II GZ 87/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Dorota Dąbek po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 960/20 w zakresie odrzucenia zażalenia A. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 17 grudnia 2021 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi A. P. na czynność Komendanta Stołecznego Policji z dnia (...) nr (...) w przedmiocie złożenia broni do depozytu postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z 20 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 960/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA) odrzucił zażalenie A. P. (dalej: skarżący) na postanowienie z 17 grudnia 2021 r. odrzucające skargę kasacyjną w sprawie ze skargi A. P. na czynność Komendanta Stołecznego Policji (dalej: organ) w przedmiocie złożenia do depozytu broni i legitymacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekał w następującym stanie sprawy. Wyrokiem z 7 września 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 960/20 WSA oddalił skargę A. P. na czynność Komendanta Stołecznego Policji z (...) nr (...) w przedmiocie złożenia do depozytu broni i legitymacji. Postanowieniem z 17 grudnia 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 960/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł o odrzuceniu skargi kasacyjnej skarżącego od ww. wyroku (sporządzonej i wniesionej osobiście przez skarżącego). W dniu 5 stycznia 2022 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) skarżący wniósł osobiście sporządzone zażalenie na postanowienie w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej. Zaskarżonym postanowieniem z 20 stycznia 2022 r. WSA stwierdził, że zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego, a naruszenie przymusu adwokacko-radcowskiego obarczone jest brakiem, który nie podlega uzupełnieniu w trybie określonym w art. 49 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. 2022 r. poz. 329; dalej: p.p.s.a.) i powoduje odrzucenie zażalenia na podstawie art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. W przedmiotowej sprawie skarżący nie należy bowiem do kręgu osób wymienionych w art. 175 § 1 i 2 p.p.s.a., a jego zażalenie obarczone jest brakiem nieusuwalnym, co w konsekwencji czyni je niedopuszczalnym. Sąd zauważył również, że ta sama okoliczność stanowiła podstawę odrzucenia postanowieniem z dnia 17 grudnia 2021 r. przez sąd skargi kasacyjnej osobiście sporządzonej i wniesionej przez skarżącego. W piśmie z 29 grudnia 2021 r., przy którym doręczono skarżącemu odpis ww. postanowienia, skarżący został pouczony, o przysługującym prawie sporządzenia zażalenia na doręczone rozstrzygnięcie sądu. Jednocześnie został on pouczony, że zażalenie w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego. Postanowienie z 20 stycznia 2022 r. zostało zaskarżone w całości przez skarżącego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił on rażącą obrazę art. 49 p.p.s.a., co objawiło się odrzuceniem zażalenia, w sytuacji gdy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 49 § 1 p.p.s.a. miał obowiązek wezwać skarżącego do uzupełnienia braków formalnych przez sporządzenie, podpisanie i wysłanie jego skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika, czego pomimo obowiązku ustawowego nie uczynił. Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i nadanie sprawie dalszego biegu. Organ nie wniósł odpowiedzi na zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Możliwość wniesienia środka odwoławczego w postępowaniu sądowoadministracyjnym regulują przepisy p.p.s.a. Środkiem takim jest skarga kasacyjna oraz zażalenie. Wniesienie każdego ze wskazanych środków łączy się z obowiązkiem zachowania określonych wymogów formalnych. Będą to wymogi ogólne przewidziane dla każdego pisma procesowego (art. 46 p.p.s.a.) oraz szczególne, związane z zażaleniem jako takim, wskazane w art. 194 § 3 p.p.s.a. Potwierdza to treść tego ostatniego przepisu, który przewiduje, że zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać wskazanie zaskarżonego postanowienia i wniosek o jego zmianę lub uchylenie, jak również zwięzłe uzasadnienie zażalenia. W art. 194 § 4 p.p.s.a. wskazuje się dodatkowy wymóg dla konkretnego rodzaju zażalenia, jakim jest zażalenie dotyczące postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Przepis ten stanowi wprost, że zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego. Przepis art. 175 § 2-3 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio. Zatem w przypadku skorzystania z możliwości zaskarżenia zażaleniem postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej należy przedsięwziąć konieczne działania, aby zażalenie zostało sporządzone stosownie do powyższego wymogu tzw. przymusu adwokacko-radcowskiego, tj. przez adwokata lub radcę prawnego albo przez osoby wskazane w art. 175 § 2 i 3 p.p.s.a. Zawarte w art. 194 § 4 p.p.s.a. pojęcie "sporządzenie" należy rozumieć jako "napisanie i podpisanie" zażalenia w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej, ponieważ to podpis wprost wskazuje osobę, która sporządziła zażalenie (zob. postanowienie NSA z 29 września 2014 r., sygn. akt II FZ 1376/14, to i kolejne cytowane orzeczenia dostępne na stronie internetowej w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie ulega zatem wątpliwości, że formalnym warunkiem skutecznego wniesienia tego środka zaskarżenia, wymaganym konkretnym przepisem prawa, od którego skarżący nie mógł zostać zwolniony i który pozostaje wiążący także dla sądu, było sporządzenie i wniesienie go przez podmiot wskazany w przywołanych przepisach. Jak bowiem jednolicie wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, obowiązek ustanowiony w art. 194 § 4 p.p.s.a. ma charakter bezwzględny, co oznacza, że żadne szczególne okoliczności nie uprawniają strony do osobistego sporządzenia zażalenia na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną (zob. postanowienie NSA z 7 września 2012 r., sygn. akt II OZ 550/12). Obowiązek ustanowiony w art. 194 § 4 p.p.s.a. nie może podlegać wyłączeniu z uwagi na jakiekolwiek szczególne okoliczności występujące po stronie strony skarżącej. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego niezachowanie przymusu adwokacko-radcowskiego w odniesieniu do zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, o którym mowa w art. 194 § 4 p.p.s.a., stanowi brak niepodlegający uzupełnieniu w trybie art. 49 p.p.s.a. (por. np. postanowienia NSA z: 25 czerwca 2021 r., sygn. akt II GZ 201/21; 2 października 2012 r., sygn. akt II OZ 832/12; 20 marca 2012 r., I OZ 169/12; 30 czerwca 2011 r., II FZ 318/11). Skoro zatem powołany wyżej przepis art. 194 § 4 p.p.s.a. wyraźnie wskazuje, że zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej powinno być sporządzone przez profesjonalnego pełnomocnika, to niesporządzenie zażalenia we wskazany sposób jest nieusuwalnym brakiem, niepodlegającym konwalidowaniu i uzasadniającym odrzucenie zażalenia (por. postanowienia NSA z: 13 kwietnia 2021 r., sygn. akt II OZ 208/21; 11 marca 2021 r., sygn. akt II GZ 41/21). Odnosząc się do argumentów podniesionych przez skarżącego w zażaleniu, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie świadczą one o wadliwości zaskarżonego postanowienia. Skarżący nie wykazał, że należy do kręgu podmiotów uprawnionych do samodzielnego sporządzenia zażalenia w przedmiotowej materii, zgodnie z art. 175 § 2-3 p.p.s.a. Z treści art. 175 § 2-3 wynika bowiem, że obowiązek sporządzenia skargi kasacyjnej lub zażalenia na odrzucenie skargi kasacyjnej przez adwokata lub radcę prawnego jest wyłączony, jeśli sporządza go sędzia, prokurator, notariusz, radca Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, będący stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem albo jeżeli wnosi je prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka, a także wówczas, gdy stroną postępowania jest Prezes Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej oraz gdy czynności w postępowaniu za organy administracji rządowej, państwowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej lub Skarb Państwa podejmowane są przez Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej, jak również w przypadkach, gdy sporządza je doradca podatkowy (w sprawach obowiązków podatkowych i celnych oraz w sprawach egzekucji administracyjnej związanej z tymi obowiązkami) lub rzecznik patentowy (w sprawach własności przemysłowej). Posiadanie uprawnień do samodzielnego wniesienia skargi kasacyjnej lub zażalenia na odrzucenie skargi kasacyjnej musi być udokumentowane wraz ze złożeniem zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał przynależności do podmiotów mogących samodzielnie wnieść skargę kasacyjną i zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Co więcej, z akt sprawy wynika, że przy doręczeniu odpisu postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej, skarżącego pouczono o warunkach skutecznego jego zaskarżenia (pkt 5 pouczenia, k. 182, tomu I akt sądowych). Mimo jasnej treści przepisu art. 175 § 1-3 p.p.s.a i wbrew prawidłowemu pouczeniu udzielonemu przez WSA, skarżący sporządził osobiście zażalenie na postanowienie WSA w Warszawie z 20 stycznia 2022 r., którym została odrzucona skarga kasacyjna (również sporządzona osobiście przez skarżącego). Działanie takie, w świetle przedstawionych przepisów prawa, musiało skutkować odrzuceniem zażalenia z 5 stycznia 2022 r., jako niespełniającego przymusu adwokacko-radcowskiego wynikającego z art. 194 § 4 p.p.s.a., co też prawidłowo Wojewódzki Sąd Administracyjny uczynił zaskarżonym postanowieniem, zgodnie z treścią art. 178 w zw. z art. 194 § 4 p.p.s.a. Wobec stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu zażalenia, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a.