II FSK 1010/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Babiarz Sędziowie Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz Sędzia WSA del. Jolanta Strumiłło (spr.) po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej I.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlk. z dnia 6 maja 2021 r. sygn. akt I SA/Go 123/21 w sprawie ze skargi I.K. na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] z dnia 8 stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z 6 maja 2021 r. sygn. akt I SA/Go 123/21 oddalił skargę IK (dalej jako: strona, skarżąca) na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] z 8 stycznia 2021 r. w przedmiocie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Pełna treść uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia, jak i innych wyroków powołanych poniżej, dostępna jest na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl/ Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł pełnomocnik strony zarzucając, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej zwana: "p.p.s.a."), naruszenie przepisów, które miały istotny wpływ na wynik sprawy w szczególności: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit c) oraz 151 p.p.s.a. przez niezasadne oddalenie skargi i uznanie, że brak jest naruszenia procedury podczas gdy organy dokonały naruszenia przepisów art. 216 §1 oraz 163 § 1i § 2 w zw. z art. 162 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2020 r. poz. 1325 z późn. zm. dalej jako O.p.) przez uznanie, że pełnomocnik nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi, a przedłożone dokumenty i wyjaśnienia wskazują na niezawiniony charakter uchybienia; 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz 151 p.p.s.a. przez niezasadne oddalenie skargi podczas gdy organy naruszyły art. 216 § 1 oraz art. 223 § 2 pkt 1 i art. 228 § 1 pkt 2 w zw. z art. 162 § 1 i § 2 O.p., a w konsekwencji uznanie, że odwołanie, które wpłynęło do organu 8 lipca 2020 r. zostało wniesione z uchybieniem terminowi do wniesienia odwołania podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, że z uwagi na stan zdrowia fizyczny i psychiczny pełnomocnika, złożenie odwołania w terminie było niemożliwe; 3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz 151 p.p.s.a. przez niezasadne oddalenie skargi i uznanie, że brak jest naruszenia procedury, gdy organy dokonały naruszenia przepisów postępowania, które mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.: art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 191 w zw. z art. 210 § 4 w zw. z art. 219 O.p. przez brak uwzględnienia wszystkich okoliczności sprawy oraz błędne ustalenia faktyczne wynikające z dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego i błędne przyjęcie, że stan zdrowia umożliwiał pełnomocnikowi pracę zdalną podczas gdy nie był on w stanie podejmować czynności wymagających sporządzanie pism procesowych oraz, że logowanie na stronę profilu zaufanego jest jednoznaczne z uzyskaniem wiedzy o przekazaniu przesyłki na skrzynkę odbiorczą podczas gdy logowanie mogło nastąpić przypadkowo bez udziału pełnomocnika, a opis przesłanego dokumentu nie wskazywał na rodzaj pisma. W oparciu o powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie wyroku w całości oraz rozpoznanie sprawy poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia z 8 stycznia 2021 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu oraz zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu. Stosownie do postanowień art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Sprawa ta mogła być zatem rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny tylko w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej w zakresie naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania. W rozpatrywanej sprawie Sąd pierwszej instancji właściwie ocenił, że głównym przedmiotem sporu w sprawie była skuteczność dokonanego przez organ podatkowy doręczenia pełnomocnikowi decyzji określającej zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. Zarzuty skargi kasacyjnej oraz jej uzasadnienie sprowadzają się w pierwszej kolejności do kwestionowania stanowiska Sądu pierwszej instancji, zgodnie z którym organ dokonał ustaleń faktycznych w oparciu o kompletny materiał dowodowy oraz wyjaśnił okoliczności faktyczne w stopniu pozwalającym na podjęcie postanowienia o uchybieniu terminu do złożenia odwołania, a w konsekwencji nie doszło do naruszenia z art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 4 i 219 O.p. Na wstępie podkreślić należy, że podstawą wydania zaskarżonego postanowienia jest art. 228 O.p. zgodnie z którym, organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania (§ 1 pkt 2), a postanowienie w tym przedmiocie jest ostateczne (§ 2). Utrwalone w orzecznictwie i piśmiennictwie rozumienie tej normy prawnej wskazuje, że ma ona charakter kategoryczny i bezwarunkowy. Dlatego też każde, nawet nieznaczne, przekroczenie terminu stanowi samoistną podstawę do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie. Uchybienie terminowi do wniesienia środka odwoławczego jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia odwołania, lecz ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi (vide: wyroki NSA: z 14 marca 2013 r., sygn. akt I FSK 590/12; z 29 sierpnia 2013 r., sygn. akt I FSK 1060/12; z 10 listopada 2015 r., sygn. akt II FSK 2338/13;). Jak zasadnie stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 28 czerwca 2018r., sygn. akt II FSK 5/18, użycie przez ustawodawcę wyrażenia "stwierdza" oznacza, że w każdym przypadku wniesienia odwołania po ustawowym terminie organ odwoławczy obowiązany jest wydać postanowienie, o którym mowa w powołanym przepisie. Wykładnia językowa przywołanego przepisu wskazuje także na to, że na etapie wstępnego badania odwołania organ obowiązany jest jedynie ustalić datę doręczenia decyzji, przy czym badaniu podlega również prawidłowość jej doręczenia, oraz datę wniesienia odwołania. Jeżeli porównanie tych dwóch dat wskazuje na to, że odwołanie zostało wniesione później niż w 14 dniu od dnia doręczenia decyzji (w sposób zgodny z prawem), stanowi to samoistną podstawę do stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Ustawa nie nakazuje organowi badać innych jeszcze okoliczności uchybienia terminowi. Pogląd ten można uznać za ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych (vide wyroki NSA: z 10 października 2009 r., sygn. akt I FSK 854/08; z 8 lipca 2010 r., sygn. akt II FSK 372/10; z 29 sierpnia 2017 r., sygn. akt II FSK 1995/15; z 20 lutego 2018 r., sygn. akt II FSK 575/16; z 2 marca 2018 r., sygn. akt II FSK 3193/15; z 29 maja 2018r., sygn. akt II FSK 3193/15; z 21 listopada 2018 r., sygn. akt II FSK 3297/16; z 10 października 2019 r., sygn. akt I FSK 1420/19; z 26 lutego 2021 r., sygn. akt I FSK 1811/20;). Ze stanu sprawy przyjętego przez Sąd pierwszej instancji wynika, że przesłanką oddalenia skargi było ustalenie, że decyzja z 22 maja 2020 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych, doręczona została pełnomocnikowi skarżącej za pośrednictwem platformy ePUAP, a okoliczności te nie są kwestionowane przez pełnomocnika skarżącej. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że 9 czerwca 2020 r. przesyłka zawierająca ww. decyzję została uznana za doręczoną w trybie art. 152a § 3 O.p. Zatem termin do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji rozpoczął bieg w dniu 10 czerwca 2020 r. Tymczasem odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia zostało wniesione w dniu 8 lipca 2020 r., a więc po upływie 14 dniowego terminu do wniesienia odwołania. Ponieważ skarżąca nie kwestionuje, że odwołanie wniosła po upływie 14 dni od daty uznania decyzji za doręczoną, nie ma wątpliwości co do prawidłowości stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. W konsekwencji niezasadny jest zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 228 O.p. w zw. z art. 223 § 2 pkt 1 i art. 162 § 1 O.p. Ponieważ Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił zgodność z prawem postanowienia organu w przedmiocie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, nie naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., gdyż nie było podstaw do zastosowania tego przepisu. W konsekwencji prawidłowo przeprowadzona kontrola zaskarżonego postanowienia doprowadziła do oddalenia skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie to Naczelny Sąd Administracyjny w pełni aprobuje. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.