II OSK 1956/18
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-08-22
Skład orzekający: Jacek Chlebny, Zofia Flasińska, Andrzej Irla
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy właściciele lokali mieszkalnych, znajdujących się w budynku wielolokalowym, w którym urządzono klub fitness, posiadają przymiot strony w postępowaniu o wznowienie postępowania administracyjnego dotyczącego zatwierdzenia zamiennego projektu budowlanego, jeśli wykażą, że inwestycja oddziałuje na ich lokale w sposób utrudniający korzystanie z nich zgodnie z przeznaczeniem?Ratio decidendi
Właściciele lokali mieszkalnych, znajdujących się w budynku wielolokalowym, w którym urządzono klub fitness, mogą posiadać przymiot strony w postępowaniu o zatwierdzenie zamiennego projektu budowlanego, jeśli wykażą, że inwestycja oddziałuje na ich lokale w sposób utrudniający korzystanie z nich zgodnie z przeznaczeniem. Obszar oddziaływania obiektu należy utożsamiać z ograniczeniami, jakie wprowadzi zamierzona inwestycja w zagospodarowaniu i swobodnym korzystaniu z innych lokali zgodnie z ich przeznaczeniem, co może obejmować ponadnormatywny hałas i drgania generowane przez klub fitness.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił decyzję Wojewody Mazowieckiego utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta m.st. W. odmawiającą uchylenia decyzji zatwierdzającej zamienny projekt budowlany lokalu usługowego nr 3 w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w W. na potrzeby klubu fitness. Właściciele lokali mieszkalnych (M. B., W. K., J. K.) domagali się wznowienia postępowania, twierdząc, że klub fitness generuje ponadnormatywny hałas i drgania, co utrudnia im korzystanie z lokali. Organy administracji odmawiały im statusu strony, uznając, że ich lokale nie znajdują się w obszarze oddziaływania inwestycji i że interes prawny przysługuje wspólnocie mieszkaniowej. WSA w Warszawie uznał jednak, że właściciele lokali mogą być stronami postępowania, jeśli wykażą indywidualny interes prawny.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie Sędzia NSA Zofia Flasińska Sędzia del. NSA Andrzej Irla (spr.) po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 marca 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 1418/17 w sprawie ze skargi M. B., W. K. i J. K. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] kwietnia 2017 znak [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie objętym skargą kasacyjną wyrokiem z 20 marca 2018 (VII SA/Wa 1418/17) po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. B., W. K. i J. K. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z [...] kwietnia 2017 r. (znak [...]) w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta m.st. W. z dnia [...] lipca 2016 r. odmawiającą uchylenia, po wznowieniu postępowania, ostatecznej decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] lipca 2012 r. zmieniającej decyzję z dnia [...] marca 2011 r. (nr [...]) o zatwierdzeniu zamiennego projektu budowlanego w zakresie lokalu usługowego nr [...] w budynku mieszalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w W.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Prezydent m.st. W. decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. (Nr [...]) zmienił własną decyzję z [...] marca 2011 r. (Nr [...]) zatwierdzającą zamienny projekt budowlany, w zakresie lokalu usługowego nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w W.
W dniu 9 maja 2014 r. J. i W. K. oraz M. B. złożyli wnioski o wznowienie postępowania zakończonego wskazaną wyżej decyzją Prezydenta m.st. W. z [...] lipca 2012 r. Jako podstawę prawną żądania wskazali art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Prezydent m.st. W. decyzją z [...] października 2014 r., odmówił po wznowieniu postępowania, uchylenia decyzji z [...] lipca 2012 r. Odwołania od powyższego rozstrzygnięcia złożyli J. i W. K. oraz M. B. Wojewoda Mazowiecki decyzją z [...] listopada 2014 r. uchylił decyzję z [...] października 2014 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi l instancji. W wydawaniu skarżonej decyzji brał bowiem udział pracownik podlegający wyłączeniu. Ponownie prowadząc sprawę Prezydent m.st. W. decyzją z [...] lipca 2016 r. kolejny raz odmówił uchylenia ostatecznej własnej decyzji z dnia [...] lipca 2012 r. o zmianie decyzji z dnia [...] marca 2011 r. (nr [...]) zatwierdzającej zamienny projekt budowlany w zakresie lokalu usługowego nr [...] w budynku mieszalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w W.
Wojewoda Mazowiecki decyzją z [...] kwietnia 2017 r. Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r., poz. 290), po rozpatrzeniu odwołań J. i W. K. oraz M. B. - utrzymał w mocy decyzję Prezydenta m.st. W. z [...] lipca 2016 r. Wskazał, że po wznowieniu postępowania prawidłowo przeprowadzono postępowanie wyjaśniające w kierunku ustalenia, czy wystąpiła podstawa wznowienia, a więc czy J. i W. K., a także M. B. mają interes prawny w sprawie o pozwolenie na budowę. Organ ten wyjaśnił pojęcie strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. oraz art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane. Wskazał też na pojęcie obszaru oddziaływania obiektu, o którym mowa w art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego. Podkreślił, że art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego nie wyłącza regulacji z art. 21 ust. 1 ustawy z 1994 r. o własności lokali. W związku z powyższym, stroną w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę jest wspólnota mieszkaniowa, którą w postępowaniu administracyjnym reprezentuje zarząd. Właściciel lokalu nie ma zatem, co do zasady, przymiotu strony w rozumieniu art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, mimo że przysługuje mu współwłasność nieruchomości. Możliwa jest również sytuacja, w której członek wspólnoty mieszkaniowej wykaże swój indywidualny, odrębny od interesu wspólnoty mieszkaniowej, własny interes prawny, dający podstawę do tego, aby mógł on wystąpić jako strona w postępowaniu administracyjnym w sprawie, w której może występować także wspólnota. Członek wspólnoty mieszkaniowej winien wówczas wskazać konkretną okoliczność, która godzi w jego indywidualny interes oraz winien wskazać przepis prawa, który upoważnia go do działania. W ocenie Wojewody Mazowieckiego, lokale skarżących nie znajdują się w obszarze oddziaływania spornej inwestycji (lokalu [...] w którym znajduje się klub fitness). Sporne przedsięwzięcie nie powoduje bowiem jakichkolwiek ograniczeń - wynikających z obowiązujących przepisów prawa - w zakresie zagospodarowania lokali osób składających wniosek w wznowienie postępowania. Podkreślił Wojewoda Mazowiecki, że w postępowaniu pierwszoinstancyjnym (zakończonym decyzją Prezydenta m.st. W. Nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r.) stroną była [...] w W. Zarówno M. B. jak i W. i J. K. nie byli stronami w tamtej sprawie. Zauważył organ odwoławczy, że we wnioskach o wznowienie postępowania wnioskodawcy podnosili, że lokal [...] położony pod mieszkaniami wnioskodawców w tym samym budynku, nie spełnia kryteriów określonych w § 324 i § 326 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75 , poz. 690), gdyż ponadnormatywny hałas dobiegający z sali fitness, uniemożliwia normalne funkcjonowanie. Odwołujący się dołączyli protokół z pomiarów izolacyjności akustycznej elementów budowlanych pomiędzy pomieszczeniem usługowym [...] zajmowanym przez siłownię [...], a pomieszczeniem położonego wyżej lokalu mieszkalnego nr [...]. Organ odwoławczy wskazał natomiast, iż załączona do wniosku ekspertyza nie dotyczy lokali, których właścicielami są wnioskodawcy. M. B. jest bowiem właścicielką lokalu nr [...], a W. i J. K. są właścicielami lokalu nr [...]. Protokół z badań izolacyjności wykonano dla mieszkania nr [...]. Co więcej, w zatwierdzonym decyzją [...] z dnia [...] lipca 2012 r. projekcie budowlanym znajduje się ekspertyza akustyczna do projektu zamiennego aranżacji lokalu usługowego nr [...] w wielorodzinnym budynku mieszkalno-usługowym przy ul. [...] w W. na potrzeby klubu sportowo-rekreacyjnego [...]. Ekspertyza ta określa wymagania dla pomieszczeń i przegród budowlanych zewnętrznych i wewnętrznych aranżacji wskazanego lokalu usługowego oraz podaje wytyczne ochrony przed hałasem w zakresie wymagań i warunków akustycznych. Organ II instancji podał, iż wytwarzanie hałasu należy do tzw. immisji pośrednich. Przekroczenie dopuszczalnych granic immisji może uzasadniać powstanie po stronie osób poszkodowanych odpowiednich roszczeń o charakterze cywilnoprawnym. Występowanie "immisji pośrednich" nie uzasadnia jednak przyznania osobie poszkodowanej tymi oddziaływaniami przymiotu strony w rozumieniu art. 28 ust. Prawa budowlanego (wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2009 r., sygn. akt: II OSK 12/08). NSA we wskazanym wyroku zauważył, że § 323 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, nie jest przepisem odrębnym w rozumieniu art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane wymagającym wprowadzenia jakichkolwiek ograniczeń w zagospodarowaniu terenu. Kwestia zaś badania inwestycji pod kątem prawidłowości jej wykonania (zbadanie, czy realizacja inwestycji jest zgodna z zatwierdzonym projektem budowlanym m.in. w zakresie spełnienia wymagań dotyczących akustyczności lokalu) należy do kompetencji organu nadzoru budowlanego, a nie do organu wydającego pozwolenie na budowę.
Skargę na opisaną wyżej decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] kwietnia 2017 r. wnieśli: M. B. oraz J. i W. K. Zarzucili w szczególności błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 28 k.p.a., art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 24.06.1994 r. o własności lokali oraz art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 k.p.a. - poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy. Kwestionowali przyjęcie przez Wojewodę Mazowieckiego, że ich lokale nie znajdują się w obszarze oddziaływania inwestycji, którą stanowi – położony pod ich mieszkaniem – lokal użytkowy [...]. Akcentowali uciążliwość oddziaływania tego lokalu. Za niesprawiedliwe uznali stwierdzenie organu II instancji, że załączona do wniosku ekspertyza nie może zostać odniesiona do ich lokali, gdyż dotyczy mieszkania nr [...]. M. B. podała, że jest właścicielką lokalu mieszkalnego nr [...], a J. i W. K. są właścicielami lokalu mieszkalnego nr [...]. Ekspertyza została sporządzona na koszt wspólnoty mieszkaniowej za zgodą firmy [...], dla mieszkania nr [...]. Ze względu na wysokie koszty sporządzenia takiej opinii oraz brak woli współpracy firmy [...], wykonanie badań w innych lokalach nie było możliwe. W ocenie skarżących, powyższe nie oznacza jednak, że uciążliwości dotyczą tylko mieszkania nr [...]. Podkreślała skarga, że uciążliwości funkcjonowania klubu fitness w takim samym stopniu jak mieszkania nr [...], dotyczą też mieszkań nr [...] i [...]. Wszystkie te lokale ([...], [...] i [...]) są położone na pierwszym piętrze, bezpośrednio nad dużą salą klubu fitness, w której odbywają się zajęcia z głośną muzyką.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazanym na wstępie wyrokiem z 20 marca 2018 r. uchylił zaskarżoną decyzją oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Wskazał, że w sprawie zagadnienie prawne wymagające oceny sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy po wznowieniu postępowania organy administracji prawidłowo ustaliły, że wnioskodawcy nie maja własnego, odrębnego od wspólnoty mieszkaniowej interesu prawnego, bowiem ich lokale nie są położone w obszarze oddziaływania inwestycji objętej decyzją Prezydenta m.st. W. z [...] lipca 2012 r., zmieniającą decyzję z [...] marca 2011 r. zatwierdzającą zamienny projekt budowlany, w zakresie lokalu usługowego nr [...] w przedmiotowym budynku, to jest z lokalu o charakterze usługowym na klub fitness [...]. W ocenie sądu I instancji, prawidłowe jest stanowisko organów co do tego, że art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego nie wyłącza art. 21 ust. 1 ustawy o własności lokali. W konsekwencji stroną w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę jest wspólnota mieszkaniowa reprezentowana przez zarząd. Jednak – podkreślał WSA w Warszawie – w sytuacji, gdy właściciel lokalu wykaże swój indywidualny, odrębny od interesu wspólnoty mieszkaniowej, własny i aktualny interes prawny, posiada on status strony w postępowaniu administracyjnym. Dodał jednak sąd I instancji, że istnienie interesu prawnego wnioskodawcy musi być badane na tle okoliczności faktycznych podnoszonych we wniosku oraz adekwatnych do tych okoliczności przepisów prawa materialnego. Podstawowym kryterium decydującym o uznaniu za stronę właściciela nieruchomości zlokalizowanej w pobliżu planowanej inwestycji jest ustalenie, że na tę nieruchomość rozciąga się oddziaływanie zamierzenia inwestycyjnego. Zazwyczaj dotyczyć to będzie nieruchomości graniczących z inwestycją, ale nie jest to regułą. Nie można przy tym poprzestać na zbadaniu tylko odległości - w tej sprawie lokali mieszkalnych skarżących - do lokalu [...], w którym urządzono klub fitness. Nie jest kwestionowane to, że przez przepisy odrębne w znaczeniu art. 3 pkt 30 Prawa budowlanego należy rozumieć przepisy techniczno-budowlane, w tym przepisy określające warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane. Zaznaczył WSA, że przy ocenie czy dany podmiot jest stroną postępowania w przedmiocie pozwolenia na budowę, nie ma znaczenia czy został naruszony interes prawny tego podmiotu, a jedynie czy interes taki podmiotowi temu przysługuje (zob. wyrok NSA z 18 czerwca 2010 r. sygn. akt II OSK 1053/09). Zdaniem Sądu I instancji, ocena wpływu konkretnej inwestycji na otoczenie winna uwzględniać zatem cały szereg zagadnień związanych z oddziaływaniem projektowanego obiektu lub jego części na nieruchomości (lokale) znajdujące się w jego otoczeniu. Organy winny wziąć pod uwagę indywidualne cechy projektowanego obiektu (funkcję, formę, konstrukcję). Winny też uwzględnić to, że postępowania administracyjne mają na celu przede wszystkim zapewnienie ochrony interesów prawnych stron. Wątpliwości zatem co do legitymacji do udziału w postępowaniu w takim charakterze należy rozstrzygać na korzyść podmiotu domagającego się uznania za stronę postępowania (wyrok NSA z 29 września 2010 r. sygn. akt II OSK 1481/09). Sąd I instancji zwrócił uwagę, że odrębnym zagadnieniem jest natomiast to, czy podnoszone przez te osoby zarzuty wobec projektowanej inwestycji są zasadne z punktu widzenia obowiązujących norm prawnych. Osoby, którym przysługuje legitymacja strony mogą skutecznie kwestionować zamierzenie inwestora tylko w takim zakresie w jakim to zamierzenie inwestycyjne koliduje z ich uzasadnionym interesem, o którym m.in. mowa w art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego. Przytoczone przez organy administracji orzecznictwo prezentuje tylko jeden z jego kierunków. WSA w Warszawie wskazał, że obecnie dominuje jednak stanowisko, iż przymiot strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę, jak i w związanym z tym postępowaniem nadzwyczajnym - winien być łączony z posiadaniem, również potencjalnym, interesu prawnego, a nie z naruszeniem tego interesu (wyrok NSA z 23 czerwca 2016 r., sygn. akt II OSK 2619/14, oraz z 24 lutego 2016 r., sygn. akt II OSK 1552/14). Tym samym, w postępowaniu toczącym się w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną pozwalającą na budowę - stronami powinny być zarówno podmioty, których prawa zostają naruszone określonym rozwiązaniem projektowym jak również te podmioty, na których nieruchomości obiekt projektowany może oddziaływać. Obszar oddziaływania winien być utożsamiany również z ograniczeniami jakie wprowadzi inwestycja w zagospodarowaniu i swobodnym korzystaniu z lokalu tj. zgodnie z przeznaczeniem. Akcentował sąd I instancji, że w rozpatrywanej sprawie organy administracji poszukiwały przepisów prawa materialnego wykluczających uznanie skarżących za strony postępowania z uwagi na położenie ich lokali poza terenem oddziaływania klubu fitness [...], niemniej analiza powyższa została dokonana z pominięciem przepisów prawa materialnego, mogących stanowić o przymiocie strony wnioskodawców, niezależnie od [...]. Wskazywał WSA w Warszawie, że zatwierdzone decyzją ostateczną zamierzenie inwestycyjne sytuuje w budynku wielomieszkaniowym klub fitness, który ze swej istoty generuje ponadnormatywny hałas i drgania. Już z doświadczenia życiowego wiadomo, że w takim klubie prowadzone są zajęcia z użyciem ciężkich przyrządów do ćwiczeń oraz przy głośnej muzyce. Usytuowanie lokalu o takim charakterze bezpośrednio, bądź piętro niżej pod lokalami skarżących będzie miało zatem niewątpliwie wpływ na możliwość zagospodarowania ich nieruchomości. Nie mogła ujść uwadze organów treść § 323 warunków technicznych, z którego wynika, że budynek i urządzenia z nim związane powinny być zaprojektowane i wykonane w taki sposób, aby poziom hałasu, na który będą narażeni użytkownicy lub osoby znajdujące się w ich sąsiedztwie, nie stanowił zagrożenia dla ich zdrowia, a także umożliwiał im pracę, odpoczynek i sen w zadowalających warunkach. Pominięte zostały również wymogi wynikające z dalszych przepisów tego Działu IX wskazywanego rozporządzenia pt. Ochrona przed hałasem i drganiami, a w szczególności § 324 - § 326. Do akt został złożony wprawdzie protokół z pomiarów izolacyjności akustycznej elementów budowlanych pomiędzy pomieszczeniem usługowym [...], a lokalem mieszkalnym nr [...], jednak w ocenie sądu I instancji - trudno zgodzić się z organem administracji, że ustaleń w tym dokumencie wskazanych nie można odnieść również do lokali znajdujących się bezpośrednio w sąsiedztwie tegoż lokalu lub nawet piętro wyżej. Jako chybione zatem ocenił WSA w Warszawie stanowisko zaprezentowane w decyzjach organów obu instancji.
Skargę kasacyjną od opisanego wyżej wyroku sądu I instancji z dnia 20 marca 2018 r. wniosła [...] w W. Skargę kasacyjną oparto na podstawie naruszenia przepisów prawa materialnego tj.:
1. art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego w związku z art. 28 k.p.a. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że pomimo, iż w postępowaniu w przedmiocie decyzji zatwierdzającej projekt budowlany zamienny dotyczącej lokalu usługowego nr [...] brała udział wspólnota mieszkaniowa, której członkami są skarżący, to skarżącym tym, jako właścicielom lokali położonych bezpośrednio i pośrednio nad lokalem usługowym nr [...] przysługuje indywidulny interes prawny, odrębny od interesu wspólnoty, a w konsekwencji przymiot strony w postępowaniu, choć prawidłowa wykładania przepisu prowadzi do wniosku, że przymiot strony ustala się w oparciu o istnienie konkretnego i indywidualnego interesu prawnego, opartego na przepisach prawa, a w okolicznościach sprawy nie istnieją przepisy administracyjnego prawa materialnego, z których mógłby wynikać interes prawny skarżących, poza par. 323 ust. 1 oraz 324 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, które to przepisy stanowiły źródło interesu prawnego wspólnoty mieszkaniowej;
2. art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego w związku z art. 28 k.p.a. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że J. i W. K. oraz M. B. są stronami postępowania o wydanie pozwolenia na budowę gdyż stanowiące ich własność lokale znajdują się w obszarze oddziaływania inwestycji objętej decyzją Prezydenta m.st. W. z [...] lipca 2012 r., podczas gdy wytwarzanie hałasu stanowi tzw. immisję pośrednią, a zatem skarżący mogą poszukiwać ochrony w postępowaniu cywilnym (art. 222 par. 2 k.c. lub art. 415 k.c.), a nie w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę;
3. art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że do zaliczenia lokali mieszkalnych stanowiących własność skarżących do obszaru oddziaływania lokalu usługowego [...] w którym funkcjonuje klub fitness, wystarcza sama możliwość spowodowania szkodliwego oddziaływania na te pomieszczenia lokalu [...], podczas gdy pojęcia obszaru oddziaływania obiektu nie można utożsamiać z każdym obszarem na którym może powstać jakakolwiek możliwość negatywnego oddziaływania, czy też odczuwalne będą niekorzystne skutki realizacji określonej inwestycji, bez odniesienia się do powszechnie obowiązujących przepisów prawa materialnego i bez skonkretyzowania rodzaju ograniczenia i realności jego powstania co w okolicznościach sprawy nie stanowi wystarczającej podstawy do zaliczenia lokali mieszkalnych do znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu.
Skarga kasacyjna domagała się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Żądała również zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018 r., poz. 1302; dalej ustawa powoływana jako p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 par. 2 p.p.s.a., zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Powyższe oznacza, że zakres rozpoznawania sprawy wyznaczyła, przez wskazanie podstaw kasacyjnych, strona wnosząca skargę kasacyjną. Strona, która kwestionuje orzeczenie wojewódzkiego sądu administracyjnego, wnosząc skargę kasacyjną, obowiązana jest wskazać przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania, które jej zdaniem zostały przez sąd naruszone (art. 174 p.p.s.a.), a nadto obowiązana jest uzasadnić przytoczone podstawy kasacyjne (art. 176 par. 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Złożona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, w związku z czym podlegała oddaleniu (art. 184 p.p.s.a.).
Analiza zarzutów zgłoszonych w ramach przedstawionej podstawy skargi kasacyjnej wskazuje, że zasadniczy problem w ocenianym przypadku dotyczy kwestii przymiotu strony (legitymacji) w sprawie o wznowienie postępowania w przedmiocie zatwierdzenia zamiennego projektu budowlanego. Skarga kasacyjna argumentowała (powołując zarzut naruszenia art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego w związku z art. 28 k.p.a. oraz art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego), że skarżącym, jako właścicielom lokali położonych bezpośrednio i pośrednio nad lokalem usługowym nr 3 w budynku przy ul. [...] w Warszawie, w którym urządzony jest klub fitness, nie przysługuje indywidulny interes prawny, odrębny od interesu wspólnoty mieszkaniowej, której są członkami. W konsekwencji więc żądającym wznowienia postępowania (skarżącym) nie przysługuje też przymiot strony we wskazanej sprawie. Stanowisko skargi kasacyjnej uznać jednak należy za nietrafne. Trzeba bowiem zauważyć, że przesłanki na podstawie których ustalany jest krąg stron postępowania w sprawie o zatwierdzenia zamiennego projektu budowlanego (jak też w tej kategorii spraw prowadzonych w ramach trybów nadzwyczajnych) określa art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Przepis ten stanowi zaś, że stronami takiego postępowania są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Praktyka organów administracji publicznej wskazuje, że w przypadku budynków wielomieszkaniowych, za stronę w postępowaniu uznawana jest – co do zasady - wspólnota mieszkaniowa (ułomna osoba prawna), która reprezentowana jest przez właściwy organ (zarząd wspólnoty). Nie można jednak wykluczyć sytuacji, że właściciel konkretnego lokalu znajdującego się w danym budynku wielolokalowym także uzyska przymiot strony w takim postępowaniu (por. wyrok NSA z dnia 3 lutego 2012 r.; sygn. akt II OSK 2208/10 oraz wyrok NSA z dnia 24 września 2014 r.; sygn. akt II OSK 647/13). Dostrzec bowiem należy, że cytowany wyżej przepis - dla przyznania statusu strony postępowania o pozwolenie na budowę wymaga ustalenia tego, czy dana nieruchomość (w tym lokalowa) znajduje się w tzw. obszarze oddziaływania obiektu objętego pozwoleniem na budowę. Ten zaś obszar to teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu (art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego). Należy przy tym wskazać, że NSA w wyroku z dnia 22 stycznia 2015 r. (sygn. akt II OSK 1504/13) podkreślał, iż dla uzyskania przymiotu strony przez właściciela lokalu mieszkalnego znajdującego się w budynku, w którym funkcjonuje wspólnota mieszkaniowa, konieczne jest wykazanie, że zamierzona inwestycja będzie oddziaływała na taki lokal. Przymiot strony będzie więc przysługiwał właścicielowi konkretnego lokalu pod warunkiem, że wykaże on wpływ tej inwestycji na indywidualne prawa i obowiązki związane z funkcjonowaniem jego lokalu mieszkalnego, w tym na prawo własności. Dostrzec przy tym trzeba, że w powołanym wyżej wyroku NSA podkreślał, iż przepisy Prawa budowlanego nie wykluczają powiązania kwestii oddziaływania obiektu budowlanego z ponadnormatywnym oddziaływaniem inwestycji na sąsiednią nieruchomość oraz z naruszeniem przysługującemu właścicielowi prawa własności nieruchomości. Nawet bowiem wystąpienie nieponadnormatywnego oddziaływania może mieć wpływ na sposób wykonywania prawa własności na sąsiedniej (względem inwestycji) nieruchomości, w szczególności gdy chodzi o realizację obiektu o funkcji handlowo-usługowej, przy uwzględnieniu konkretnych parametrów planowanej budowy. Nadto, w wyroku z dnia 18.07.2014 r. (sygn. akt II OSK 609/13) NSA zauważył, że pod pojęciem ograniczenia możliwości zagospodarowania nieruchomości sąsiedniej (art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego) należy rozumieć także utrudnienia w możliwości użytkowania jej zgodnie z przeznaczeniem, w wyniku wybudowania obiektu niespełniającego wymaganych warunków technicznych. Niewątpliwie też podzielić należy pogląd wyrażony w powołanym już wyżej wyroku NSA z dnia 24.09.2014 r. (sygn. akt II OSK 647/14), który akcentował to, że w razie gdy istnieje możliwość spowodowania negatywnego oddziaływania projektowanego obiektu w budynku wielorodzinnym na lokale sąsiednie, to ich właściciele muszą mieć zapewniony udział w sprawie pozwolenia na budowę. Podstawą zaś przyznania przymiotu strony mogą być wskazywane przez właściciela lokalu zarzuty związane z przenikaniem hałasu do mieszkania w związku z użytkowaniem adaptowanych części wspólnych budynku (tak wyrok NSA z dnia 7.12.2007 r., sygn. akt II OSK 1648/06). Podzielając przedstawione wyżej poglądy i płynące z nich wnioski, należy uznać za zasadne stanowisko sądu I instancji, który obszar oddziaływania obiektu budowlanego utożsamiał z ograniczeniami, jakie wprowadzi zamierzona inwestycja w zagospodarowaniu i swobodnym korzystaniu z innych lokali zgodnie z ich przeznaczeniem. Na gruncie zaś ocenianej sprawy, w tym w świetle akt postępowania, i twierdzeń stron, nie ulega wątpliwości, że zlokalizowanie klubu fitness w lokalu [...] w budynku przy ul. [...] w W. wprowadziło ograniczenia w korzystaniu, zgodnie z przeznaczeniem, z innych lokali znajdujących się w tym obiekcie. Jak bowiem zasadnie wskazywał sąd I instancji, klub fitness ze swej istoty generuje ponadnormatywny hałas i drgania. Powyższe, w realiach sprawy kontrolowanej przez WSA w Warszawie uprawniało do przyjęcia, że skarżący jako właściciele lokali mieszkalnych usytuowanych w sąsiedztwie klubu fitness, winni dysponować statusem strony postępowania objętego złożonym wnioskiem o wznowienie tego postępowania. Usytuowanie bowiem lokalu usługowego o wskazanej specyfice i charakterze użytkowania w sąsiedztwie lokali mieszkalnych niewątpliwie miało wpływ na możliwość zagospodarowania tychże lokalowych nieruchomości, w rozumieniu wyżej przedstawionym. Stwierdzić więc należało, iż sąd I instancji nie dokonał w ocenianej sprawie błędnej wykładani przepisów prawa materialnego wskazanych w podstawie skargi kasacyjnej tj. art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego w związku z art. 28 k.p.a. oraz art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego.
Mając zatem powyższe na uwadze, należało przyjąć, iż skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, co nakazywało orzec o jej oddaleniu, w oparciu o art. 184 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło