II SA/Wr 837/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis Sędziowie: Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz (spr.) Sędzia WSA Alicja Palus Protokolant: specjalista Izabela Szczerbińska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 lutego 2018 r. sprawy ze skargi [...] S.A. z/s w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, prawa użytkowania wieczystego gruntu oddala skargę w całości. Skarżący powołując art. 200 u.g.n. wniósł o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego określonego gruntu, który miał pozostawać w jego zarządzie w dniu 5 grudnia 1990 r. Jako dowód przysługiwania mu zarządu powołał decyzję zobowiązującą do uiszczania opłaty rocznej z tytułu zarządu (użytkowania) tego gruntu "bez uregulowania stanu prawnego". Wzmianka ta zastępowała zawarte w druku decyzji wymaganie wskazania decyzji przekazującej grunt. Według wypisu z rejestru gruntów skarżący był i jest władającym. Prawomocnymi (wyrok I SA/Wa 1200/06) decyzjami Wojewoda i Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa stwierdziła nabycie powyższego gruntu z mocy prawa przez gminę na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. (Dz.U. Nr 32, poz. 191). W pierwszej instancji wydano decyzję odmowną. W uzasadnieniu przytoczono zebrany materiał dowodowy, obejmujący decyzję opłatową, wypisy z rejestru gruntów, oświadczenie skarżącego, że grunt stanowi infrastrukturę kolejową, wyjaśnienie organu geodezji, że wpisu władającego dokonano w 1969 r. na podstawie protokołu ustalenia stanu władania, dokumentację oględzin gruntu, treść księgi wieczystej nie zawierającej wpisów w dziale III, decyzje komunalizacyjne i prawomocny wyrok oddalający skargę skarżącego, pisma archiwów informujące o braku dokumentacji świadczącej o oddaniu gruntu skarżącemu (poprzednikowi prawnemu) w zarząd lub użytkowanie. W ramach tzw. ustaleń faktycznych organ pierwszej instancji omówił treść i podstawy wniosku, status wnioskodawcy, wykładnię art. 200 u.g.n. i rozporządzenia RM z dnia 10 lutego 1998 r. (Dz.U. Nr 23, poz. 120). Organ ten podkreślił, że w decyzji opłatowej nie wskazano tytułu prawnego przysługującego skarżącemu do gruntu. Organ ten opisał czynności podejmowane w celu wyjaśnienia, czy skarżącemu przysługiwało prawo zarządu, które okazały się bezskuteczne. Kilkakrotnie opisywał te same dokumenty, treść wniosku i stanowisko skarżącego. W ocenie tego organu grunt nie stanowi infrastruktury kolejowej, bowiem jest to nieurządzona droga wewnętrzna w zasobach gminy, usytuowana wzdłuż terenu zieleni przy torach kolejowych. Omawiając stan prawny powołano wyroki I SA 1419/91, I SA 1420/91, I SA 2995/99, I OSK 651/11, U 6/1999, I OSK 570/07, I SA/Wa 1288/10 wyrażające pogląd, że decyzja opłatowa nie dowodzi zarządu, skoro nie powołano w jej treści decyzji w sprawie zarządu. Skarżący nie twierdził nawet, że taka decyzja została wydana, lecz uległa zagubieniu czy zniszczeniu. Jak wskazano, istnienie decyzji komunalizacyjnej wyklucza stosowanie art. 200 u.g.n. do tego samego gruntu (wyroki K 30/03, I OSK 1941/11, I SA/Wa 181/11). W odwołaniu skarżący twierdził, że decyzja opłatowa stanowi dowód przysługiwania mu zarządu (§ 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia z 1998 r.), zaś wydanie decyzji komunalizacyjnej nie sprzeciwia się stosowaniu art. 200 u.g.n. do tego samego gruntu. W uzasadnieniu powołał poglądy prawne wyrażone w wyroku I OSK 1977/16 i uchwale I OPS 2/16. Podkreślił, że wyrok U 6/1999 dotyczy innego stanu faktycznego i prawnego. Zarzucił ponadto naruszenie art. 8 § 1 i 2 k.p.a. przez pominięcie ustaleń wynikających z decyzji uwłaszczeniowych dla innych działek, wydanych na podstawie decyzji opłatowej. Zaskarżoną decyzją organ (art. 32 p.p.s.a.) utrzymał powyższą decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ na wstępie omówił zagadnienie przysługiwania mu właściwości rzeczowej i miejscowej. Następnie omówił zasadę dwuinstancyjności (art. 15 k.p.a.). Kolejno omówił przesłanki komunalizacji (art. 5 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy z 1990 r.). Komunalizację gruntu wykluczałoby posiadanie przez skarżącego tytułu prawnego do gruntu. Zgodnie z art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu p.j.o. są decyzja o oddaniu w zarząd, umowa o przekazaniu nieruchomości lub o nabyciu nieruchomości. Prawo do gruntu nie wynikało z ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. Nr 26, poz. 138). Skarżący nie wykazał przysługiwania mu zarządu w dniu 5 grudnia 1990 r. Decyzje komunalizacyjne wykluczają stosowanie art. 200 u.g.n., zaś wnioski i zarzuty skarżącego zmierzały do niedopuszczalnego podważania tych decyzji w nin. sprawie. Organ powołał liczne orzecznictwo sądowe (wyroki I OSK 1295/05, 583/05, 1941/11, 1473/09, I SA 1989/97, 2240/98, I OSK 45/12, 1370/12, I SA/Wa 181/11, K 30/03, uchwała I OPS 2/16, I OSK 1003/10, 2469/13). W skardze do sądu administracyjnego skarżący zarzucił naruszenie art. 5 i art. 11 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. przez ich stosowanie w postępowaniu uwłaszczeniowym oraz wysnucie z tych przepisów poglądu, że decyzja komunalizacyjna wyklucza uwłaszczenie, a ponadto że grunt nie podlegał wyłączeniu spod komunalizacji wobec treści rozporządzenia RM w sprawie wykazu przedsiębiorstw państwowych i jednostek organizacyjnych, których mienie nie podlegało komunalizacji. Dalej naruszenie art. 7, 15, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a. przez odmowę mocy dowodowej decyzji opłatowej, a w konsekwencji art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Następnie zarzucił naruszenie art. 200 u.g.n. w związku z § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia z dnia 10 lutego 1998 r. Według skarżącego jak wynika z uchwały I OPS 2/16 sama komunalizacja gruntu nie stanowi negatywnej przesłanki uwłaszczenia. Jest ono bowiem możliwie na mieniu stanowiącym własność gminy. Mienie należące do [...] w ogóle nie podlegało komunalizacji (wyrok I OSK 3398/15). Decyzja opłatowa jest dowodem wystarczającym do ustalenia zarządu. Nie było podstaw do odstąpienia od wyjaśnienia tej okoliczności jedynie z powołaniem się na istnienie decyzji komunalizacyjnej. Organ w ogóle nie odniósł się do zarzutów odwołania. Wadliwe uzasadnienie zaskarżonej decyzji narusza zasady z art. 8, art. 11 i art. 15 k.p.a. (wyrok VII SA/Wa 1264/16). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w oparciu o dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Należało podtrzymać argumentację prawną zawartą w wyroku II SA/Wr 662/17, tym bardziej, że argumentacja obu stron na tle takiego samego stanu faktycznego była niemal identyczna. Jak tam wskazano, skoro przesłanką komunalizacji gruntu było nieposiadanie przez skarżącego zarządu, to prawomocna decyzja komunalizacyjna wyklucza odmienne ustalenie w tym zakresie w postępowaniu uwłaszczeniowym. Wbrew wywodom skargi uchwała I OPS 2/16 stwierdza właśnie w uzasadnieniu, że skarżący nie nabywa prawa użytkowania wieczystego gruntów posiadanych bez tytułu prawnego w dniu 5 grudnia 1990 r., o ile grunty te zostały skomunalizowane. Prawo zarządu skarżącego mogło powstać jedynie na podstawie decyzji. Nie są dopuszczalne dowody mające wykazać nieistnienie stanu prawnego wynikającego z prawomocnej decyzji (art. 16 k.p.a., art. 170 p.p.s.a.), w tym przypadku polegającego na stwierdzeniu braku zarządu skarżącego. Taki sam pogląd prawny wyraził tut. Sąd w wyroku II SA/Wr 636/16. Sąd podtrzymuje pogląd o braku podstaw do domniemania zarządu w oparciu o decyzję opłatową (wyroki I OSK 2469/13, 745/09, 602/11, 668/11, 1941/11 oraz komentarze do art. 200 u.g.n.). Wobec istnienia zasadniczej przeszkody prawnej do uwłaszczenia skarżącego, nie były istotne zarzuty procesowe skargi. Wykluczone było dowodzenie w nin. sprawie stanu prawnego nie wynikającego z prawomocnych decyzji. Nie ma podstaw do uznania, że skutki prawne decyzji komunalizacyjnej ograniczone są czasowo do dnia [...] maja 1990 r., zaś kolejna ustawa umożliwiła uwłaszczenie na mieniu skomunalizowanym (patrz wyroki II SA/Gl 637/16, I SA/Wa 860/17, II SA/Ke 390/17). Sąd podtrzymuje zastrzeżenia wobec sposobu uzasadnienia decyzji obu instancji. Uzasadnienie pierwszej instancji powinno w sposób syntetyczny, zwięzły, bez zbędnych powtórzeń przedstawić w sposób wyodrębniony stan faktyczny sprawy oraz oceny prawne tego stanu faktycznego. Opis zawartości akt w ujęciu chronologicznym i drobiazgowo przedstawiający treść poszczególnych dokumentów, nie stanowi ustalonego przez organ stanu faktycznego sprawy. Każde kolejne zdanie formułowane przez autora uzasadnienia rozstrzygnięcia powinno być niezbędne dla uzyskania tego celu, albo odrzucane jako zbędne. W nin. sprawie uwzględnienie wniosku uzależnione było od wykazania przez skarżącego przysługiwania mu zarządu. Należało w uzasadnieniu wytłumaczyć, dlaczego decyzja opłatowa nie dowodziła tej okoliczności, a ponadto odnieść się do argumentacji skarżącego i dowodów niezgodnych z ustaleniami własnymi organu. Nie wymagało to zapisania siedemnastu stronic maszynopisu. W nin. sprawie nie budziła wątpliwości właściwość organu, nie powstało zagadnienie dochowania zasady dwuinstancyjności, zaś sprawa nie dotyczyła komunalizacji, zatem uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawierało obszerny zestaw poglądów słusznych, których jednak wyrażenie nie było potrzebne akurat w nin. sprawie. Wbrew wywodom skarżącego wyrok I OSK 3398/15 nie sprzeciwia się wyrażanym jednolicie poglądom nauki i orzecznictwa na temat stosowania art. 200 u.g.n. Jak łatwo dostrzec, wydany został w szczególnym stanie faktycznym, a przede wszystkim w sprawie komunalizacji, nie zaś uwłaszczenia. Można powtórzyć, że wszelkie zagadnienia komunalizacji zostały rozstrzygnięte w nin. sprawie prawomocną decyzją komunalizacyjną i nie ma powrotu do ich roztrząsania ponownie. Podstawą tego wyroku było stwierdzenie istotnych uchybień procesowych organu. W nin. sprawie uchybień takich nie ma. W omawianym wyroku istotne było zaniechanie wyjaśnienia okoliczności istnienia prawa użytkowania kolei do nieruchomości obejmującej m.in. teren stacji kolejowej, na terenach rdzennie polskich. Jak już wskazano, niedopuszczalne jest dowodzenie obecnie przez skarżącego, że skomunalizowany grunt nie podlegał komunalizacji. W przypadku braku decyzji kumunalizacyjnych mogło nastąpić uwłaszczenie w oparciu m.in. o decyzję opłatową, co w niczym nie podważa trafności ocen organu w nin. sprawie. Dlatego i zgodnie z art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.