I SA/Gd 925/19

WyrokWSA w Gdańsku2019-07-16

Skład orzekający: Alicja Stępień, Małgorzata Gorzeń, Krzysztof Przasnyski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Izby Administracji Skarbowej prawidłowo orzekł o odpowiedzialności byłego prezesa zarządu spółki za jej zaległości podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług, mimo zarzutów skarżącego dotyczących wadliwości postępowania egzekucyjnego i braku przesłuchania świadka?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy podatkowe prawidłowo wykazały zaistnienie pozytywnych przesłanek odpowiedzialności członka zarządu, tj. pełnienie funkcji w czasie powstania zaległości oraz bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce. Jednocześnie skarżący nie wykazał zaistnienia przesłanek negatywnych zwalniających go od odpowiedzialności, takich jak zgłoszenie wniosku o upadłość we właściwym czasie, brak winy w jego niezgłoszeniu, ani wskazanie majątku spółki umożliwiającego zaspokojenie zaległości. Sąd podkreślił, że wadliwość postępowania egzekucyjnego nie podlega badaniu w postępowaniu o odpowiedzialność członka zarządu, a kwestia ta powinna być dochodzona w odrębnym postępowaniu.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odpowiedzialności R. T., byłego prezesa zarządu zlikwidowanej spółki "A" SA, za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od towarów i usług za II kwartał 2013 r. i I kwartał 2014 r. Organy podatkowe orzekły o jego odpowiedzialności, stwierdzając, że spółka nie uiściła należności, egzekucja z jej majątku okazała się bezskuteczna, a spółka była niewypłacalna już od 2009 r. Skarżący zarzucił organom m.in. nieprzeprowadzenie dowodu z kluczowego świadka, wadliwe postępowanie egzekucyjne oraz nieprawidłowe doręczanie korespondencji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Protokolant Asystent Sędziego Krzysztof Pobojewski, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 16 lipca 2019 r. sprawy ze skargi R. T. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 4 marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej byłego prezesa zarządu za zaległości podatkowe spółki oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego (dalej: Naczelnik US) z dnia [...] 2018 r., którą orzeczono o odpowiedzialności R.T. (dalej: strona, skarżący), byłego prezesa zarządu zlikwidowanej spółki "A" SA (dalej: Spółka), za jej zaległości podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług wraz z odsetkami za zwłokę za II kwartał 2013 r. i I kwartał 2014r. oraz umorzono postępowanie podatkowe w sprawie odpowiedzialności skarżącego z tytułu kosztów egzekucyjnych. Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny: Spółka nie uiściła w terminie podatku od towarów i usług za II kwartał 2013 r. i I kwartał 2014 r., wynikającego ze złożonych przez Spółkę deklaracji VAT-7, w konsekwencji czego powstały zaległości podatkowe w rozumieniu art. 51 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz.U. z 2018r., poz. 800 ze zm.), zwanej dalej także O.p. Wskazując na art. 108 § 2 pkt 3 O.p., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że warunki dopuszczalności wszczęcia postępowania w sprawie odpowiedzialności osoby trzeciej za ww. zobowiązania Spółki zostały w sprawie spełnione. Postępowanie to zostało wszczęte w dniu 23 października 2018 r., natomiast postępowanie egzekucyjne dotyczące przedmiotowych zaległości zostało wszczęte z dniem wystawienia tytułów wykonawczych, tj. 19 maja 2014r. Organ wskazał na treść art. 116 § 1 i 2 O.p., z którego wynikają przesłanki odpowiedzialności byłego członka zarządu za zaległości podatkowe spółki. Badając ich zaistnienie, w pierwszej kolejności stwierdzono, że skarżący pełnił obowiązki prezesa zarządu Spółki od dnia 6 grudnia 2012 r. do dnia 14 maja 2014r., a co za tym idzie, pełnił te obowiązki również w czasie, w którym upływał termin płatności zobowiązań podatkowych będących przedmiotem niniejszego postępowania. Egzekucja prowadzona z majątku Spółki okazała się bezskuteczna. Organ opisał przebieg postępowania egzekucyjnego i stwierdził, że w jego trakcie nie ustalono majątku, z którego można by skutecznie zaspokoić zaległości podatkowe Spółki. Postanowieniem z dnia [...] 2018 r. organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Spółki z uwagi na stwierdzenie, że w jego toku nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. W konsekwencji zaistniały pozytywne przesłanki dla orzeczenia odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe Spółki z wyżej opisanych tytułów wraz z odsetkami za zwłokę. W dalszych wywodach organ odwoławczy zaznaczył, że już na koniec 2009 r. wystąpił stan niewypłacalności Spółki, ze sprawozdania finansowego za ten rok wynika bowiem, że na koniec 2009 r. zobowiązania Spółki o 1.509.901,14 zł przewyższyły wartość jej majątku. W konsekwencji zarząd Spółki winien był w 14-dniowym terminie podjąć kroki zmierzające do ogłoszenia upadłości Spółki. Ponieważ skarżący objął funkcję prezesa zarządu Spółki w dniu 6 grudnia 2012 r., powyższy czternastodniowy termin powinien być liczony od tej daty. W stosunku do Spółki nie wpłynął jednak w stosownym czasie wniosek o ogłoszenie upadłości ani nie wszczęto postępowania układowego. Strona nie uprawdopodobniła także, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jej winy oraz nie wskazała mienia należącego do Spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części. Tym samym w niniejszej sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek wyłączających odpowiedzialność członka zarządu, o których mowa w art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, skarżący zarzucił, że organ: nie przesłuchał kluczowego dla sprawy świadka T.Z.; nie przeprowadził skutecznie postępowania egzekucyjnego do majątku Spółki poprzez zajęcie wierzytelności w "B" Sp. z o.o., zaprzestał egzekucji zobowiązań z tytułu podatku od towarów i usług w drodze "bezpośredniej egzekucji" w siedzibie Spółki w okresie po złożeniu przez R.T. rezygnacji z funkcji Prezesa Zarządu, nie dokonał skutecznych egzekucji z bieżących wpływów do Spółki w okresie po złożeniu przez R.T. rezygnacji z funkcji prezesa zarządu, nie podjął wszelkich możliwych czynności umożliwiających R.T. faktyczne i aktywne uczestnictwo w postępowaniu, w tym w szczególności będąc w posiadaniu wystarczającej wiedzy, nie skorzystał z przesłanki wypływającej z art. 148 § 2 pkt 2 O.p., nie zastosował art. 2a O.p. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja wbrew wywodom skargi odpowiada prawu. Organy podatkowe w zakresie niezbędnym dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy zebrały materiał dowodowy, który wnikliwie oceniły w kontekście prawidłowo przywołanego stanu prawnego, zaś wyciągniętym wnioskom nie sposób zarzucić dowolności. Zgodnie z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej za zaległości podatkowe spółki odpowiadają, solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się w całości lub w części bezskuteczna, chyba że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (postępowanie układowe) albo, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło bez jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. W myśl art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 Ordynacji podatkowej powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu. Dyspozycja art. 116 Ordynacji podatkowej obejmuje zarówno przesłanki pozytywne orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu, które muszą być spełnione, aby wydanie decyzji w tym przedmiocie było możliwe oraz przesłanki negatywne, które nie mogą zaistnieć, aby organ podatkowy mógł orzec o tej odpowiedzialności. Zatem odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu. Drugą przesłanką, od której przepis uzależnia możliwość orzeczenia o odpowiedzialności byłego członka zarządu za zaległości podatkowe osoby prawnej, jest bezskuteczność egzekucji przeciwko osobie prawnej. Przesłankami negatywnymi, których zaistnienie zwalnia z tej odpowiedzialności są: zgłoszenie wniosku o upadłość lub wszczęcie postępowania układowego we właściwym czasie lub niezgłoszenie wniosków o wszczęcie tych postępowań bez winy członka zarządu lub wskazanie mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że orzekając o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki, organ podatkowy jest zobowiązany wykazać okoliczność pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową spółki oraz bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce, natomiast ciężar wykazania którejkolwiek okoliczności uwalniającej od odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu (por. wyrok NSA z dnia 6 marca 2003 r. sygn. akt SA/Bd 85/03 publ. POP 2003/4/93, wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 czerwca 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 629/04, wszystkie powołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Biorąc pod uwagę obciążający organy w postępowaniu dotyczącym orzeczenia o odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe podatnika obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek tej odpowiedzialności, a zatem pełnienia przez skarżącego funkcji członka zarządu w czasie, o jakim mowa w art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej oraz wykazania bezskuteczności egzekucji przeciwko Spółce Sąd stwierdza, że zostały one przez organy prawidłowo wykazane. Nie ulega wątpliwości, że skarżący pełnił funkcję prezesa zarządu Spółki w okresie, w którym powstały zaległości podatkowe objęte zaskarżoną decyzją. Wyjaśnić należy, że zobowiązanie w podatku od towarów i usług stanowi konkretyzację obowiązku podatkowego, który powstaje w następstwie wykonywania przez podatnika czynności opodatkowanych (art. 4 Ordynacji podatkowej w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - Dz. U. Nr 54, poz. 535, z późn. zm.). Zobowiązanie podatkowe w tym podatku powstaje zatem z mocy prawa, a Spółka zobowiązana była do zapłaty podatku należnego w terminach wyznaczonych przez przepisy prawa. Niewypełnienie tych obowiązków w terminie i we właściwej (przewidzianej przepisami prawa) wysokości powoduje powstanie zaległości podatkowej. Termin płatności zobowiązań podatkowych za II kwartał 2013 r. i I kwartał 2014 r. upływał odpowiednio z dniem 25 lipca 2013r. i 25 kwietnia 2014 r. Fakt, że skarżący w tym czasie pełnił funkcję prezesa zarządu Spółki pozostaje poza sporem, a to oznacza, w realiach niniejszej sprawy, że została spełniona przesłanka określona w art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, tj. że zobowiązanie powstało w czasie pełnienia przez skarżącego funkcji członka zarządu spółki. Wbrew formułowanym zarzutom, w sprawie wykazane zostało również, że egzekucja prowadzona przeciwko Spółce okazała się bezskuteczna. Wyjaśnić należy, że bezskuteczność egzekucji oznacza, że w wyniku wszczęcia i przeprowadzenia przez organ egzekucyjny egzekucji skierowanej do majątku Spółki nie doszło do przymusowego zaspokojenia wierzyciela. Zgodnie z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej do uznania egzekucji za bezskuteczną wystarczający jest choćby częściowy brak możliwości zaspokojenia wierzyciela. Jest to regulacja odmienna niż ta, która została przewidziana w art. 299 k.s.h. Dla przyjęcia odpowiedzialności członka zarządu nie jest zatem konieczne stwierdzenie, że prowadzona egzekucja nie doprowadziła do zaspokojenia wszystkich zaległych zobowiązań. O bezskuteczności można mówić także wtedy, gdy w następstwie prowadzonej egzekucji jedynie część zaległości podatkowych została zaspokojona. Jednocześnie jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 8 grudnia 2008 r., II FPS 6/08, stwierdzenie przez organ podatkowy bezskuteczności egzekucji, o której mowa w art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej powinno być dokonane po przeprowadzeniu postępowania egzekucyjnego, a bezskuteczność egzekucji może zostać ustalona na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu. Tożsamy pogląd Naczelny Sąd Administracyjny wyraził w wyroku z dnia 12 czerwca 2013 r., I FSK 1783/12. Z powyższą sytuacją mieliśmy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Nie budzi wątpliwości, że w następstwie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, zaległości podatkowe nie zostały zaspokojone. W toku prowadzonej egzekucji ustalono, że Spółka nie posiada środków na rachunkach bankowych, majątku ruchomego i nieruchomego, nie prowadzi działalności gospodarczej. Wcześniej Spółka prowadziła działalność sportową opartą na sponsoringu, wynajmowała lokal od "C" w G., jednak z uwagi na zaleganie z opłatami za czynsz nie przedłużono jej umowy najmu. W wyniku prowadzonego postępowania na zaległość w podatku od towarów i usług za I kwartał 2014r. uzyskano łączną kwotę 4.210,99 zł (z czego na należność główną zarachowano 1.488,20 zł, na odsetki 24,50 zł, na koszty upomnienia 11,60 zł, na koszty egzekucyjne 2.686,69 zł). W wyniku postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Komornika Sądowego na zaległość w podatku od towarów i usług za II kwartał 2013r. uzyskano łączną kwotę 28.517,52 zł (z czego na należność główną zarachowano 23.798,59 zł i na odsetki 4.718,93 zł). Odnosząc się do zarzutu nieprzeprowadzenia skutecznego postępowania egzekucyjnego do majątku Spółki poprzez zajęcie wierzytelności "B" Sp. z o.o. należy zauważyć, że w wyniku dokonania zajęcia w "B" Sp. z o.o. organ egzekucyjny uzyskał informację o zbiegu egzekucji sądowej z administracyjną. Sąd Rejonowy wyznaczył Komornika Sądowego do łącznego prowadzenia postępowania egzekucyjnego z tego majątku. Natomiast Komornik Sądowy postanowieniem z dnia [...] 2016r., Nr [...] umorzył postępowanie egzekucyjne z uwagi na jego bezskuteczność. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazał między innymi, że "przeciwko Spółce w tutejszej kancelarii prowadzonych jest 12 postępowań egzekucyjnych, gdzie stan zaległości na rzecz wierzycieli przekracza kwotę 564.650 zł bez odsetek i kosztów". Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego, postanowieniem z dnia [...] 2018r. również umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku Spółki z uwagi na stwierdzenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Niewątpliwie zatem egzekucja prowadzona wobec Spółki okazała się bezskuteczna. Zarzuty skarżącego co do przebiegu postępowania egzekucyjnego nie mogły zostać uwzględnione. Jak bowiem słusznie wskazał organ, kwestia prawidłowości przeprowadzonego postępowania egzekucyjnego nie podlega badaniu w postępowaniu w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej członka zarządu. Postępowanie z art. 116 § 1 O.p. nie służy przeprowadzaniu kontroli prawidłowości prowadzenia postępowania egzekucyjnego, które jako postępowanie wykonawcze stanowi odrębną procedurę opatrzoną specyficznymi środkami odwoławczymi takimi jak zarzuty, czy skarga na czynności egzekucyjne (por. wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2009 r., sygn. akt I FSK 608/08, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Ewentualna wadliwość postępowania egzekucyjnego powinna być podnoszona i skarżona przewidzianymi środkami w tym właśnie postępowaniu (por. wyrok NSA z dnia 25 maja 2010 r., sygn. akt I FSK 949/09 publ. j.w.). Nie jest zatem rzeczą organu podatkowego weryfikacja, w postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności podatkowej członka zarządu spółki, czy organ egzekucyjny wykorzystał wszystkie sposoby wyegzekwowania zobowiązania, w sytuacji gdy dysponuje wiążącym dla niego postanowieniem umarzającym postępowanie egzekucyjne (art. 194 § 1 O.p) - (por. wyrok NSA z dnia 24 listopada 2010 r., sygn. akt I FSK 1953/09, publ. j.w.). W tym miejscu należy jeszcze raz podkreślić, że dla uznania egzekucji za skuteczną istotne jest, aby w następstwie przeprowadzonego postępowania egzekucyjnego osiągnięty został jego cel, jakim jest wyegzekwowanie zaległości podatkowych. Egzekucja jest zatem bezskuteczna, kiedy pomimo wykorzystania dostępnych możliwości spieniężenia majątku spółki nie dochodzi do zaspokojenia wierzyciela. Dowodzenie tej okoliczności możliwe jest na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu. Przepis art. 116 O.p. uzależnia odpowiedzialność członka zarządu od bezskuteczności egzekucji, która w tej sprawie niewątpliwie zaistniała. Mając na względzie, że spełnione zostały obie pozytywne przesłanki warunkujące odpowiedzialność członka zarządu za zaległości podatkowe spółki kapitałowej do rozważenia przez Sąd pozostawała zatem kwestia, czy skarżący wykazał, że wystąpiła którakolwiek z okoliczności uwalniającej go od tej odpowiedzialności. Niewątpliwie oceny, czy upadłość zgłoszono we właściwym czasie, należy dokonać z uwzględnieniem art. 21 ust. 1 w związku z art. 10 i art. 11 ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. z 2003 r. Nr 60, poz. 535 ze zm., dalej "prawo upadłościowe"). Zgodnie z art. 10 powołanej ustawy upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Art. 11 ust. 1 i 2 tej ustawy stanowi zaś, iż dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań. Dłużnika będącego osobą prawną uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje. Stosownie do art. 21 ust. 1 prawa upadłościowego, dłużnik jest zobowiązany nie później, niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Prawidłowo organ stwierdził, że już w 2009 r. powstał stan niewypłacalności Spółki. Na koniec 2009 r. zobowiązania Spółki przekroczyły o kwotę 1.509.901,14 zł wartość jej majątku. W konsekwencji zarząd Spółki winien w 14-dniowym terminie wskazanym ustawą prawo upadłościowe i naprawcze tj. najpóźniej licząc od dnia 1 stycznia 2010r. podjąć kroki zmierzające do ogłoszenia upadłości Spółki. Jeśli sytuacja uzasadniająca wystąpienie z wnioskiem o ogłoszenie upadłości zaistniała przed objęciem przez daną osobę funkcji członka zarządu - jak to ma miejsce w rozpoznawanej sprawie - to wniosek taki winien być zgłoszony w ciągu 14 dni od momentu objęcia tej funkcji (np. wyrok NSA z dnia 15 października 2013r., sygn. akt II FSK 1215/12). Zatem z uwagi na fakt, że skarżący objął funkcję prezesa w jednoosobowym zarządzie Spółki w dniu 6 grudnia 2012r., czyli w czasie, gdy Spółka pozostawała już w stanie niewypłacalności, zobowiązany był podjąć działania w kierunku ogłoszenia upadłości niezwłocznie po ustaleniu, że stan interesów Spółki uzasadniał podjęcie takich czynności. Skarżący nie wykazał też, że nie ponosi winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki we właściwym czasie. Skarżący wskazywał, że o stanie niewypłacalności Spółki dowiedział się dopiero z audytu przeprowadzonego w grudniu 2013 r. Niemniej jednak, skoro zarząd prowadzi sprawy spółki i ją reprezentuje, to wynika stąd obowiązek posiadania przez każdego członka zarządu elementarnej wiedzy o najważniejszych sprawach spółki. Zatem nieznajomość kondycji finansowej spółki stanowi zawinione przez niego zaniechanie wykonywania podstawowych obowiązków i nie stanowi okoliczności świadczącej o braku winy w rozumieniu art. 116 O.p. (por. wyrok SN z dnia 15 września 2009 r. sygn. akt II UK 406/08, LEX nr 553693). Wina członka zarządu spółki kapitałowej w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości powinna być oceniana według kryteriów prawa handlowego, czyli według miary podwyższonej staranności oczekiwanej od osoby pełniącej funkcję organu osoby prawnej prowadzącej działalność gospodarczą (por. wyrok SN z dnia 2 października 2008 r. sygn. akt I UK 39/08, OSNP 2010 nr 7-8, poz. 97). W zakresie obowiązków skarżącego pełniącego funkcję członka zarządu była więc kontrola kondycji finansowej Spółki, zatem niezgłoszenie we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki jest wynikiem zawinionego przez niego zaniechania obowiązków członka zarządu. Zaakcentować trzeba, że członek zarządu został zobowiązany oraz uprawniony do reprezentowania spółki i prowadzenia jej spraw z należytą starannością. Staranność ta wymaga takiego zorganizowania pracy w ramach zarządu, aby w sposób stały i skuteczny zapewnić sobie wpływ na spółkę. Profesjonalizm wymagany od członków zarządu spółki kapitałowej, a także wynikająca z niego podwyższona staranność pozwala na przyjęcie, że każdy członek zarządu obowiązany jest kontrolować sytuację w spółce przynajmniej z taką uwagą, która pozwala na zorientowanie się, że jest ona niewypłacalna i że należy wystąpić z wnioskiem o ogłoszenie upadłości. O braku winy nie świadczy również okoliczność, że osobą mającą decydujący głos w sprawach spółki miał być T.Z., czyli osoba de facto nie pełniąca żadnej funkcji w zarządzie Spółki. Jakiekolwiek uzgodnienia dotyczące podziału obowiązków w Spółce czy też powierzenie decydującego głosu w jej sprawach osobie trzeciej, nie zdejmują z członka zarządu spółki obowiązku posiadania elementarnej wiedzy o jej najważniejszych sprawach, do których z całą pewnością należy jej kondycja finansowa, stan zadłużenia i trudności płatnicze, jak również prawa i obowiązku prowadzenia spraw spółki. Przepis art. 116 O.p. wprowadza odpowiedzialność członków organów zarządzających niezależnie od umownego podziału zadań lub kompetencji w spółce. Ustawodawca w żaden sposób nie różnicuje w art. 116 § 2 O.p. odpowiedzialności tych członków zarządu, którzy w rzeczywistości zajmują się sprawami osoby prawnej i tych, którzy zajmują bierną postawę. Ich powołanie w skład zarządu, ma ex definitione określony cel - kierowanie działaniami podmiotu. Bierna postawa prawidłowo powołanego członka zarządu, skutkująca np. odstąpieniem od złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki pod wpływem osoby trzeciej, nie wyłącza jego odpowiedzialności, wynikającej z niezgłoszenia we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości, nie jest także okolicznością wyłączającą jego winę za brak aktywności w dokonaniu takiego zgłoszenia (p. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 4 lipca 2017 r. sygn. akt I SA/Bd 321/17). Skoro ewentualny wpływ T.Z. na decyzje podejmowane w Spółce nie zdejmuje ze skarżącego odpowiedzialności za jej zaległości podatkowe, to przeprowadzenie dowodu z zeznań T.Z. na okoliczność tego wpływu nie dotyczyłoby istotnych okoliczności w sprawie. Zgodnie z art. 180 § 1 O.p. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Dowód z zeznań ww. świadka nie spełnia warunku istotności dla wyjaśnienia prawy. Skarżący nie wskazał także mienia Spółki, z którego możliwe byłoby zaspokojenie istniejących zaległości podatkowych. Okolicznością zwalniającą członka zarządu z odpowiedzialności za zaległości Spółki nie jest sytuacja wskazania mienia jakiegokolwiek, ale takiego, które faktycznie istnieje i realnie umożliwia zaspokojenie istniejących zaległości fiskalnych. Określenie "zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części" oznacza, że można przewidzieć z dużą dozą pewności, iż egzekucja będzie skuteczna i doprowadzi do wyegzekwowania należności, a ich wysokość będzie miała wartość stanowiącą znaczny (duży) odsetek porównując ją z wysokością zaległości podatkowych Spółki. Takiego mienia, aktualnie istniejącego, skarżący nie jednak wskazał. Jego argumenty, odnoszące się do faktu prowadzenia takiej samej działalności jak Spółka przez "B", nie mogły wpłynąć na odmienną ocenę zaistnienia ww. przesłanki, jest to bowiem podmiot odrębny od Spółki, nawet jeżeli w jego działalność zaangażowane są te same osoby fizyczne. Majątek tego odrębnego podmiotu nie może posłużyć zaspokojeniu zaległości podatkowych Spółki. W ocenie Sądu organy podatkowe podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i w konsekwencji zebrany przez nie materiał dowodowy jest wystarczający. Skarżący zarzucił, że organ pierwszej instancji nie podjął wszelkich możliwych czynności umożliwiających skarżącemu faktyczne uczestnictwo w postępowaniu, tzn. mimo dysponowania numerem telefonu i adresem zatrudnienia skarżącego nie skorzystał z dyspozycji art. 148 § 2 pkt 2 O.p. i doręczał korespondencję na podstawie art. 150 O.p. na adres zamieszkania skarżącego. Zgodnie z art. 148 O.p. pisma doręcza się osobom fizycznym pod adresem miejsca ich zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju (§1). Pisma osobom fizycznym mogą być także doręczane: 1) w siedzibie organu podatkowego; 2) miejscu zatrudnienia lub prowadzenia działalności przez adresata - adresatowi lub osobie upoważnionej przez pracodawcę do odbioru korespondencji (§2). W razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i 2, a także w innych uzasadnionych przypadkach pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie (§3). Fakt, że adres, na który organ doręczał korespondencję, jest adresem zamieszkania skarżącego, nie jest sporny. Zatem uwzględniwszy ten bezsporny fakt i jednoznaczną treść art. 148 § 1 O.p., prawidłowe było działanie organów podatkowych, które kierowały do skarżącego jako osoby fizycznej wszelkie pisma w postępowaniu podatkowym na adres zamieszkania. Wybór jednego ze wskazanych w art. 148 § 1 O.p. miejsc doręczeń należy do władzy dyskrecjonalnej organu podatkowego. Skoro adres zamieszkania osoby fizycznej jest adresem wskazanym w art. 148 § 1 O.p., to nie może budzić wątpliwości prawidłowość doręczenia pod tym adresem. Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302), oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło