II OZ 779/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 20 września 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia S. z siedzibą w J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 4 lipca 2019 r., sygn. akt II SA/Ol 295/19 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi Stowarzyszenia S. z siedzibą w J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...] w przedmiocie przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowieniem z dnia 4 lipca 2019 r., sygn. akt II SA/Ol 295/19, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej jako P.p.s.a.) odrzucił skargę Stowarzyszenia S. w P. z siedzibą w J. (dalej jako skarżący lub stowarzyszenie) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...] umarzającą postępowanie odwoławcze zainicjowane przez Stowarzyszenie S. w P. Oddział W. z siedzibą w K. od decyzji Wójta Gminy Giżycko z dnia [...] sierpnia 2018 r. znak [...] w przedmiocie braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla przedsięwzięcia polegającego na budowie węzła betoniarskiego wraz z infrastrukturą towarzyszącą na działce nr [...], obręb K. Sąd I instancji uznał, że Stowarzyszenie, pomimo kierowanych do niego wezwań, nie uzupełniło braków formalnych złożonej przez siebie skargi w terminie do tego wyznaczonym albowiem nie wykazało, że radca prawny R. R. został prawidłowo umocowany do złożenia skargi w imieniu Stowarzyszenia. W ocenie Sądu pełnomocnictwo, na podstawie którego została wniesiona skarga, nie zostało podpisane przez osobę umocowaną do występowania w imieniu Stowarzyszenia S. w P. z siedzibą w J., które zostało jednoznacznie wskazane jako podmiot wnoszący skargę. Sąd stwierdził, że samo udzielenie przez Komendanta Głównego, czy też Zarząd Główny pełnomocnictwa do reprezentowania Stowarzyszenia nie upoważnia do występowania przed sądem administracyjnym, a tym samym nie upoważnia do udzielenia pełnomocnictwa profesjonalnemu pełnomocnikowi, o ile nie są spełnione przesłanki określone w art. 35 § 2 P.p.s.a. Mając na uwadze wyjaśnienia przedstawione przez stronę skarżącą Sąd uznał, że nie ulega wątpliwości, że osoba która podpisała się pod pełnomocnictwem nie jest pracownikiem Stowarzyszenia, ani też nie wykonuje na jego rzecz pracy na podstawie jakiejkolwiek umowy cywilnoprawnej. Nawet zatem przy uwzględnieniu stanowiska NSA zawartego w powołanym przez stronę skarżącą wyroku z dnia 30 stycznia 2013 r., w którym dopuszczono możliwość występowania w imieniu osoby prawnej pracownika zatrudnionego na podstawie umowy zlecenia lub o dzieło, nie sposób uznać, że Komendant Wojewódzki S. w O. może reprezentować Stowarzyszenie. Zdaniem Sądu okoliczność, że został powołany przez Zarząd Główny na Komendanta Wojewódzkiego Stowarzyszenia mogłaby mieć znaczenie, o ile z tytułu pełnienia tej funkcji byłby wpisany do KRS jako osoba umocowana do reprezentacji Stowarzyszenia. W związku z powyższym Sąd stwierdził, że nie został uzupełniony brak formalny skargi w zakresie wykazania umocowania do działania w sprawie. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, zaskarżając je w całości. Zarzucono naruszenie art. 35 § 2 P.p.s.a. polegające na błędnym uznaniu, iż osoba wykonująca na rzecz Skarżącego nieodpłatną i dobrowolną pracę nie jest umocowana do reprezentowania Skarżącego przed sądem administracyjnym, nie świadczy tejże pracy w oparciu o nienazwaną umowę cywilnoprawną (zbliżoną rodzajowo do umowy wolontariatu). Nadto zarzucono naruszenie art. 58 § 2 P.p.s.a. oraz art. 49 P.p.s.a. poprzez nie wezwanie skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez jej podpisanie pod rygorem jej odrzucenia, bądź uzupełnienia udzielonego pełnomocnictwa w sytuacji przyjęcia wadliwości umocowania pełnomocnika. Na podstawie tak postawionych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. W uzasadnieniu zostały wskazane dwie niezależne od siebie przyczyny dla których zdaniem skarżącego należy uznać zaskarżone orzeczenie za błędne. Po pierwsze skarżący kolejny raz podniósł, że Komendant Wojewódzki Stowarzyszenia J. L. piastuje swoją funkcję charytatywnie, nie otrzymuje z tego tytułu jakiegokolwiek wynagrodzenia. Nie jest tym samym pracownikiem Stowarzyszenia w rozumieniu przepisów ustawy - Kodeks Pracy, co w ocenie skarżącego nie jest konieczne do uznania, że jest pracownikiem na gruncie art. 35 § 2 P.p.s.a. Sąd błędnie uznał, że wskazana powyżej osoba nie wykonywała pracy na rzecz skarżącego na podstawie jakiejkolwiek umowy cywilnoprawnej. Nie ulega wątpliwości, że Komendanta Wojewódzkiego Stowarzyszenia łączy ze skarżącym stosunek cywilnoprawny zawarty na zasadzie swobody umów. Idea tego kontraktu bez wątpienia sprowadza się do dobrowolnego i nieodpłatnego świadczenia pracy na rzecz skarżącego. Komendant Wojewódzki organizuje pracę oddziału Stowarzyszenia na terenie województwa warmińsko-mazurskiego, reprezentuje stowarzyszenie na zewnątrz, podejmuje przewidziane prawem działania na rzecz środowiska naturalnego (co ma miejsce w niniejszej sprawie). Skarżący nie zgadza się z zastosowaną przez Sąd wykładnią art. 35 § 2 P.p.s.a. jakoby wyłącznie pracownik zatrudniony w oparciu o przepisy kodeksu pracy może posiadać uprawnienie do reprezentowania Stowarzyszenia przed sądami administracyjnymi. Dalej zarzucono, że uzasadnienie skarżonego postanowienia jest wewnętrznie sprzeczne. Z jednej strony z treści uzasadnienia można wywieść wniosek, że w sytuacji kiedy Komendant Wojewódzki wykonywałby pracę na rzecz Stowarzyszenia na podstawie umowy cywilnoprawnej byłby pracownikiem w rozumieniu art. 35 § 2 P.p.s.a. Z kolei Sąd pominął fakt, że Komendant Wojewódzki faktycznie wykonuje na rzecz skarżącego pracę na podstawie umowy cywilnoprawnej (nienazwanej, zbliżonej do umowy wolontariatu) zawartej w sposób dorozumiany w granicach swobody umów. Dalej w uzasadnieniu wskazano, że skoro przedstawione wraz ze skargą pełnomocnictwa udzielone J. L. przez Komendanta Głównego Stowarzyszenia oraz te udzielone radcy prawnemu R. R. przez J. L. były wadliwe w sensie materialnoprawnym do podpisania skargi, to należało uznać w tej sprawie, że w istocie brak było takiego pełnomocnictwa. Jeżeli zatem w sprawie tej skargę podpisał radca prawny R. R. nie mogąc być pełnomocnikiem J. L., to wniesiona tak skarga nie została podpisana albowiem skarga, która pochodziła od skarżącego nie zawierała podpisu osoby uprawnionej do reprezentacji Stowarzyszenia zgodnie z KRS. Brak podpisu skargi należy zaliczyć do braków formalnych skargi wniesionej do sądu administracyjnego podlegających uzupełnieniu w trybie art. 49 P.p.s.a. Zdaniem autora zażalenia, przepis ten obligował Sąd - po uznaniu, że J. L. nie jest pełnomocnikiem w rozumieniu art. 35 § 2 P.p.s.a. - do bezpośredniego skierowania do skarżącego wezwania do uzupełnienia braków skargi poprzez jej osobiste podpisanie bądź ustanowienie właściwego pełnomocnika do dokonania tej czynności procesowej wraz z pouczeniem o skutkach nieusunięcia braków formalnych pisma w terminie. W ocenie pełnomocnika Stowarzyszenia bezspornym jest, że tego schematu działania nie zachowano albowiem Sąd I instancji prowadził korespondencję z osobą, która nie mogła być pełnomocnikiem Skarżącego przed sądem administracyjnym jak i nie mogła podpisać skargi do sądu administracyjnego. Pełnomocnik skarżącego podnosi, że skuteczność wniesienia skargi do sądu administracyjnego dokonanej przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem procesowym, zależy od zatwierdzenia tej czynności przez zainteresowaną stronę. Przyjęcie odmiennej koncepcji byłoby nacechowane zbytnim rygoryzmem formalnym, podważającym konstytucyjną zasadę prawa do sądu. W odpowiedzi na zażalenie uczestnik postępowania Z. W. wniósł o oddalenie zażalenia w całości jako całkowicie bezzasadnego. W uzasadnieniu przedstawiono argumentację, która podzielała stanowisko Sądu zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a. każde pismo kierowane do sądu administracyjnego powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. W przypadku składania pisma przez pełnomocnika zgodnie z art. 46 § 3 P.p.s.a. do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. Pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa pełnomocnik obowiązany jest złożyć do akt sprawy przy pierwszej czynności procesowej (art. 37 § 1 P.p.s.a.). W myśl art. 35 § 1 i 2 P.p.s.a. pełnomocnikiem osoby prawnej lub przedsiębiorcy, w tym nieposiadającego osobowości prawnej, może być adwokat lub radca prawny, a ponadto inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak też pracownik tej jednostki albo jej organu nadrzędnego. Dotyczy to również państwowych i samorządowych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej. Zgodnie z art. 38 k.c. osoba prawna działa przez swoje organy w sposób przewidziany w ustawie i w opartym na niej statucie. W myśl art. 10 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. prawo o stowarzyszeniach (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 713) statut stowarzyszenia określa sposób reprezentowania stowarzyszenia, w szczególności sposób zaciągania zobowiązań majątkowych, a także warunki ważności uchwał władz stowarzyszenia. Z powyższego wynika, że pełnomocnik ustanowiony w sprawie do reprezentowania osoby prawnej składając skargę ma dysponować pełnomocnictwem od organów osoby prawnej uprawnionych do jej reprezentowania na zewnątrz. W przypadku stowarzyszenia organ uprawniony do jego reprezentowania określi statut. Z akt niniejszej sprawy wynika, że według § 21 pkt 2 Statutu Stowarzyszenia S. w P. z siedzibą w J. z dnia [...] czerwca 2015 r. Zarząd Główny tego Stowarzyszenia jest uprawniony do reprezentowania go na zewnątrz. Zarząd Główny składa się z 5 osób tj. Komendanta, dwóch zastępców, sekretarza i skarbnika (§ 22). Według regulaminu Stowarzyszenia dostępnego pod adresem internetowym oficjalnego profilu Stowarzyszenia na portalu (https://www.facebook.com/500491010147100/photos/pcb.1074460919416770/1074460626083466/?type=3&theater) Komendant Zarządu Głównego S. w P. wchodzi w skład struktury organów Stowarzyszenia (dział III § 1 pkt 1 regulaminu). Wśród jego kompetencji znajduje się między innymi uprawnienie do reprezentowania Zarządu Głównego Stowarzyszenia na zewnątrz (§ 3 pkt 1 regulaminu). Potwierdza to także wypis z KRS Stowarzyszenia dział 2 wskazujący na samodzielną kompetencję Komendanta Zarządu do reprezentowania Stowarzyszenia. Ponadto w regulaminie wskazuje się na kompetencję Komendanta Zarządu Głównego Stowarzyszenia do powoływania Komendantów Wojewódzkich S. w P. na podstawie uchwały Zarządu Głównego. Natomiast § 3 pkt 5 regulaminu stanowi, że Komendant Wojewódzki S. w P. reprezentuje na zewnątrz Zarząd Wojewódzki S. w P. Z powyższego wynika, że uprawnionym do reprezentowania Stowarzyszenia był wyłącznie Komendant Zarządu Głównego. Jednakże jak wynika ze znajdującej się w aktach sprawy uchwały podjętej przez Zarząd Główny Stowarzyszenia nr [...] r. z [...] lutego 2018 r. Komendant Wojewódzki S. w osobie J. L. został uprawniony do reprezentowania Zarządu Głównego S. w P. na zewnątrz S. Uchwała ta została podpisana przez Komendanta Zarządu Głównego S. w P. M. P. Z tego wynikałoby, że Zarząd Główny scedował na Komendanta Wojewódzkiego własne uprawnienie do reprezentowania Stowarzyszenia na zewnątrz. Zatem wyłączne uprawnienia Komendanta Zarządu Głównego zostały przekazane Komendantowi Wojewódzkiemu, który z kolei udzielił pełnomocnictwa radcy prawnemu R. R. do reprezentowania Stowarzyszenia między innymi przed sądami administracyjnymi. Jednakże należy zwrócić uwagę, że z treści udzielonego radcy prawnemu pełnomocnictwa wynika, że pełnomocnictwo to zostało ograniczone do reprezentacji Stowarzyszenia - oddziału wojewódzkiego warmińsko-mazurskiego S. w P. z siedzibą w K. (podmiotu nieposiadającego osobowości prawnej) oraz podległych mu jednostek terenowych nad którymi zwierzchnictwo sprawuje Komendant Wojewódzki S. Radca prawny został umocowany do reprezentowania tylko oddziału terenowego Stowarzyszenia. W tym miejscu należy zauważyć, że skarga została wniesiona na rzecz i w imieniu Stowarzyszenia S. w P a nie w imieniu oddziału terenowego tegoż Stowarzyszenia. Komendant Wojewódzki dysponując nieograniczonymi uprawnieniami do reprezentowania Zarządu Głównego Stowarzyszenia ograniczył je w udzielonym radcy prawnemu pełnomocnictwie do reprezentowania oddziału wojewódzkiego warmińsko-mazurskiego S. w P. Zatem słusznie Sąd I instancji przyjął, że radca prawny R. R. nie dysponował umocowaniem do wniesienia skargi na rzecz i w imieniu Zarządu Głównego Stowarzyszenia. Na pewno nie wynikało to z treści pełnomocnictwa dołączonego do akt sprawy. W tym przypadku zasadne było żądanie Sądu wykazania przez pełnomocnika umocowania do reprezentowania Stowarzyszenia S. w P. a tym dysponował jedynie Zarząd Główny lub Komendant Zarządu Głównego w osobie M. P. Przyjmując, że Komendant Wojewódzki na mocy uchwały Zarządu Głównego otrzymał umocowanie do reprezentowania całego Stowarzyszenia bo tak można wnioskować z treści przedłożonej uchwały, to należałoby przeformułować treść udzielonego radcy prawnemu pełnomocnictwa a także zmienić zapis w KRS, bowiem to nie Komendant Zarządu Głównego ale wskazany Komendant Wojewódzki otrzymał umocowanie do reprezentowania Stowarzyszenia. W ocenie NSA, przedłożone pełnomocnictwo i uchwała w sposób sprzeczny z wpisem do KRS Stowarzyszenia określały osobę uprawnioną do reprezentowania Skarżącego. Wątpliwości w tym zakresie skłoniły Sąd I instancji do ustalenia czy Komendant Wojewódzki jest pracownikiem Stowarzyszenia i wówczas zgodnie z art. 35 § 2 P.p.s.a. miałby umocowanie być pełnomocnikiem tego podmiotu. Zatem Sąd I instancji, słusznie domagał się wykazania przez Komendanta Wojewódzkiego czy spełnia wymagania z art. 35 § 2 P.p.s.a. tj. czy łączy go z Zarządem Głównym Stowarzyszenia stosunek pracy. Miało to znaczenie dla wykazania przez niego skutecznego umocowania albowiem istnienie stosunku pracy dawałoby podstawy by uznać, że osoba ta jest pracownikiem osoby prawnej i zgodnie z tym przepisem może być pełnomocnikiem tego podmiotu. Skoro, jak wskazuje Stowarzyszenie, działalność Komendanta Wojewódzkiego na rzecz Stowarzyszenia opiera się na zasadzie wolontariatu (jest dobrowolna i nieodpłatna), jest nienazwaną umową cywilnoprawną opartą na zasadzie swobody umów, to w żaden sposób nie można uznać, że taki stosunek prawny odpowiada definicji pracownika, o której mowa w art. 2 Kodeksu pracy. Z definicji pracownika zawartej w art. 2 K.p. nie wynika, aby dana osoba uzyskiwała status pracownika poprzez sam fakt wykonywania pracy na rzecz określonego podmiotu. Ustawodawca wiąże bowiem pojęcie pracownika z prawną formą, poprzez którą dochodzi do zatrudnienia w tym charakterze. Dla ustalenia statusu pracownika nie wystarczy zatem wyłącznie świadczenie pracy, ale konieczne jest określenie warunków pracy w jednej z form przewidzianych w art. 2 K.p. Nienazwana umowa cywilnoprawna, która sprowadza się do nieodpłatnego, dobrowolnego świadczenia pracy nie odpowiada stosunkom prawnym, które zostały wymienione w art. 2 K.p. Fakt, że w orzecznictwie NSA uznaje się za pracownika osobę świadczącą pracę na podstawie umowy o dzieło czy umowy zlecenia nie może prowadzić do tego by za pracowników uznać również osoby świadczące pracę na podstawie jakiejkolwiek umowy cywilnoprawnej np. wolontariatu. Jak wskazał Sąd Apelacyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 15 marca 2018 r., sygn. akt III AUa 1286/17, gdzie stwierdzono, że "katalog wskazanych w przepisie art. 2 K.p. sposobów nawiązania stosunku pracy ma charakter wyczerpującego wyliczenia. Stąd nie jest pracownikiem osoba wykonująca określone czynności na rzecz innej osoby na podstawie umowy cywilnoprawnej. Jednakże w myśl przepisów K.p. czynnikiem decydującym o uznaniu osoby fizycznej za pracownika jest ustalenie, czy dana osoba była stroną stosunku pracy. Dlatego w celu ustalenia czy w określonej sytuacji wystąpiły przesłanki składające się na kodeksowe pojęcie "pracownik" należy łącznie traktować definicje ustawowe z art. 2 i art. 22 § 1 K.p. Zestawienie treści obu przepisów nakazuje przyjąć, że pracownikiem jest osoba, która w drodze jednej z czynności prawnych wyliczonych w art. 2 K.p. nawiązała stosunek pracy charakteryzujący się wskazanymi w art. 22 § 1 K.p. cechami. Zgodnie z art. 22 § 1 K.p. przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca - do zatrudnienia pracownika za wynagrodzeniem. Stwierdzenie wystąpienia wskazanych przesłanek powoduje, że zawarta między stronami umowa jest umową o pracę. Jednocześnie Sąd Apelacyjny podkreślił, że do ustalenia, że pomiędzy stronami doszło do powstania stosunku pracy nie jest wystarczające spełnienie warunków formalnych zatrudnienia, takich jak zawarcie umowy o pracę, przygotowanie zakresu obowiązków, zgłoszenie do ubezpieczenia, a konieczne jest ustalenie, że strony miały zamiar wykonywać obowiązki stron stosunku pracy i to czyniły". Mając powyższe na uwadze uznać należy, że dobrowolne i nieodpłatne wykonywanie określonych działań na rzecz Stowarzyszenia przez Komendanta Wojewódzkiego można uznać za formę wolontariatu, który jest umową cywilnoprawną jednak nie spełnia wymogów jakie ustawodawca przypisuje stosunkowi pracy. Nie istnieje stosunek zobowiązaniowy a dobrowolność, brak jest nadzoru i kierowania pracą wolontariusza, brak wynagrodzenia za wykonaną pracę. W tym kontekście uznać należy, że Sąd I instancji słusznie odmówił uznania Komendanta Wojewódzkiego za pracownika Stowarzyszenia. Tym samym nie zostało wykazane istnienie przesłanki z art. 35 § 2 P.p.s.a., co w konsekwencji doprowadziło do nie wykazania umocowania do reprezentacji Stowarzyszenia. Zarzut zażalenia błędnej wykładni art. 35 § 2 P.p.s.a. ocenić trzeba jako bezpodstawny. W tej sytuacji jednak, zdaniem NSA, przedwczesnym było odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 2 P.p.s.a. z uwagi na nieuzupełnienie jej braków formalnych w postaci wykazania umocowania do reprezentacji skarżącego. Prawidłowe było kierowanie wezwań przez Sąd I instancji do radcy prawnego R. R., bowiem łączna wykładnia art. 49 § 1 i art. 46 § 3 w zw. z art. 57 § 1 P.p.s.a. wskazuje, że gdy skargę wnosi pełnomocnik, który nie złożył pełnomocnictwa, wezwanie do uzupełnienia braku formalnego należy skierować do wnoszącego pismo pełnomocnika (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 29 lipca 2010 r., II FSK 1377/10; 23 kwietnia 2009 r., II FSK 46/08; 22 lutego 2008 r., II FSK 1658/06; J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2008 r., s. 123; M. Romańska [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2008 r., s. 217). Brak wykazania umocowania, jak w niniejszej sprawie, nie uprawniał jednak do odrzucenia skargi na zasadzie art. 58 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 12 grudnia 2005 r., sygn. akt I GSK 2703/05, sformułował tezę, że podpisanie skargi przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem jest brakiem formalnym, który może podlegać usunięciu przez wezwanie strony do podpisania skargi na podstawie art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 i w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a. W niniejszej sprawie właśnie z taką sytuacją mamy do czynienia. Skoro radca prawny R. R. ani J. L. nie mógł być pełnomocnikiem Stowarzyszenia, to skierowanie do tych osób wezwania do usunięcia braków skargi, którego następnie nie wykonali prawidłowo, nie może skutkować odrzuceniem skargi. W ocenie NSA takie stanowisko w tym przypadku uznać należało za zbyt rygorystyczne. Wobec powyższego zaskarżone postanowienie zostało wydane przedwcześnie. Podzielić należy zarzut zażalenia naruszenia przez Sąd I instancji art. 58 § 2 P.p.s.a. oraz art. 49 P.p.s.a. poprzez nie wezwanie Skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniesionej bez umocowania skargi poprzez jej podpisanie pod rygorem odrzucenia. W takiej sytuacji Sąd winien wszcząć procedurę uzupełnienia braków formalnych skargi przez jej podpisanie przez uprawnioną osobę, kierując wezwanie bezpośrednio do Skarżącego Stowarzyszenia. Sąd wiedział bowiem z odpisu KRS, że osobą uprawnioną do samodzielnej reprezentacji Stowarzyszenia w sprawach niemajątkowych jest Komendant Zarządu Głównego Stowarzyszenia M. P. Działanie takie jest uzasadnione względami zapewnienia stronie prawa do sądu. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.