II SA/Wa 104/17
WyrokWSA w Warszawie2017-09-27
Skład orzekający: Sędzia WSA Joanna Kube, Iwona Dąbrowska (spr.), Iwona Maciejuk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów prawidłowo wznowiła postępowanie w sprawie nadania kwalifikacji II stopnia w dziedzinie sztuk plastycznych, stosując art. 29 ust. 2 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym, zamiast trybu stwierdzenia nieważności postępowania przewidzianego w art. 29a ust. 1 tej ustawy, w sytuacji gdy zarzuty dotyczą plagiatu w pracy kwalifikacyjnej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją uchwała zostały wydane z naruszeniem prawa. W przypadku zarzutów dotyczących plagiatu w samej pracy kwalifikacyjnej, właściwym trybem jest stwierdzenie nieważności postępowania na podstawie art. 29a ust. 1 ustawy o stopniach naukowych, a nie wznowienie postępowania na podstawie art. 29 ust. 2 tej ustawy, który dotyczy naruszeń w pozostałym dorobku naukowym. Ponadto, organy dopuściły się uchybień procesowych, w tym naruszenia zasady praworządności poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa obowiązujących w dacie orzekania oraz naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi P. O. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów, która utrzymała w mocy uchwałę Rady Wydziału o uchyleniu uchwały z 2001 r. i odmowie nadania P. O. kwalifikacji II stopnia w dziedzinie sztuk plastycznych. Podstawą wznowienia postępowania było podejrzenie popełnienia plagiatu w pracy kwalifikacyjnej. Rada Wydziału uchyliła poprzednią uchwałę, opierając się na negatywnych recenzjach wskazujących na niesamodzielność pracy i plagiat. Centralna Komisja utrzymała tę uchwałę w mocy. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa, w tym niewłaściwe zastosowanie przepisów przejściowych i procedury.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów oraz poprzedzającą ją uchwałę Rady Wydziału [...] Akademii [...] w [...]. Zasądził od Centralnej Komisji na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie WSA Joanna Kube, Iwona Dąbrowska (spr.), Iwona Maciejuk, , Protokolant specjalista Monika Gieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2017 r. sprawy ze skargi P. O. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia[...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia uchwały w przedmiocie uzyskania kwalifikacji II stopnia w dziedzinie sztuk plastycznych w dyscyplinie artystycznej [...] 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy uchwałę Rady Wydziału [...] Akademii [...] w W. z dnia 20 stycznia 2016 r.; 2. zasądza od Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów na rzecz skarżącego P. O. kwotę 1052,20 złotych (słownie: tysiąc pięćdziesiąt dwa złote 20 groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania
Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów decyzją z dnia [...] października 2016 r. nr [...], powołując się na art. 138 § 1 kpa oraz art. 21, art. 29 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. z 2005 r., nr 65, poz. 595ze zm.); utrzymała w mocy uchwałę Rady Wydziału [...] Akademii [...]
w [...] z dnia [...] stycznia 2016r. o uchyleniu uchwały z dnia [...] marca 2001 r,
w przedmiocie uzyskania kwalifikacji II stopnia i odmowie nadania P. O. kwalifikacji II stopnia w dziedzinie sztuk plastycznych w dyscyplinie artystycznej [...].
Powyższa uchwała została wydana w następującym stanie faktycznym
i prawnym:
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2013r. Centralna Komisja do Spraw Stopni
i Tytułów wznowiła postępowanie w przewodzie kwalifikacyjnym II stopnia P. O., będącego podstawą przyznawania uprawnienia równoważnego stopniowi naukowemu doktora habilitowanego.
Sprawa wyjaśnienia zasadności zarzutów stanowiących podstawę wznowienia postępowania została powierzona Wydziałowi [...] Akademii [...]
w [...], gdzie stopień ten (kwalifikacje) został uzyskany.
Rada Wydziału [...] Akademii [...] w [...] w dniu
[...] stycznia 2016r. podjęła uchwałę o uchyleniu uchwały z dnia [...] marca 2001r.
i odmowie nadania P. O. kwalifikacji II stopnia w dziedzinie sztuk plastycznych w dyscyplinie artystycznej[...].
W uzasadnieniu tej uchwały Rada Wydziału [...] Akademii [...]
w [...] podała, że w celu dokonania oceny przyczyny, dla której wznowiono postępowanie, powołała dwóch recenzentów, zwracając się z wnioskiem do Centralnej Komisji w celu wyznaczenia pozostałych recenzentów. Wszystkie recenzje opracowane na potrzeby niniejszego wznowionego postępowania okazały się negatywne. Recenzenci wskazali, że praca pt. "[...]" jest tekstem niesamodzielnym, w którym występuje wiele zapożyczonej treści, których autorzy nie zostali przez P. O. ujawnieni, i nosi ewidentnie znamiona plagiatu. Rada Wydziału wskazała też, że recenzenci przywołali fragmenty pracy autorstwa P. O., wskazując źródła ich pochodzenia oraz autorów, podkreślając, że w recenzowanej pracy nie ma informacji w postaci stosownych przypisów podających źródła, z których zostały zaczerpnięte.
Po zapoznaniu się z recenzjami i przeprowadzonej na posiedzeniu dyskusji, Rada Wydziału [...] Akademii [...] w [...] odmówiła P. O. nadania kwalifikacji II stopnia w dziedzinie sztuk plastycznych w dyscyplinie artystycznej [...].
Od powyższej uchwały złożyła odwołanie pełnomocnik P. O., zarzucając jej naruszenie przepisów art.18a, art.29 ust.2 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym (...), art.10§1, art.84§1 K.p.a., art.2 Konstytucji RP.
Na tej podstawie pełnomocnik strony wniosła o zastosowanie przez Radę Wydziału [...] jako organu i instancji art.132 § 1 K.p.a. i uwzględnienie odwołania, poprzez uchylenie zaskarżonej uchwały i umorzenie postępowania wznowieniowego, jako bezprzedmiotowego lub utrzymanie w mocy uchwały z dnia [...] marca 2001r. w mocy, ewentualnie uchylenie przez Centralną Komisję do Spraw Stopni i Tytułów Naukowych zaskarżonej uchwały w całości i umorzenie postępowania, jako bezprzedmiotowego lub utrzymania w mocy uchwały z dnia [...] marca 2001r. Rada Wydziału nie zastosowała instytucji z art.132§1 K.p.a. i nie umorzyła postępowania.
Centralna Komisja rozpoznając odwołanie P. O. i utrzymując w mocy uchwałę Rady Wydziału [...] Akademii [...] w [...] uznała, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie i decyzją wskazaną na wstępie utrzymała ją w mocy, nie podzielając zarzutów podnoszonych przez stronę.
W uzasadnieniu decyzji Centralna Komisja wskazała, że z uwagi na fakt, że przewód "pierwotny" toczył się pod rządami ustawy z dnia 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych, to wznowienie przewodu wymaga stosowania przepisów ustawy z 1990 r., z modyfikacjami wynikającymi z ustawy z dnia 14 marca 2003 r. po nowelizacji z 2005 r.
Komisja podała następnie, że istotą wznowionego postępowania i uchylenia decyzji ostatecznej jest powrót sprawy do odpowiedniego stadium zwykłego postępowania (zasadniczo w I instancji) - a nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy, wydaje się jak gdyby sprawa (choć wszczęta) w ogóle nie była rozstrzygana w danej instancji. Organ administracji publicznej wydający tę nową decyzję stosuje przepisy prawa, które obowiązują w dniu orzekania, a to oznacza, że należałoby zastosować przepisy wynikające z nowelizacji z 2011 r. Organ wskazał, że art.18a normuje nową instytucję postępowania habilitacyjnego, która diametralnie różni się od przewodu kwalifikacyjnego II stopnia. Organ wskazał ponadto, że zakres stosowania we wznowionym postępowaniu aktualnie obowiązujących przepisów prawa materialnego i formalnego zależy także od przepisów przejściowych wprowadzających te nowe przepisy i powołał się art. 51 ustawy z dnia 18 marca 2011r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z
2011 r Nr 112, poz.654), jak również również na art. 33 ustawy, zgodnie z którym przewody doktorskie i habilitacyjne niezakończone do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, są prowadzone na podstawie przepisów dotychczasowych. Przepis ust. 2 respektuje "interesy w toku" i uwzględnia to, że nie w każdym przypadku jest możliwe dostosowanie się do nowych materialnoprawnych wymogów dotyczących odpowiednich postępowań, wprowadzonych przez tę ustawę. Podobnie te kwestie zostały uregulowane w przepisach przejściowych (art. 54, art. 55) ustawy z dnia 11 lipca 2014r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz.1198).
Organ podał następnie, że postępowanie w sprawach o nadanie stopni naukowych cechuje odrębność związana ze specyfiką tych spraw. Aktywny udział strony na każdym etapie tego postępowania jest ograniczony. Cechami charakterystycznymi tego postępowania m.in. są: uchwały lub decyzje, które podejmuje organ kolegialny w głosowaniu tajnym na posiedzeniu niejawnym, swoisty tryb postępowania wyjaśniającego. W tych sprawach zasadniczo ograniczony jest zakres i przebieg postępowania dowodowego, które szczególne przepisy ustawy o stopniach naukowych, rozporządzenia wykonawczego do niej oraz statutu regulują samodzielnie. Wobec tego przepisy dotyczące obowiązku zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego w sprawie (art. 77 § 1, 80, 107§3 k.p.a.) będą miały zastosowanie tylko w ograniczonym zakresie, bowiem przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się tu odpowiednio, a nie wprost.
Następnie organ wskazał, że można przyjąć, że gdy mowa o dorobku powstałym z naruszeniem praw autorskich, zasadniczo ma się do czynienia z plagiatem, a gdy mowa o naruszeniu dobrych obyczajów w nauce - przede wszystkim z autoplagiatem. Plagiat jest terminem języka potocznego, a nie prawnego - choć występuje bez zdefiniowania w art. 217 ust.5 Prawo o szkolnictwie wyższym. Określić go można jako przywłaszczenie autorstwa cudzego utworu w całości lub w części - bez podania tego we własnym utworze lub z przekroczeniem celu określonego w ustawie. Pojęcie plagiatu łączy się ściśle z konstrukcjami prawa na dobrach niematerialnych, w szczególności prawa autorskiego, które stanowi punkt wyjścia do jego identyfikacji. Może się łączyć zarazem z odpowiedzialnością karną, cywilną oraz dyscyplinarną plagiatora. Jednakże nie jest to warunek konieczny do wznowienia postępowania o nadanie stopnia naukowego/ sztuki.
Organ wskazał, że Rada Wydziału w postępowaniu wznowieniowym ponownie rozstrzygała sprawę co do istoty, a więc ustalała, czy w sprawie wystąpiła podstawowa przesłanka pozytywna z art. 15 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych, tzn. czy praca kwalifikacyjna stanowiła znaczny wkład autora w rozwój określonej dyscypliny artystycznej. Dla przeprowadzenia postępowania zastosowano przepisy ustawy z dnia 14 marca 2003r. po nowelizacji z 2005 r.
Organ podał, że Rada Wydziału powołała dwóch recenzentów, pozostałych dwóch wyznaczyła Centralna Komisja (art. 20 ust.5 i 5a ustawy z dnia 14 marca 2003 r. po nowelizacji - Dz.U. z 2005r, nr 164, poz.1365 ).
Wszystkie recenzje okazały się negatywne. Recenzenci wykazali, że praca kwalifikacyjna pt. "[...]" jest tekstem niesamodzielnym, w którym występuje wiele zapożyczonej treści, których autorzy nie zostali ujawnieni. W pracy nie ma informacji w postaci stosownych przypisów podających źródła, z których zostały zaczerpnięte. Praca stanowi kompilację kilkudziesięciu tekstów występujących w wielu publikacjach i książkach poświęconych twórczości [...]. Dobór recenzentów był właściwy, posiadają oni kwalifikacje dla oceny, czy opracowane dzieło spełnia wymogi oryginalności w rozumieniu ustawy.
Centralna Komisja wskazała, że rozpoznając odwołanie przeprowadziła własne postępowanie. Powołała dwóch recenzentów, którzy opracowali negatywne recenzje i skierowała sprawę na posiedzenie Sekcji Sztuki, która po zapoznaniu się z treścią odwołania, opiniami recenzentów i po dyskusji odmówiła poparcia odwołania (głosowanie: za 0 głosów, przeciw 13 głosów, wstrz.- 0 głosów).
Następnie Prezydium Centralnej Komisji po zapoznaniu się z dokumentacją sprawy i stanowiskiem Sekcji Sztuki odmówiło uwzględnienia odwołania (za 0 głosów, przeciw 10 głosów, wstrz. 0 głosów).
Centralna Komisja stwierdziła, że okoliczności ujawnione w zebranym materiale dowodowym wskazują na wystąpienie przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania przewodzie kwalifikacyjnym II stopnia P. O.. Odnosząc się zaś do orzeczenia Komisji Dyscyplinarnej ds. Nauczycieli Akademickich przy Radzie Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] lipca 2015r., Centralna Komisja wskazała, że nie jest ono wiążące w postępowaniu wznowieniowym. Komisja Dyscyplinarna nie dokonała bowiem kompleksowej i merytorycznej oceny publikacji. Nie odniosła się do dzieła, które było podstawą nadania kwalifikacji II stopnia dla P. O.
Wskazała też, że postępowanie wznowieniowe przeprowadzono na podstawie oryginału publikacji pt. "[...]", złożonej na Wydziale [...] Akademii [...] w [...]. Odnośnie zaś zaprzeczenia autora, że złożona na Wydziale [...] A[...] w [...] praca kwalifikacyjna pt. "[...]", nie jest jego autorstwa, wskazała, że gdyby było tak jak twierdzi strona, że dopiero obecnie złożyła ostateczną wersję wykładu kwalifikacyjnego, to Rada Wydziału [...] w 2001 r. nie nadałaby kwalifikacji II stopnia z uwagi na brak tego dzieła.
Centralna Komisja podała też, że wykład kwalifikacyjny był odczytany publicznie przez autora a brak własnoręcznego podpisu nie dyskwalifikuje publikacji jako pracy naukowej/artystycznej. Nie ma ustawowego wymogu, aby publikacja naukowa/artystyczna była podpisana własnoręcznie przez autora. Nadmieniła też, że rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 31 maja 1991r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przeprowadzania przewodów kwalifikacyjnych I i II stopnia w zakresie sztuki i dyscyplin artystycznych, posługuje się rozłącznie terminami "praca kwalifikacyjna" i "wykład kwalifikacyjny".
Reasumując organ stwierdził, że sporządzone opinie w sposób jednoznaczny potwierdzają, że praca kwalifikacyjna przedstawiona przez P. O. w przewodzie kwalifikacyjnym II stopnia, narusza prawa autorskie. Kandydat przedstawił pracę kwalifikacyjną pt. "[...]", która jest pracą niesamodzielną, powstałą z naruszeniem prawa, w tym praw autorskich.
Przy wznowieniu przewodu szczegółowej analizie poddane zostały fragmenty z książki pt. "[...]" J. K., z książki pt. "[...]" J. G., z książki pt. [...]" D. W., z książki pt. "[...]" J. S., Wydawnictwo [...],[...]; oprać, i redakcja tekstów: G. H.; teksty autorów B. K., J. G., A. O., E. L.; omówienia prac R. C. [...], J. M. ([...]; autor: M. C.), T. K. ([...]; autor M. K.), wykorzystane w pracy kwalifikacyjnej P. O. Większość tekstów zostało przeniesionych dosłownie, bez użycia cudzysłowu, czy też zaznaczenia cytatów, czy przypisów. Praca ta nigdy nie powinna być przedstawiana jako samodzielny utwór autorski w jakimkolwiek postępowaniu o nadanie stopnia naukowego w zakresie sztuki.
A zatem organ uznał, że nie została spełniona przesłanka oryginalności dzieła warunkująca uzyskanie wyższego stopnia w zakresie sztuki.
W ocenie Centralnej Komisji w wyniku postępowania wznowieniowego zostały ujawnione okoliczności, iż w przewodzie kwalifikacyjnym II stopnia P. O. doszło do naruszenia prawa, w tym praw autorskich i dobrych obyczajów akademickich. W procedurze nadawania stopni naukowych/ w zakresie sztuki jednym z najważniejszych składników wpływających na ocenę i na przekonania o słuszności nadania stopnia jest formułowanie myśli i poglądów wynikający z własnych doświadczeń. To samodzielny wkład własnych koncepcji artystycznych do dziedziny, jaką jest sztuka, a nie zapożyczeń, nie cudzych tekstów, które są wprost przepisywane z publikacji i przypisywane sobie. Dziedzictwa sztuki nie można pomnażać tak, jak to uczynił P. O. w pracy kwalifikacyjnej II stopnia pt, "[...]"
Powyższa decyzja Centralnej Komisji stała się przedmiotem obszernej skargi pełnomocnika P. O. – radcy prawnego M. N., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której podniosła zarzuty zbliżone do zarzutów zawartych w odwołaniu od uchwały Rady Wydziału [...] Akademii [...] w [...].
Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją uchwały Rady Wydziału [...] Akademii [...] w [...] z dnia [...] stycznia 2016 r., pełnomocnik skarżącego zarzuciła zaskarżonym decyzjom w stopniu rażącym:
– naruszenie zasady praworządności, ustanowionej w art. 7 Konstytucji RP oraz
w art. 6 K.p.a., poprzez działanie Centralnej Komisji i Rady Wydziału [...] A [...]
w [...] na podstawie przepisów prawa nieobowiązujących w dniu wydawania decyzji;
– naruszenie przepisów postępowania, poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 51 ustawy z dnia 14 marca 2003r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz
o stopniach i tytule w zakresie sztuki w związku z art. 33 ustawy z dnia 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz
o zmianie niektórych innych ustaw, w związku z art. 54 ustawy z dnia 11 lipca 2014r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym oraz niektórych innych ustaw;
– naruszenie przepisów postępowania, poprzez niezastosowanie art. 18a pow. ustawy z dnia 14 marca 2003r.; naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 149 § 2 w związku z art. 151 §1 K.p.a. w związku z art. 29 ust. 1 pow. ustawy z dnia 14 marca 2003 r. poprzez uznanie, iż Rada Wydziału [...] A[...] przeprowadziła postępowanie w celu rozpoznania i rozstrzygnięcia istoty sprawy rozstrzygniętej decyzją ostateczną;
– naruszenie art. 35 ust. 3 ustawy z dnia 14 marca 2003 r., poprzez uznanie, iż recenzje sporządzone przez recenzentów powołanych przez organ, na potrzeby postępowania odwoławczego, spełniają przesłankę oceny legalności postępowania przed Radą Wydziału;
– naruszenie art. 2 Konstytucji RP w związku z art. 16 K.p.a., poprzez uznanie,
iż nie istnieją ograniczenia czasowe do wznowienia postępowania w sprawach nadania stopnia naukowego;
– naruszenie art. 7 K.p.a., poprzez uznanie, iż Rada Wydziału [...] prawidłowo ustaliła stan faktyczny sprawy;
– naruszenie art. 76a K.p.a. w związku z art. 245 K.p.c., poprzez uznanie,
iż opracowanie przypisywane skarżącemu stanowi dokument prywatny;
– naruszenie art. 10 § 1 K.p.a., poprzez jego niezastosowanie;
– naruszenie wytycznych zawartych w postanowieniu Centralnej Komisji z dnia
[...] listopada 2013 r. w sprawie wznowienia postępowania przewodzie kwalifikacyjnym II stopnia P. O., odnośnie zakresu dokonania oceny przyczyny, dla której wznowiono postępowanie, w związku z art. 29 ust. 2 Ustawy;
– naruszenie przez Radę Wydziału art. 84 § 1 K.p.a., poprzez wyznaczenie recenzentów nie posiadających wiadomości specjalnych w zakresie wydawanej opinii oraz podjęcie uchwały przez Centralną Komisję o wyznaczeniu recenzentów bez podstawy prawnej;
– naruszenie art. 2 Konstytucji RP, poprzez nieuwzględnienie przy orzekaniu
w niniejszej sprawie uniewinniającego orzeczenia Komisji Dyscyplinarnej do Spraw Nauczycieli Akademickich przy Radzie Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego;
– działanie Rady Wydziału [...] przy uchwalaniu uchwały z dnia [...] stycznia 2016r. pod wpływem groźby, a więc w sytuacji przymusu, wyłączającego swobodne podjęcie decyzji.
Mając na względzie wskazane zarzuty wniosła:
1. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art, 145 § 1 pkt 2 ustawy
z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, o stwierdzenie nieważności decyzji Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] października 2016r. oraz poprzedzającej jej uchwały Rady Wydziału [...] z dnia [...] stycznia 2016r., jako wydanych bez podstawy prawnej;
2. ewentualnie o uchylenie decyzji i uchwały wymienionych w pkt 1 powyżej;
3. ewentualnie o uchylenie decyzji i uchwały wymienionych w pkt 1 powyżej oraz o umorzenie postępowania, w przypadku uznania, iż w niniejszej sprawie upłynął ustawowy okres, w którym możliwe jest wzruszenie ostatecznej decyzji o nadaniu stopnia naukowego w ramach wznowionego postępowania;
4. Ponadto pełnomocnik skarżącego wniosła o zasądzenie na rzecz skarżącego, od organu kosztów postępowania według przedłożonego spisu oraz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego wskazała, że zarzutem najdalej idącym jest działanie organów na podstawie przepisów prawa nieobowiązujących w dniu wydawania decyzji, albowiem zgodnie z obowiązującym orzecznictwem sądów administracyjnych, we wznowionym postępowaniu stosuje się przepisy obowiązujące w dniu wydawania decyzji, a zatem w dacie podejmowania uchwały przez Radę Wydziału [...] A[...], a więc w dniu [...] stycznia 2016r.
Pełnomocnik skarżącego podała, że w dacie wydawania zaskarżonej decyzji obowiązywała ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, której przepis przejściowy zawarty wart. 51 ust. 1 tejże ustawy stanowi, że przewody doktorskie i habilitacyjne, niezakończone do dnia wejścia w życie ustawy, są prowadzone na podstawie przepisów dotychczasowych.
Ponieważ zaś wznowienie postępowania jest sprawą nową przepis ten nie ma zastosowania, co oznacza, że należy stosować przepisy ustawy obecnie obowiązującej, w brzmieniu nadanej ustawą z dnia 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz o zmianie niektórych innych ustaw oraz ustawą z dnia 11 lipca 2014r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym oraz niektórych innych ustaw, mając na uwadze treść przepisów przejściowych ustaw nowelizujących o analogicznej treści do art. 51 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003r. (odpowiednio art. 33 i 54).
Pełnomocnik skarżącego powołała się przy tym na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, m.in. w wyrokach o sygn.. akt I OSK 1590/07 oraz I OSK 1226/09, stanowiących, iż przepis przejściowy zawarty w art. 51 ust. 1 ustawy dotyczy tylko prowadzenia na podstawie przepisów dotychczasowych przewodów doktorskich i habilitacyjnych, niezakończonych do dnia wejścia w życie ustawy. Sprawa wznowienia postępowania jest nową sprawą a zatem art. 51 nie ma zastosowania., a to oznacza, że organ zastosował w sprawie niewłaściwe przepisy. Wykładnia zaś zastosowana przez organ, są zdaniem pełnomocnika skarżącego contra legem.
Pełnomocnik skarżącego nie zgodziła się również z twierdzeniem organu, że nie można było zastosować art. 18a, wprowadzonego do ustawy z 2003 r. nowelizacją z dnia 18 marca 2011r., ze względu na to, iż procedura prowadząca do uchwały w sprawie nadania stopnia jest całkowicie odmienną od dotychczasowego przewodu habilitacyjnego/kwalifikacyjnego. W jej ocenie, wykładnia tego przepisu prowadzi do tezy przeciwnej, iż nic nie stoi na przeszkodzie, aby w sprawach w toku stosować nową procedurę. Zaznaczyła też, że wybór procedury, na podstawie art. 33 ust. 2, należał wyłącznie do habilitanta, a nie do organu. Natomiast sugestia, iż z treści tego przepisu wynika, iż nie zawsze jest możliwe dostosowanie się do nowej procedury, stanowi nieuprawnione zastosowanie wykładni rozszerzającej bez wskazania ważnych powodów do rezygnacji z interpretacji literalnej.
Ponadto omawiany przepis art. 33 ust. 2, nie tylko w dniu podejmowania uchwały przez Radę Wydziału [...] ([...] stycznia 2016 r.), ale także w dniu wznowienia postępowania przez Centralną Komisję [...] listopada 2013 r. już nie obowiązywał.
Następnie pełnomocnik skarżącego, odnosząc się do rozpatrywania przez Centralną Komisję, sprawy co do istoty, a więc ustalenia, czy w sprawie wystąpiła podstawowa przesłanka pozytywna z art. 15 ustawy z dnia 12 września 1990r. o tytule naukowym i stopniach naukowych, tzn. czy praca kwalifikacyjna stanowiła znaczny wkład autora w rozwój określonej dyscypliny artystycznej, nie zgodziła się
z negatywnym stanowiskiem organu w tej materii. Wskazała, że zarówno przepisy powołanego przez Centralną Komisję, rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej
z dnia 31 maja 1991 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przeprowadzania przewodów kwalifikacyjnych I i II stopnia w zakresie sztuki i dyscyplin artystycznych, jak i przepisy wykonawcze do ustawy z 2003r" a w szczególności art. 18a w związku z art. 16 ust. 2 pkt 2 ustawy posługują się pojęciem, oceny posiadanych osiągnięć lub dorobku artystycznego, jako elementu recenzji sporządzanych w postępowaniu habilitacyjnym. Natomiast recenzenci wydający opinie w niniejszej sprawie, zostali powołani wyłącznie w celu dokonania oceny przyczyny, dla której wznowiono postępowanie co wprost wynika z tezy dowodowej sformułowanej przez Radę Wydziału, a to oznacza, że nieuprawnione jest twierdzenie organu, iż została przez Radę Wydziału rozstrzygnięta sprawa co do istoty, skoro nie zostało przeprowadzone postępowanie habilitacyjne z jego obligatoryjnymi częściami, w postaci recenzji osiągnięć artystycznych. W tym stanie rzeczy nie została wypełniona przez organ
I instancji (oraz nie usunięty przez Centralną Komisję) brak tego postępowania.
Pełnomocnik wskazała, że z art. 149 § 2 K.p.a. w związku z art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. wynika, iż, przeprowadzenie postępowania w tym zakresie jest obowiązkowe. Zdaniem pełnomocnika skarżącego, w niniejszej sprawie zastosowana powinna więc zostać procedura postępowania habilitacyjnego, określona w art. 18a ustawy, której organ w całości zaniechał. Nie została powołana siedmioosobowa komisja habilitacyjna w celu przeprowadzenia postępowania habilitacyjnego, w skład której powinno wchodzić trzech recenzentów, którzy oceniają czy osiągnięcia naukowe habilitanta spełniają kryteria określone w art. 16 ustawy z 2003r. z uwzględnieniem nowelizacji z 20011r. oraz w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 1 września 2011 r. w sprawie kryteriów oceny osiągnięć osoby ubiegającej się o nadanie stopnia doktora habilitowanego (Dz. U. Nr 196, poz. 1165), a następnie przygotowują recenzje. W dalszej kolejności komisja habilitacyjna, po zapoznaniu się z recenzjami oraz autoreferatem habilitanta, podejmuje uchwalę zawierającą opinię w sprawie nadania lub odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego.
W szczególnych przypadkach, uzasadnionych wątpliwościami komisji habilitacyjnej dotyczącymi dokumentacji osiągnięć naukowych, komisja może przeprowadzić z habilitantem rozmowę o jego osiągnięciach i planach naukowych. Dopiero na podstawie tej opinii komisji habilitacyjnej rada wydziału podejmuje uchwałę o nadaniu lub odmowie nadania stopnia doktora habilitowanego. Rada Wydziału [...] zaniechała wszystkich tych czynności.
Pełnomocnik zarzuciła też, że organ w sposób lakoniczny podał, iż powołał dwóch recenzentów, którzy opracowali negatywne recenzje, nie wskazując jednak
w jakim zakresie, a to oznacza, iż przedmiotem recenzji było wyłącznie potwierdzenie bądź zaprzeczenie naruszenia praw autorskich przez skarżącego. Recenzenci nie dokonali zatem oceny legalności całego postępowania przed Radą Wydziału, także
w zakresie przeprowadzenia postępowania co do rozstrzygnięcia sprawy i czy w toku tego postępowania doszło do naruszenia prawa w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy.
Odnosząc się zaś do zarzutu przedawnienia postępowania pełnomocnik skarżącego wskazała, że wprawdzie przepis art. 29, jak również pozostałe ustępy art. 29, nie przewidują ograniczeń czasowych do wznowienia postępowania, analogicznych do zapisów art. 146 K.p.a. to nie oznacza to, że celem ustawodawcy miała być rezygnacja z jakiegokolwiek przedawnienia. Ponadto pełnomocnik skarżącego stwierdziła, że nie podziela panującego w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądu o braku możliwości przedawnienia w tych sprawach wskazując orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015r.(sygn. P 46/13), odnośnie trwałości decyzji administracyjnych.
Odnosząc się zaś do opracowanie, które stanowiło przedmiot oceny pracy skarżącego, pełnomocnik zarzuciła, że skarżący na etapie postępowania przed Radą Wydziału, zaprzeczył, aby opracowanie, było jego autorstwa. Podniósł ponadto, we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, iż Rada Wydziału oraz recenzenci zamiennie posługują się pojęciami praca kwalifikacyjna i wykład kwalifikacyjny, traktując je jak synonimy. Zarzuty ten nie zostały zbadane przez organ I instancji, jak również
w postępowaniu odwoławczym.
Centralna Komisja potwierdziła, nie tylko, że autorem przedmiotowej publikacji jest skarżący, ale że gdyby było tak jak twierdzi skarżący, że dopiero obecnie złożyła ostateczną wersję wykładu kwalifikacyjnego, to Rada Wydziału [...] w 2001 r. nie nadałaby mu kwalifikacji II stopnia z uwagi na brak tego dzieła. Przedstawiona przez organ teza nie znajduje żadnego odzwierciedlenia w zebranym materiale dowodowym. Pełnomocnik skarżącego podała, że egzemplarz wykładu kwalifikacyjnego, w wersji złożonej przez skarżącego do Dziekana Wydziału [...], pochodzi z jego prywatnego archiwum i ma stanowić dowód, po pierwsze na okoliczność, że egzemplarz, którym posługują się organy, mógł stanowić jedną z nieautoryzowanych wersji przygotowanego przez niego wykładu kwalifikacyjnego, który bez wiedzy i zgody autora w bliżej nieznanych okolicznościach znalazł się w posiadaniu A[...], a po wtóre, że A[...] nie dysponuje pracą kwalifikacyjną skarżącego.
Na potwierdzenie czego została złożona do akt sprawy, potwierdzona za zgodność z oryginałem przez notariusza, ostateczna wersja wykładu, który został wygłoszony przez P. O., podczas kolokwium habilitacyjnego. Oryginał tegoż wykładu został okazany do wglądu Dziekanowi Wydziału - prof. B. O. Dodała też, że skarżący, w trakcie przewodu habilitacyjnego, nie miał obowiązku składania na Wydziale [...], w formie pisemnej treści wykładu kwalifikacyjnego, który został wygłoszony w 2001 r. W tym czasie obowiązywało rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 31 maja 1991 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przeprowadzania przewodów t kwalifikacyjnych l i II stopnia w zakresie sztuki i dyscyplin artystycznych (Dz, U. Nr 50, I poz. 219 ze zm.), które w kontekście czynności przewodów kwalifikacyjnych II stopnia, posługiwało się pojęciami praca kwalifikacyjna i wykład kwalifikacyjny jako elementami tych przewodów. Pełnomocnik zakwestionowała pozyskany w ten sposób dowód, gdyż nie zostały spełnione przesłanki zawarte w art. 76a K.p.a.
Podała, że tylko oryginalne lub potwierdzone przez uprawnione osoby opracowanie może zostać potraktowane jako środek dowodowy w postaci dokumentu prywatnego, a to oznacza, że potwierdzenie przez A[...] "za zgodność z oryginałem" dokonane zostało z naruszeniem prawa, ponieważ "druk" lub "papier", którym dysponuje Rada Wydziału nie spełnia cech dokumentu prywatnego wobec braku własnoręcznego podpisu i braku możliwości oceny, czy stanowi oryginał. Dodatkowo podkreśliła, iż poświadczenie nie spełnia drugiej z przesłanek zawartych w art. 76a Kpa, a dotyczącej sposobu poświadczenia. Pieczątka Wydziału [...] oraz nieczytelny podpis nie przesądza, iż poświadczenie to zostało dokonane przez organ, w którego aktach znajduje się dokument.
Pełnomocnik skarżącego zarzuciła organowi również, że w sposób nienależyty rozpoznał zarzut naruszenia art. 10 §1 K.p.a., zawarty w odwołaniu od uchwały Rady Wydziału. Wskazała też, że rozumiejąc odmienność postępowania w sprawach
o nadanie stopnia naukowego i związaną z tym konieczność odpowiedniego stosowania przepisów K.p.a. w tych sprawach, to niewątpliwie art. 10 K.p.a. w okolicznościach niniejszej sprawy powinien być stosowany wprost.
Dodatkowo podała, że organ nie tylko nie powiadomił skarżącego o prawie wynikającym z art. 10 § 1 K.p.a., ale odmówił, udostępnienia pełnomocnikowi skarżącego wglądu do opinii recenzentów. Sytuacja ta miała miejsce przed podjęciem uchwały przez Radę Wydziału, w listopadzie 2015r,, kiedy to pełnomocnik przeglądała akta sprawy. Dziekan jedynie poinformował, iż recenzje są niekorzystne dla skarżącego, a z opiniami strona mogła zapoznać dopiero po podjęciu uchwały.
Okoliczności te spowodowały, iż skarżący nie miał możliwości przedstawienia zarzutów do opinii recenzentów, w szczególności tych o charakterze formalnym, które mogły zostać podniesione dopiero w odwołaniu od uchwały Rady Wydziału
do Centralnej Komisji.
Pełnomocnik zarzuciła również, że skoro skarżącemu zarzuca się popełnienie "plagiatu", a więc czynu z ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych,
to rozstrzygnięcie postawionej tezy powinno nastąpić przez specjalistę z zakresu ochrony własności intelektualnej, a nie przez artystów czy muzealników, którymi są powołani recenzenci.
Odnośnie zaś przesłanki określonej w art. 15 ustawy z 1990r., tzn. ustalenie czy praca kwalifikacyjna stanowiła znaczny wkład autora w rozwój określonej dyscypliny artystycznej, to praca ta nie była i nie mogła być przedmiotem recenzji na tym etapie postępowania, albowiem w sprawie nie zostało przeprowadzone postępowanie co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.
Pełnomocnik skarżącego odniosła się również do postępowania dyscyplinarnego, wszczętego przez rzecznika dyscyplinarnego Uniwersytetu [...] w [...]. Podała, że Rada Wydziału została poinformowana o orzeczeniu z dnia [...] czerwca 2015r. (złożonego do akt niniejszej sprawy), na mocy którego, na skutek złożonego odwołania, uniewinniła P. O., od zarzucanego mu czynu, polegającego na wprowadzeniu w błąd co
do autorstwa części cudzych utworów, które zostały zamieszczone w trakcie postępowania w przewodzie kwalifikacyjnym II stopnia w jego wykładzie pt. "[...]". Przywołane orzeczenie, w dniu podejmowania przez Radę Wydziału zaskarżonej uchwały, było ostateczne i prawomocne.
W odpowiedzi na skargę Centralna Komisja wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Komisja wskazała ponadto, że w postępowaniu wznowieniowym Rada Wydziału ponownie rozstrzygała sprawę co do istoty. Przedmiotem oceny była praca kwalifikacyjna pt. [...]:", a nie dorobek artystyczny skarżącego jak żąda tego strona. Komisja wskazała następnie, że zgodnie z art. 14 ustawy do przewodu kwalifikacyjnego II stopnia mogła być dopuszczona osoba, która posiada stopień doktora (kwalifikacje I stopnia), uzyskała znaczny dorobek artystyczny i przedłożyła pracę kwalifikacyjną. Wznowienie postępowania dotyczyło jednego z elementów przewodu kwalifikacyjnego, jakim była praca kwalifikacyjna. Bez pozytywnej oceny pracy kwalifikacyjnej stopień w zakresie sztuki nie może być nadany. Dla oceny dzieła Rada Wydziału powołała dwóch recenzentów pozostałych dwóch wyznaczyła Centralna Komisja (art. 20 ust. 5 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. po nowelizacji - Dz.U. z 2005r. nr 164, poz.1365 ). Wszystkie recenzje okazały się negatywne. Recenzenci wykazali, że praca kwalifikacyjna pt. "[...]" jest tekstem niesamodzielnym, w którym występuje wiele zapożyczonej treści, których autorzy nie zostali ujawnieni, powstałą z naruszeniem prawa, w tym praw autorskich.
Dobór recenzentów był właściwy, posiadają oni kwalifikacje dla oceny, czy opracowane dzieło spełnia wymogi oryginalności w rozumieniu ustawy. Zostali wyznaczeni zgodnie z wymogami ustawy (art. 20 ust. 6).
Odnośnie orzeczenia Komisji Dyscyplinarnej organ wskazał, iż nie jest ono wiążące w postępowaniu wznowieniowym. Komisja Dyscyplinarna nie dokonała kompleksowej i merytorycznej oceny publikacji. Nie odniosła się do dzieła, które było podstawą nadania kwalifikacji II stopnia dla P. O. Organ podał też, że to orzeczenie jest wewnętrznie sprzeczne, ponieważ neguje autorstwo przedłożonego tekstu P. O. a jednocześnie nie podważa nadania na podstawie tej pracy kwalifikacyjnej kwalifikacji II stopnia.
Odnosząc się zaś do stwierdzenia P. O., że publikacja pt. "[...]", Komisja wskazała, że praca złożona na Wydziale [...] Akademii [...] w [...]. nie jest jego autorstwa, jest zdaniem organu nieudolną próbą uwolnienia się od odpowiedzialności za naruszenia praw autorskich. Organ podał, że wykład kwalifikacyjny był odczytany publicznie przez autora, zaś brak własnoręcznego podpisu nie dyskwalifikuje publikacji jako pracy naukowej/artystycznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), dalej: "p.u.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 817 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja Centralnej Komisji z dnia [...] października 2016 r. oraz utrzymana nią mocy uchwała Rady Wydziału [...] Akademii [...] w [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. o uchyleniu uchwały z dnia [...] marca 2001 r, w przedmiocie uzyskania kwalifikacji II stopnia i odmowie nadania P. O. kwalifikacji II stopnia w dziedzinie sztuk plastycznych w dyscyplinie artystycznej [...], zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu kwalifikującym do eliminacji z obrotu prawnego.
Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte postanowieniem Centralnej Komisji z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 29 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych (...).
W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r. Centralna Komisja zawiesiła postępowanie w sprawie wniosku Rady Wydziału [...] Akademii [...] w [...] o przedstawienie P. O. do tytułu profesora sztuk plastycznych. Jednocześnie zostało wydane postanowienie
o wznowieniu postępowania w zakresie kwalifikacji I stopnia z powodu naruszenia dobrych obyczajów w sztuce.
Rada Wydziału w dniu [...] stycznia 2013 r. podjęła uchwałę odmowną o uchyleniu uchwały z dnia [...] września 1996 r. w sprawie nadania P. O. kwalifikacji I stopnia (równoważne stopniu doktora) w dziedzinie sztuk plastycznych w dyscyplinie artystycznej [...]. Rada Wydziału nie przeprowadziła postępowania opiniodawczego na okoliczność zaistnienia, bądź nie, naruszenia dobrych obyczajów w sztuce lub naruszenia praw autorskich pracy kwalifikacyjnej pt. "[...]". Wyznaczeni recenzenci odmówili sporządzenia opinii w sprawie
z uwagi na brak oryginału pracy kwalifikacyjnej. Niezależnie od powyższego Centralna Komisja podjęła czynności wyjaśniające odnośnie prawidłowości przeprowadzenia przewodu kwalifikacyjnego II stopnia P. O.
W toku postępowania uzyskano informacje wskazujące na możliwość popełnienia plagiatu przez skarżącego w przewodzie kwalifikacyjnym II stopnia na Wydziale [...] Akademii [...] w [...]. Centralna Komisja po uzyskaniu oryginału publikacji pt. "[...]" z Wydziału [...] Akademii [...] w [...] zwróciła się do prof. B. J. z Uniwersytetu Artystycznego w [...] o wydanie opinii w tej kwestii. Sporządzona opinia w sposób jednoznaczny stwierdziła, że praca przedstawiona przez P. O. w przewodzie kwalifikacyjnym II stopnia narusza prawa autorskie
i zachodzi konieczność wznowienia postępowania. Centralna Komisja stwierdziła, że
w wyniku wszczętego postępowania wyjaśniającego, zostały ujawnione nowe okoliczności na podstawie których zachodzi uzasadnione podejrzenie, iż w przewodzie kwalifikacyjnym II stopnia P. O. doszło do naruszenia prawa, w tym praw autorskich i dobrych obyczajów akademickich.
Okoliczności ujawnione w zebranym materiale dowodowym zmuszają Centralną Komisję do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania w w.w przewodzie kwalifikacyjnym II stopnia, na podstawie art. 29 ust. 2 i 3 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki.
Komisja wskazała, iż praca kwalifikacyjna na II stopień mogła być pracą niesamodzielną bowiem powstała z naruszeniem praw, w tym praw autorskich. Praca kwalifikacyjna stanowi bowiem kompilację przepisanych z zapożyczeń z książek
i artykułów innych autorów. Centralna Komisja wskazała nazwiska autorów i tytuły książek i artykułów, które winny być poddane szczegółowej analizie, pod kątem zapożyczeń, które znalazły się w pracy kwalifikacyjnej II stopnia skarżącego. Wskazała też, że w toku wznowionego postępowania Rada Wydziału [...] Akademii [...] w [...] ponownie oceni , po zasięgnięciu opinii recenzentów, przyczyny dla których wznowiono postępowanie z uwzględnieniem ujawnionych obecnie okoliczności sprawy i na tej podstawie rozstrzygnie kwestię uchylenia poprzedniej uchwały z dnia [...] marca 2001 r. dotyczącą uzyskania kwalifikacji II stopnia w dziedzinie sztuk plastycznych w dyscyplinie artystycznej [...] wraz z odmową ich nadania we wznowionym postępowaniu, bądź utrzymania tej uchwały w mocy.
Wskazać należy, że z zgodnie z art. 29 ust. 2 ustawy o stopniach naukowych (...) przesłankami do wznowienia postępowania o nadanie stopnia doktora i doktora habilitowanego albo tytułu profesora mogą być także, oprócz wymienionych w Kodeksie postępowania administracyjnego, ujawnione okoliczności wskazujące na to, że stopień doktora lub doktora habilitowanego albo tytuł profesora został nadany na podstawie dorobku powstałego z naruszeniem prawa, w tym praw autorskich, lub dobrych obyczajów w nauce. W przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania o nadanie stopnia doktora i doktora habilitowanego albo tytułu profesora organem wydającym postanowienie o wznowieniu postępowania jest Centralna Komisja (ust. 3).
Z kolei w myśl art. 29a ust. 1 ww. ustawy rada właściwej jednostki organizacyjnej lub odpowiednio Centralna Komisja, w drodze decyzji, stwierdza nieważność postępowania w sprawie nadania tytułu lub stopnia, jeżeli w pracy stanowiącej podstawę nadania tytułu lub stopnia osoba ubiegająca się o tytuł lub stopień przypisała sobie autorstwo istotnego fragmentu lub innych elementów cudzego utworu lub ustalenia naukowego. Decyzje, o których mowa w ust. 1, nie wyłączają odpowiedzialności dyscyplinarnej, karnej i cywilnoprawnej (ust. 2).
Powołane regulacje wskazują, że ustawa o stopniach naukowych (...) wprowadza pewne rozwiązania szczególne w zakresie weryfikacji decyzji ostatecznych. I tak, art. 29 ust. 2 ww. ustawy ustanawia dodatkową, w stosunku do przewidzianych w art. 145 § 1 k.p.a., przesłankę wznowienia postępowania o nadanie stopnia lub tytułu,
w przypadku ujawnienia okoliczności, które wskazywałyby, że stopnień lub tytuł został nadany na podstawie dorobku powstałego z naruszeniem prawa, w tym praw autorskich, lub dobrych obyczajów w świecie nauki.
Podkreślić należy, że wymieniona przesłanka wznowienia postępowania ma charakter samodzielny, a zatem przeprowadzona na tej podstawie weryfikacja decyzji ostatecznej nie jest ograniczona terminami wynikającymi z art. 146 § 1 k.p.a. Brak możliwości przedawnienia uchylenia we wznowionym postępowaniu ostatecznej decyzji o nadaniu stopnia naukowego z powodu naruszenia prawa lub dobrych obyczajów w nauce ma zapobiec korzystaniu z owoców czynu niedozwolonego (v. J. P. Tarno, "Rola odpowiedniego stosowania przepisów k.p.a. w postępowaniach w sprawach stopni naukowych, wybrane zagadnienia"; Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 6 (39)/2011; wyrok NSA z dnia 3 stycznia 2007 r. sygn. akt I OSK 1537/06; wyrok NSA z dnia 17 maja 2011 r. sygn. akt I OSK 249/11; publ. CBOSA).
W omawianym przepisie ustawodawca posłużył się pojęciem "dorobku naukowego", który powstał na skutek bezprawnego posłużenia się cudzą twórczością. Jak podkreśla się w piśmiennictwie, w zestawieniu z art. 29a ww. ustawy, odnoszącym się do plagiatu pracy stanowiącej podstawę nadania stopnia, konstrukcja przyjęta w art. 29 ust. 2 ustawy stanowi podstawę wznowienia postępowania, gdy zarzut dopuszczenia się plagiatu przez daną osobę dotyczy jej pozostałego dorobku, nie wliczając do niego pracy doktorskiej, habilitacyjnej czy profesorskiej. W sytuacji, gdy zarzut plagiatu dotyczy samej pracy stanowiącej podstawę nadania stopnia, właściwy do weryfikacji decyzji jest - przewidziany w art. 29a ustawy - tryb stwierdzenia nieważności postępowania (v. E. Szewczyk, "Weryfikacja ostatecznych decyzji w sprawach stopni naukowych"; Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 5 (38)/2011).
Wskazać należy, że wznowienie postępowania może nastąpić zarówno z urzędu, jak i na wniosek. Podstawą wznowienia postępowania w oparciu o art. 29 ust. 3 ww. ustawy będzie zatem uprawdopodobnienie, że pozostały dorobek naukowy (inny niż praca, o której mowa w art. 29a ustawy), będący podstawą nadania stopnia, powstał z naruszeniem prawa, w tym praw autorskich, lub standardów obowiązujących w świecie nauki, w szczególności w zakresie rzetelności prowadzenia badań naukowych i publikowania ich wyników. Natomiast odmowa wznowienia postępowania będzie miała miejsce wówczas, gdy we wniosku o wszczęcie postępowania zawarta zostanie argumentacja podważająca autorstwo samej pracy doktorskiej, habilitacyjnej czy profesorskiej, a nie pozostałego dorobku. W takich przypadkach obowiązuje bowiem tryb określony w art. 29a ustawy.
Przepis art. 29a ustawy o stopniach naukowych (...) ustanawia szczególny sposób wzruszenia prawomocnej uchwały o nadaniu stopnia naukowego, polegający na stwierdzeniu nieważności postępowania, w którym została ona wydana. Sankcja ta nie dotyka uchwały, lecz całego postępowania. Oznacza to, że decyzja wydana na podstawie art. 29a ww. ustawy będzie pozbawiać mocy prawnej wszystkie czynności i uchwały podjęte w przewodzie habilitacyjnym.
Powołany przepis, jako okoliczność uzasadniającą stwierdzenie nieważności postępowania wskazuje przypisanie sobie autorstwa "istotnego fragmentu lub innych elementów cudzego utworu lub ustalenia naukowego" w pracy doktorskiej, habilitacyjnej czy profesorskiej. Niezbędne w toku postępowania będzie zatem wykazanie, że skala zapożyczenia z cudzej twórczości w ocenianej pracy jest istotna i z tego względu stanowi kwalifikowaną postać naruszenia praw autorskich osoby trzeciej.
W sytuacji zatem, gdy cecha "istotności" w zakresie przypisania autorstwa cudzego utworu nie wystąpi, właściwym będzie wydanie rozstrzygnięcia o odmowie stwierdzenia nieważności postępowania w sprawie nadania stopnia naukowego, co nie wyłącza odpowiedzialności, o której mowa w art. 29a ust. 2 ustawy. Merytoryczne postępowanie przed radą wydziału w trybie art. 29a ust. 1 ustawy o stopniach naukowych (...) jest bowiem postępowaniem samodzielnym i niezależnym w relacji do ewentualnych postępowań dyscyplinarnych, karnych czy cywilnych (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 marca 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 2302/12; publ. CBOSA).
Analiza przepisów art. 29 ust. 2 oraz art. 29a ust. 1 omawianej ustawy wskazuje, że ustawodawca wyraźnie rozdzielił podstawy wzruszenia decyzji o nadaniu stopnia lub tytułu na te, które dotyczą samej pracy doktorskiej, habilitacyjnej czy profesorskiej, oraz na te, które opierają się na zarzucie plagiatu skierowanego przeciwko pozostałemu dorobkowi naukowemu. Przy czym, jak podkreśla się w piśmiennictwie, stwierdzenie nieważności postępowania w oparciu o art. 29a ust. 1 ustawy, który to przepis nie jest dopełnieniem katalogu przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji z art. 156 § 1 k.p.a., lecz ustanawia odrębny tryb, nie jest ograniczone terminem przedawnienia określonym w art. 156 § 2 k.p.a. Przyjęcie odmiennego rozwiązania nie byłoby komplementarne względem postanowień art. 29 ust. 2 ustawy, który - jak już wyżej wskazano - nie przewiduje terminów przedawnienia we wznowionym postępowaniu (v. E. Szewczyk, "Weryfikacja ostatecznych decyzji (...)").
Przenosząc powyższe uwagi na stan niniejszej sprawy wskazać należy, że
w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] listopada 2013 r. o wznowieniu z urzędu postępowania w przewodzie kwalifikacyjnym II stopnia P. O., Centralna Komisja podała, że praca kwalifikacyjna na II stopień mogła być pracą niesamodzielną bowiem powstała z naruszeniem praw, w tym praw autorskich. Podano, że praca kwalifikacyjna stanowi kompilację przepisanych zapożyczeń z książek i artykułów innych autorów. W uzasadnieniu Centralna Komisja wskazała nazwiska autorów i tytuły książek i artykułów, które winny być poddane szczegółowej analizie, pod kątem zapożyczeń, które znalazły się w pracy kwalifikacyjnej II stopnia skarżącego. Z uzasadnienia tego postanowienia nie wynika natomiast, ażeby Centralna Komisja formułowała zarzut plagiatu w stosunku do innego, aniżeli wymieniona praca kwalifikacyjna na II stopień, dorobku naukowego P. O..
Również z protokołu nr [...] z posiedzenia Prezydium Centralnej Komisji, które odbyło się w dniu [...] października 2016 r. 2009 r. wynika, że we wrześniu 2013 r. wpłynęło pismo z redakcji miesięcznika regionalnego "[...]" wskazujące na możliwość popełnienia plagiatu przez P. O. w przewodzie kwalifikacyjnym II stopnia na Wydziale [...] A[...] w [...]. Zdaniem Redakcji ww. czasopisma habilitant przedstawił pracę kwalifikacyjną pt. "[...]", która jest pracą niesamodzielną i nosi znamiona plagiatu.
W tym stanie rzeczy Centralna Komisja winna była rozważyć zasadność zastosowania trybu przewidzianego w art. 29a ust. 1 ustawy o stopniach naukowych (...), który - jak wskazano powyżej - stanowi podstawę wzruszenia decyzji ostatecznej w przypadku, gdy zarzut przypisania (istotnego fragmentu) autorstwa cudzego utworu lub ustalenia naukowego skierowany został przeciwko pracy habilitacyjnej (w tym wypadku pracy kwalifikacyjnej II stopnia), a nie przeciwko pozostałemu dorobkowi naukowemu danej osoby.
Zakres przedmiotowy ww. przepisu jest bowiem ograniczony do zarzutu plagiatu w pracy doktorskiej, habilitacyjnej (w tym wypadku pracy kwalifikacyjnej II stopnia) czy profesorskiej, przy czym zakres plagiatu ma być kwalifikowany jako istotny.
W opozycji do art. 29a ust. 1, przesłanki z art. 29 ust. 2 ustawy zostały określone w sposób szeroki i przy użyciu pojęć nieostrych wykraczających poza pojęcie popełnienia plagiatu. Ratio legis tego przepisu polega na tym, że pozwala on na wszczęcie postępowania i zbadanie wszystkich możliwych przypadków rodzących wątpliwości co do samodzielności i rzetelności wypracowania pozostałego dorobku naukowego, innego aniżeli praca stanowiąca podstawę nadania stopnia lub tytułu (por. pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, z dnia 23 sierpnia 2017 r. o sygn.. akt II SA/Wa 1152/16, który Sąd obecnie rozpoznający sprawę w pełni podziela i przyjmuje za własny).
W świetle powyższego rację ma skarżący, wskazując na naruszenie art. 29 ust. 2 ustawy o stopniach naukowych (...) w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy w sytuacji, choć wskazuje na inne przyczyny uchybienia.
Niezależnie od powyższego wskazać należy, że również w toku postępowania wznowieniowego organy obu instancji dopuściły się również naruszenia prawa, w tym zasady praworządności, które prawa stanowi podstawę do eliminacji wydanych w sprawie rozstrzygnięć.
Zaznaczyć należy, że art. 16 § 1 k.p.a. statuuje zasadę trwałości decyzji ostatecznych. Jej istotą jest to, że decyzja ostateczna jest ważna (wywołuje skutki prawne) i powinna być wykonywana dopóty, dopóki nie zostanie zmieniona, uchylona lub nie zostanie stwierdzona jej nieważność przez właściwy organ i z zachowaniem przepisanego trybu postępowania. Wzruszenie zatem ostatecznych rozstrzygnięć zapadających w postępowaniu administracyjnym musi być traktowane jako rozwiązanie wyjątkowe.
W rozpoznawanej sprawie istotnym jest jakie przepisy winny znaleźć zastosowanie w postępowaniu wznowieniowym, tzn. której ustawy, czy tej z dnia 12 września 1990 r., czy też ustawy z dnia 14 marca 2003 r. Centralna Komisja uzasadniając swoje stanowisko wskazała, że z uwagi na fakt, że przewód "pierwotny" toczył się pod rządami ustawy z dnia 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych, to wznowienie przewodu wymaga stosowania przepisów ustawy z 1990 r., z modyfikacjami wynikającymi z ustawy z dnia 14 marca 2003 r. po nowelizacji z 2005 r. Podała następnie, że istotą wznowionego postępowania i uchylenia decyzji ostatecznej jest powrót sprawy do odpowiedniego stadium zwykłego postępowania (zasadniczo w I instancji) - a nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy, wydaje się jak gdyby sprawa (choć wszczęta) w ogóle nie była rozstrzygana w danej instancji. Podała też, że organ wydający tę nową decyzję stosuje przepisy prawa, które obowiązują w dniu orzekania. Komisja podała też, że zakres stosowania we wznowionym postępowaniu aktualnie obowiązujących przepisów prawa materialnego i formalnego zależy także od przepisów przejściowych wprowadzających te nowe przepisy i w tym zakresie powołała się na przepis art. 51 ustawy z dnia 18 marca 2011r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2011 r Nr 112, poz.654).
Wskazać należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych panuje ugruntowany jednolity pogląd o obowiązku stosowania przez organ we wznowionym postępowaniu przepisów postępowania obowiązujących w chwili orzekania. W wyroku z dnia 22 maja 2007 r., sygn. akt I GSK 1614/06 (publ. CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził: "Wszczęcie postępowania w trybie wznowienia postępowania rozpoczyna nowe postępowanie administracyjne w stosunku do postępowania zwykłego. W konsekwencji organ wydając nową decyzję - po wznowieniu postępowania - powinien uwzględnić zmiany dokonane w regulacji prawnej". Postępowanie prowadzone w trybie nadzwyczajnym jest odrębne od postępowania zwykłego (instancyjnego), co prowadzi do nader istotnych stwierdzeń, a mianowicie, że decyzja wydana w trybie przepisów art. 154, art. 155, art. 163, a także art. 162 k.p.a. jest decyzją nową. Jest ona wydana w toku nowego postępowania, dla którego podstawę prawną stanowią wyżej wskazane przepisy. Innymi słowy, jest to decyzja w nowej sprawie". Stanowisko to potwierdził Sąd Najwyższy w uchwale składu 7 sędziów z dnia 14 czerwca 1991 r., sygn. akt III AZP 2/91 (publ. OSN 1992 z. 1, poz. 3) i jest ono niekwestionowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 8 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 617/16, publ. CBOSA). Zgodnie z zasadą praworządności wyrażoną w art. 6 k.p.a., organy władzy publicznej działają na podstawie przepisów prawa - czyli przepisów, które obowiązują w dniu rozstrzygania sprawy. Przepisów, które już nie obowiązują stosować nie można chyba, że zezwala na to przepis przejściowy.
Uchwała Rady Wydziału [...] dotycząca uzyskania kwalifikacji II stopnia w dziedzinie sztuk plastycznych w dyscyplinie artystycznej [...] przez P. O. podjęta została w dnia [...] marca 2001 r. Obowiązywała wówczas ustawa z dnia 12 września 1990 r. (Dz. U. Nr 65, poz. 386), która utraciła moc z dniem 1 maja 2003 r. Została ona zastąpiona ustawą z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. Nr 65, poz. 595) i była kilkakrotnie nowelizowana.
W dacie podejmowania postanowienia o wznowieniu postępowania obowiązywała ww. ustawa z dnia 14 marca 2003 r., znowelizowana ustawą z 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365), która w art. 51 ust. 1 zawiera przepis przejściowy stanowiący, iż przewody doktorskie i habilitacyjne, niezakończone do dnia wejścia w życie ustawy, są prowadzone na podstawie przepisów dotychczasowych. Uznać więc należy, że ww. przepis dotyczy prowadzenia na podstawie przepisów dotychczasowych tylko przewodów doktorskich i habilitacyjnych, niezakończonych do dnia wejścia w życie ustawy. Skoro sprawa wznowienia postępowania zakończonego uchwałą Rady Wydziału [...] Rady z dnia [...] marca 2001 r. jest nową sprawą, to art. 51 ustawy o stopniach naukowych (...) nie ma w niej zastosowania (por. wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2010 r. sygn. akt I OSK 1226/09, publ. CBOSA).
Powyższe oznacza, że w postępowaniu wszczętym w dniu [...] listopada 2013 r. (postanowieniem Centralnej Komisji o wznowieniu postępowania) przed organem I instancji winny znaleźć zastosowanie przepisy ustawy z dnia 14 marca 2003 r.
o stopniach naukowych w brzmieniu wówczas obowiązującym. Zgodzić się zatem należy z pełnomocnikiem skarżącego, że w sprawie zastosowana powinna więc zostać procedura postępowania habilitacyjnego, określona w art. 18a ustawy, której organ w całości zaniechał. Nie została powołana siedmioosobowa komisja habilitacyjna w celu przeprowadzenia postępowania habilitacyjnego, w skład której powinno wchodzić trzech recenzentów, którzy oceniają czy osiągnięcia naukowe habilitanta spełniają kryteria określone w art. 16 ustawy z 2003r. z uwzględnieniem nowelizacji z 2011r. oraz w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 1 września 2011 r. w sprawie kryteriów oceny osiągnięć osoby ubiegającej się o nadanie stopnia doktora habilitowanego (Dz. U. Nr 196, poz. 1165), a następnie przygotowują recenzje. W dalszej kolejności komisja habilitacyjna, po zapoznaniu się z recenzjami oraz autoreferatem habilitanta, podejmuje uchwalę zawierającą opinię w sprawie nadania lub odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego.
W szczególnych przypadkach, uzasadnionych wątpliwościami komisji habilitacyjnej dotyczącymi dokumentacji osiągnięć naukowych, komisja może przeprowadzić z habilitantem rozmowę o jego osiągnięciach i planach naukowych. Dopiero na podstawie tej opinii komisji habilitacyjnej rada wydziału podejmuje uchwałę o nadaniu lub odmowie nadania stopnia doktora habilitowanego. Rada Wydziału [...] zaniechała wszystkich tych czynności.
Jeśli zaś chodzi o podnoszone przez pełnomocnika skarżącego naruszenie uprawnień procesowych strony, w tym naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym (art. 10 k.p.a.) to wskazać należy, że doznaje ona ograniczenia w postępowaniach prowadzonych w przedmiocie nadania stopni naukowych i tytułów. Nie można jednak zaakceptować sytuacji, w której strona jest pozbawiona możliwości prowadzenia polemiki z oceną jej pracy kwalifikacyjnej II stopnia, wyrażoną w recenzjach sporządzanych przez powołanych do tego recenzentów. Strona może to bowiem czynić nie tylko w toku czynności przewodu prowadzonego przed organem I instancji, lecz także w odwołaniu do decyzji zamykającej drogę do nadania stopnia naukowego (v. J. P. Tarno, "Rola odpowiedniego stosowania przepisów k.p.a. (...)").
W toku postępowania przed organem I instancji organ odmówił, udostępnienia pełnomocnikowi skarżącego wglądu do opinii recenzentów. Sytuacja ta miała miejsce przed podjęciem uchwały przez Radę Wydziału, w listopadzie 2015r,, kiedy to pełnomocnik przeglądała akta sprawy. Dziekan jedynie poinformował, iż recenzje są niekorzystne dla skarżącego, a z opiniami strona mogła zapoznać dopiero po podjęciu uchwały.
Okoliczności te spowodowały, iż skarżący nie miał możliwości przedstawienia zarzutów do opinii recenzentów, w szczególności tych o charakterze formalnym, które mogły zostać podniesione dopiero w odwołaniu od uchwały Rady Wydziału do Centralnej Komisji.
Wymienione powyżej naruszenia przepisów prawa, po pierwsze - w zakresie błędnego zastosowania art. 29 ust. 2 ustawy o stopniach naukowych (...), po drugie - w zakresie uchybień procesowych w toku wznowionego postępowania, obligowały Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji Centralnej Komisji oraz uchwały Rady Wydziału [...] Akademii [...] w [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. Ponownie rozpoznając sprawę organy winne uwzględnić dokonaną ocenę prawną, podejmując stosowne czynności w sprawie.
Sąd nie podzielił natomiast pozostałych zarzutów skargi, w tym zarzutu wpływu orzeczenia dyscyplinarnego na postępowanie wznowieniowe. Zgodzić się należy z organem, że Komisja Dyscyplinarna nie dokonała kompleksowej i merytorycznej oceny publikacji i pozostaje ono bez wpływu na stan rozpoznawanej sprawy.
Sąd nie podzielił również zarzutów skarżącego odnośnie stwierdzenia P. O., że publikacja pt. "[...]", złożona na Wydziale [...] Akademii [...] w [...] nie jest jego autorstwa. Zgodzić się należy ze stwierdzeniem organu, że wykład kwalifikacyjny był odczytany publicznie przez autora, zaś brak własnoręcznego podpisu nie dyskwalifikuje publikacji jako pracy naukowej/artystycznej. Sąd nie podzielił również pozostałych zarzutów zawartych w skardze.
Końcowo Sąd zauważa, że zasadniczym powodem uchylenia zaskarżonej decyzji oraz uchwały organu I instancji jest zastosowanie art. 29 ust. 2 ustawy o stopniach naukowych (...), w sytuacji, gdy okoliczności sprawy nie wskazują na zasadność zastosowania tego trybu wzruszenia decyzji ostatecznej w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego (kwalifikacji II stopnia).
Niezależnie jednak od powyższego, o eliminacji z obrotu prawnego obu ww. aktów zadecydowały również inne uchybienia procesowe jakich dopuściły się organy we wznowionym postępowaniu.
Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., orzekł jak
w sentencji wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło