VII SA/Wa 2180/18
WyrokWSA w Warszawie2019-04-03
Skład orzekający: Iwona Szymanowicz - Nowak, Mirosław Montowski, Jadwiga Smołucha
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej PINB, wydanej w przedmiocie legalizacji samowolnie wybudowanego zbiornika wodnego, została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości lub z rażącym naruszeniem prawa?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji publicznej nie przeprowadziły wszechstronnej analizy materiału dowodowego w celu prawidłowego zakwalifikowania samowolnie wybudowanego zbiornika wodnego. Niewłaściwa kwalifikacja zbiornika mogła skutkować naruszeniem przepisów o właściwości organu oraz zastosowaniem niewłaściwej procedury legalizacyjnej, co stanowiło rażące naruszenie prawa. W związku z tym, sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji PINB nakazującej zaniechanie dalszych robót budowlanych przy urządzeniu melioracji wodnej szczegółowej, zarzucając naruszenie przepisów o właściwości oraz rażące naruszenie prawa. Organy administracji (WINB i GINB) odmówiły stwierdzenia nieważności, uznając, że PINB był właściwy do wydania decyzji i nie doszło do rażącego naruszenia prawa. Skarżący wniósł skargę do WSA, podtrzymując swoje zarzuty dotyczące niewłaściwej kwalifikacji zbiornika wodnego i zastosowanej procedury legalizacyjnej.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz - Nowak (spr.), , Sędzia WSA Mirosław Montowski, Sędzia WSA Jadwiga Smołucha, Protokolant sekr. sąd. Katarzyna Zychora, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi Z M na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2018 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego Z M kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga Z M na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] lipca 2018 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji nakazującej zaniechania dalszych robót budowlanych przy urządzeniu melioracji wodnej szczegółowej regulującej stosunki wodne.
Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym sprawy:
W dniu 2 września 2008 r. Z M (dalej: skarżący, strona) poinformował Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: PINB), że na działce nr [...], położonej w [...] , gmina [...] , J K i M K (dalej: inwestorzy, uczestnicy) dokonali samowolnej budowy stawu o przybliżonych wymiarach 25 m x 50 m.
W związku z powyższym PINB [...] października 2008 r. przeprowadził oględziny w sprawie urządzenia melioracji szczegółowej regulującej stosunki wodne na działce nr [...], a następnie wydał postanowienie na podstawie art. 50 ust 1 pkt 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2017 poz. 1332 ze zm., zwanej dalej: P.b.), w którym wstrzymał prowadzenie robót budowlanych, nałożył obowiązek przedstawienia inwentaryzacji wykonanych robót oraz ocenę ich zgodności
z przepisami.
Gromadząc nakazane ww. postanowieniem dokumenty inwestorzy złożyli wniosek do PINB o zawieszenie postępowania do czasu wydania pozwolenia wodnoprawnego przez Starostę [...] . W dniu [...] listopada 2008 r. PINB wydał postanowienie, w którym zawiesił postępowanie administracyjne w sprawie prowadzenia robót budowlanych z urządzeniem melioracji wodnej szczegółowej regulującym stosunki wodne na działce nr [...]obręb [...].
W dniu 15 grudnia 2008 r. inwestorzy złożyli do PINB dokumentację techniczną - operat wodnoprawny w sprawie wykonania zbiornika w celu regulacji stosunków wodnych w glebie, sporządzony przez mgr inż. T M (upr. bud. [...]) i JF (upr. bud. [...]),
a Starosta [...] przesłał do organu decyzję z [...] grudnia 2008 r., znak: [...] o pozwoleniu wodnoprawnym wydanym na przedmiotowy zbiornik. Poza tym uczestnicy złożyli uzgodnienie budowy zbiornika bezodpływowego na terenie działki nr [...] z Zarządem Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] z [...] października 2008 r. z zachowaniem minimum 4 m odległości od granicy działki zajętej pod rzekę [...] .
PINB w dniu [...] grudnia 2008 r., działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b., wydał decyzję znak: [...], w której nakazał inwestorom zaniechanie dalszych robót budowlanych przy urządzeniu melioracji szczegółowej regulującej stosunki wodne na działce nr [...], obręb [...] , gm. [...] (dalej: decyzja ostateczna). W uzasadnieniu decyzji wskazał, że funkcjonowanie zbiornika nie zmieni w sposób istotny stosunków wodnych w glebie, a jego wykonanie na miejscu nieużytku i użytku zielonego będącego regularnie podtapianym nieużytkiem, korzystnie wpłynie na poprawę stosunków wodnych
w glebie oraz poprawi estetykę przyległego gruntu. PINB wskazał również, że
w decyzji dotyczącej pozwolenia wodnoprawnego Starosta [...] zezwolił na legalizację przedmiotowego zbiornika.
W dniu 14 marca 2018 r. do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: WINB, organ I instancji) wpłynął wniosek skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej PINB na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., zwanej dalej: k.p.a.). We wniosku skarżący wskazał, że decyzja ostateczna została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości oraz z rażącym naruszeniem prawa przez całkowite sfałszowanie stanu faktycznego i poświadczenie nieprawdy. Legalizacja przedmiotowego obiektu nastąpiła bez decyzji o warunkach zabudowy, bez decyzji
o pozwoleniu na budowę, bez zgłoszenia robót budowlanych oraz bez przeprowadzenia oceny oddziaływania takiego obiektu na środowisko. Zdaniem skarżącego przedmiotem sprawy jest obiekt budowlany o charakterze hydrotechnicznym piętrzącym, co do którego właściwym w pierwszej instancji na podstawie art. 82 ust. 3 pkt 2 P.b. jest wojewoda. Poza tym legalizacja przedmiotowego zbiornika winna być przeprowadzona na podstawie art. 48 lub art. 49b P.b., a nie art. 50-51 P.b.
WINB decyzją Nr [...], działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 i art. 158 § 1 k.p.a. oraz art. 83 ust. 2 P.b., odmówił stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej PINB. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że roboty budowlane wykonane przez inwestorów podlegają jurysdykcji przepisów Prawa budowlanego, tj. w świetle art. 3 pkt 3 P.b. zbiorniki zostały zaliczone do budowli, tj. do obiektów budowlanych. Mimo że ustawodawca wśród przykładów budowli wymienia ogólnie "zbiorniki", to nie ulega wątpliwości, że wszelkiego rodzaju zbiorniki wodne są też budowlami, jeżeli są efektem robót budowlanych. Zbiornik wodny jest bowiem budowlą hydrotechniczną i ziemną, natomiast zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 9 lit. a i b P.b. (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji ostatecznej), pozwolenia na budowę nie wymagało wykonanie robót budowlanych polegających na wykonywaniu urządzeń melioracji wodnych szczegółowych, z wyjątkiem ziemnych stawów hodowlanych, urządzeń melioracji wodnych szczegółowych usytuowanych
w granicach parków narodowych, rezerwatów przyrody i parków krajobrazowych oraz ich otulin. Dlatego właściwym organem do załatwienia sprawy był powiatowy inspektor nadzoru budowlanego, co wynika z art. 83 § 1 P.b.
Jeśli chodzi o zarzut rażącego naruszenia prawa, to organ I instancji również nie dopatrzył się uchybień w tej kwestii. Powołał się na orzecznictwo sądowe,
w którym ugruntowane jest stanowisko, że o rażącym naruszeniu prawa
w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze, czyli skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną.
W związku z powyższym nie każde naruszenie prawa może być uznane za rażące, nie decyduje też o tym charakter przepisu, który został naruszony. Nawet ustalenie faktu oczywistego naruszenia prawa nie przesądza jeszcze o uznaniu kwalifikowanego naruszenia prawa w sprawie. O rażącym naruszeniu prawa można mówić tylko wtedy, gdy stwierdzone naruszenie ma znacznie większą wagę aniżeli stabilność ostatecznej decyzji administracyjnej (wyrok WSA w Warszawie z 25 sierpnia 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 2822/15, publ. LEX nr 2138 077).
Ze stanowiska sądów administracyjnych wynika, że aby możliwe było stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie omawianego przepisu niezbędna jest ocena tego naruszenia jako rażącego w świetle całokształtu okoliczności sprawy. Istotne jest przy tym, że chodzi tu o wady wyjątkowo ciężkie, które należy usunąć przez usunięcie z obrotu obarczonej tymi wadami decyzji administracyjnej (wyrok NSA z 4 października 2016 r., sygn. akt I OSK 854/15, publ. LEX nr 2189235). Co więcej, rażące naruszenie prawa, będące przyczyną nieważności decyzji, występuje wówczas, gdy decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, gdy wbrew wszelkim przesłankom przepisu nadano prawa albo ich odmówiono, albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem albo uchylono obowiązek (wyrok WSA w Gdańsku z 26 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Gd, publ. LEX nr 798194).
WINB w swojej decyzji uznał, że w kontrolowanej w trybie nadzoru decyzji ostatecznej nie miały miejsca przypadki opisane powyżej. PINB prawidłowo zastosował podstawę prawną i w sposób prawidłowy interpretował przepisy ustawy Prawo budowlane.
Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie, wnosząc o jej uchylenie
i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zarzucając naruszenie przepisów: - art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. przez nieprawidłowe prowadzenie postępowania dowodowego, - art. 10 k.p.a. przez uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem przedmiotowej decyzji, - art. 50 - 51 P.b. przez uznanie, że słusznie zostały zastosowane; - art. 49b P.b. przez jego niezastosowanie.
Decyzją z [...] lipca 2018 r. znak: [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: GINB, organ odwoławczy), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji GINB przedstawił charakter i cel postępowania nieważnościowego i stwierdził, że decyzja ostateczna PINB nie jest obarczona żadną z wad wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. W szczególności brak jest podstaw do stwierdzenia, że z uwagi na fakt, iż jej przedmiotem był zbiornik wodny, to została wydana przez organ niewłaściwy w sprawie.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że wprawdzie w świetle art. 83 ust. 3 w związku
z art. 82 ust. 3 pkt 2 P.b. w wersji obowiązującej w dacie wydania decyzji, organem właściwym w sprawach samowolnej budowy urządzeń melioracji wodnych podstawowych (a do takich, zgodnie z art. 71 ust. 1 pkt 2 P.b. należałoby zaliczyć "zbiorniki wodne") jest wojewódzki inspektor nadzoru budowlanego, jednak materiał dowodowy w sprawie nie potwierdza, że mamy do czynienia z urządzeniem melioracji wodnych podstawowych. Przede wszystkim na podstawie operatu wodnoprawnego sporządzonego dla "urządzenia melioracji wodnych szczegółowych - zbiornika wodnego regulującego stosunki wodne w glebie" Starosta [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. zezwolił na "legalizację urządzenia melioracji wodnych szczegółowych - nieprzepływowego zbiornika wodnego regulującego stosunki wodne w glebie bez możliwości piętrzenia wody, zlokalizowanego na działce ewidencyjnej nr [...] w miejscowości [...] , gmina [...]. Zarówno w operacie wodnoprawnym, jak również w uzasadnieniu decyzji Starosty [...] z [...] grudnia 2008 r. wskazano, że zbiornik będzie zasilany wodami gruntowymi, opadowymi i roztopowymi, jak również, że nie będzie wpływać negatywnie na działki sąsiednie. Ponadto potwierdzono, że zbiornik znajduje się
w odległości 4 m od rzeki [...] , co jest zgodne z warunkiem uzgodnienia jego lokalizacji z Zarządem Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] .
W ocenie GINB zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do stwierdzenia wprost, że wybudowany przez inwestorów zbiornik na działce nr [...]w miejscowości [...] jest urządzeniem melioracji wodnych podstawowych, co do których właściwy jest wojewódzki inspektor nadzoru budowlanego. Dowody zebrane w sprawie wskazują na potrzebę zaliczenia przedmiotowego zbiornika do urządzeń melioracji wodnych szczegółowych.
Powyższej zatem kwalifikacji dokonanej przez PINB nie można przypisać rażącego naruszenia prawa, a co za tym idzie nie może być mowy o braku właściwości tegoż organu w sprawie. Poza tym postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej nie zastępuje postępowania odwoławczego i nie może być postępowaniem o charakterze merytorycznym, w którym na nowo bada się zebrany materiał dowodowy, przeprowadza dowody uzupełniające lub ponownie ocenia zarzuty strony.
Organ odwoławczy nie zgodził się również z zarzutem strony, że w sprawie winien znaleźć zastosowanie przepis art. 49b P.b., ponieważ przepis ten stosuje się w sytuacji zrealizowania obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez organ administracji architektoniczno-budowlanej. Tymczasem budowa urządzenia melioracji wodnej szczegółowej, w świetle art. 29 ust. 2 pkt 9 P.b. to wykonywanie robót budowlanych, których legalizacja winna być prowadzona
w oparciu o przepis art. 50 i 51 P.b.
Dodatkowo GINB wskazał, że samowolne roboty w postaci wykonania urządzenia melioracji wodnych szczegółowych nie podlegają naliczeniu opłaty legalizacyjnej, o której mowa w art. 49b ust. 5 P.b. Okoliczność ta potwierdza konieczność zakwalifikowania budowy przedmiotowego urządzenia do robót budowlanych, a nie do obiektów budowlanych, co do których właściwą procedurą legalizacji jest przepis art. 49b P.b.
W konsekwencji, z uwagi na wynikający z art. 30 ust. 1 pkt 2 P.b. obowiązek zgłoszenia zamiaru wykonania urządzenia melioracji wodnych szczegółowych właściwemu organowi administracji architektoniczno - budowlanej, niedokonanie przez inwestora takiego zgłoszenia skutkować winno koniecznością przeprowadzenia przez organ nadzoru budowlanego postępowania w trybie art. 50 i 51 P.b., co też PINB uczynił. Z uwagi natomiast na okoliczność, że inwestor przedłożył dokumenty świadczące o możliwości zalegalizowania wykonanych robót budowlanych, wydanie decyzji o zaniechaniu dalszych robót budowlanych na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b. nie stanowi naruszenia prawa, a już na pewno nie nosi cech rażącego naruszenia prawa (oczywiste, wyraźne, bezsporne), które ma miejsce wtedy, gdy
w stanie prawnym niebudzącym wątpliwości co do jego rozumienia wydaje się decyzję, która treścią swego rozstrzygnięcia stanowi negację całości lub części obowiązujących przepisów.
Odnosząc się natomiast do zarzutów naruszenia prawa procesowego dotyczących niedostatecznego ustalenia okoliczności faktycznych sprawy, GINB uznał je za nieuzasadnione, ponieważ rażące naruszenie prawa, o którym mowa
w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., ma dotyczyć samej decyzji administracyjnej, a nie poprzedzającego ją postępowania (por. wyrok NSA z 8 czerwca 2017 r., sygn. akt II OSK 2551/15). Za rażące naruszenie przepisów regulujących postępowanie dowodowe, które uzasadniałoby stwierdzenie nieważności decyzji, można uznać jedynie wydanie decyzji bez uprzedniego przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów, niezbędnych dla wyjaśnienia istoty sprawy, czy też wydanie decyzji bez przeprowadzenia dowodów obligatoryjnych w danej sprawie (wyrok WSA w Gdańsku z 15 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Gd 717/17).
Organ odwoławczy ocenił ponadto, że uchybienie PINB, polegające na niewydaniu postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania w sprawie samowolnej budowy zbiornika wodnego na działce nr [...] po ustaniu przesłanki stanowiącej podstawę jego zawieszenia, pozostaje bez wpływu dla oceny ważności decyzji ostatecznej. Jakkolwiek podjęcie zawieszonego postępowania wymaga wydania postanowienia, jego doręczenia stronie, gdyż od tego momentu jest wiadome, że prowadzone są dalsze czynności, w których strona może aktywnie uczestniczyć, jednak postanowienie to ma w istocie charakter formalny, a brak jego wydania, w realiach niniejszej sprawy, nie wywołuje skutków niemożliwych do zaakceptowania w praworządnym państwie. Również decyzja wydana w tym "niepodjętym" postępowaniu nie wywołuje takich skutków. Postępowanie przed PINB było zawieszone obligatoryjnie, ale też w związku z wnioskiem strony. Przyczyna zawieszenia ustała natomiast 15 grudnia 2008 r., kiedy strona złożyła w PINB operat wodnoprawny. Z akt sprawy nie wynika, aby brak postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania ograniczył w jakiś sposób uprawnienia stron
w postępowaniu prowadzonym przez PINB.
Odnosząc się natomiast do zarzutu skarżącego co do pozbawienia przymiotu strony w postępowaniu przed PINB organ odwoławczy wyjaśnił, że pominięcie strony postępowania nie może być oceniane w kategorii rażącego naruszenia prawa,
o którym stanowi art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Właściwym trybem weryfikacji ostatecznej decyzji administracyjnej w takim przypadku jest wznowienie postępowania.
W świetle powyższego GINB uznał, że decyzja ostateczna PINB nie jest obarczona żadną z wad, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a. Przede wszystkim zaś nie można jej zarzucić, że została wydana przez niewłaściwy organ oraz że w sposób rażący narusza prawo. Weryfikowana w niniejszym trybie decyzja nie wywołuje,
w świetle przedłożenia przez inwestora dokumentacji wskazującej na brak podstaw do rozbiórki spornego zbiornika, skutków niemożliwych do zaakceptowania z punktu widzenia państwa prawa.
Od decyzji GINB skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając:
1) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wydane
w sprawie rozstrzygnięcie, tj.:
a) art. 7 w związku z art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. przez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy bez przeprowadzenia analizy wszystkich zgromadzonych w sprawie dowodów, co doprowadziło do przyjęcia nieprawidłowej kwalifikacji prawnej zbiornika wodnego zlokalizowanego na działce nr [...]w miejscowości [...] , stanowiącego własność inwestorów, jako urządzenia melioracji wodnych szczegółowych, podczas gdy - ze względu na swoje cechy i charakter - zbiornik ten nie stanowi urządzenia melioracji wodnych, lecz jest budowlą hydrotechniczną piętrzącą, a nawet jeżeli przyjąć że jest to urządzenie melioracji wodnych, to należy go zaliczyć do urządzeń melioracji wodnej podstawowej, co ma decydujący wpływ na ocenę właściwości organu do wydania decyzji w przedmiocie zaniechania dalszych robót budowlanych;
b) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez odmowę stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, pomimo iż przeprowadzenie postępowania legalizacyjnego
z zastosowaniem art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b. w sytuacji, gdy w sprawie było wymagane uzyskanie pozwolenia na budowę bądź dokonanie zgłoszenia budowlanego, stanowi rażące naruszenie prawa;
c) art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 156 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. przez utrzymanie w mocy decyzji WINB w sytuacji, gdy w sprawie zaistniały przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej PINB w postaci naruszenia przepisów o właściwości oraz wydania wskazanej decyzji z rażącym naruszeniem prawa.
W związku z przedstawionymi zarzutami skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że organ I instancji nie poczynił żadnych rozważań w przedmiocie ustalenia charakteru zbiornika wodnego na działce inwestorów, natomiast GINB w tym zakresie w swojej decyzji odniósł się do treści operatu wodnoprawnego i decyzji Starosty [...] o wydaniu pozwolenia wodnoprawnego z [...] grudnia 2008 r., przyjmując, że jest to urządzenie melioracji wodnych szczegółowych. Poza tym organ odwoławczy rozpatrzył tę okoliczność nie w kontekście ewentualnego naruszenia przepisów o właściwości organów, lecz
w odniesieniu do istnienia przesłanki rażącego naruszenia prawa, czego nie stwierdził.
Skarżący zarzucił, że organ odwoławczy oparł się wyłącznie na treści operatu wodnoprawnego sporządzonego na zlecenie inwestorów, zainteresowanych zalegalizowaniem samowoli budowlanej, a pominął ustalenia co do rzeczywistego charakteru i kwalifikacji przedmiotowego zbiornika, dokonane przez niezależne organy administracji w toku różnych postępowań administracyjnych związanych
z tym zbiornikiem, np.:
- w decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...]
z [...] marca 2014 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z [...] grudnia 2008 r., w której wskazano, że wykonanego urządzenia nie można zakwalifikować do urządzeń melioracyjnych,
- w decyzji Starosty [...] z [...] września 2016 r., znak: [...] o umorzeniu postępowania w sprawie cofnięcia lub ograniczenia warunków pozwolenia wodnoprawnego, w której wskazano, że zbiornik wodny na działce nr [...] ma de facto inny charakter niż określony decyzją legalizacyjną; Starosta wskazał, iż "zbiornik wykorzystywany jest zasadniczo jako typowy staw rekreacyjny, służący okazjonalnemu połowowi ryb, których występowanie nie wiąże się jednak
z ich planowym chowem lub hodowlą";
- w protokole kontroli nr [...] przeprowadzonej [...] marca 2016 r. przez Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej, z [...] wynika że na terenie działki nr [...] znajduje się zbiornik wodny o regularnych kształtach, faszynowym umocnieniu brzegu od strony granicy z działką nr [...] i od strony rzeki [...].
Skarżący podniósł, że wprawdzie operat wodnoprawny ma szczególną wartość dowodową, bowiem w sposób istotny wpływa na treść decyzji udzielającej pozwolenia wodnoprawnego, nie oznacza to, że jest dla organu nadzoru bezwzględnie wiążący. Na organie spoczywa obowiązek oceny na podstawie art. 80 k.p.a. dowodowej wartości złożonego operatu wodnoprawnego, co w niniejszej sprawie nie zostało dokonane. Organy obu instancji bezrefleksyjnie oparły się na treści operatu wodnoprawnego i na tej podstawie przyjęły, że jest to urządzenie melioracji wodnej szczegółowej, gdy tymczasem operat ten ma istotne znaczenie, ale w postępowaniu o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego. Natomiast nie ma podstaw do przypisywania takiemu dokumentowi (de facto prywatnemu) szczególnej mocy dowodowej przez organy w innych postępowaniach.
Zdaniem skarżącego, staw ziemny na działce inwestorów jest zbiornikiem rekreacyjnym, budowlą hydrotechniczną piętrzącą, a zatem zalicza się do urządzeń wodnych, czyli do urządzeń służących kształtowaniu zasobów wodnych oraz korzystania z nich. Wszelkiego rodzaju zbiorniki wodne są też budowlami, jeżeli są efektem robót budowlanych, zaś w tym przypadku dokumenty przedłożone przez skarżącego do wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej wskazują szczegółowo sposób powstania zbiornika poprzez usypanie grobli ziemnej przez właściciela działki nr [...]i spiętrzenie wody.
W sprawie pozwolenia na budowę zbiornika wodnego innego niż staw rybny
w pierwszej instancji właściwy jest wojewoda, nie starosta, zaś odpowiednio
w sprawach związanych z legalizacją takiego zbiornika – wojewódzki, a nie powiatowy inspektor nadzoru budowlanego. Ustalenie właściwości rzeczowej w tym wypadku wymaga sięgnięcia do prawa materialnego i dokonania wykładni w oparciu o pojęcia ustawowe. Obiekty hydrotechniczne i obiekty melioracji podstawowej podlegają regulacji art. 82 ust. 1, 2 i 3 pkt 2 P.b.
Z tych też względów przyjąć należało, że właściwym organem administracji architektoniczno-budowlanej pierwszej instancji w sprawie legalizacji robót budowlanych polegających na wykonaniu przedmiotowego zbiornika wodnego był WINB. Naruszenie zaś przez organy administracji publicznej właściwości rzeczowej stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności, niezależnie od wpływu wskazanego uchybienia na wydane rozstrzygnięcie.
W ocenie skarżącego przedmiotowy obiekt, tj. zbiornik wodny, zgodnie z art. 3 pkt 3 P.b., stanowi budowlę ziemną hydrotechniczną piętrzącą, zaliczaną do obiektów budowlanych jako "budowla", której wykonanie wymagało uzyskania pozwolenia na budowę na podstawie art. 28 ust. 1 P.b., a co najmniej zgłoszenia takiego zamiaru właściwemu organowi. Z decyzji ostatecznej wynika, że do powstania zbiornika wodnego na działce inwestorów doszło przez wykonanie wykopu i usypanie grobli spiętrzającej wodę, nie zaś na skutek wypełnienia wodą naturalnego zagłębienia terenu bez ingerencji człowieka. Powstał on więc na skutek robót ziemnych prowadzonych z użyciem ciężkiego sprzętu.
Poza tym skarżący podniósł, że nawet gdyby przyjąć, iż wykonane przez inwestorów urządzenie wodne stanowi urządzenie melioracji wodnych szczegółowych, to w myśl art. 29 ust. 2 pkt 9 P.b. w związku z art. 30 ust. 1 pkt 2 P.b. dla tego rodzaju robót budowlanych ustawa przewiduje obowiązek dokonania zgłoszenia. Brak takiego zgłoszenia obligował zaś organy nadzoru budowlanego do wdrożenia procedury określonej w art. 49b P.b. Tym samym brak jest uzasadnienia prawnego do zastosowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną legalizacji na podstawie przepisów art. 50 – 51 P.b., co stanowi rażące naruszenie prawa.
Jeśli uznać natomiast, że w celu wykonania zbiornika na działce nr [...] jako obiektu budowlanego, a nie jedynie robót budowlanych, było wymagane uzyskanie pozwolenia na budowę, to legalizacja takiej samowoli budowlanej powinna w tym przypadku zostać przeprowadzona w trybie z art. 48 P.b.
PINB, stosując do legalizacji przedmiotowego zbiornika wodnego procedurę
z art. 50- 51 ust. 1 pkt 1 P.b., właściwą dla robót budowlanych innych niż objęte art. 48 i 49b P.b., a nie obiektów budowlanych, wbrew niewątpliwemu charakterowi stawu na działce nr [...], w sposób rażący naruszył prawo, wobec czego zasadny był wniosek skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej, czego nie uwzględnił ani GINB, ani WINB.
W związku z dokonaną w niewłaściwym trybie legalizacją zbiornika wodnego na działce nr [...]skarżący ponosi wymierne szkody, bowiem zbiornik ten oddziałuje na należący do niego staw, zlokalizowany na działce nr [...] na zasadzie "naczyń połączonych". Wskutek istnienia przedmiotowego zbiornika wodnego dochodzi do zmian stanu wody na działce skarżącego, co pociąga za sobą szkodliwe skutki w postaci "ucieczki" wody ze zbiornika na działce nr [...] do zbiornika inwestorów jako niżej położonego, co utrudnia gospodarowanie zbiornikiem, powoduje degradację stawu i uniemożliwia jego wykorzystywanie w dotychczasowym zakresie.
W odpowiedzi na skargę GINB podtrzymał stanowisko zawarte
w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, zwanej dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego.
Rozpatrując skargę według wyżej wskazanych reguł, Sąd uznał, że zarzuty
w niej zawarte zasadniczo zasługują na uwzględnienie.
Na wstępie podkreślić należy, że instytucja stwierdzenia nieważności decyzji, będąca nadzwyczajnym środkiem weryfikacji decyzji administracyjnych, stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych, wyrażonej w art. 16 k.p.a.,
a służącej ochronie takich wartości, jak: ochrona porządku prawnego, ochrona praw nabytych, pewność, stabilność i bezpieczeństwo obrotu prawnego (por. wyrok NSA
z dnia 11 października 2016 r., sygn. akt II OSK 808/15, publ. Lex nr 2169200).
Z tego powodu decyzja ostateczna korzysta z domniemania legalności, a tryb nieważnościowy może być stosowany tylko w sytuacji bezspornego ustalenia wystąpienia przesłanek określonych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a., które to przesłanki, z racji ich wyczerpującego wyliczenia, nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej.
Z treści art. 156 § 1 k.p.a. wynika, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów
o właściwości; 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa; 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco; 4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie; 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały; 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą; 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.
Kontrola decyzji w postępowaniu nieważnościowym sprowadza się jedynie do kwestii, czy decyzja jest dotknięta jedną z wad kwalifikowanych wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a. Zatem przedmiotem tego postępowania nie jest ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy, która już została rozstrzygnięta kontrolowaną decyzją.
Skarżący we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej PINB powołał się na art. 156 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a.
Z uwagi na treść art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., nieważność jest skutkiem naruszenia każdego rodzaju właściwości przez organ administracji przy wydawaniu decyzji administracyjnej bez względu na trafność merytorycznego rozstrzygnięcia (por. wyroki wskazane przez skarżącego w skardze, tj. wyrok NSA z 29 listopada 1999 r., V SA 955/99, LEX nr 49943; teza druga wyroku NSA z 20 sierpnia 1998 r., II SA 701/98, LEX nr 41872; wyrok NSA z 3 kwietnia 1998 r., II SA 207/98, LEX nr 41755; wyrok NSA z 7 października 1982 r., II SA 1119/82, ONSA 1982, nr 2, poz. 95; teza druga wyroku NSA z 12 lipca 1994 r., II SA 781/93, OSP 1995, nr 1, poz. 25).
W odniesieniu do rażącego naruszenia prawa z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., to
w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że o tej przyczynie nieważności decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze. Oczywistość naruszenia prawa polega na "rzucającej się w oczy" (prima facie), wyraźnej, jasnej, bezspornej i niedwuznacznej sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki gospodarcze lub społeczne, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (por. np. wyroki NSA z: 13 stycznia 2017 r., sygn. akt II OSK 453/16, 26 maja 2015 r., sygn. akt II OSK 2573/13, 17 lipca 2014 r., sygn. akt I OSK 2832/12, wszystkie publ. cbosa, dalej wyroki NSA z: 13 lipca 2017 r., sygn. akt I OSK 2721/15, publ. Lex nr 2352557, 26 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 2454/15, publ. Lex nr 2309939, 15 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 2217/17, publ. Lex nr 2473445, 24 stycznia 2018 r., sygn. akt II OSK 1931/17, publ. Lex nr 2463013 i wiele innych). Niewątpliwie ustalenie, czy
w konkretnym wypadku nastąpiło "rażące naruszenie prawa", wymaga zawsze bardzo wnikliwego rozważenia sprawy.
Wniosek strony w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji i jego uzasadnienie nie są jednak wiążące dla organu, który musi z urzędu zbadać, czy zaskarżona decyzja nie jest dotknięta chociażby jedną z wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Istotne jest przy tym, że organ nadzoru kontroluje decyzję ostateczną pod kątem wystąpienia przesłanek nieważnościowych na datę jej wydania. Tak więc jest on zobowiązany brać pod uwagę wszelkie dowody świadczące o tym, jaki był stan faktyczny i prawny na dzień wydawania decyzji ostatecznej.
W przedmiotowej sprawie decyzja ostateczna pochodzi z daty [...] grudnia 2008 r. Dlatego, zdaniem Sądu, niezasadny jest zarzut skargi dotyczący nieuwzględnienia przez organy orzekające w tej sprawie dowodów złożonych przez skarżącego w toku postępowania nieważnościowego, pochodzących z późniejszego okresu i wykorzystanych w innych postępowaniach administracyjnych.
Zasadne okazały się pozostałe zarzuty skargi, w pierwszej kolejności dotyczące naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 w związku z art. 107 § 3 k.p.a., które wynikają z niepełnych ustaleń organów orzekających w tej sprawie.
Decyzja ostateczna jest konsekwencją przeprowadzonego przez PINB postępowania legalizacyjnego, którego przedmiotem było urządzenie melioracji wodnej szczegółowej, regulującej stosunki wodne na działce nr [...]
w miejscowości [...] , gmina [...].
Zarówno we wniosku o stwierdzenie nieważności, jak i w odwołaniu oraz
w skardze skarżący twierdził, że wybudowany zbiornik wodny na działce inwestorów nie jest urządzeniem melioracji wodnej szczegółowej, tylko budowlą hydrotechniczną piętrzącą lub urządzeniem melioracji wodnej podstawowej. Od prawidłowej kwalifikacji przedmiotowego zbiornika wodnego, wykonanego przez inwestorów samowolnie, zależy nie tylko tryb jego legalizacji, ale i ustalenie, czy PINB był właściwym organem nadzoru budowlanego do tego uprawnionym.
Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji organy orzekające w tej sprawie miały trudność w ustaleniu charakteru przedmiotowego zbiornika wodnego. WINB ustalił, że roboty budowlane wykonane przez inwestorów podlegają jurysdykcji Prawa budowlanego, a właściwym organem do załatwienia sprawy ich legalizacji był PINB, zgodnie z art. 83 § 1 P.b. Przyznał, że zbiornik wodny zalicza się do budowli na podstawie art. 3 pkt 3 P.b., czyli do obiektów budowlanych. Jednocześnie wskazał, że zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 9 lit. a i b P.b. w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji, pozwolenia na budowę nie wymagało wykonywanie robót budowlanych polegających na wykonaniu urządzenia melioracji wodnej szczegółowej. GINB również przyjął, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną PINB miał do czynienia z urządzeniem melioracji wodnej szczegółowej,
a tych ustaleń dokonał na podstawie operatu wodnoprawnego i decyzji Starosty [...] z [...] grudnia 2008 r. w przedmiocie uzyskania pozwolenia wodnoprawnego.
Jednak operat wodnoprawny jest głównym dowodem w postępowaniu
w przedmiocie wydania pozwolenia wodnoprawnego przez inny organ administracji – Starostę, jest dokumentem prywatnym sporządzonym na zlecenie inwestora, niezbędnym do legalizacji samowolnie wzniesionego urządzenia wodnego na gruncie ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2017 r. poz. 1121 ze zm., zwanej dalej: P.w.), obowiązującej w dacie decyzji ostatecznej (por. art. 64a
w związku z art. 131 ust. 1 i 2 P.w.). W stosunku do urządzeń wodnych organy nadzoru budowlanego dokonują legalizacji samowoli budowlanej odrębnie na zasadach przewidzianych w przepisach P.b. Dlatego ustalenie charakteru samowolnie wzniesionej inwestycji powinno się odbywać po wszechstronnej analizie całości zebranego materiału dowodowego, nie tylko treści operatu wodnoprawnego.
Zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 9 P.b. w brzmieniu obowiązującym w dacie decyzji ostatecznej, pozwolenia na budowę nie wymagało wykonywanie robót budowlanych polegających na wykonywaniu urządzeń melioracji wodnych szczegółowych,
z wyjątkiem: a) ziemnych stawów hodowlanych, b) urządzeń melioracji wodnych szczegółowych usytuowanych w granicach parków narodowych, rezerwatów przyrody i parków krajobrazowych oraz ich otulin. Natomiast art. 30 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy P.b. przewidywał obowiązek zgłoszenia w zakresie wykonania urządzeń melioracji wodnych szczegółowych.
Z decyzji ostatecznej wynika, że na działce nr [...] wykonano urządzenie melioracji wodnej szczegółowej regulujące stosunki wodne (zbiornik wodny), poprzez wykonanie grobli wzdłuż rzeki [...] na długości około 85 m i szerokości 4 m oraz pogłębienie terenu na obszarze 0,18 ha od strony południowej.
Zarówno PINB, jak i organy kontrolujące tę decyzję w przedmiotowym postępowaniu nie sprecyzowały, który punkt art. 73 ust. 1 P.w. spełnia przedmiotowe urządzenie melioracji wodnej szczegółowej. Zgodnie bowiem z ww. przepisem, do tych urządzeń zalicza się: 1) rowy wraz z budowlami związanymi z nimi funkcjonalnie, 1a) drenowania, 2) rurociągi o średnicy poniżej 0,6 m, 3) stacje pomp do nawodnień ciśnieniowych, 4) ziemne stawy rybne, 4a) groble na obszarach nawadnianych, 5) systemy nawodnień grawitacyjnych i ciśnieniowych -
- jeżeli służą celom, o których mowa w art. 70 ust. 1 P.w.
Z kolei do urządzeń melioracji wodnych podstawowych wymienionych w art. 71 ust. 1 P.w., zalicza się: 1) budowle piętrzące, budowle upustowe oraz obiekty służące do ujmowania wód, 2) stopnie wodne, zbiorniki wodne, 3) kanały, wraz
z budowlami związanymi z nimi funkcjonalnie, 4) rurociągi o średnicy co najmniej 0,6 m, 5) budowle regulacyjne oraz przeciwpowodziowe, 6) stacje pomp, z wyjątkiem stacji wykorzystywanych do nawodnień ciśnieniowych -
- jeżeli służą celom, o których mowa w art. 70 ust. 1 P.w.
Z treści powyższych przepisów wyraźnie wynika, że zbiorniki wodne jako urządzenia melioracji wodnych zostały zaliczone do urządzeń melioracji wodnych podstawowych (art. 71 ust. 1 pkt 2 P.w.), co do których właściwy jest wojewódzki inspektor nadzoru budowlanego, natomiast nie zostały wyliczone w art. 73 ust. 1 P.w. Ta nieścisłość i brak precyzji budzi wątpliwości w kontekście ustalonego przez WINB i GINB stanu faktycznego i kontroli ostatecznej decyzji pod kątem przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a., w szczególności w odniesieniu do pkt 1 i 2 tego przepisu.
Zdaniem Sądu organy orzekające w sprawie nieważności decyzji mają obowiązek przeprowadzić postępowanie wyjaśniające zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w zakresie niezbędnym dla ustalenia istnienia wad z art. 156 § 1 k.p.a.
w kontrolowanej w trybie nadzoru decyzji ostatecznej. Temu obowiązkowi w zakresie ustalenia charakteru przedmiotowego zbiornika wodnego organy uchybiły w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sposób niepełny i pobieżny dokonały również analizy materiału dowodowego zebranego w postępowaniu legalizacyjnym poprzez pominięcie sposobu wykonania spornej inwestycji: usypanie grobli i pogłębienie terenu, wskutek czego powstał zbiornik wodny na działce nr [...], który zgodnie z art. 3 pkt 3 P.b. jest budowlą, a więc i obiektem budowlanym (art. 3 pkt 1 lit. b P.b.). Zarówno z treści decyzji ostatecznej, jak i z protokołu oględzin z [...] października 2008 r. wynika, że przedmiotowy zbiornik został wykonany, a więc dokonano jego budowy w rozumieniu art. 3 pkt 6 P.b., co wymagałoby pozwolenia na budowę (art. 28 ust. 1 P.b.), a w konsekwencji zastosowania trybu legalizacji z art. 48 P.b. Z treści operatu wodnoprawnego wynika jednoznacznie, że zbiornik wodny
o powierzchni 1877 m² i głębokości 1,86 m został wykopany koparką linową,
a urobek z tego wykopu posłużył do podniesienia terenu działki nr [...] oraz usypania grobli wokół zbiornika.
Ponownie rozpoznając sprawę WINB dokona wszechstronnej analizy zebranego w toku postępowania legalizacyjnego materiału dowodowego w celu ustalenia charakteru przedmiotowego zbiornika wodnego: czy jest to urządzenie melioracji wodnej szczegółowej, czy urządzenie melioracji wodnej podstawowej, czy zbiornik wodny jako obiekt budowlany, czy wreszcie budowla o charakterze hydrotechnicznym piętrzącym, czemu da wyraz w uzasadnieniu decyzji, sporządzonym zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.
W zależności od powyższych ustaleń, WINB oceni, czy przedmiotową decyzję ostateczną wydał właściwy organ, bowiem należy zgodzić się ze skarżącym, że przesłankę z art. 156 §1 pkt 1 k.p.a. bada się niezależnie od wpływu wskazanego uchybienia na rozstrzygnięcie.
Jeśli natomiast przyjąć, że przedmiotowy zbiornik wodny jest urządzeniem melioracji wodnej szczegółowej wymagającym zgłoszenia, to jego brak obligował PINB do wdrożenia procedury z art. 49b P.b., a nie z art. 50-51 P.b., jak to wynika
z decyzji ostatecznej (por. wyrok WSA w Białymstoku z 11 października 2017 r., sygn. akt II SA/Bk 497/17, publ. cbosa). Procedura naprawcza z art. 50-51 P.b. dotyczy innych przypadków niż art. 48 lub art. 49b ust. 1 P.b.; ma ona zastosowanie do takich robót budowlanych, które wymagają pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, ale które nie są budową w rozumieniu art. 3 pkt 6 P.b. (por. wyrok WSA w Gdańsku
z 11 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Gd 192/18, publ. cbosa).
Poza tym przepis art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b., na podstawie którego wydano decyzję ostateczną, ma zastosowanie w sytuacji, kiedy roboty nie mogą być doprowadzone do stanu zgodnego z prawem. Wówczas to organ nakazuje zaniechanie dalszych robót (co w stosunku do prac już wykonanych nie znajduje zastosowania), rozbiórkę obiektu lub doprowadzenie do stanu poprzedniego.
W takiej sytuacji wydana decyzja kończy postępowanie legalizacyjne w sposób negatywny. Jeżeli natomiast możliwe jest doprowadzenie robót do stanu zgodnego
z prawem, wówczas organ wydaje decyzję w oparciu o przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b., stanowiący podstawę do wydania decyzji nakładającej obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem (wyrok WSA w Łodzi z 6 lipca 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 200/18, publ. Lex nr 2526644).
W przedmiotowej sprawie organy nadzoru dokonały jedynie pobieżnej analizy podstawy prawnej wszczętej procedury legalizacyjnej, bez rozważenia wszystkich dowodów (decyzja ostateczna, protokół oględzin, operat wodnoprawny) oraz charakteru przedmiotowego zbiornika i sposobu jego wznoszenia, przez co naruszyły przepis art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (nieprawidłowy tryb legalizacji stanowi rażące naruszenie prawa).
W odniesieniu do zarzutu zawartego w skardze, że skarżący nie był stroną postępowania przed PINB, zakończonego wydaniem decyzji ostatecznej, to w tym zakresie Sąd podziela stanowisko GINB, że właściwym trybem weryfikacji decyzji ostatecznej w związku z pominięciem skarżącego jako strony jest wznowienie postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.), a nie tryb nieważnościowy. Okoliczności uzasadniające wznowienie postępowania nie mogą bowiem stanowić podstawy stwierdzenia nieważności decyzji.
Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera c) w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku (punkt 1).
O kosztach postępowania orzeczono w punkcie 2 wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. (Dz.U. 2015 r., poz. 1804 ze zm.)
w sprawie opłat za czynności radców prawnych w wysokości 697 zł (200 zł wpis, 480 zł koszty zastępstwa procesowego i 17 zł opłata od pełnomocnictwa).
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Minister uwzględni wytyczne zawarte
w treści uzasadnienia wyroku, zgodnie z art. 153 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło