III SA/Gd 115/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść Sędziowie: Sędzia NSA Joanna Zdzienicka – Wiśniewska Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi A. Z. na zarządzenie Wójta Gminy [...] z dnia 11 grudnia 2020 r. nr [...] w sprawie odwołania ze stanowiska dyrektora Zespołu Kształcenia i Wychowania w [...] 1. stwierdza nieważność zaskarżonego zarządzenia; 2. zasądza od Gminy [...] na rzecz skarżącej A. Z. 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zarządzeniem z dnia 11 grudnia 2020 r. nr [...] wydanym na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 506 ze zm.) oraz art. 66 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 1148 ze zm.; w dalszej części uzasadnienia powoływanej także w skrócie jako "ustawa") Wójt Gminy [...] odwołał z dniem 11 grudnia 2020 r., bez wypowiedzenia, A. Z. (dalej także jako "skarżąca") ze stanowiska Dyrektora [...] w [...]. Organ zarządził, że z dniem 11 grudnia 2020 r. traci moc zarządzenie nr [...] Wójta Gminy [...] z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie powierzenia A. Z. stanowiska Dyrektora [...] w [...] (§ 3 wydanego zarządzenia) oraz, że zarządzenie w sprawie odwołania wchodzi w życie z dniem podpisania (§ 5 wydanego zarządzenia). W stanowiącym załącznik do wydanego zarządzenia uzasadnieniu Wójt Gminy [...] wskazał, że zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo oświatowe organ, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze w szkole lub placówce oświatowej, w przypadkach szczególnie uzasadnionych, po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty, może odwołać nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia. Zdaniem organu w realiach sprawy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, który uzasadnia celowość podjęcia decyzji o odwołaniu A. Z. ze stanowiska Dyrektora [...] w [...]. Wójt Gminy [...] wskazał, że w związku z pojawiającymi się wątpliwościami, co do prawidłowości w zakresie ustalania i przyznawania wynagrodzenia nauczycielom w szkole oraz prawidłowości prowadzonej dokumentacji organ prowadzący w dniu 21 lutego 2020 r. powiadomił o zaplanowanej na dzień 24 lutego 2020 r. kontroli w zakresie gospodarowania środkami z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych. W trakcie kontroli ustalono nieprawidłowości w zakresie wypłat z funduszu, w szczególności wypłatę w lipcu 2019 r. zapomóg nauczycielom, którzy uczestniczyli w odbywającym się wcześniej strajku w równej wysokości, podczas gdy z dokumentacji wynika, że do wielu wniosków o zapomogę nie było żadnego uzasadnienia. W trakcie przeprowadzonej kontroli A. Z. złożyła organowi prowadzącemu oświadczenie, że osoby, które otrzymały przedmiotowe zapomogi właściwe wnioski wraz z załączonymi do nich oświadczeniami złożyły przed dniem otrzymania zapomóg i następnie przedłożyła te wnioski wraz z załączonymi do nich oświadczeniami do kontroli, jako złożone przed dniem 9 lipca 2019 r. Z ustaleń organu wynika z kolei, że oświadczenia stanowiące załączniki do wniosków o zapomogę zostały sporządzone przez nauczycieli, na polecenie A. Z., w dniach 21 i 24 lutego 2020 r. i były antydatowane. Akcja składania oświadczeń rozpoczęła się po otrzymaniu przez A. Z. informacji o wszczęciu kontroli w kierowanej szkole. Ustalono również, że A. Z. dopuściła się naruszenia dyscypliny finansów publicznych, przepisów dotyczących gospodarowania zakładowym funduszem świadczeń socjalnych, przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz przepisów o systemie zabezpieczenia społecznego, jak też dopuściła się zachowania nie licującego z wykonywanym zawodem i pełnionym stanowiskiem w postaci czynów noszących znamiona przestępstwa w sposób warunkujący konieczność odwołania z zajmowanego stanowiska w celu zapewnienia zgodności działania szkoły z prawem i zmniejszenia ryzyka odpowiedzialności finansowej i prawnej po stronie szkoły, a zatem również i organu prowadzącego. A. Z. wypłaciła bowiem wskazanym w oświadczeniu nauczycielom, pod pozorem zapomóg z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych, "rekompensaty" z tytułu nieotrzymania wynagrodzenia za czas strajku w dniach 8 – 27 kwietnia 2019 r. w łącznej kwocie 27.350 zł. Co istotne, zgodnie z treścią obowiązującego w [...] w [...] Regulaminu w przedmiocie przyznawania świadczeń socjalnych, za zapomogę można uznać jedynie świadczenia wypłacone w przypadku indywidulanego zdarzenia losowego, stawiającego pracownika w trudnej sytuacji życiowej i materialnej. Nie spełnia tej definicji sytuacja, w której nauczyciele na podstawie własnej decyzji biorą udział w strajku, co powoduje brak wypłaty wynagrodzenia. Nie jest to bowiem zdarzenie losowe, czy niezależne od pracowników, nie zawsze też stawia pracownika w trudnej sytuacji życiowej, czy materialnej. Tym samym wypłata przedmiotowych "rekompensat" nie mogła nastąpić ze środków Zakładowego Fundusz Świadczeń Socjalnych i stanowiła naruszenie przepisów prawa. Powyższe stanowi też wykroczenie uregulowane w art. 12a ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych. Dalszą konsekwencją ustalenia, że "rekompensaty" nie są zapomogami w rozumieniu art. 21 ust. 1 pkt 26 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jest uznanie ich za przychód pracowników ze stosunku pracy. Łączy się z tym zobowiązanie do odprowadzenia właściwych składek z tytułu ubezpieczenia społecznego i zaliczek z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych oraz ujęcie otrzymanych tym tytułem kwot, jako przychodu ze stosunku pracy, we właściwych deklaracjach podatkowych. Wskazane działanie ukierunkowane na ukrycie wypłaty wynagrodzenia pod postacią rzekomych "zapomóg" doprowadziło również do szkody po stronie organu w postaci nieprawidłowego rozliczenia świadczeń publicznoprawnych. Z uwagi na to, że działanie A. Z. w tym zakresie mogło być rozważane w kontekście art. 78 ustawy - Kodeks karny skarbowy czy art. 231 i 271 ustawy - Kodeks karny, złożono w zakresie okoliczności związanych z namawianiem nauczycieli na złożenie antydatowanych oświadczeń, właściwe zawiadomienie do organów ścigania. Postępowanie prowadzone jest przez Prokuraturę Rejonową w [...] pod sygnaturą akt [...]. Organ wskazał dalej, że opisane działania stanowią naruszenie dyscypliny finansów publicznych w takim stopniu i zakresie, że czyni to niemożliwym dalsze zatrudnianie A. Z. na zajmowanym stanowisku, z uwagi na zagrożenie dla interesu publicznego i dalszego funkcjonowania szkoły. A. Z. dopuściła się bowiem nie tylko nieustalenia należności Skarbu Państwa w sposób powodujący szkodę po stronie prowadzonej przez nią szkoły i organu nadzorującego (art. 5 i 14 ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych), ale dokonała faktycznie wydatków ze środków publicznych bez upoważnienia do tego, z naruszeniem przepisów regulujących ten zakres wydatków i w sposób powodujący realną szkodę majątkową po stronie szkoły i organu prowadzącego (art. 11 i 18c tej ustawy). A. Z. przeprowadziła nadto zorganizowaną akcję składania przez jej pracowników oświadczeń do wniosków o zapomogi, z wiedzą i świadomością, że stanowi to naruszenie prawa i nie informując o powyższym organu prowadzącego, gdyż wiedziała, że nie wyrazi on na powyższe zgody, gdyż stanowiło to naruszenie prawa. W tym zakresie A. Z. złożyła organowi prowadzącemu nieprawdzie oświadczenie i celowo wprowadziła organ w błąd. W ten sposób A. Z. naraziła również podległych sobie pracowników na odpowiedzialność karną. Takie działanie jest wysoce nieetyczne i spowodowało całkowitą utratę zaufania do wyżej wymienionej. Powyższe oraz fakt narażenia podległych pracowników na odpowiedzialność karną skutkowało zawiadomieniem organów ściągania, złożeniem wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego i wydaniem w dniu 4 marca 2020 r. decyzji o zawieszeniu A. Z. w pełnieniu obowiązków dyrektora szkoły. Z kolei z uwagi na czas trwających postępowań, warunkowany też pandemią Covid-19 oraz zwolnienia lekarskie A. Z. nie podjęto wówczas decyzji jak niniejsza, to jest o odwołaniu wyżej wymienionej z funkcji dyrektora [...] w [...]. W międzyczasie nastąpiły jednak dalsze zdarzenia. W dniu 3 czerwca 2020 r. do Urzędu Gminy [...] wpłynął sprzeciw rodziców, absolwentów i pracowników [...] w [...], w którym zdecydowanie sprzeciwiono się ewentualnemu powrotowi A. Z. na stanowisko dyrektora tejże szkoły, ze wskazaniem na poważne zarzuty dotyczące pracy wyżej wymienionej na tym stanowisku (niekompetencja, wrogość do uczniów i pracowników, działanie na szkodę szkoły i społeczności lokalnej). Z kolei w dniu 8 lipca 2020 r. do Urzędu Gminy [...] wpłynęła negatywna opinia Rady Pedagogicznej [...] w [...] dotycząca sprawowania przez A. Z. funkcji dyrektora, w której wskazano przykłady łamania przez wyżej wymienioną przepisów oświatowych, ale też pracowniczych, w tym zaniedbania w zakresie zapewnienia właściwej opieki dla uczniów, w tym uczniów z niepełnosprawnościami. Wskazano na sytuacje, w których A. Z. była agresywna wobec uczniów i poniżała ich. Wykorzystując kolejne zwolnienia lekarskie A. Z. uniemożliwiła też dokonanie oceny jej pracy przez kuratorium oświaty. Mimo, iż wyżej wymieniona podejmowała czynności związane z toczącymi się wobec niej postępowaniami, nie stawiała się na umówione spotkania w celu dokonania samooceny, zasłaniając się kolejnym zwolnieniem lekarskim. Cząstkowa ocena pracy wydana przez Gminę [...] była z kolei oceną negatywną. Dodatkowo A. Z. podjęła działania, które było formą zastraszenia Wójta Gminy [...] groźbą wszczęcia postępowania karnego i próbą przymuszenia do podjęcia korzystnych decyzji odnośnie powrotu do wykonywania obowiązków pracowniczych. Działania A. Z. należało ocenić jako spełniające przesłanki czynów zabronionych opisanych w art. 191 § 1 oraz 224 § 1 i 2 ustawy – Kodeks karny. W związku z tym złożone zostało odrębne zawiadomienie do organów ścigania, Postępowanie prowadzone jest przez Prokuraturę Rejonową w [...] pod sygnaturą akt [...]. A. Z. zaskarżyła wydane zarządzenie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. W skardze wniesionej na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym i sporządzonej przez reprezentującego skarżącą pełnomocnika z wyboru wniesiono o stwierdzenie nieważności zaskarżonego zarządzenia oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonemu zarządzeniu skarżąca zarzuciła: 1) naruszenie prawa procesowego, które miało wpływ na treść zaskarżonego zarządzenia poprzez niezasięgnięcie opinii kuratora oświaty, o której mowa w art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo oświatowe przed podjęciem decyzji w przedmiocie wydania zaskarżonego zarządzenia; 2) naruszenie prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, to jest art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo oświatowe poprzez uznanie, że zaistniały przypadki szczególnie uzasadnione dla odwołania skarżącej ze stanowiska Dyrektora [...] w [...]. W obszernym uzasadnieniu skargi A. Z. wskazała m.in., że organ wydający zaskarżone zarządzenie nie dopełnił formalnego wymogu związanego z obligatoryjnym zasięgnięciem opinii kuratora oświaty. W realiach sprawy do wniosku o wydanie opinii Wójt Gminy [...] nie dołączył protokołu kontroli z dnia 24 lutego 2020 r., co uniemożliwiło [...] Kuratorowi Oświaty odniesienie się do zawartych w protokole ustaleń kontrolnych. W konsekwencji, kuratorium oświaty dokonało analizy dokumentacji związanej z prowadzonym nad działaniami skarżącej nadzorem pedagogicznym, z wyłączeniem oceny uzasadnienia i przyczyn, dla których w ocenie organu odwołanie dyrektora miałoby nastąpić. Jednocześnie podkreślić należy, że [...] Kurator Oświaty w piśmie z dnia 23 marca 2020 r. wprost wskazał, że brak jest podstaw do wyrażenia pozytywnej opinii w przedmiocie odwołania skarżącej ze stanowiska dyrektora bez wypowiedzenia w czasie trwania roku szkolnego. Nadto należy zwrócić uwagę, że w uzasadnieniu wydanego zarządzenia znalazły się dodatkowe przesłanki, które miały miejsce po dniu 23 marca 2020 r., odnośnie których kuratorium nie mogło się wypowiedzieć. W świetle art. 66 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy – Prawo oświatowe organ prowadzący winien przedłożyć kuratorowi oświaty nie tylko same zarządzenie bądź uchwałę ale również ich uzasadnienie. Jego brak uniemożliwia właściwemu organowi zajęcie stanowiska w sprawie zasadności odwołania i skutkuje istotnym naruszeniem prawa prowadzącym do stwierdzenia nieważności wydanego zarządzenia. Skarżąca wskazała dalej, że nigdy nie była stroną postępowania karnego. Nigdy nie zostały jej bowiem przedstawione jakiekolwiek zarzuty, czego pełną świadomość miał organ wydający zaskarżone zarządzenie. W ocenie skarżącej wydanie zaskarżonego zarządzenia było niejako konsekwencją nadużycia uprawnień przez Wójta Gminy [...] zmierzających do pozbawienia skarżącej pełnionej funkcji oraz uporczywego działania organu do doprowadzenia do zwolnienia skarżącej z pracy z zakazem przyjmowania ukaranego do pracy w zawodzie nauczyciela w okresie 3 lat od zwolnienia. Uzasadniając z kolei drugi z podniesionych w petitum skargi zarzutów skarżąca wskazała, że przepis art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo oświatowe ma zastosowanie wyłącznie do takich uchybień, które destabilizują realizację przez szkołę jej funkcji. Przepis ten nie dotyczy zaś okoliczności uzasadniających negatywną ocenę nauczyciela bądź dyrektora, w tym tych związanych z naruszeniem zasad gospodarki finansowej. Przypadki szczególnie uzasadnione to sytuacje, które obiektywnie powodują destabilizację szkoły pod względem dydaktycznym, wychowawczym czy oświatowym. W tej kategorii należy postrzegać nadto przypadki, które powodują, że nie można czekać z odwołaniem dyrektora. W takim przypadku decyzja o pozbawieniu dyrektora funkcji kierowniczej musi być podjęta natychmiast. W tej kategorii nie można w ocenie skarżącej kwalifikować sytuacji, które w subiektywnym odczuciu organu prowadzącego mają charakter szczególny. Samo podejrzenie czy też domniemanie określonych nieprawidłowości (których zaistnienie skarżąca konsekwentnie kwestionuje) nie jest szczególnie uzasadnionym przypadkiem uzasadniającym odwołanie danej osoby z funkcji dyrektora szkoły. Organ gminy nie został nadto umocowany w oparciu o obowiązujące przepisy prawa do oceny zarzucanych przez ten organ danemu nauczycielowi czynów w oparciu o przepisy z zakresu dyscypliny finansów publicznych, gospodarowania zakładowym funduszem świadczeń socjalnych, podatku dochodowego od osób fizycznych, systemu ubezpieczeń społecznych czy regulacji zawartych w ustawie – Kodeks karny. Subiektywne przeświadczenie organu o tym, że skarżąca dopuściła się czynów karalnych - w świetle powszechnie obowiązującego prawa - nie mogło być zatem podstawą do wydania zaskarżonego zarządzenia. W realiach rozpatrywanego przypadku, na tle powyższych rozważań uznać należy, że Wójt Gminy [...] nie wykazał jakoby działania skarżącej mogły doprowadzić do destabilizacji szkoły pod względem dydaktycznym, wychowawczym czy oświatowym. Całkowicie chybiona jest również argumentacja organu jakoby wydanie zaskarżonego zarządzenia możliwe było dopiero w dniu 11 grudnia 2020 r. Kontrola, na którą powołuje się organ została bowiem przeprowadzona 11 miesięcy wcześniej. Niezależnie od powyższego skarżąca wskazała, że w treści wydanego zarządzenia organ pominął korzystne dla skarżącej rozstrzygnięcia, w tym postanowienie Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej działającej przy Ministrze Edukacji Narodowej z dnia 10 grudnia 2020 r. uchylające postanowienie komisji wojewódzkiej i decyzję organu o zawieszeniu skarżącej w pełnieniu funkcji dyrektora. Ponadto uzasadnienie zaskarżonego zarządzenia jest w istocie powieleniem uzasadnień wniosków o wszczęcie wobec skarżącej postępowań dyscyplinarnych (z dnia 4 marca i z dnia 4 września 2020 r.), pisma do [...] Kuratorium Oświaty, cząstkowej oceny pracy skarżącej z dnia 1 lipca 2020 r. oraz dwóch zawiadomień o możliwości popełnienia przez skarżącą przestępstwa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo oświatowe organ prowadzący był zobowiązany uzyskać opinię co do zamiaru odwołania skarżącej ze stanowiska Dyrektora [...] w [...], co uczynił. Właściwą opinię otrzymał pismem datowanym na dzień 23 marca 2020 r., na co też powołał się w skardze pełnomocnik skarżącej. Na kwestię dopełnienia w tym zakresie wymogu formalnego uzyskania takiej opinii nie ma jednakże wpływu jej treść. Tym samym fakt, że z treści jej uzasadnienia można wyczytać zdania formułujące zarzuty organu opiniującego, że nie dostarczono mu odpowiednich materiałów żeby wydać opinię pozytywną, nie stanowi przesłanki uznania, iż opinii, o której mowa w art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo oświatowe nie uzyskano. Stanowi to jedynie podstawę do wniosku, że być może gdyby do wniosku o tą opinię dołączono protokół z kontroli z dnia 24 lutego 2020 r., to opinia ta byłaby pozytywna dla wnioskodawcy, a nie negatywna. Dla spełnienia wymogu formalnego omawianego przepisu istotne jest zatem samo uzyskanie opinii, a nie jej treść, która nie jest dla organu prowadzącego wiążąca. Powody, dla których odwołano skarżącą z funkcji były wskazane we wniosku o opinię. Opinia [...] Kuratorium Oświaty z dnia 23 marca 2020 r. do nich się właśnie odnosiła i to one były uzasadnieniem skarżonego zarządzenia. Odnośnie drugiego z zarzutów podniesionych w skardze organ prowadzący wskazał, że w uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia nie podano, że wobec skarżącej wszczęto postępowania dyscyplinarne. Wskazano jedynie, że wnioski o takie postępowanie organ prowadzący złożył. Nie wskazywano też, że podstawą wydania zarządzenia jest wydanie orzeczeń dyscyplinarnych przez organy dyscyplinarne dla nauczycieli. Ponadto, treść pism z odmową wszczęcia takich postępowań wskazuje, że nie mają one znaczenia merytorycznego dla sprawy. Podobnie irrelewantna dla istoty skargi jest kwestia procedury uzyskiwania oceny pracy skarżącej. Organ zwrócił też uwagę, że w toku postępowania skarżąca w ogóle nie odniosła się merytorycznie do postawionych jej zarzutów. Nigdy nie wyjaśniła, dlaczego poświadczyła nieprawdę, dlaczego nakłoniła pracowników do fałszowania dokumentów, dlaczego nieprawidłowo wydatkowała środki z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych. Nie współpracowała również w celu wyjaśnienia nieprawidłowości w zakresie arkuszy lekcyjnych ani też w żadnym innym temacie. Powołując się na orzecznictwo sądowe wskazujące na konieczność wąskiego rozumienia terminu "przypadki szczególnie uzasadnione" Wójt Gminy [...] wyjaśnił, że wykładania logiczna i celowościowa nakazują w zakresie tego terminu umieścić też sytuacje, w których pozostawienie danej osoby na funkcji dyrektora mogłoby się wiązać z ryzykiem popełnienia dalszych naruszeń prawa - na przykład próby ponownego wpływania na nauczycieli, tym razem by nie składali zeznań na swoją przełożoną, dalszą dezorganizacją pracy szkoły, z uwagi na konflikt z organem prowadzącym, radą pedagogiczną bądź rodzicami, którzy - jak w rozpatrywanym przypadku - zakwestionowali prawidłowość działań skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości rzeczowej ocenia zaskarżony akt z punktu widzenia jego zgodności z prawem, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zakwestionowanego aktu. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty dotyczące słuszności bądź celowości zaskarżonego aktu. Badana jest jedynie jego legalność czyli zgodność danego aktu z przepisami prawa materialnego i prawidłowość postępowania poprzedzającego jego wydanie. Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a.") sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Orzekając w tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego zarządzenia wykazało, że jest on dotknięty uchybieniami uzasadniającymi stwierdzenie jego nieważności. Przedmiotem kontroli sądowej skarżąca uczyniła zarządzenie Wójta Gminy [...] z dnia 11 grudnia 2020 r. nr [...] odwołujące skarżącą ze stanowiska Dyrektora [...] w [...] w trybie natychmiastowym, to jest bez wypowiedzenia. Materialnoprawną podstawę wydanego zarządzenia stanowił w realiach sprawy art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo oświatowe, zgodnie z którym organ, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze w szkole lub placówce - w przypadkach szczególnie uzasadnionych, po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty [...] może odwołać nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia. Mając na uwadze treść wskazanej regulacji normatywnej zaznaczyć należy, że odwołanie ze stanowiska dyrektora szkoły ma charakter kompetencji władczej organu jednostki samorządu terytorialnego, związanej z wykonywaniem publicznoprawnych zadań w zakresie oświaty i podejmowane jest ono w trybie uznania administracyjnego. Nie oznacza to jednak, że organ prowadzący ma pełną swobodę w tym względzie. Zastosowanie cytowanego wyżej przepisu może mieć bowiem miejsce wyłącznie w sytuacji wystąpienia w sprawie "szczególnie uzasadnionego przypadku" uzasadniającego odwołanie w trybie natychmiastowym oraz zachowania przewidzianych w art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo oświatowe wymogów formalnych, to jest uzyskania opinii organu nadzoru. Orzeczenie o odwołaniu ze stanowiska w trybie natychmiastowym nie może być zatem dowodne i musi zostać uzasadnione poprzez przedstawienie przez organ okoliczności wypełniających przesłankę "przypadku szczególnie uzasadnionego". W przedmiotowej sprawie wydanie zaskarżonego zarządzenia zostało poprzedzone uzyskaniem opinii Pomorskiego Kuratora Oświaty (z dnia 23 marca 2020 r.), która - co należy podkreślić, nie miała charakteru wiążącego dla organu podejmującego decyzję w przedmiocie odwołania. Istotnym jest jednakże podkreślenie, że we wniosku z dnia 4 marca 2020 r. o wydanie opinii w trybie art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo oświatowe Wójt Gminy [...] nie przywołał wszystkich okoliczności, które następnie zostały przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia. Takie postępowanie organu nie może być uznane za prawidłowe zważywszy, że w celu uzyskania stanowiska kuratora oświaty organ prowadzący musiał przedstawić nie tylko samo zarządzenie, lecz także przedłożyć jego uzasadnienie. Co oczywiste, zaniechanie przedstawienia organowi nadzoru we wniosku o wydanie stosownej opinii wszystkich istotnych z punktu widzenia organu wykonawczego gminy okoliczności uzasadniających odwołanie uniemożliwiło właściwemu organowi nadzoru zajęcie kompleksowego stanowiska w sprawie zasadności odwołania skarżącej ze stanowiska dyrektora danej placówki. Zasadnicza istota sporu sprowadza się jednakże do ustalenia, czy w przedmiotowej sprawie wystąpił "szczególnie uzasadniony przypadek", o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo oświatowe, to jest czy w tym pojęciu mieszczą się ustalone i przedstawione przez organ okoliczności dotyczące działań skarżącej jako dyrektora [...] w [...]. Z uwagi na to, że stanowiska stron niniejszego postępowania są w tym zakresie przeciwstawne Sad uznał za zasadne ich syntetyczne przedstawienie. W ocenie organu, który wydał zaskarżone zarządzenie odwołanie skarżącej ze stanowiska dyrektora szkoły uzasadnione było z następujących względów: - działania skarżącej doprowadziły do wypłaty nauczycielom wynagrodzenia za okres strajku pod postacią "zapomóg" z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych, co stanowiło naruszenie przepisów z zakresu dyscypliny finansów publicznych, zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, podatku dochodowego od osób fizycznych oraz systemu ubezpieczeń społecznych; - skarżąca namawiała nauczycieli na złożenie antydatowanych oświadczeń w przedmiocie ww. zapomóg; - do organu wpłynął sprzeciw rodziców, absolwentów i pracowników [...] w [...], w którym zdecydowanie sprzeciwiono się ewentualnemu powrotowi skarżącej na stanowisko dyrektora szkoły, ze wskazaniem na określone zarzuty dotyczące pracy skarżącej na tym stanowisku; - do organu wpłynęła negatywna opinia Rady Pedagogicznej [...] w [...] dotycząca sprawowania przez skarżącą funkcji dyrektora, w której wskazano przykłady łamania przez skarżącą przepisów oświatowych oraz praw pracowniczych, w tym zaniedbania w zakresie zapewnienia właściwej opieki dla uczniów, w tym uczniów z niepełnosprawnościami. Skarżąca wskazywała natomiast, że uzasadnienie odwołania jej osoby ze stanowiska dyrektora szkoły nie wykazuje znamion przypadku szczególnie uzasadnionego w świetle art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo oświatowe. Organ gminy nie został bowiem umocowany w oparciu o obowiązujące przepisy prawa do oceny zarzucanych przez ten organ danemu nauczycielowi czynów w oparciu o przepisy z zakresu dyscypliny finansów publicznych, gospodarowania zakładowym funduszem świadczeń socjalnych, podatku dochodowego od osób fizycznych, systemu ubezpieczeń społecznych czy regulacji zawartych w ustawie – Kodeks karny. Subiektywne przeświadczenie organu o tym, że skarżąca dopuściła się czynów karalnych - w świetle powszechnie obowiązującego prawa – nie mogło być podstawą do wydania zaskarżonego zarządzenia. Co istotne, skarżącej nie postawiono nadto jakichkolwiek zarzutów w postępowaniu karnym. Nie została również ukarana w postępowaniu dyscyplinarnym a decyzja w przedmiocie jej zawieszenia została ostatecznie uchylona. Skarżąca wskazywała również, że organ pominął korzystne dla skarżącej rozstrzygnięcia koncentrując się także na prawnie irrelewantnych kwestiach dotyczących roli skarżącej w określonych postępowaniach. Mając na uwadze opisane powyżej przeciwstawne argumenty stron jak i przedstawiane przez strony okoliczności faktyczne uznać należy, że rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy determinowało dokonanie przez Sąd orzekający wykładni art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo oświatowe i ustalenie, czy w omawianym przypadku wystąpiły określone w tym przepisie okoliczności uzasadniające odwołanie skarżącej ze stanowiska w trybie natychmiastowym. W ocenie Sądu w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie ulega wątpliwości, że przepis art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo oświatowe wprowadza nadzwyczajny tryb odwołania osoby, której powierzono stanowisko kierownicze i stanowi wyjątek od zasady stabilności stosunku zatrudnienia. Przepis art. 66 wskazanej ustawy w ust. 1 przewiduje bowiem odwołanie nauczyciela ze stanowiska kierowniczego "w trybie zwykłym", stanowiąc, że organ: 1) odwołuje nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w razie: a) złożenia przez nauczyciela rezygnacji, za trzymiesięcznym wypowiedzeniem, b) ustalenia negatywnej oceny pracy lub negatywnej oceny wykonywania zadań wymienionych w art. 57 ust. 2 w trybie określonym przepisami w sprawie oceny pracy nauczycieli - bez wypowiedzenia, c) złożenia przez organ sprawujący nadzór pedagogiczny wniosku, o którym mowa w art. 56 ust. 3. Użyte przez ustawodawcę w przepisie art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo oświatowe pojęcie "przypadki szczególnie uzasadnione" jest z kolei pojęciem ogólnym, niedookreślonym. Analiza powyższego przepisu pozwala jednak na stwierdzenie, że odwołanie w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia z uwagi na przypadek szczególnie uzasadniony nie może nastąpić z przyczyn wymienionych w punkcie 1 lit. b lub c tego artykułu, to jest w przypadku negatywnej oceny pracy lub wykonywania zadań wymienionych w art. 57 ust. 2 ustawy (prawidłowość dysponowania przyznanymi szkole lub placówce środkami budżetowymi oraz pozyskanymi przez szkołę lub placówkę środkami pochodzącymi z innych źródeł, a także gospodarowania mieniem; przestrzeganie obowiązujących przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy pracowników i uczniów; przestrzeganie przepisów dotyczących organizacji pracy szkoły i placówki), to jest w zakresie działalności finansowej i administracyjnej oraz złożenia przez organ sprawujący nadzór pedagogiczny wniosku, o którym mowa w art. 56 ust. 3. Muszą to być zatem inne przypadki, "szczególnie uzasadnione", których ustawa wprost nie wymienia. W orzecznictwie Sądu Najwyższego oraz sądów administracyjnych (zob. w tej materii m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 grudnia 2003 r.; sygn. akt I PK 103/03; publ. OSNP 2004/21/371 oraz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 19 lutego 2002 r.; sygn. akt II SA 3053/01; System Informacji Prawnej LEX nr 82679 oraz z dnia 18 lipca 2006 r.; sygn. akt I OSK 648/06; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl) zwraca się uwagę, że dyrektora szkoły można odwołać bez wypowiedzenia w trakcie roku szkolnego, jedynie jeżeli jest to usprawiedliwione niezwykle ważnymi przyczynami, a nie każdym naruszeniem prawa. Zwolnienie to nie powinno być też dokonane w dowolnym czasie w relacji do zdarzeń je uzasadniających. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się ponadto, że skoro przepis ten wprowadza nadzwyczajny tryb odwołania osoby, której powierzono stanowisko kierownicze (dyrektora szkoły) - powinien być interpretowany ściśle. "Przypadki szczególnie uzasadnione", o których stanowi art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy, są wąsko ujmowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym - jako sytuacje, w których doszło do rażących uchybień niepozwalających na dalsze zajmowanie stanowiska, zatem prowadzących do konieczności natychmiastowego odsunięcia osoby pełniącej funkcję kierowniczą w szkole lub placówce oświatowej od pracy na tym stanowisku w trakcie roku szkolnego bez wypowiedzenia. Przypadki te dotyczą zatem sytuacji drastycznych, rażąco sprzecznych z celami powołania na stanowisko, a więc innych od tych, dla których przewidziany jest "normalny" tryb odwołania ze stanowiska z końcem roku szkolnego (zob. w tej materii min. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 25 lutego 2011 r.; sygn. akt I OSK 2018/10; z dnia 7 maja 2015 r.; sygn. akt I OSK 2987/14; z dnia 6 sierpnia 2015 r.; sygn. akt I OSK 901/15; z dnia 25 listopada 2015 r.; sygn. akt I OSK 1942/15; z dnia 15 czerwca 2021 r.; sygn. akt III OSK 3173/21; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Omawiana przesłanka dotyczy więc sytuacji, w których nie jest możliwe spełnianie przez nauczyciela funkcji kierowniczej, a konieczność natychmiastowego przerwania jego czynności zachodzi ze względu na zagrożenie interesu publicznego, bo naruszenie prawa przez dyrektora jest na tyle istotne, iż nie pozwala na dalsze wykonywanie obowiązków przez daną osobę, a stwierdzone w jego pracy uchybienia mogą prowadzić do destabilizacji funkcjonowania szkoły. Za szczególnie uzasadnione przypadki należy uznać zdarzenia (działanie lub zaniechanie) o charakterze zupełnie wyjątkowym, nadzwyczajnym (wykraczającym poza działanie rutynowe, codzienne), przy czym stwierdzone uchybienia są tego rodzaju, że powodują destabilizację w realizacji funkcji (dydaktycznej, wychowawczej i oświatowej) szkoły i dlatego konieczne jest natychmiastowe zaprzestanie wykonywania funkcji dyrektora, albowiem dalsze zajmowanie stanowiska dyrektora godzi w interes szkoły jako interes publiczny. Chodzi przy tym o takie zachowania, w wyniku których nie ulega wątpliwości, że dyrektor utracił zdolność wykonywania powierzonej mu funkcji z przyczyn etycznych lub rażącej niekompetencji w realizacji spoczywających na nim obowiązków. Szczególnie uzasadnione przypadki to takie, które powodują, że nie można czekać z odwołaniem nauczyciela ze stanowiska kierowniczego, lecz decyzja o pozbawieniu nauczyciela funkcji kierowniczej musi być podjęta natychmiast. Tym samym odwołanie w szczególnie uzasadnionym przypadku powinno być natychmiastowe lub niezwłoczne w stosunku do zdarzeń (okoliczności) je uzasadniających. Innymi słowy, powód zwolnienia musi wynikać z okoliczności nagłych, które będą miały miejsce "tu i teraz", a nie ze zdarzeń przyszłych i niepewnych. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się również, że gdy brak jest okoliczności nadzwyczajnych, a dyrektor - w ocenie organu, który mu to stanowisko powierzył - nie sprawdził się na nim, czy nie potrafi ułożyć relacji m.in. z podwładnymi, czy radą rodziców - to zastosowanie może mieć tryb "zwykłego" odwołania (zob. w tej materii: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 6 sierpnia 2015 r.; sygn. akt I OSK 901/15 oraz z dnia 22 listopada 2016 r.; sygn. akt I OSK 1592/16; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Warto wskazać, że za "przyczyny szczególnie uzasadnione" uznano m.in.: kradzież alkoholu w sklepie (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 3 marca 2015 r.; sygn. akt II SA/Bk 1179/14), błędy organizacyjne, które postawiły placówkę w stan zagrożenia likwidacją (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 czerwca 2014 r.; sygn. akt IV SA/Gl 970/13), notoryczne nieregulowanie zobowiązań finansowych szkoły (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 10 maja 2006 r.; sygn. akt II SA/Rz 624/05), długotrwałą chorobę uniemożliwiającą wykonywanie funkcji kierowniczej, która negatywnie wpływa na szkołę powodując jej dezorganizację (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2017 r.; sygn. akt I OSK 365/17; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela poglądy prawne zaprezentowane w powołanych wyżej orzeczeniach. Nadto należy wskazać, że dokonując interpretacji pojęcia "przypadek szczególnie uzasadniony" można się również posiłkować wymaganiami wobec osoby dyrektora zawartymi w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 27 października 2009 r. w sprawie wymagań, jakim powinna odpowiadać osoba zajmująca stanowisko dyrektora oraz inne stanowisko kierownicze w poszczególnych typach publicznych szkół i rodzajach publicznych placówek (Dz. U. z 2009 r., Nr 184, poz. 1436 ze zm.). W § 1 rozporządzenia określone zostały wymagania, które powinien spełnić nauczyciel na stanowisku dyrektora publicznego przedszkola, publicznej szkoły i placówki. Przykładowo w pkt 5 wymienione zostało spełnienie warunków zdrowotnych niezbędne do wykonywania pracy na stanowisku kierowniczym, w punkcie 6 mowa jest o niekaralności karą dyscyplinarną, o której mowa w art. 76 ust. 1 Karty Nauczyciela, w punkcie 7 o braku skazania prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe, w punkcie 9 o braku ukarania zakazem pełnienia funkcji związanych z dysponowaniem środkami publicznymi, o którym mowa w art. 31 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy, stwierdzić należy, że tego rodzaju zdarzenia nie miały miejsca w przedmiotowej sprawie w okresie bezpośrednio poprzedzającym podjęcie kwestionowanego zarządzenia. W uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia organ wskazał co prawda szereg okoliczności, które w jego ocenie przesądziły o zasadności odwołania skarżącej ze stanowiska w trybie natychmiastowym, ponieważ w wymierny i negatywny sposób przekładają się na finanse szkoły i generują napięcia w środowisku szkolnym, rodziców i uczniów. Niemniej, zdaniem Sądu, żadna z tych okoliczności, tak rozpatrywana z osobna, jak i wszystkie ujmowane łącznie, nie wyczerpują pojęcia "szczególnie uzasadnionego przypadku", o którym mowa art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo oświatowe, będącego podstawą wydanego zarządzenia. Jeśli chodzi o zarzucane skarżącej przez organ nieprawidłowe rozporządzenie środkami finansowymi Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych, umożliwienie składania przez nauczycieli wniosków o zapomogi już po dacie wypłaty środków z funduszu, ich antydatowanie jak też działania ukierunkowane na wywarcie wpływu na osobę Wójta Gminy [...] w przedmiocie podjęcia działań korzystnych dla skarżącej (które w ocenie organu stanowiły naruszenia określonych regulacji, a w pewnym zakresie wyczerpywałoby znamiona przestępstw określonych w ustawie - Kodeks karny) wskazać należy, że fakt zaistnienia nieprawidłowości albo przestępstwa należy wykazać we właściwym do tego trybie. Sąd nie ma jakiejkolwiek wątpliwości, że przedmiotowego, właściwego trybu, w tym uregulowanego w przepisach ustawy - Kodeks postępowania karnego, nie może zastąpić postępowanie prowadzone przez organ wykonawczy gminy na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo oświatowe. Skoro skarżącej nie postawiono jakichkolwiek zarzutów w postępowaniu karnym w sprawie nie może być mowy o zagrożeniu dla interesu publicznego i dalszego funkcjonowania szkoły, czy o utracie zdolności wykonywania powierzonej dyrektorowi funkcji z przyczyn etycznych lub rażącej niekompetencji w realizacji spoczywających na nim obowiązków. Kierowane wobec skarżącej zarzuty dotyczą bowiem w istocie negatywnej oceny jej pracy i negatywnej oceny zadań wykonywanych przez skarżącą jako nauczyciela i dyrektora. Nawet jeśli skarżąca rzeczywiście dopuściła się większej liczby powtarzających się naruszeń opisanych przez organ oraz pozostaje w konflikcie z organem prowadzącym szkołę, jak też konflikcie z częścią podwładnych, rodziców oraz uczniów, wskazane okoliczności mogły być rozpatrywane wyłącznie jako ewentualna podstawa odwołania skarżącej ze stanowiska kierowniczego w trybie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy - Prawo oświatowe. Zważywszy na stanowisko organu, który podkreśla, że uchybienia w pracy dyrektora i zadaniach wykonywanych przez skarżącą opisane w uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia miały w istocie charakter wieloaspektowy wskazać należy, że to nie ilość zdarzeń konstruuje "przypadek szczególnie uzasadniony", ale ich charakter. Tym samym nawet większa liczba powtarzalnych uchybień, stanowiących determinant do rozważenia przez organ odwołania dyrektora z końcem roku szkolnego, nie daje organowi uprawnień do zastosowania nadzwyczajnego trybu odwołania dyrektora, to jest w trakcie roku szkolnego i bez wypowiedzenia. Niezależnie od powyższego, w odniesieniu do rozważań dotyczących natychmiastowego lub niezwłocznego odwołania w szczególnie uzasadnionym przypadku w stosunku do zdarzeń (okoliczności) je uzasadniających, wskazać dodatkowo należy, że organ wydał zaskarżone zarządzenie w dniu 11 grudnia 2020 r. a więc po upływie 10 miesięcy po zakończeniu kontroli, która w ocenie organu wykazała nieprawidłowości stanowiące w istocie główną podstawę odwołania skarżącej z zajmowanego stanowiska oraz po upływie prawie 6 miesięcy po otrzymaniu negatywnych co do osoby skarżącej stanowisk rodziców, absolwentów i pracowników [...] w [...] oraz Rady Pedagogicznej tego zespołu. W reasumpcji powyższych rozważań Sąd uznał, że wydając zaskarżone zarządzenie Wójt Gminy [...] naruszył art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo oświatowe poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie w sprawie, której okoliczności nie wypełniają pojęcia "przypadku szczególnie uzasadnionego", wskazanego w powołanym przepisie. Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził nieważność zaskarżonego aktu na podstawie art. 147 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania na rzecz skarżącej od Gminy [...] (punkt drugi sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącej 497 zł, na które składa się wynagrodzenie reprezentującego skarżącą adwokata ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa. Wyrok w sprawie Sąd wydał na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 133 § 1 zdanie drugie p.p.s.a. w zw. z art. 15 zzs⁴ ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jednolity: Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.). Uznać należało, że rozpoznanie sprawy jest konieczne, zaś aktualna sytuacja związana z pandemią COVID-19 uzasadnia przyjęcie, iż przeprowadzenie rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących. Nie można było nadto przeprowadzić rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.