanych w art.156 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego i czy w sprawie nie wystąpiła przeszkoda, o której mowa w art.156 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego, w myśl którego nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1 pkt 1, 3, 4 i 7, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Jak już kolegium wskazało w decyzji 26 lutego 2018 roku, wyliczenie przyczyn stwierdzenia nieważności decyzji zawiera art.156 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego. Katalog zawarty w powołanym przepisie ma charakter zamknięty, a rozpatrując kwestię nieważności decyzji administracyjnej organ administracji publicznej nie jest związany żądaniem strony wnoszącej o stwierdzenie nieważności, co oznacza, że podejmując rozstrzygnięcie w tym przedmiocie rozpatruje wszystkie przesłanki opisane w art.156 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego. Bezspornym jest, iż w sprawie nie zachodzi przesłanka wynikająca z art.156 § 1 pkt. 1 kodeksu postępowania administracyjnego, dotycząca naruszenia przepisów o właściwości, gdyż decyzja wydana została przez organ właściwy, zarówno rzeczowo jak i miejscowo. Rozpatrywana w niniejszym postępowaniu decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. została wydana na podstawie wówczas obowiązującego dekretu z dnia 16 sierpnia 1949 r. o wymianie gruntów (tj. Dz. U. z 1962 r. Nr 46, poz. 226 ze zm.). Art. 8 ust. 1 tego dekretu wskazywał, że do wydawania decyzji o wszczęciu postępowania wymiennego, ustaleniu stanu posiadania i szacunku gruntów poddanych wymianie, o zatwierdzeniu projektu wymiany oraz ustaleniu wysokości i terminów spłat należności związanych z wymianą powołane są właściwe do spraw rolnych organy prezydiów powiatowych rad narodowych, a art. 12 dekretu stanowił, że decyzje o wymianie oraz ustaleniu wysokości i terminów spłat należności określonych w art. 11 ust. 2 wydaje również właściwy do spraw rolnych organ prezydium powiatowej rady narodowej. Przesłanka braku podstawy prawnej również w niniejszej sprawie nie występuje. Podstawę materialnoprawną dla decyzji w sprawie wymiany gruntów, w dacie wydania rozpatrywanej decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B., stanowiły przepisy wyżej wymienionego dekretu o wymianie gruntów, który jak wskazywano wyżej w art. 8 przewidywał wydawanie decyzji administracyjnej w sprawach dotyczących wymiany gruntów, natomiast w art.1, stanowiącym bezpośrednią podstawę prawna decyzji z dnia 3 czerwca 1964 roku postanowiono, że "Jeżeli zachodzi konieczność racjonalnego ukształtowania gruntów państwowych gospodarstw rolnych lub gruntów państwowych, które mają być włączone do takich gospodarstw, może być przeprowadzona wymiana nieruchomości z zabudowaniami nie stanowiącej własności Państwa na nieruchomość państwową z zabudowaniami nadającymi się do użytkowania. Jeżeli wartość nieruchomości państwowej przekracza wartość nieruchomości nie stanowiącej własności Państwa więcej niż o 10% wartości nieruchomości pierwszej, wymiana może być dokonana tylko za zgodą właściciela nieruchomości drugiej. Różnica wartości obu nieruchomości podlega wyrównaniu w gotówce. Decyzje o wymianie oraz ustaleniu wysokości i terminów spłat należności określonych w art. 11 ust. 2 wydaje właściwy do spraw rolnych organ prezydium powiatowej rady narodowej." Analizując przesłankę braku podstawy prawnej lub rażącego naruszenia prawa, o której mowa w art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a., kolegium stwierdza, że nie wystąpiła w sprawie ta przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Rozważając wystąpienie rażącego naruszenie prawa należy stwierdzić, iż zachodzi ono w wypadku naruszenia przepisu, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu. Podstawą przyjęcia wystąpienia tej przesłanki może być zatem niebudzący wątpliwości stan prawny. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, wbrew wszystkim przesłankom przepisu nadano prawa albo ich odmówiono, albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem albo uchylono obowiązek. Rażące naruszenie prawa to naruszenie oczywiste, wyraźne, bezsporne. Można zatem mówić o nim tylko wówczas, gdy proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią zastosowanego przepisu prawa wskazuje na ich oczywistą niezgodność (por. wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 1996 r. III SA 565/95). Jak wskazywano w decyzji z dnia 26 lutego 2017 roku rażące naruszenie prawa jest swego rodzaju wyjątkowym zjawiskiem, gdyż prowadzi ono w konkretnej sprawie do odstąpienia od ogólnej zasady stabilności ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażoną w art. 16 k.p.a. Jednocześnie naruszenie prawa ma cechę rażącego wówczas, gdy akt nim dotknięty wywołuje skutki prawa nie dające się pogodzić z wymaganiami praworządności, którą należy chronić. Dodatkowo kolegium zwraca uwagę na fakt, iż przesłanka do stwierdzenia nieważności decyzji wskazana w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. może dotyczyć zarówno przepisów materialnych, procesowych, jak i ustrojowych. Przypisanie decyzji wady nieważności w przypadku naruszenia przepisów proceduralnych dopuszczalne jest jednak wyłącznie, gdy naruszenie tych przepisów ma charakter rażący i pozostaje w związku z ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 28 sierpnia 2009 r. II SA/Wr 251/2009). Kolegium w składzie rozpoznającym wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, podziela pogląd, iż pojęcie rażącego naruszenia prawa należy odnosić jedynie do takiego naruszenia, które jest oczywiste, szczególnie istotne, takie które powoduje, że decyzja, będąca przedmiotem postępowania nieważnościowego, jest ewidentnie sprzeczna z prawem, posiadająca wady o tak dużym ciężarze gatunkowym, że decyzja musi zostać bezwzględnie usunięta z obrotu prawnego i to ze skutkiem wstecz. Stwierdzenie nieważności decyzji powoduje bowiem, że następuje jej obalenie ze skutkiem wstecznym (ex tunc). Odnosząc powyższe do rozpatrywanej w tym postępowaniu decyzji, kolegium po ponownym rozpatrzeniu wniosku stwierdza, że nie ma podstaw, aby uznać, że decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. Wydział Rolnictwa i Leśnictwa z dnia [...] znak [...], na podstawie której dokonano wymiany gospodarstwa B. S. (ojca wnioskodawcy), położonego w N., składającego się z działek : część działki nr [...] ( bez lasu), [...],[...] i [...] o łącznej powierzchni [...] ha, na grunty położone we wsi R., działki o numerach: [...] o łącznej powierzchni [...] ha została wydana z oczywistym naruszeniem obowiązujących w dacie wydania tej decyzji przepisów prawa, a skutki tej decyzji nie dają się pogodzić z wymaganiami praworządności. W ocenie kolegium nie ma podstaw do stwierdzenia, aby wyżej opisana decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt.2 k.p.a. Decyzja, będąca przedmiotem niniejszego postępowania, została wydana w oparciu o przepisy powołanego dekretu z dnia 16 sierpnia 1949 roku o wymianie gruntów. Powołany dekret Rady Ministrów o wymianie gruntów stanowił w art. 1, że grunty mogą być poddane wymianie w trybie dekretu, gdy wymagają tego względy racjonalnej gospodarki rolnej lub leśnej, jak również w celu zapewnienia prawidłowej zabudowy. Wyłączeniu od wymiany ulegają grunty zabudowane, o ile ich posiadacz nie wyrazi zgody na wymianę. Ponadto obowiązywała zasada, że każdy, kto posiada grunty na obszarze poddanym wymianie (uczestnik wymiany), otrzymuje z tego obszaru inne grunty o równej wartości w zamian za grunty dotychczas posiadane. W zamian za objęte wymianą lasy, sady, grunty leśne, ogrody, chmielniki i inne uprawy specjalne wydziela się użytki zamienne o tym samym charakterze i możliwie tej samej jakości, a ewentualne różnice w wartości wyrównywa się w gotówce. Gdy w zamian za użytki, o których mowa wyżej, nie ma możliwości wydzielenia użytków zamiennych o tym samym charakterze, wydziela się za grunt znajdujący się pod uprawą inny grunt zamienny, sumę zaś odpowiadającą wartości drzewostanów leśnych, drzew i krzewów owocowych oraz innych upraw specjalnych wypłaca się w gotówce. (art.2). Ponadto dekret w art. 11 ust. 1 stanowił, że jeżeli zachodzi konieczność racjonalnego ukształtowania gruntów państwowych gospodarstw rolnych lub gruntów państwowych, które mają być włączone do takich gospodarstw, może być przeprowadzona wymiana nieruchomości z zabudowaniami nie stanowiącej własności Państwa na nieruchomość państwową z zabudowaniami nadającymi się do użytkowania. Sama analiza treści decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. Wydział Rolnictwa i Leśnictwa z dnia [...] znak [...] w sprawie wymiany gospodarstwa B. S. położonego w N. na grunty położone we wsi R. prowadzi do wniosku, że w sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki uprawniające właściwy w sprawie wymiany gruntów organ do wydania decyzji, którą dokonano wymiany gospodarstwa B.S. położonego w N., składającego się z działek część działki nr [...] ( bez lasu) [...],[...] i [...] o łącznej powierzchni [...] ha, na grunty położone we wsi R., działki o numerach: [...] o łącznej powierzchni [...] ha. Ponadto brak jest w aktach Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w K. jakichkolwiek dokumentów, poza wspomnianą decyzją z dnia [...], z których można by wywieść, że zostały w rażący sposób naruszone przytoczone przepisy. Rozpatrując wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy kolegium, w składzie obecnie rozstrzygającym, przeanalizowało również pozostałe przesłanki opisane w art. 156 § 1 k.p.a. pkt 3-7 i ustaliło, że żadna z tych przesłanek nie występuje. Wobec powyższych okoliczności, Kolegium, ponownie rozpoznając sprawę stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. Wydział Rolnictwa i Leśnictwa z dnia [...] znak [...], uznało, że nie występują przesłanki wymienione w art. 156 §1 k.p.a. i tym samym nie ma podstaw prawnych do stwierdzenia nieważności tejże decyzji. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. dnia [...] sygn. akt [...], doręczoną pełnomocnikowi w dniu 12 czerwca 2018 r., w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sygn. akt [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...] znak sprawy [...] złożono w imieniu wnioskodawcy zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego art. 2 dekretu z dnia 16 sierpnia 1949 r. o wymianie gruntów przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że otrzymane przez B. S. w wyniku procedury scalenia i wymiany gruntów nieruchomości na obszarze wsi R. stanowiły adekwatną do stanu własności uczestnika rekompensatę, II mające wpływ na treść zaskarżonego postanowienia naruszenie przepisów postępowania tj. 1. art. 138 § 1 pkt 1 kpa, wyrażające w utrzymaniu w mocy decyzji dotkniętej wadą, 2. art. 156 § 1 pkt 2 przez jego niezastosowanie i przyjęcie braku podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...] znak sprawy [...], mimo że decyzja naruszyła prawo własności poprzednika prawnego skarżącego, obejmując zakresem wymiany obszar niezgodny z udokumentowanym stanem własności B. S., niwecząc tym samym zasadę odpowiedniej rekompensaty za poddane procedurze wymiany gruntu, art. 7 kpa w zw z art. 77 §1 kpa wyrażające się zaniechaniu przeprowadzenia w sposób należyty postępowania wyjaśniającego w części dotyczącej ustalenia przyczyn i podstaw objęcia zakresem decyzji o scaleniu i wymianie gruntów obszaru nie odpowiadającego udokumentowanemu stanowi własności B.S. Na tej podstawie pełnomocik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sygn. akt [...] i poprzedzającej ją decyzji tego samego organu i przekazania wniosku do ponownego rozpoznania organowi I instancji., za zasądzeniem od SKO w W. na rzecz wnioskodawcy kosztów postępowania zgodnie z przepisami. W uzasadnieniu strona skarżąca podnosi, że postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w sprawie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...] znak sprawy [...], odmówiło wszczęcia postępowania. Zdaniem strony skarżącej zaskarżone postanowienie jest nieprawidłowe i przedwczesne. Nie polemizując z analizą prawną podstaw stwierdzenia nieważności wskazaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, podnieść wypada, że organ I instancji nie podjął de facto postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia istnienia podstaw do zastosowania instytucji określonej w przepisie art. 156 § 1 kpa. Samo stwierdzenie organu, że podstaw tych nie można upatrywać w żadnej z wymienionych przesłanek nie wypełnia dążenia do wnikliwego i należytego ustalenia faktów mogących mieć istotne znaczenie w niniejszej sprawie. Organ i instancji nie odniósł się w żaden sposób do załączonych przez wnioskodawcę dokumentów w postaci orzeczenia o wyznaczeniu nabywcy gospodarstwa z dnia 21 sierpnia1947 r. oraz protokołu wprowadzenia w posiadanie gospodarstwa osadniczego z dnia 15 października 1947 r., jednoznacznie wskazujących na objęcie procedurą wymiany i scalenia gruntów obszaru niezgodnego z udokumentowanym stanem własności. Przedmiotowa kwestia ma niebagatelne znaczenie, jeśli zważy się na funkcję rekompensacyjną postępowania scaleniowo-wymiennego i określony tam warunek wymiany gruntów na podstawie ich równowartości, do czego organ wprost odwołuje się w pisemnym uzasadnieniu. Brak zadośćuczynienia zasadzie rekompensaty przesądza o rażącym naruszeniu prawa i jest podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji. Niezgodność w dokumentacji wydanej na rzecz B. S. w 1947r., a następnie w 1962 r. w oparciu o akt nadania z dnia 19 lutego 1962 r. również została całkowicie pominięta przez organ I instancji, który nie podjął próby wyjaśnienia sprzeczności wynikających z imiennie określonego stanu własności w obu dokumentach. Zwracając się o udostępnienie dokumentacji archiwalnej w zakresie prowadzonych postępowań scaleniowych, obejmujących gospodarstwo poprzednika prawnego, wnioskodawca za każdym razem otrzymywał dokumenty sporządzone w innej formie i określane jako kopie decyzji, pozbawione pieczęci lub podpisów właściwych urzędników lub z maszynowo odtworzonymi nagłówkami w miejscu pieczęci właściwego organu. Skutkiem tego wnioskodawca dysponuje trzema odmiennymi w formie egzemplarzami decyzji z dnia 3 sierpnia 1964 r. Fakty te wskazują na liczne nieprawidłowości podczas prowadzonych postępowań scaleniowo-wymiennych, między innymi w zakresie objętym niniejszą skargą z wnioskiem o stwierdzenie nieważności. Organy administracji zobligowane są do wnioskiem o stwierdzenie nieważności. Organy administracji zobligowane są do przestrzegania zasad legalności i zaufania do obywateli, co w niniejszej sprawie nie zostało zrealizowane. W doręczonej sądowi odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki sąd administracyjny zważył: Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz.U. z 2017r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a to oznacza zgodność kontrolowanego aktu z obowiązującymi przepisami prawa materialnego i procesowego. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302), zwanej dalej: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa. Przeprowadzona przez sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że nie narusza ona przepisów prawa. Tym samym, skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja samorządowego kolegium odwoławczego wydana została w trybie stwierdzenia nieważności, który jest nadzwyczajnym trybem postępowania administracyjnego i którego przesłanki zastosowania zostały enumeratywnie wymienione w art. 156 § 1 K.p.a. Z wyrażonej w art. 16 K.p.a. ogólnej zasady trwałości decyzji wynika, że wykluczona jest rozszerzająca wykładnia przepisów, na podstawie których możliwe jest wzruszenie ostatecznej decyzji. Ponadto trzeba zaznaczyć, że istotą postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest ustalenie wyłącznie kwestii czy remostrowana decyzja jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. Oznacza to, że w postępowaniu nadzorczym (stwierdzenia nieważności) - odmiennie niż w postępowaniu toczącym się w trybie zwykłym – organy nie mogą rozpatrywać sprawy co do istoty, odmiennie niż w postępowaniu zwykłym. Przedmiotem postępowania nadzwyczajnego jest bowiem kwestionowana decyzja, a nie sprawa rozpoznawana uprzednio w postępowaniu "zwykłym". W postępowaniu nadzorczym są rozważane kwestie prawne, a organ odwoławczy (tu: sko) działa wyłącznie jako organ kasacyjny. Tym samym, w ramach postępowania nieważnościowego organ nie może dokonywać nowych lub dodatkowych ustaleń faktycznych, ani też kwestionować stanu faktycznego sprawy zakończonej decyzją stanowiącą przedmiot kontroli prowadzonej w tym postępowaniu nadzorczym (por. np.: wyroki NSA z dnia 16 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1617/12, z dnia 25 kwietnia 2013 r. sygn. akt I OSK 1822/11, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako "CBOSA"). Konstrukcja instytucji nieważności w kodeksie postępowania administracyjnego oparta jest na założeniu istnienia przyczyny nieważności w momencie podejmowania decyzji administracyjnej. Rozstrzygające dla oceny, czy zachodzą przesłanki stwierdzenia nieważności z powodu rażącego naruszenia prawa jest stan prawny z dnia wydania decyzji. Na taką ocenę nie może mieć wpływu ani późniejsza zmiana prawa, ani zmiana interpretacji przepisu prawa (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 sierpnia 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 396/14, CBOSA). Przenosząc dotychczasowe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, zdaniem sądu, zgodzić się należy z oceną kolegium, że w kontrolowanej ostatecznej decyzji nie wystąpiła podstawa stwierdzenia nieważności decyzji, określona w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., gdyż decyzja nie została wydana z rażącym naruszeniem przepisów dekretu z dnia 16 sierpnia 1949 r. o wymianie gruntów, w brzmieniu nadanym zmianą z dniem 7 lipca 1962 r., (Dz. U. 1962, Nr 39, poz. 169, art. 1). Określona w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. przesłanka "rażącego naruszenia prawa" stanowi kwalifikowaną formę naruszenia prawa. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu powołanego przepisu zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że ta decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa (zob. np. wyroki NSA z dnia: 12 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1107/11; 4 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 2565/10; 27 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 2449/10; 8 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 363/11; 14 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 2525/10 - CBOSA). O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., można mówić, gdy w odniesieniu do decyzji zachodzą kumulatywnie następujące przesłanki: oczywistość naruszenia prawa polegająca na widocznej sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną; przepis, który został naruszony, nie wymaga stosowania wykładni; skutki, które wywołuje decyzja, są nie do pogodzenia z wymaganiami praworządności, które należy chronić nawet kosztem obalenia tej decyzji (tak Sąd Najwyższy w wyroku z 27 marca 2012 r., sygn. akt III UK 77/11, LEX nr 1213420). Przy korzystaniu z tej instytucji wskazane przesłanki muszą wystąpić łącznie i nie mogą być dorozumiewane, ale jasno wskazane (tak m.in. NSA w wyrokach z 18 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 878/10 i z 20 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1614/09, CBOSA). Nie chodzi tu zatem o błędy w wykładni prawa, ale o niedopuszczalne przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny (zob. np. wyrok NSA z 19 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1192/10; CBOSA). W judykaturze podkreśla się, że "rażące naruszenie prawa" stanowi kwalifikowaną formę "naruszenia prawa". Nie można więc utożsamiać tego pojęcia z każdym "naruszeniem prawa". Samo naruszenie prawa materialnego lub przepisów procedury mające nawet istotny wpływ na wynik sprawy nie stanowi bowiem podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli nie nosi cech rażącego naruszenia prawa. Podkreślić również należy, że przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji nie są oparte na uznaniu administracyjnym. Ustalenie zatem, że decyzja nie jest dotknięta jedną z nich wyklucza stwierdzenie nieważności kwestionowanego aktu (zob. wyrok WSA w Olsztynie z 22 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Ol 1251/14, CBOSA). Skarżący zarzucił decyzji naruszenie art. 2 dekretu. Stosownie do ust. 1 przywołanego przepisu każdy, kto posiada grunty na obszarze poddanym wymianie (uczestnik wymiany), otrzymuje z tego obszaru inne grunty o równej wartości w zamian za grunty dotychczas posiadane. Natomiast wedle ust. 2 tego artykułu w zamian za objęte wymianą lasy, sady, grunty leśne, ogrody, chmielniki i inne uprawy specjalne wydziela się użytki zamienne o tym samym charakterze i możliwie tej samej jakości, a ewentualne różnice w wartości wyrównywa się w gotówce. Z kolei wedle ust. 3 tego przepisu, gdy w zamian za użytki, o których mowa w ust. 2, nie ma możliwości wydzielenia użytków zamiennych o tym samym charakterze, wydziela się za grunt znajdujący się pod uprawą inny grunt zamienny, sumę zaś odpowiadającą wartości drzewostanów leśnych, drzew i krzewów owocowych oraz innych upraw specjalnych wypłaca się w gotówce. Należy stwierdzić, że sam skarżący nie twierdzi, iż w decyzji ostatecznej doszło do rażącego naruszenia prawa, a tylko w takim przypadku możemy w ogóle mówić o podstawach do stwierdzenia nieważności decyzji. Treść cytowanych przepisów nie daje podstaw do przyjęcia, że orzeczenie organu jest rażąco, a więc w sposób wyraźny i oczywisty, niezgodne z tymi przepisami. W toku badania ostatecznej decyzji organy nadzorcze nie są uprawnione do badania, czy w toku tamtego postępowania zostało przykładowo naliczone odszkodowanie/należność (w tym przypadku) za grunt. Mogą i powinny jedynie kontrolować, czy decyzja, która wtedy zapadła nie jest obarczona jednym z kardynalnych błędów, opisanych w katalogu, zawartym w art. 156 k.p.a., a ten obowiązek, zdaniem sądu, kolegium wykonało należycie. Na koniec, odnosząc się do dokumentów, przedłożonych przez stronę do pisma procesowego z dnia 13 grudnia 2018 r., trzeba jeszcze dodać, że okoliczność wydawania wnioskodawcy nieidentycznych kopii decyzji, czy też zaistnienie istotnych wątpliwości, co do granic i obszaru nieruchomości poprzednika prawnego strony, nie mieszczą się w katalogu, zawartym przez ustawodawcę w przywołanym przepisie. Jeśli problemem (wobec zaistnienia pożaru na terenie gospodarstwa) jest odtworzenie jego dokumentacji źródłowej, to w tym celu niewątpliwie nie może służyć postępowanie nieważnościowe. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło