I OZ 255/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia C. S. i M. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 21 kwietnia 2021 r. sygn. akt III SA/Lu 130/21 o odrzuceniu skargi C. S. i M. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków postanawia: oddalić zażalenie. C. S. i M. S. (dalej: skarżący) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków. Zarządzeniem z 12 marca 2021 r. Przewodniczący Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wezwał skarżących do usunięcia braku formalnego skargi przez podanie numerów PESEL skarżących, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłki zawierające wezwania były dwukrotnie awizowane w dniach 19 marca 2021 r. i 29 marca 2021 r., po czym zwrócono je nadawcy z adnotacją "nie podjęto w terminie". Postanowieniem z 21 kwietnia 2021 r., III SA/Lu 130/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.), odrzucił skargę. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skoro przesyłki skierowane do skarżących były pierwszy raz awizowane 19 marca 2021 r., to zgodnie z art. 73 § 4 p.p.s.a. doręczenie nastąpiło 2 kwietnia 2021 r. Siedmiodniowy termin do uzupełnienia braku formalnego skargi upływał zatem 9 kwietnia 2021 r. Termin ten upłynął jednak bezskutecznie, albowiem skarżący nie wykonali wezwania do uzupełnienia braku formalnego skargi. O zwrocie wpisu od skargi orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyli skarżący, zaskarżając je w całości, wnosząc o jego uchylenie i zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 46 § 1 pkt 1b) w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi skierowane zostało do skarżących w sposób bezzasadny, a sama skarga nie zawierała braków pozwalających na jej odrzucenie, albowiem ich numery PESEL znajdowały się już w aktach administracyjnych przesłanych do Sądu, tj. w akcie notarialnym z 1 czerwca 2004 r. (rep. A nr [...]) – umowa sprzedaży. Skarżący wyjaśnili ponadto, że brak odpowiedzi na wezwanie nie wynika z ich lekceważącego podejścia do formalnoprawnych obowiązków związanych z toczącym się postępowaniem, czy też z niedbalstwa. Korespondencji zawierającej wezwanie do uzupełnienia numerów PESEL nie mogli natomiast odebrać z przyczyn od nich niezależnych, albowiem w okresie kiedy je awizowano, nie przebywali w miejscu zamieszkania, ponieważ w dniu 13 marca 2021 r. pojechali do córki do W. Niestety w przedszkolu, do którego uczęszcza jeden z ich wnuków wystąpił przypadek zarażenia koronawirusem i skarżący zostali objęci dwutygodniową kwarantanną. Po powrocie, w dniu 5 kwietnia 2021 r., do J. nie zastali żadnego awizo, a o wezwaniu dowiedzieli się dopiero z uzasadnienia postanowienia odrzucającego skargę. Pismem z 3 maja 2021 r. skarżący złożyli wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi podając swoje numery PESEL. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jak wynika z akt sprawy, na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie o odrzuceniu skargi zostało wniesione zażalenie. Wobec tego, w wyniku wniesionego zażalenia, postanowienie o odrzuceniu skargi nie stało się prawomocne. Z akt wynika także, że wraz z zażaleniem złożono wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. Oba pisma zostały nadane w jednej kopercie w dniu 4 maja 2021 r. (k.54 akt sąd.). Należy wskazać, że z praktyki orzeczniczej wynika, iż nierzadkie są przypadki łącznego składania zażalenia na odrzucenie pisma procesowego (skargi) oraz wniosku o przywrócenie terminu przewidzianego na wykonanie danej czynności procesowej. W przypadku jednoczesnego złożenia zażalenia na orzeczenie o odrzuceniu pisma procesowego (skargi) oraz wniosku o przywrócenie terminu do dokonania danej czynności procesowej – w pierwszej kolejności winien być nadany bieg zażaleniu, a dopiero po stwierdzeniu bezskuteczności czynności procesowej wskutek upływu terminu rozpoznaniu podlegałby wniosek o jego przywrócenie. Wobec powyższego, jednoczesne złożenie zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi i wniosku o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi skutkuje tym, że wniosek o przywrócenie terminu podlega rozpoznaniu po uprawomocnieniu się orzeczenia stwierdzającego uchybienie terminu do dokonania czynności procesowej. Przechodząc do rozpoznania niniejszego zażalenia, należy stwierdzić, że nie ma ono usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do art. 57 § 1 p.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Pismo procesowe strony powinno spełniać określone warunki formalne, bez których nie można mu nadać prawidłowego biegu. Wymogi formalne składanych pism uregulowane zostały w art. 46 p.p.s.a. Zgodnie z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., poza elementami wymienionymi w § 1 tego przepisu pismo strony powinno ponadto zawierać, w przypadku, gdy jest pierwszym pismem w sprawie – numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku. W sytuacji, gdy brak jest jednego z elementów pisma wymienionych w art. 46 p.p.s.a., obowiązkiem sądu, zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a., jest wezwanie strony do uzupełnienia lub poprawienia pisma w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Takim przepisem szczególnym jest art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd odrzuca skargę, jeżeli w wyznaczonym terminie nie uzupełniono jej braków formalnych. Powyższe przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem w przypadku nieuzupełnienia przez stronę skarżącą braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie, sąd zobowiązany jest do jej odrzucenia. W sprawie nie ulega wątpliwości, że skarga dotknięta była brakami formalnym, tj. nie zawierała numerów PESEL skarżących. To, że znajdowały się one w dokumentach złożonych do akt postępowania administracyjnego nie może mieć znaczenia, albowiem powołane wyżej przepisy procedury sądowoadministracyjnej nie wiążą z takim stanem rzeczy żadnych skutków i nie zwalniają sądu z obowiązku wezwania strony do usunięcia braków formalnych. W tej sytuacji prawidłowo Przewodniczący Wydziału wezwał skarżących ich uzupełnienia, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Z akt sprawy wynika, że przesyłki zaadresowane do każdego ze skarżących osobno były dwukrotnie awizowane w dniach 19 marca 2021 r. i 29 marca 2021 r., po czym zwrócono je do nadawcy z adnotacją "nie podjęto w terminie". Zgodnie zatem z art. 73 § 4 p.p.s.a. doręczenie nastąpiło 2 kwietnia 2021 r., a termin na usunięcie braku formalnego, polegającego na podaniu numerów PESEL upływał w dniu 9 kwietnia 2021 r. W terminie tym skarżący nie uzupełnili jednak braku, uczynili to dopiero we wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi datowanym na ten sam dzień co rozpoznawane obecnie zażalenie). Tym samym nie ulega wątpliwości, że skarżący nie wykonali – w określonym w art. 49 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. siedmiodniowym terminie – wezwania do usunięcia braku formalnego skargi w postaci podania numerów PESEL, co w konsekwencji obligowało Sąd I instancji do jego odrzucenia. Z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. wyraźnie wynika, że jeśli pismo strony będącej osobą fizyczną jest pierwszym pismem w konkretnej sprawie sądowoadministracyjnej (a tak było w sprawie niniejszej), to powinno zawierać numer PESEL. Argumenty usprawiedliwiające zwłokę w usunięciu braku, podane przez skarżących w zażaleniu mogą mieć znaczenie i będą podlegały rozpoznaniu przy rozpatrzeniu wniosku o przywrócenie terminu do usunięcia braków skargi. W tym miejscu Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje dodatkowo, że we wspomnianym przez skarżących akcie notarialnym z 1 czerwca 2004 r. (rep. A nr [...]), który znajduje się w aktach administracyjnych sprawy, podane zostały jedynie numery NIP skarżących, a nie jak twierdzą skarżący numery PESEL. Natomiast w innym dokumencie znajdującym się w aktach administracyjnych, tj. we wniosku skarżących o wprowadzenie zmiany w operacie ewidencji gruntów z 9 marca 2020 r. wskazany został nr PESEL, ale tylko jednego ze skarżących, tj. C. S. Z uzasadnienia projektu ustawy z 12 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz niektórych innych ustaw (druk Sejmu VIII kadencji nr 3260) wynika, że obowiązek podania numeru PESEL strony postępowania wnoszącej pismo procesowe do sądu jest związany z wprowadzeniem do postępowania przed sądami administracyjnymi możliwości doręczania pism i orzeczeń w formie dokumentu elektronicznego zawierającego dane z systemu teleinformatycznego sądu i konieczną w takim przypadku jednoznaczną identyfikacją strony postępowania. Z kolei art. 74a p.p.s.a. stanowi, że doręczanie pism przez sąd za pomocą środków komunikacji elektronicznej jest zależne od woli strony. Korzystanie albo niekorzystanie ze środków komunikacji elektronicznej w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest zatem możliwe w toku całego postępowania. Uzasadnia to stwierdzenie, że obowiązek podania numeru PESEL w pierwszym piśmie procesowym ma wymiar ogólny, a nie tylko taki, że numer ten jest konieczny do nadania biegu pismu procesowemu, w którym powinien być zamieszczony. W związku z tym, że na każdym etapie postępowania może powstać obowiązek sądu doręczania pism i orzeczeń w formie dokumentu elektronicznego zawierającego dane z systemu teleinformatycznego sądu, zrozumiałe jest, że ustawodawca uznał, że strona postępowania powinna ten numer podać w pierwszym piśmie procesowym, niezależnie od tego, czy już zdecydowała się na doręczanie pism i orzeczeń w formie dokumentu elektronicznego. Ponadto zaznaczyć należy, że także po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie, a więc już po zwrocie akt administracyjnych organowi, może powstać obowiązek doręczania pism i orzeczeń w formie dokumentu elektronicznego zawierającego dane z systemu teleinformatycznego sądu. Okoliczność ewentualnego znajdowania się numeru PESEL w aktach administracyjnych nie ma zatem przesądzającego znaczenia, gdyż – jak już wskazano – wszystkie dane powinny znajdować się w aktach sądowych. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone m.in. w postanowieniach tego Sądu z 25 października 2019 r., I OZ 1017/19; z 5 grudnia 2019 r., I OZ 1211/19 i I OZ 1218/19; z 30 stycznia 2020 r., II FZ 18/20; z 13 października 2020 r., II OZ 745/20 i II OZ 774/20; z 16 marca 2021 r., III OZ 157/21 oraz z 16 kwietnia 2021 r., II OZ 224/21). Zgodnie z tym stanowiskiem, brak podania w piśmie wszczynającym postępowanie sądowoadministracyjne numeru PESEL strony będącej osobą fizyczną stanowi brak formalny takiego pisma, zgodnie z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela natomiast przeciwnego poglądu wyrażonego w postanowieniach z 27 listopada 2019 r., I GZ 366/19; z 4 grudnia 2019 r., I OZ 1204/19; z 19 grudnia 2019 r., II OZ 1154/19; z 12 lutego 2020 r., I FZ 19/20 oraz z 19 maja 2020 r., II GZ 135/20, który nie znajduje oparcia w jednoznacznie sformułowanych przepisach obowiązującego prawa. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.