II SA/Go 1042/17
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2017-12-21
Skład orzekający: Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz, Sędzia WSA Sławomir Pauter, Asesor WSA Zbigniew Kruszewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżący, właściciele nieruchomości sąsiednich, posiadają interes prawny do udziału w postępowaniu o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy, jeśli twierdzą, że inwestycja oddziałuje na ich nieruchomość, mimo braku bezpośredniego sąsiedztwa?Ratio decidendi
Skarżący nie wykazali interesu prawnego uzasadniającego ich status strony w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy. Brak bezpośredniego sąsiedztwa nieruchomości skarżących z terenem inwestycji, a także brak dowodów potwierdzających negatywne oddziaływanie planowanej inwestycji na ich nieruchomość, skutkowały prawidłowym umorzeniem postępowania.Stan faktyczny
Skarżący wnieśli o wznowienie postępowania w celu uchylenia decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku magazynowo-produkcyjnego. Twierdzili, że inwestycja oddziałuje na ich nieruchomości, mimo że nie graniczą one bezpośrednio z terenem inwestycji. Organy administracji uznały, że skarżącym nie przysługuje status strony, ponieważ nie wykazali oni interesu prawnego. Ostatecznie Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu I instancji i umorzyło postępowanie, uznając, że skarżącym nie przysługuje przymiot strony.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Pauter Asesor WSA Zbigniew Kruszewski (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Monika Walentynowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi K.R.-H. i P.H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę.
Pismem z dnia [...] września K.R. – H. i P.H. (zwani dalej jako Skarżący), reprezentowani przez radcę prawnego A.K., wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (zwany dalej organem II instancji, SKO) z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...], na mocy której uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie I instancji w całości.
Przedmiotowa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym
i prawnym.
Wnioskiem z dnia [...] maja 2015 r. K.R. – H. i P.H., reprezentowani przez radcę prawnego A.K., wnieśli wniosek o cofnięcie warunków zabudowy udzielonych A Sp. z o. o. (dalej określanej również jako "Spółka") dla inwestycji polegającej na budowie budynku magazynowo – produkcyjnego z częścią socjalną w [...] - działka nr [...]. Uzupełniając ww. wniosek pismem z dnia [...] lipca 2015 r. Skarżący wskazali, że stanowi on wniosek o wznowienie postępowania w celu uchylenia decyzji ostatecznej Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] o warunkach zabudowy.
Burmistrz Miasta i Gminy w dniu [...] sierpnia 2015 r. wydał postanowienie w przedmiocie odmowy wznowienia postanowienia w przedmiotowej sprawie, które w następstwie skutecznie wniesionego zażalenia, postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2015r., nr [...] zostało wyeliminowane kasacyjnie z obrotu prawnego.
Zgodnie ze wskazaniem SKO zawartym w uzasadnieniu ww. postanowienia Burmistrz Miasta i Gminy ponownie rozpatrując sprawę, w pierwszej kolejności postanowieniem z dnia [...] listopada 2017 r. wznowił postępowania, następnie pismem z dnia [...] listopada 2015 r. wezwał Skarżących do przedstawienia dowodów potwierdzających, że strona zachowała termin do złożenia wniosku w niniejszej sprawie, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a.
W odpowiedzi Skarżący wskazali, że o toczącym się postępowaniu w sprawie nie zostali poinformowani. Nie mieli też możliwości dowiedzenia się o nim z innych źródeł. O wydaniu przedmiotowej decyzji dowiedzieli się w czasie, gdy ta stała się decyzją ostateczną, w momencie, gdy rozpoczęto montaż wentylatorów i stało się oczywistym, że przedmiotowe przedsięwzięcie w sposób znaczący oddziałuje na tereny działek należących poza obszarem prowadzonej inwestycji. Jednakże Skarżący nie wskazali dokładnej daty powzięcia wiedzy o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania.
Pismem z dnia [...] grudnia 2015r. Skarżący zakwestionowali w całości sporządzony w niniejszej sprawie raport oddziaływania na środowisko. Stwierdzili, że jest on niezgodny ze stanem faktycznym. Jednocześnie pismem z dnia [...] grudnia 2015 r. wnieśli o sporządzenie raportu oddziaływania na środowisko dla planowanej inwestycji, gdyż na wcześniejszym etapie postępowania nie mieli możliwości zakwestionowania odstąpienia Burmistrza Miasta i Gminy od konieczności sporządzania ww. raportu.
W odpowiedzi na ww. pisma Burmistrz Miasta i Gminy wyjaśnił, że przy postępowaniu dotyczącym ustalenia warunków zabudowy nie sporządza sie raportu oddziaływania na środowisko. Sporządza się go przy postępowaniu dotyczącym tzw. decyzji środowiskowej, a decyzja ta nie była objęta wnioskiem o wznowienie. Prowadząc postępowanie w sprawie decyzji środowiskowej organ I instancji wystąpił do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska oraz do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z wnioskiem w sprawie zasięgnięcia opinii co do potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko ww. przedsięwzięcia. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wydał opinię, że zachodzi potrzeba oceny oddziaływania na środowisko ww. przedsięwzięcia, natomiast Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska uznał, że nie zachodzi taka potrzeba. W oparciu o ww. opinie Miasta i Gminy postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r. orzekł o braku konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, a co za tym idzie braku sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. O tym postanowieniu organ I instancji poinformował strony postępowania w drodze obwieszczenia.
Dnia 31 grudnia 2015 r. Burmistrz Miasta i Gminy działając na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. wydał decyzję umarzającą postępowanie w przedmiotowej sprawie.
Od ww. decyzji w ustawowym terminie odwołanie złożyli Skarżący. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. SKO zważyło, że odwołanie Skarżących zasługuje na uwzględnienie, chociaż z innych przyczyn, niż podano w odwołaniu. Podstawą uchylenia decyzji przez SKO było ustalenie, że organ I instancji wydał rozstrzygnięcie przedwcześnie z pomięciem etapu analizy pisma Skarżących z dnia [...] maja 2015 r. pod kątem, czy spełnia ono formalne wymogi wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego.
Organ I instancji przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, dokonując analizy pisma Skarżących z dnia [...] maja 2015 r. ustalił, ze wniosek spełnia wymogi wynikające z art. 63 § 1 i 2 k.p.a., tj. wskazuje wnoszącego wraz z jego adresem, formułuje żądanie oraz zawiera podpis, jednakże z treści pisma nie wynika, aby strona powołała się na którąkolwiek z ustawowych przesłanek wznowienia postępowania. Przesłanka wznowienia postępowania nie została wskazana (przeszkoda formalna).
W celu wyjaśnienia sprawy, organ I instancji pismem z dnia [...] marca 2016 r. wezwał stronę do usunięcia braków formalnych pisma z dnia [...] maja 2015 r. przez wskazanie, czy pismo z dnia [...] maja 2015 r. należy traktować jako wniosek o wznowienie postępowania, a jeśli tak - to o wskazanie, która z ustawowych przesłanek wznowienia, zgodnie z art. 145 § 1 k.p.a., stanowi podstawę złożenia wniosku w przedmiotowej sprawie. W treści pisma zawarto stosowne pouczenia.
Dnia 8 kwietnia 2016 r. wpłynęło do organu I instancji pismo Skarżących, w którym wyjaśnili, że pismo z dnia [...] maja 2015 r. należy traktować jako wniosek o wznowienia postępowania. Jednocześnie podali, że o przedmiotowej w sprawie decyzji o warunkach zabudowy dowiedzieli się po przejrzeniu dokumentów w Urzędzie Miasta i Gminy przy czym dodać należy, iż do dnia przejrzenia dokumentów nie wiedzieli, czy taka decyzja w rzeczywistości została wydana, a swoje podejrzenie, iż decyzja istnieje opierali na "pogłoskach", które do nich docierały. Zatem dniem, w którym wnioskodawcy dowiedzieli się o istnieniu decyzji był dzień, w którym Skarżący P.H. przejrzał dokumenty. Nie pamiętał one jednak dokładnie, jaki to mógł być dzień, jednak według jego wiedzy pismo z dnia [...] maja 2015 r. zostało złożone najdalej 3 dnia po przejrzeniu dokumentów. Wnioskodawca jest przekonany, iż nie mogłaby dłużej zwlekać z podjęciem działań zmierzających do wzruszenia w trybie nadzwyczajnym wznowienia postępowania przedmiotowej decyzji. Skarżący domagają się wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., tj. w oparciu o przesłankę, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. W ocenie Skarżących obszar oddziaływania realizowanej inwestycji nie został prawidłowo wyznaczony przez organ administracji, który przyjął, że przedsięwzięcie rzekomo nie będzie wpływało na ich nieruchomości.
Dnia [...] maja 2016 r. organ I instancji umorzył postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu wskazał, że pismo z dnia [...] maja 2015 r. należy traktować jako wniosek o wznowienie postępowania. Podkreślił, iż strona wskazała, że podstawą wznowienia jest art. 145 § 1 k.p.a., jednakże nie wskazała dowodów potwierdzających datę dowiedzenia się o przyczynie wznowienia lub o dacie wydania decyzji. Skarżący zatem nie wykazali, że wniosła wniosek o wznowienie postępowania w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia postępowania. Nadto organ I instancji przeprowadził postępowanie pod kątem spełnienia przesłanek z art. 145 § 1 pkt 1 – 8 k.p.a. i nie znalazł podstaw do wznowienia postępowania z urzędu. Ponadto wskazał, że nikt prócz wnioskodawcy nie jest stroną postępowania, a Skarżącym nie przysługuje przymiot strony.
Na skutek złożonego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016 r. uchyliło zaskarżone postanowienie w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu SKO wskazało, że organ I instancji nie ustalił prawidłowo stanu faktycznego i nie zgromadził w sposób prawidłowy pełnego materiału dowodowego. Organu I instancji powinien ustalić stan faktyczny w sprawie przy pomocy wszelkich środków dowodowych (zeznania świadków, przesłuchania stron). Zdaniem SKO organ I instancji przedwcześnie przyjął, że strona nie wykazała, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony w terminie określonym w art. 148 k.p.a.
Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego w zakresie wskazanym w powyższym uzasadnieniu, decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy odmówił uchylenia decyzji o warunkach zabudowy nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r.
Na skutek odwołania Skarżących z dnia [...] listopada 2016 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że w pierwszej kolejności rozpoznając wniosek Skarżących o wznowienie postępowania, należałoby ustalić, czy mają oni legitymację do wystąpienia z przedmiotowym w sprawie wnioskiem, tj. czy nieruchomości, których są właścicielami znajdują się w obszarze oddziaływania inwestycji. Organ I instancji nie podjął bowiem działań zmierzających do zgromadzenia materiału dowodowego i wyjaśnienia tej okoliczności. Nadto do akt sprawy winny być dołączone akta dotyczące postępowania, które zakończyło się wydaniem ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy, której wzruszenia w trybie nadzwyczajnym wznowienia postępowania domagają się Skarżący.
Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego w granicach wyznaczonych
w powyższym uzasadnieniu, decyzją z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy odmówił uchylenia decyzji o warunkach zabudowy nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r.
Na skutek odwołania Skarżących z dnia [...] czerwca 2017 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie I instancji. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że prawidłowa analiza dotycząca nieruchomości Skarżących została przeprowadzona zarówno na etapie postępowania zakończonego wydaniem decyzji o warunkach zabudowy, jak i przez organ I instancji rozpatrujący przedmiotową sprawę o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej tą decyzją ostateczną. Żaden z dowodów zgromadzonych w sprawie nie potwierdza, by planowana do realizacji inwestycja oddziaływała na nieruchomości wnioskodawców, w tym ostateczna decyzja środowiskowa, która poprzedzała wydanie decyzji o warunkach zabudowy i stanowiła załącznik do złożonego w tej sprawie wniosku. Organ wydając decyzję o warunkach zabudowy prawidłowo, kierując się wiążącymi ustaleniami decyzji środowiskowej ustalił, że przymiot stron nie przysługuje Skarżącym, których nieruchomość nie graniczy bezpośrednio z terenem inwestycji, mając na uwadze, że jej oddziaływanie ogranicza się do granic terenu inwestycyjnego, co wynikało z decyzji środowiskowej.
Zdaniem organu odwoławczego, jeżeli organ wznowił postępowanie w sprawie w celu zbadania przesłanek skutecznego wznowienia postępowania i stwierdził, że w jego ocenie Skarżącym nie przysługuje jednak przymiot strony, pomimo powołania przesłanki z art. 145 § 1 pkt. 4 k.p.a. (strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu), a zatem i legitymacja procesowa do skutecznego wystąpienia z wnioskiem w niniejszej sprawie, to powinien wydać w takiej sytuacji decyzję o umorzeniu postępowania stosownie do treści art. 105 § 1 k.p.a.
Od ww. decyzji pismem z dnia [...] września 2017 r. Skarżący, reprezentowani przez radcę prawnego A.K., wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, wnosząc jednocześnie o:
- uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] maja 2017 r.,
- zasądzenie od organu na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw zgodnie z art. 200 p.p.s.a. lub na podstawie art. 201 § 1 p.p.s.a;
- uwzględnienie skargi przez organ na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a.;
- przeprowadzenie rozprawy oraz przesłuchanie stron.
Skarżący zarzucili zaskarżonej decyzji:
I. Naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:
1. Naruszenie art. 89 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia rozprawy i przeprowadzenia dowodu z przesłuchania stron i świadków zgodnie z wnioskiem skarżących co doprowadziło do niewyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i dokonania błędnych ustaleń w sprawie;
2. Naruszenie art. 7, art. 8, art. 76 oraz art. 77 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego polegające na:
a) pominięciu zgłoszonych przez skarżących wniosków dowodowych;
b) oparciu rozstrzygnięcia na dokumencie w postaci Protokołu kontroli nr [...] pomimo, że skarżący nie byli obecni przy kontroli, nie mogli zgłaszać zastrzeżeń zatem skarżący nie mogą ponosić negatywnych dla siebie konsekwencji na podstawie dokumentu, co do którego nigdy mogli się wypowiedzieć;
c) oparcie rozstrzygnięcia na protokole z oględzin przeprowadzonych przez organ I instancji pomimo, że oględziny miały na celu sporządzenie tylko dokumentacji zdjęciowej i nie miało to żadnego związku z istotą zarzutów skarżących tj. istnieniem oddziaływania inwestycji na ich nieruchomości- a zdjęcia nie stanowią na to żadnego dowodu;
d) całkowite pominięcie przez organ argumentów skarżących, że chociaż ich nieruchomości nie graniczą bezpośrednio z nieruchomością spółki A sp. z o.o. to odległość od miejsca w którym są usytuowane budynki w/w spółki do nieruchomości skarżących jest nie większa niż 63 m;
e) błędne ustalenie przez organ, że decyzja z dnia [...].03.2012 r. wydana w postępowaniu o środowiskowych uwarunkowaniach przesądza o braku interesu prawnego skarżących w szczególności, że skarżący nie wnioskowali o wznowienie w/w postępowania- stawia to stronę w negatywnym położeniu, gdyż organ zarzuca stronie brak aktywności w postępowaniu, w którym to postępowaniu również nie brała udziału bez swojej winy;
f) zaniechaniu przez organ sprawdzenia oddziaływania inwestycji na nieruchomości skarżących, żaden z przedstawicieli organu zarówno I jak i II instancji nigdy nie był na nieruchomości skarżących zatem organ nie może skutecznie twierdzić, że "prawidłowa analiza dot. nieruchomości wnioskodawców została przeprowadzona";
3. Naruszenie prawa procesowego tj. art. 105 § 1, art. 145 § 1 pkt 4, art. 150 § 1 k.p.a. poprzez umorzenie postępowania w niniejszej sprawie.
II. Naruszenie przepisu prawa materialnego, a mianowicie:
1. Naruszenie art. 28 k.p.a. poprzez błędne ustalenie, iż skarżący nie są stroną postępowania pomimo, że organ nie przeprowadził w sposób wyczerpujący i prawidłowy postępowania dowodowego w tym zakresie i błędnie ustalił zasięg oddziaływania inwestycji na nieruchomości sąsiednie oraz stopień jej uciążliwości dla tych nieruchomości.
Skarżący wskazali, że organ błędnie ustalił, iż nie przysługuje im status strony w niniejszym postępowaniu. Jest to następstwem wadliwie przeprowadzonego postępowania dowodowego, z pominięciem dowodów zgłoszonych przez skarżących, niedostateczną analizą i błędną oceną materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Podnieśli również, że brak inicjatywy co do zaskarżenia decyzji środowiskowej nie może przesądzić o uznaniu, że nie są oni stroną w niniejszym postępowaniu.
W ich ocenie organ błędnie ustalił, że inwestycja nie wykracza poza obszar nieruchomości inwestora, bowiem zdaniem skarżących niewielka odległość od inwestycji (niespełna 63 m) w sposób realny oddziałuje na ich nieruchomość.
Odnosząc się do zarzutu organu, co do nieprzedstawienia dowodów potwierdzających okoliczność oddziaływania inwestycji na ich nieruchomość skarżący wskazali, że to organ nie przeprowadził w tym zakresie postępowania dowodowego, tj. ani nie przesłuchał świadków, ani też nie przeprowadził wizji lokalnej na terenie nieruchomości skarżących, pomimo złożonego wniosku. Skarżący uznali za zbędny swój udział w oględzinach przeprowadzonych przez organ u inwestora.
Skarżący nie kwestionują również kwestii montażu wentylatorów, lecz fakt ich oddziaływania na ich nieruchomość. Dopiero bowiem po zamontowaniu wentylatorów ujawniło się oddziaływanie na nieruchomość i skarżący zaczęli podejmować działania w celu ustalenia, dlaczego zostały zamontowane oraz dlaczego skarżący nie byli informowani o żadnym postępowaniu, w następstwie którego wyrażono zgodę na taką inwestycję. Oznaczało to, że skarżący zostali pozbawieni prawa do zgłaszania swoich twierdzeń, co do zakresu oddziaływania planowanej inwestycji na etapie postępowania o wydanie warunków zabudowy.
Zdaniem skarżących oddziaływanie inwestycji na ich nieruchomość potwierdza, że ich udział w postępowaniu o wydanie warunków zabudowy był uzasadniony. Utracili możliwość wykazania tego na etapie postępowania o wydaniu warunków zabudowy, a już z samego wniosku wynikało, że nie jest możliwe, aby inwestycja nie oddziaływała na okoliczne nieruchomości z uwagi na jej przedmiot i zakres.
Ponadto Skarżący zgłosili dowód w postaci pisma z dnia [...] sierpnia 2012 r. z Urzędu Miasta i Gminy oraz akt postępowania nr [...] na okoliczność odmiennego traktowania skarżących w różnych sprawach o podobnym stanie faktycznym (dot. spółki H z o.o. w sprawie dot. A sp. o.o. – przyznano spółce H sp. z o.o. status strony pomimo, że jej nieruchomość nie graniczyła z nieruchomością, której dotyczyło postępowanie). Oznacza to niejednolite stosowanie prawa, nierówne traktowanie różnych podmiotów i poddaje w wątpliwość prawidłowość zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując jednocześnie argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. - w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Dokonując kontroli sądowoadministracyjnej w tak oznaczonych granicach kognicji, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie naruszała prawa.
W ocenie Sądu SKO zasadnie uznało, iż Skarżącym nie przysługiwał status stron w postępowaniu dotyczącym udzielenia warunków zabudowy. Należy również stwierdzić, że organ wydał decyzję w oparciu o kompletny i miarodajny oraz rzetelnie i prawidłowo oceniony materiał dowodowy.
Jak prawidłowo przyjęto w zaskarżonej decyzji przepisy ustawy z 27 marca 2003 o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2017 r. poz. 1073 ze zm.) nie określają w sposób szczególny kręgu stron postępowania w sprawach ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego oraz w sprawie ustalenia warunków zabudowy. Dlatego w tych sprawach znajduje zastosowanie ogólna zasada z art. 28 k.p.a. zgodnie z którą stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Pojęcie "strony", o którym mowa w art. 28 k.p.a., może być w zasadzie wyprowadzone tylko z przepisów prawa materialnego, stanowiącego podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku. Interes prawny wskazany w tym przepisie wyraża się bowiem w możliwości zastosowania normy prawa materialnego - najczęściej administracyjnego, choć dopuszcza się także normy zaliczane do innych gałęzi prawa, zwłaszcza prawa cywilnego - w konkretnej sytuacji konkretnego podmiotu (wyr. NSA z 2 czerwca 1998 r. IV SA 2164/97 LEX 43262). Interes prawny musi być bezpośredni, konkretny, indywidualny, aktualny i obiektywnie sprawdzalny oraz znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniając zastosowanie normy prawa materialnego ((por. wyroki NSA: z 23 marca 1999 r., I SA 1189/98; z 2 czerwca 2000 r., I SA 1019/99; z 17 kwietnia 2007 r., I OSK 755/06, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl,: w skrócie: "CBOSA").
Wymóg wykazania się interesem prawnym obowiązuje również przy ustalaniu kręgu stron postępowania w sprawie warunków zabudowy. W pojęciu "interesu prawnego" mieszczą się uprawnienia lub obowiązki wynikające z przepisów prawa, gdyż interesem prawnym jest tylko interes chroniony prawem. Od tak rozumianego interesu prawnego odróżnić należy interes faktyczny, który znamionuje sytuację, w której dany podmiot jest wprawdzie, z określonych względów, zainteresowany w takim a nie innym rozstrzygnięciu sprawy, jednakże nie może on owego "zainteresowania" poprzeć przepisem prawa powszechnie obowiązującego. Dla stwierdzenia, iż dany podmiot winien być stroną postępowania, konieczne jest wskazanie normy prawnej, z jakiej wywodzi on ochronę swojego interesu w konkretnej sprawie (wyr. WSA w Poznaniu z 21 grudnia 2016 r. IV SA/Po 498/16, CBOSA).
Błędny jest przy tym pogląd , iż w każdym przypadku przymiot strony w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy posiadają właściciele (użytkownicy wieczyści) działek sąsiadujących blisko czy wręcz bezpośrednio z terenem planowanej inwestycji. Przeciwnie, kwestia ta podlega badaniu przez organ administracji, w kontekście dyspozycji przepisu art. 28 k.p.a. W praktyce wymaga to przeanalizowania, czy dane działki znajdują się w zasięgu oddziaływania planowanej inwestycji. Wedle utrwalonego poglądu sadów administracyjnych, stronami postępowania w sprawach o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu z zasady są właściciele i użytkownicy wieczyści nieruchomości, której dotyczy postępowanie, natomiast właściciele i wieczyści użytkownicy działek sąsiadujących z tą nieruchomością (w tym także położonych w pewnej odległości od niej) mogą być stroną wówczas, gdy wykażą istnienie swego interesu prawnego opartego na konkretnej normie prawa materialnego. Wiąże się z tym przyszłe oddziaływanie planowanej inwestycji na uzasadniony prawnie interes lub obowiązek właściciela lub wieczystego użytkownika takiej nieruchomości (zob. wyr.: NSA: z 22 lutego 2012 r., II OSK 2331/10; z 19 maja 2010 r., II OSK 917/09; uchw. NSA z 25.09.1995 r., VI SA 13/95, ONSA 1995, nr 4, poz. 154, wyr. WSA: z 20 grudnia 2016 r., II SA/Op 376/16 z 5 lipca 2017 r., II SA/Po 122/17 z 24 października 2017 r., II SA/Łd 582/17, CBOSA). Podkreślić jeszcze raz należy jednak, iż ciężar wykazania takiego interesu obarcza podmiot który się nań powołuje.
O istnieniu interesu prawnego właścicieli lub użytkowników wieczystych działek niesąsiadujących bezpośrednio z terenem planowanej inwestycji przesądza zasięg oddziaływania danej inwestycji na ich nieruchomości oraz stopień jej uciążliwości dla tych nieruchomości. Źródłem interesu prawnego strony w takim przypadku są m.in. art. 140 i art. 144 k.c., na podstawie których określony podmiot może domagać się ochrony prawnej. Stosownie bowiem do treści art. 140 k.c., w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. Wedle zaś art. 144 k.c., właściciel nieruchomości powinien przy wykonywaniu swego prawa powstrzymywać się od działań, które by zakłócały korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych. Także przepis art. 6 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. przewiduje w równym zakresie prawo do zagospodarowania własnego terenu, jak też prawo do ochrony interesu prawnego przy zagospodarowywaniu terenów należących do innych osób. Stosownie do tego przepisu, każdy ma prawo, w granicach określonych ustawą, do ochrony własnego interesu prawnego przy zagospodarowaniu terenów należących do innych osób lub jednostek organizacyjnych (Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne. Komentarz, Warszawa 2011 r., red. Z. Niewiadomski, str. 431, wyr. WSA z 18 października 2012 r., IV SA/Po 837/12, CBOSA)
Sąd podziela stanowisko SKO, iż Skarżący nie wykazali interesu prawnego, który legitymowałby ich do udziału w postępowaniu w sprawie warunków zabudowy, a tym samym stanowiłby podstawę do uznania ich za strony.
Skarżący swój interes prawny wywodzili z twierdzenia o oddziaływaniu na ich nieruchomość poprzez hałas wywoływany przez prace wentylatorów montowanych na budynku Spółki.
Tymczasem, zdaniem Sądu za trafną uznać należy konkluzję organu, iż działka skarżących nie leży w obszarze oddziaływania inwestycji polegającej na budowie budynku magazynowo - produkcyjnego z częścią socjalną. Organ prowadzący postępowanie w sprawie o udzielenie warunków zabudowy uzyskał bowiem dowód pozwalający na określenie obszaru oddziaływania inwestycji. Mowa tu o decyzji Burmistrza z [...] marca 2012 r. (nr [...]) stwierdzającej brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla spornego przedsięwzięcia. Ze stanowiącej załącznik do tej decyzji charakterystyki przedsięwzięcia wynikało, że oddziaływania inwestycji będą miały zasięg lokalny i zamkną granicach działek objętych wnioskiem, czyli działek należących do Spółki a oznaczonych numerami [...] (decyzja - k. 8 akt adm.). Dysponując takim dowodem, Burmistrz Miasta i Gminy zasadnie nie zaliczył Skarżących do kręgu stron postępowania. Trafnie uznał, iż obszar oddziaływania wskazany we wniosku jest wystarczający do przeprowadzenia analizy funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu również pod kątem przewidywanych oddziaływać, w tym: akustycznego.
Faktyczny brak oddziaływań inwestycji na nieruchomość Skarżących potwierdzała również treść dowodu uzyskanego już w toku postępowania wznowieniowego - protokołu z [...] października 2016 r. z kontroli przeprowadzonej przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, potwierdzającego, iż w wyniku badań ustalono, że hałas powodowany przez urządzenia używane w budynkach Spółki nie był rozróżnialny z tłem.
Tym samym dowody będące w posiadaniu organów nie potwierdzały stanowiska skarżących o dochodzących do ich nieruchomości immisjach.
Skarżący wniosków płynących z tych dowodów skutecznie nie podważyli jakimkolwiek obiektywnym dowodem.
Należy również zauważyć, iż żądanie skarżących wznowienia postępowania oparte było o hipotezę o przypuszczalnym hałasie wywoływanym pracą wentylatorów, które dopiero miały być zainstalowane w obiekcie wybudowanym w ramach inwestycji objętej decyzją o warunkach zabudowy. Tym samym zgłaszane przez Skarżących uciążliwości wiązały się nie tyle z decyzją o warunkach zabudowy lecz ze spodziewanymi skutkami, jakie niosła za sobą sama budowa i wyposażenie spornego obiektu i ewentualne spełnienie norm emisji hałasu. Decyzja o warunkach zabudowy jest tymczasem jedynie wytyczeniem podstawowych, ogólnych kierunków projektowanej inwestycji budowlanej, której uszczegółowienie następuje na etapie zatwierdzenia projektu budowlanego i wydania pozwolenia na budowę. Ochrona interesów osób trzecich uzasadniona wymaganiami prawa budowlanego poprzez między innymi zbadanie, czy realizacja planowanej inwestycji nie spowoduje ograniczenia możliwości zagospodarowania działek sąsiednich, wymagana jest na etapie wydawania decyzji o pozwoleniu na budowę. Wówczas właśnie rozstrzygane są szczegółowe kwestie dotyczące sposobu zagospodarowania działek inwestora i wpływu planowanej przez niego inwestycji na sposób korzystania z nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu budowlanego (zob. wyr. NSA z 18 marca 2008 r. II OSK 251/07, CBOSA).
W konsekwencji należy podzielić stanowisko organów, iż Skarżącym nie przysługiwał interes prawny w sprawie dotyczącej ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji "Budowa budynku magazynowo - produkcyjnego z częścią socjalną" w [...] - działka [...]. Za prawidłową należy również uznać treść rozstrzygnięcia o umorzeniu postępowania. Jeżeli bowiem po wznowieniu postępowania administracyjnego w trybie art. 149 § 1 k.p.a., w wyniku przeprowadzonego postępowania okaże się, że wnioskodawca nie ma przymiotu strony, to wznowione postępowanie - wobec niedopuszczalności wznowienia z wniosku osoby niebędącej stroną - podlega umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. (zob. wyr. NSA z 11 stycznia 2017 r., II OSK 923/15, CBOSA).
Sąd nie znalazł jednocześnie podstaw do uwzględnienia tych zarzutów skargi które nie znalazły odpowiedzi we wcześniejszych rozważaniach.
Z uwagi na wspomniany kierunkowy charakter decyzji o warunkach zabudowy nie zachodziła potrzeba przeprowadzania dowodów z przesłuchania stron na okoliczność immisji wywoływanych przez obiekt wzniesiony na działce Spółki. Nie zachodziła również potrzeba oględzin nieruchomości skarżących.
Niezasadny był również zarzut oparcia rozstrzygnięcia o dowód z protokołu kontroli przeprowadzonej przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony. Środowiska przy której to kontroli skarżący nie brali udziału. Przeprowadzenie dowodu z protokołu sporządzonego na potrzeby innego postępowania mieści się bowiem w formule dowodu przyjętej w art. 75 § 1 k.p.a. Nadto, jak wskazuje układ akt oraz zapisy w metryce akt sprawy protokół ten dołączono do akt sprawy jeszcze przed zawiadomieniem pełnomocnika skarżącego o terminie zapoznania się z aktami postępowania. Tym samym skarżący mieli zapewnioną możliwość zaznajomienia się z tym dowodem.
Sąd jednocześnie na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. oddalił wnioski dowodowe zawarte w skardze, ponieważ:
- ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami nie przewiduje przeprowadzania dowodów z przesłuchania świadków ani stron, a dopuszczalne jest jedynie przeprowadzenia uzupełniających dowodów z dokumentów
- dowód z decyzji wydawanych w innych sprawach nie ma żadnego wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie.
Sąd stwierdził jednak, iż organy dopuściły się naruszenia prawa poprzez przeprowadzenie wznowionego postępowania bez udziału Spółki czyli inwestora. Tym niemniej uchybienie to nie było istotne w kontekście sformułowanego wniosku o braku podstaw do uchylenia decyzji ostatecznej.
Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło