I OSK 1915/21

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2022-06-02

Skład orzekający: Marek Stojanowski, Marian Wolanin, Ewa Kręcichwost-Durchowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, stwierdzającego bezczynność i przewlekłość organu administracji, było wystarczająco szczegółowe i odnosiło się do konkretnych okoliczności sprawy, aby umożliwić kontrolę instancyjną?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, uznając zasadność zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Uzasadnienie WSA było lakoniczne, ogólnikowe i nie odnosiło się do konkretnych czynności organu ani do przyczyn przerw w postępowaniu, co uniemożliwiło kontrolę instancyjną. Sąd wojewódzki powinien szczegółowo wyjaśnić podstawy swojej oceny bezczynności i przewlekłości organu.
Stan faktyczny
M. K. wniosła skargę na bezczynność i przewlekłość Wojewody w sprawie o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami RP. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził bezczynność i przewlekłość organu z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązał do wydania aktu w terminie i przyznał stronie sumę pieniężną. Wojewoda wniósł skargę kasacyjną, zarzucając m.in. naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. z uwagi na lakoniczne uzasadnienie wyroku WSA.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżony wyrok w całości i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu. Odstąpiono od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie sędzia NSA Marian Wolanin sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 lipca 2021 r., sygn. akt II SAB/Wr 26/21 w sprawie ze skargi M. K. na bezczynność i przewlekłość Wojewody [...] w przedmiocie pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości. Wyrokiem z 15 lipca 2021 r., sygn. akt II SAB/Wr 26/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. K. na bezczynność i przewlekłość Wojewody [...] w przedmiocie pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej: I. stwierdził, że Wojewoda [...] dopuścił się bezczynności i przewlekłości postępowania; II. stwierdził, że bezczynność i przewlekłość miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązał Wojewodę [...] do wydania aktu w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; IV. przyznał od Wojewody [...] na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną w kwocie 10 000 tysięcy zł; V. w pozostałym zakresie skargę oddalił; VI. zasądził od Wojewody [...] na rzecz strony skarżącej kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. M. K. wniosła, [...] kwietnia 2021 r., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na bezczynność i przewlekłość Wojewody [...] w związku z prowadzeniem sprawy o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W skardze zarzucono Wojewodzie [...] naruszenie terminów postępowania, co potwierdza, zdaniem skarżącej, fakt, że wniosek został złożony już w 2005 r., a postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (dołączone do akt w toku postępowania przed sądem), uznające zażalenie strony na bezczynność Wojewody za uzasadnione i wyznaczające organowi pięciomiesięczny termin do załatwienia sprawy, zostało wydane [...] maja 2021 r. Skarżąca wniosła o stwierdzenie bezczynności i przewlekłości w prowadzonym przez organ postępowaniu; stwierdzenie, że mają one charakter rażący; zobowiązanie Wojewody [...] do bezzwłocznego rozpoznania sprawy i wydania decyzji; wymierzenie organowi grzywny w wysokości 25 837,35 zł; przyznanie od organu na rzecz skarżącej kwoty 25 837,35 zł; rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, a także zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącej. W uzasadnieniu wskazano, że termin załatwienia sprawy jest ciągle przesuwany, strona przedstawiła już wszystkie dokumenty, które była w stanie zgromadzić, a organ nie podejmuje żadnych czynności merytorycznych w sprawie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Jak wynika z akt sprawy, Wojewoda [...] otrzymał od Prezydenta Miasta K. wniosek skarżącej o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej [...] stycznia 2005 r. W dniu [...] lipca 2006 r. organ zwrócił się do strony o przedłożenie szeregu dowodów w sprawie. W odpowiedzi z [...] lipca 2006 r. strona wskazała, że w ciągu pół roku przedstawi możliwe do uzyskania dokumenty. Kolejne pismo zostało złożone do organu [...] lutego 2016 r. i dalsza korespondencja również pochodzi z 2016 r. Następnie, kolejnym pismem, z [...] czerwca 2017 r., strona wniosła o dalsze prowadzenie postępowania. Na tę prośbę organ odpowiedział pismem z [...] grudnia 2017 r. Z kolei [...] maja 2018 r. strona złożyła wniosek o zawieszenie postępowania w sprawie. Postanowieniem z [...] września 2019 r. Wojewoda [...] zawiesił postępowanie administracyjne. Następnie strona wniosła o udzielenie informacji dotyczącej zawartości akt ([...] lutego 2020 r.) oraz [...] lutego 2021 r. – ponaglenie. Postanowieniem z [...] marca 2021 r. organ podjął zawieszone postępowanie. W dniu [...] marca 2021 r. Wojewoda [...] poinformował skarżącą o planowanym zakończeniu postępowania do [...] września 2021 r. Następnie, [...] marca 2021 r., organ zwrócił się do odpowiednich organów (Archiwum Akt Nowych w W., Archiwum Państwowego we W. i Archiwum Państwowego w R., Konsulatu RP w L.) z prośbą o pomoc w uzyskaniu dokumentów, potwierdzających własność nieruchomości, objętych wnioskiem oraz przekazał ponaglenie do Ministra Spraw Wewnętrznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę w części uwzględnił, jednocześnie uznając ją za dopuszczalną. Rozpoznając skargę Sąd uznał, że w sprawie doszło do przewlekłości i bezczynności w prowadzonym postępowaniu – wskazana w skardze wada w postępowaniu przed organem zaistniała. Wojewoda [...] bezsprzecznie uchybił terminom określonym w art. 35 k.p.a. Jak bowiem wskazują akta administracyjne, dołączone do odpowiedzi na skargę, długi czas (przed zawieszeniem postępowania) Wojewoda pozostawał w nieuzasadnionej bezczynności. Organ, w toku postępowania, w latach 2005-2019 nie prowadził praktycznie żadnego postępowania. Dopiero [...] marca 2021 r. rozpoczął postepowanie wyjaśniające. Wynika z tego jednoznacznie, że organ nie dotrzymał terminu wskazanego w art. 35 k.p.a. Sąd wojewódzki podzielił opinię, że sprawa o potwierdzenie rekompensaty jest sprawą skomplikowaną dowodowo i wymagającą zbierania dowodów w różnych organach i na terenie całego kraju, a także niejednokrotnie na terenach poza granicami Polski, w tym np. (tak jak w tym przypadku) przy pomocy polskich placówek konsularnych. Jednak organ nie przystąpił do gromadzenia dowodów w rozsądnym czasie. Sąd stwierdził więc, że organ dopuścił się bezczynności i przewlekle prowadził postępowanie w niniejszej sprawie, oraz że miało to miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd wojewódzki przypomniał, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych. Sąd podkreślił, że to na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Załatwienie sprawy powinno przy tym nastąpić bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 k.p.a.). W rozpoznawanej sprawie istotne jest ponadto, że decyzja w sprawie nie została wydana przed wniesieniem skargi do sądu, zatem na dzień orzekania zaistniały podstawy prawne do zastosowania art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., czyli zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu. Zdaniem Sądu, oceniając, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, należy dojść do wniosku, że po stronie organu wystąpiła zupełna pasywność demonstrowana brakiem jakiejkolwiek aktywności o charakterze merytorycznym przez wiele lat. Pewne czynności w postępowaniu administracyjnym, zmierzające do zebrania dowodów, organ podjął po upływie terminów przewidzianych do załatwienia sprawy administracyjnej, czym dopuścił się bezczynności i przewlekłości. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Wojewoda [...], zaskarżając go w całości. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: 1. art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 7, 77, 80 oraz 35 § 5 k.p.a. oraz art. 6 ust. 1 pkt 1, ust. 4 oraz ust, 6 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami państwa polskiego poprzez wydanie wyroku z pominięciem całości ustaleń faktycznych wynikających z akt sprawy i niewzięcie pod uwagę istotnych okoliczności sprawy, zwłaszcza dokonanych przez organ czynności i okresu, kiedy postępowanie przed Wojewodą [...] nie miało miejsca; 2. art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a w zw. z art. 133 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 i 80, a także art. 35 § 5 k.p.a. oraz art. 6 ust. 1 pkt 1, ust. 4 oraz ust. 6 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami państwa polskiego, poprzez przekroczenie granic uznania i stwierdzenie, że bezczynność Wojewody [...] oraz przewlekłe prowadzenie przez niego postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa w sytuacji, gdy z akt sprawy wynikało, że organ podejmował liczne i celowe czynności w sprawie zmierzające do zakończenia postępowania; 3. art. 149 § 2 w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 i 3 w zw. z art. 35 § 5 oraz art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez przyznanie M. K. sumy pieniężnej w wyniku bezpodstawnego stwierdzenia bezczynności i przewlekłości postępowania, jakich dopuścić się miał Wojewoda [...]; 4. art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 80 k.p.a. oraz art. 6 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami państwa polskiego poprzez zobowiązanie Wojewody do załatwienia sprawy w terminie 30 dni, który to termin nie uwzględnia stopnia zgromadzenia przez Wojewodę dowodów niezbędnych do ustalenia istotnych okoliczności sprawy; 5. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez zaniechanie wskazania w uzasadnieniu wyroku sposobu ustalenia okresu, w jakim, zdaniem Sądu, Wojewoda [...] miał pozostawać w bezczynności w załatwieniu sprawy oraz prowadzić postępowanie przewlekle, a także przyczyn, dla których zaistniałe w sprawie czynności organu nie zostały uwzględnione przez Sąd przy ocenie zaistnienia oraz stopnia przewlekłości oraz bezczynności. Na podstawie przywołanych zarzutów, skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 lipca 2021 r., sygn. II SAB/Wr 26/21 i oddalenie skargi oraz o orzeczenie o kosztach wedle norm przepisanych. Jednocześnie skarżący kasacyjnie organ oświadczył, że zrzeka się rozprawy. W piśmie z [...] października 2021 r. M. K. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz o zasądzenie od organu na jej rzecz zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm prawem przepisanych. Skarżąca zrzekła się też przeprowadzenia rozprawy w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.). Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Jeśli skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumpcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego (por. wyrok NSA z 27 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 819/11, LEX nr 1 217 424; wyrok NSA z 26 marca 2010 r., sygn. akt II FSK 1842/08, LEX nr 596 025; wyrok NSA z 4 czerwca 2014 r., sygn. akt II GSK 402/13, LEX nr 1 488 113). Skarga kasacyjna jest zasadna, ponieważ usprawiedliwiony jest zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. Podkreślić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w swoich orzeczeniach wielokrotnie wskazywał, że ograniczenie się w uzasadnieniu wyroku do przytoczenia przepisu prawnego, czy też ogólnikowego powoływania się na poglądy doktryny czy judykatury, bez gruntownego odniesienia się do okoliczności konkretnego stanu faktycznego sprawy, nie może zastąpić opisu przebiegu operacji logicznej, rezultatem której jest przyjęty konkretny kierunek interpretacji i zastosowania konkretnego przepisu prawnego w okolicznościach konkretnego stanu faktycznego sprawy. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli (por. m.in. wyroki NSA: z 12 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1620/10; z 30 maja 2012 r., sygn. akt II GSK 620/11; z 11 stycznia 2011 r. sygn. akt I GSK 685/09, wyroki dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako "CBOSA"). Skarżąca w skardze do Sądu wojewódzkiego wniosła o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania, działając z rażącym naruszeniem prawa. Ocena zasadności skargi na bezczynność i przewlekłość postępowania wymagała ustalenia, czy organ dopuścił się bezczynności w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz czy działał przewlekle w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. Od takiej oceny jednak Sąd wojewódzki w niniejszej sprawie się uchylił. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd wojewódzki nie dokonał żadnej analizy czynności podejmowanych przez organ ani w aspekcie bezczynności, ani przewlekłości. Sąd ograniczył się w swoich rozważaniach do przywołania treści przepisów prawa, poglądów orzecznictwa, co należy rozumieć pod pojęciem bezczynności lub przewlekłości postępowania – uzasadnienie jest więc ogólnikowe i nie odnosi się do realiów niniejszej sprawy. Tymczasem na podstawie akt sprawy można ustalić, że [...] grudnia 1990 r. skarżąca złożyła, do Kierownika Urzędu Rejonowego w K., wniosek o umieszczenie w rejestrze uprawnień z tytułu pozostawienia mienia poza obecnymi granicami RP. Do wniosku dołączono kopie dwóch aktów notarialnych – umów sprzedaży nieruchomości, zawartych w 1936 r. Wniosek ten został zarejestrowany, a następnie przekazany do Urzędu Miasta w K. w 1999 r. W dniu [...] stycznia 2005 r. skarżąca wystąpiła do UM w K. z prośbą o informację, jakie dokumenty powinna przedłożyć, by otrzymać decyzję potwierdzającą jej uprawnienia z tytułu pozostawienia mienia poza obecnymi granicami RP. Postanowieniem z [...] stycznia 2005 r. wniosek ten przekazany został według właściwości do Wojewody [...]. Pismem z [...] lipca 2006 r. skarżąca została wezwana przez Wojewodę [...] do uzupełnienia złożonego wniosku: w terminie 7 dni jeśli chodzi o sprecyzowanie żądania oraz w terminie 6 miesięcy jeśli chodzi o dokumenty potwierdzające jej prawa do rekompensaty. Pismem z [...] lipca 2006 r. skarżąca sprecyzowała żądanie wniosku, informując jednocześnie, że resztę dokumentów zgromadzi w wyznaczonym terminie. Pismem z [...] marca 2007 r. skarżąca została poinformowana, że jej wniosek ze względu na nieuzupełnienie braków nie zostanie rozpatrzony. W piśmie z [...] lutego 2016 r. skarżąca złożyła wniosek o przesłanie kopii wszelkich dokumentów zgromadzonych w sprawie o sygn. [...]. W dniu [...] grudnia 2016 r, do organu wpłynęło pismo Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] grudnia 2016 r., sygn. [...], w którym Sąd zwraca się do Wojewody [...] o informację o to, czy toczy się i na jakim jest etapie postępowanie w sprawie stwierdzenia nabycia mienia. Zapytanie to skierowane zostało w sprawie o dział spadku po zmarłym [...] grudnia 1948 r. poprzedniku prawnym skarżącej. W piśmie z [...] czerwca 2017 r. skarżąca wystąpiła do Wojewody [...] z wnioskiem o podjęcie dalszych czynności w sprawie, załączając szereg orzeczeń sądowych stwierdzających nabycie spadku po osobach zmarłych, związanych z mieniem pozostawionym. W piśmie z [...] grudnia 2017 r. Wojewoda [...] wezwał skarżącą do uzupełnienia złożonego wniosku o szereg dokumentów i dowodów, wyznaczając termin 6 miesięcy na uzupełnienie braków. Termin do uzupełnienia braków mijał [...] maja 2018 r. – braki wniosku nie zostały uzupełnione. W piśmie z [...] maja 2018 r. skarżąca wystąpiła do Wojewody [...] z wnioskiem o zawieszenie postępowania ze względu na toczące się postępowanie o dział spadku po zmarłym S. K. Postanowieniem z [...] września 2019 r. postępowanie w sprawie zostało zawieszone, zażalenie na postanowienie nie zostało wniesione. Pismem z [...] lutego 2020 r. skarżąca wystąpiła do organu z zapytaniem, czy w aktach sprawy znajdują się oryginały dokumentów, które w jej opinii mają świadczyć o pozostawieniu mienia poza obecnymi granicami RP. Wniosek o podjęcie postępowania administracyjnego złożony został [...] listopada 2020 r. W dniu [...] lutego 2021 r. wpłynęło, skierowane do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, ponaglenie z żądaniem stwierdzenia bezczynności lub przewlekłego prowadzenia sprawy. W dniu [...] marca 2021 r. Wojewoda [...] wystąpił do Archiwum Akt Nowych w W., W. i K. oraz do Konsulatu Generalnego RP w L. z wnioskiem o odnalezienie dokumentów potwierdzających, że poprzednicy prawni skarżącej byli właścicielami nieruchomości pozostawionej poza RP. W tej samej dacie, do strony skierowane zostało zawiadomienie, o którym mowa w art. 36 § 1 i 2 k.p.a., że termin załatwienia sprawy nastąpi do [...] września 2021 r. W dniu [...] lutego 2021 r. skarżąca, niezależnie od ponaglenia skierowanego do Ministra, złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której zażądała stwierdzenia przewlekłości postępowania, bezczynności organu – obu z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenia organowi grzywny w wymiarze 25 837,35 zł, przyznanie skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 25 837,35 zł oraz zwrotu kosztów postępowania. Sąd wojewódzki w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie ocenił przywołanych wyżej zdarzeń – nie wskazał, dlaczego czynności organu, lub ich brak, uznał za przejaw bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Podobnie, Sąd nie przedstawił argumentacji, dlaczego stwierdzona przez niego bezczynność i przewlekłość były rażące, ograniczając się do stwierdzenia, że "po stronie organu wystąpiła zupełna pasywność demonstrowana brakiem jakiejkolwiek aktywności o charakterze merytorycznym przez wiele lat. Pewne czynności w postępowaniu administracyjnym, zmierzające do zebrania dowodów organ podjął po upływie terminów przewidzianych do załatwienia sprawy administracyjnej, czym dopuścił się bezczynności i przewlekłości" (str. 6-7 uzasadnienia). Podkreślić jeszcze raz należy, że zadaniem Sądu wojewódzkiego w niniejszej sprawie było ustalenie, jakie czynności organ podjął, jak długie i czym spowodowane były przerwy w postępowaniu, a następnie ocena, czy w sprawie doszło do bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, a jeśli tak – czy miała ona charakter rażący. Prawidłowo skonstruowane uzasadnienie daje rękojmię, że sąd administracyjny dołożył należytej staranności przy podejmowaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Motywy wyroku mają przekonywać o słuszności rozstrzygnięcia i to zarówno jeśli chodzi o przyjętą podstawę prawną, jak i w zakresie ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd wojewódzki. W niniejszej sprawie uzasadnienie wyroku jest lakoniczne – nie pozwala na poznanie racji i argumentów, którymi kierował się Sąd wojewódzki, uwzględniając skargę, co uniemożliwia kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku. Skoro zasadny okazał się zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., to przedwczesne było wypowiadanie się przez Naczelny Sąd Administracyjny co do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że wadliwość uzasadnienia wyroku czyni przedwczesną ocenę pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej (zob. postanowienie NSA z 22 maja 2014 r., sygn. akt II OSK 481/14 i wyrok NSA z 9 czerwca 2015 r., sygn. akt I GSK 465/15, CBOSA). Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu. Ponownie rozpoznając sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny powinien wyjaśnić, z jakich powodów uznaje, że Wojewoda [...] dopuścił się w sprawie bezczynności lub przewlekłości postępowania, uwzględniając poczynione wyżej wywody. Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od zasądzenia na rzecz skarżącego kasacyjnie organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, wobec uznania, że skarżąca swoim postępowaniem nie przyczyniła się do powstania zaistniałego w sprawie uchybienia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło