I GZ 295/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 5 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 sierpnia 2021 r., sygn. akt III SA/Po 1029/21 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi P. S. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia [...] maja 2021 r., nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 11 sierpnia 2021 r., sygn. akt III SA/Po 1029/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę P. S. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z [...] maja 2021 r., w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. W motywach podjętego rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał, że pismem z [...] czerwca 2021 skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na ww. decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału III wezwano skarżącego do uzupełnienia w terminie siedmiu dni braków formalnych skargi poprzez, podanie numeru PESEL, pod rygorem odrzucenia skargi. W dniu 9 lipca 2021 r. korespondencja zawierająca powyższe wezwanie została skutecznie doręczona dorosłem domownikowi skarżącego E. S. (zwrotne potwierdzenie odbioru k. 17). Pismem z 12 lipca 2021 strona odniosła się do stanowiska Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu. W przedmiotowym piśmie nie został jednak podany numer PESEL skarżącego. Zgodnie z art. 46 § 2 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 roku, poz. 2323 ze zm. dalej: p.p.s.a.) pismo strony, gdy jest pierwszym pismem w sprawie powinno zawierać oznaczenie miejsca zamieszkania stron oraz numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, jeżeli jest obowiązana do jego posiadania albo posiada go, nie mając takiego obowiązku. Wymienione elementy pisma stanowią wymogi formalne skargi, których brak podlega uzupełnieniu w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. W myśl art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. W rozpoznawanej sprawie skutecznie doręczono dorosłemu domownikowi skarżącego wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi w dniu 9 lipca 2021 r., a zatem siedmiodniowy termin upłynął bezskutecznie 16 lipca 2021 r. W tym terminie skarżący nie przesłał do sądu swojego numeru PESEL. W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 p.p.s.a. postanowił o odrzuceniu skargi. Zażalenie na powyższe orzeczenie złożył skarżący wskazując, że PESEL znajdował się w aktach sprawy - w piśmie inicjującym postępowanie przed organami administracji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 57 § 1 p.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Pismo procesowe strony powinno spełniać określone warunki formalne, bez których nie można mu nadać prawidłowego biegu. Wymogi formalne składanych pism uregulowane zostały w art. 46 p.p.s.a. Zgodnie z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., poza elementami wymienionymi w § 1 tego przepisu pismo strony powinno ponadto zawierać, w przypadku, gdy jest pierwszym pismem w sprawie – numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku. W sytuacji, gdy brak jest jednego z elementów pisma wymienionych w art. 46 p.p.s.a., obowiązkiem sądu, zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a., jest wezwanie strony do uzupełnienia lub poprawienia pisma w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Takim przepisem szczególnym jest art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd odrzuca skargę, jeżeli w wyznaczonym terminie nie uzupełniono jej braków formalnych. Powyższe przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem w przypadku nieuzupełnienia przez stronę skarżącą braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie, sąd zobowiązany jest do jej odrzucenia. W sprawie nie ulega wątpliwości, że skarga dotknięta była brakami formalnym, tj. nie zawierała numeru PESEL skarżącego. To, że znajdował się on w dokumentach złożonych do akt postępowania administracyjnego nie może mieć znaczenia, albowiem powołane wyżej przepisy procedury sądowoadministracyjnej nie wiążą z takim stanem rzeczy żadnych skutków i nie zwalniają sądu z obowiązku wezwania strony do usunięcia braków formalnych. W tej sytuacji prawidłowo Przewodniczący Wydziału wezwał skarżącego do uzupełnienia braku, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Z akt sprawy wynika, że doręczono dorosłemu domownikowi skarżącego wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi w dniu 9 lipca 2021 r., a zatem siedmiodniowy termin upłynął bezskutecznie 16 lipca 2021 r. W tym terminie skarżący nie przesłał do sądu swojego numeru PESEL. Tym samym nie ulega wątpliwości, że skarżący nie wykonał – w określonym w art. 49 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. siedmiodniowym terminie – wezwania do usunięcia braku formalnego skargi w postaci podania numeru PESEL, co w konsekwencji obligowało Sąd I instancji do odrzucenia skargi. Z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. wyraźnie wynika, że jeśli pismo strony będącej osobą fizyczną jest pierwszym pismem w konkretnej sprawie sądowoadministracyjnej (a tak było w sprawie niniejszej), to powinno zawierać numer PESEL. Tym samym za nieprzekonujące NSA uznaje argumenty skarżącego sformułowane w zażaleniu. W tym miejscu Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje z uzasadnienia projektu ustawy z 12 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz niektórych innych ustaw (druk Sejmu VIII kadencji nr 3260) wynika, że obowiązek podania numeru PESEL strony postępowania wnoszącej pismo procesowe do sądu jest związany z wprowadzeniem do postępowania przed sądami administracyjnymi możliwości doręczania pism i orzeczeń w formie dokumentu elektronicznego zawierającego dane z systemu teleinformatycznego sądu i konieczną w takim przypadku jednoznaczną identyfikacją strony postępowania. Z kolei art. 74a p.p.s.a. stanowi, że doręczanie pism przez sąd za pomocą środków komunikacji elektronicznej jest zależne od woli strony. Korzystanie albo niekorzystanie ze środków komunikacji elektronicznej w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest zatem możliwe w toku całego postępowania. Uzasadnia to stwierdzenie, że obowiązek podania numeru PESEL w pierwszym piśmie procesowym ma wymiar ogólny, a nie tylko taki, że numer ten jest konieczny do nadania biegu pismu procesowemu, w którym powinien być zamieszczony. W związku z tym, że na każdym etapie postępowania może powstać obowiązek sądu doręczania pism i orzeczeń w formie dokumentu elektronicznego zawierającego dane z systemu teleinformatycznego sądu, zrozumiałe jest, że ustawodawca uznał, że strona postępowania powinna ten numer podać w pierwszym piśmie procesowym, niezależnie od tego, czy już zdecydowała się na doręczanie pism i orzeczeń w formie dokumentu elektronicznego. Ponadto zaznaczyć należy, że także po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie, a więc już po zwrocie akt administracyjnych organowi, może powstać obowiązek doręczania pism i orzeczeń w formie dokumentu elektronicznego zawierającego dane z systemu teleinformatycznego sądu. Okoliczność ewentualnego znajdowania się numeru PESEL w aktach administracyjnych nie ma zatem przesądzającego znaczenia, gdyż – jak już wskazano – wszystkie dane powinny znajdować się w aktach sądowych. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone m.in. w postanowieniach tego Sądu z 25 października 2019 r., I OZ 1017/19; z 5 grudnia 2019 r., I OZ 1211/19 i I OZ 1218/19; z 30 stycznia 2020 r., II FZ 18/20; z 13 października 2020 r., II OZ 745/20 i II OZ 774/20; z 16 marca 2021 r., III OZ 157/21 oraz z 16 kwietnia 2021 r., II OZ 224/21). Zgodnie z tym stanowiskiem, brak podania w piśmie wszczynającym postępowanie sądowoadministracyjne numeru PESEL strony będącej osobą fizyczną stanowi brak formalny takiego pisma, zgodnie z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela natomiast przeciwnego poglądu wyrażonego w postanowieniach z 27 listopada 2019 r., I GZ 366/19; z 4 grudnia 2019 r., I OZ 1204/19; z 19 grudnia 2019 r., II OZ 1154/19; z 12 lutego 2020 r., I FZ 19/20 oraz z 19 maja 2020 r., II GZ 135/20, który nie znajduje oparcia w jednoznacznie sformułowanych przepisach obowiązującego prawa. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.