III SA/Łd 470/21
WyrokWSA w Łodzi2021-11-17
Skład orzekający: Ewa Alberciak, Monika Krzyżaniak, Paweł Dańczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wykonywanie odpłatnego przewozu osób samochodem osobowym, zamówionego za pośrednictwem aplikacji mobilnej (np. Bolt), bez posiadania licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego osób, stanowi naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym, uzasadniające nałożenie kary pieniężnej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wykonywanie odpłatnego przewozu osób samochodem osobowym, zamówionego za pośrednictwem aplikacji mobilnej (Bolt), stanowi krajowy transport drogowy w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym. Brak posiadania wymaganej licencji na wykonywanie takiego przewozu jest naruszeniem przepisów, uzasadniającym nałożenie kary pieniężnej. Sąd podkreślił, że charakter usługi pośrednictwa platformy mobilnej, jak i faktyczne wykonanie przewozu, wchodzą w zakres usług transportowych, niezależnie od statusu przedsiębiorcy kierowcy czy sposobu płatności.Stan faktyczny
Skarżący S.H. został ukarany karą pieniężną w wysokości 12.000 zł za wykonywanie krajowego transportu drogowego osób bez wymaganej licencji oraz za wykonywanie przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryteriów konstrukcyjnych. Kontrola drogowa wykazała, że skarżący przewoził pasażera samochodem osobowym, zamówionym przez aplikację Bolt, za co pobrał opłatę. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, kwestionując m.in. kwalifikację jego działań jako krajowego transportu drogowego oraz spełnienie definicji przewozu okazjonalnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 17 listopada 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędziowie: Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Asesor WSA Paweł Dańczak po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2021 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi S. H. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów transportu drogowego oddala skargę.
Decyzją z [...] roku numer [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 256, zwanej dalej: k.p.a.) art. 4 pkt 11 i 22, art. 5b ust. 1, art. 18 ust. 4a i 4b, art. 87 ust. 1 pkt 1, art. 92a ust. 1 i 3 oraz ust. 7 pkt ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2140 ze zm.; dalej: u.t.d.) oraz lp. 1.1 i lp. 2.11 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] roku nr [...] o nałożeniu na S.H. kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł.
W uzasadnieniu organ II instancji wskazał następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne:
W dniu 14 października 2019 r. na parkingu w Ł. przy ul. A. przeprowadzono kontrolę drogową samochodu osobowego marki Dacia o numerze rejestracyjnym [...], którym kierował S.H. W chwili zatrzymania do kontroli, kierujący przewoził jednego pasażera z ul. B. 13 w Ł. na ul. C. 251 w Ł. Usługę przewozu na ww. trasie pasażer zamówił przy pomocy aplikacji Bolt. Opłatę za jej wykonanie w wysokości 9,99 zł pasażer uiścił gotówką. Opisaną usługę przewozu kierujący wykonał we własnym imieniu. Wykonał ją samochodem osobowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą. Do kontroli kierujący nie okazał wypisu z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego ani wypisu z licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego osób. Przebieg i ustalenia kontroli zostały zawarte w protokole nr [...] z dnia 14 października 2019 r.
Decyzją z [...] r. nr [...] nałożono na stronę karę pieniężną w kwocie 12.000 zł. Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiły naruszenia polegające na: wykonywaniu transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji oraz wykonywaniu przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d., z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b tej ustawy, tj. naruszenia określone w lp. 1.1 i lp. 2.11 załącznika nr 3 do u.t.d.
W dniu 18 grudnia 2019 r. strona reprezentowana przez pełnomocnika złożyła odwołanie od powyższej decyzji, w którym wniosła o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania. Wydanej decyzji pełnomocnik skarżącego zarzucił:
- naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności, niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak ustalenie czy wykonywane przez skarżącego czynności stwierdzone protokołem kontroli nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej i czy skarżący posiadał status przedsiębiorcy w chwili przeprowadzenia kontroli oraz zaniechanie przesłuchania skarżącego w charakterze strony,
- naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności, niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak ustalenie czy w ogóle doszło do wykonywania transportu drogowego,
- naruszenie art. 5b u.t.d. w zw. z lp. 1.1 załącznika nr 3 do tej ustawy poprzez nałożenie na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia, mimo iż czynności podejmowane przez skarżącego nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego określonej w art. 4 pkt 1 u.t.d.,
- naruszenie art. 92a ust. 1 i 6 u.t.d. w zw. z lp. 1.1 i lp. 2.11 załącznika nr 3 do tej ustawy oraz w zw. z art. 4 pkt 6a tej ustawy poprzez nałożenie kary pieniężnej przewidzianej dla podmiotów świadczących przewóz drogowy w rozumieniu tej ustawy, pomimo niespełnienia tego kryterium przez skarżącego.
Powołując się na art. 4 pkt 1 i art. 5b u.t.d. w zw. z art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej pełnomocnik strony podniósł, że organ I instancji nie ustalił, czy czynności podejmowane przez stronę mieściły się w definicji krajowego transportu drogowego zawartej w art. 4 pkt 1 u.t.d. Organ I instancji nie ustalił także, czy strona posiada status przedsiębiorcy i nie wykazał, aby czynności przez nią wykonywane posiadały cechy działalności gospodarczej i czy strona faktycznie wykonywała przewóz. Zdaniem pełnomocnika skarżącego, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie można stwierdzić, że skarżący wykonywał transport drogowy, bowiem z protokołu kontroli nie wynika na jakiej podstawie miałby on dopuścić się wykonywania transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia. Pełnomocnik strony wskazał również, że organ I instancji zaniechał przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości, ponieważ odstąpił od przesłuchania skarżącego w charakterze strony. Powołując się na definicję przewozu okazjonalnego zawartą w art. 4 pkt 11 u.t.d., w rozporządzeniu (WE) nr 1073/2009 i w słowniku języka polskiego redaktora naukowego prof. dr Mieczysława Szymczaka, t. II, Warszawa 1988, s. 499 pełnomocnik skarżącego wskazał, że S.H. nie wykonywał przewozu okazjonalnego, ponieważ organ I instancji nie ustalił z czyjej inicjatywy miało dojść do przejazdu i czy czynności skarżącego mieściły się w pojęciu przewozu okazjonalnego. Dlatego brak było także możliwości nałożenia na stronę kary za wykonywanie przewozu okazjonalnego samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego.
Organ II instancji po ponownym rozpoznaniu sprawy w pierwszej kolejności powołał treść art. 4 pkt 22, art. 4 pkt 11, art. 5b ust. 1, art. 18 ust. 4a i 4 b, art. 87 ust. 1 pkt 1, 92a ust. 1 i 3 oraz ust. 7 pkt 1, a także treść lp. 1.1 lp. 2.11 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym oraz art. 189a § 2 k.p.a. Wyjaśnił, że w sprawie nie znajdzie zastosowania art. 189a § 2 pkt 1-3 k.p.a., wskazując, że w rozpatrywanej sprawie kara pieniężna została nałożona na podstawie art. 92a w zw. z art. 93 ust. 1 u.t.d. Treść art. 92a ust. 1 i 7 w zw. z załącznikiem nr 3 do ustawy o transporcie drogowym określa natomiast w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia wskazane w załączniku nr 3 do u.t.d. W tym zakresie organ nie ma możliwości miarkowania kar pieniężnych. W związku z powyższym regulacja wynikająca z art. 189d k.p.a., na mocy art. 189a § 2 pkt 1 k.p.a., nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Ponadto organ II instancji wskazał, iż zastosowania w sprawie nie znajdą również art. 189e i art. 189f k.p.a., które regulują przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oraz udzielenia pouczenia. Kwestie te zostały bowiem uregulowane odrębnie przez ustawę o transporcie drogowym w art. 92c ust. 1 pkt 1. Reguła kolizyjna wyrażona w art. 189a § 2 k.p.a. daje w tym zakresie pierwszeństwo przepisom odrębnym, a nie przepisom zawartym w dziale IVa k.p.a.
W ocenie organu odwoławczego w ustalonym stanie faktycznym zachodzą przesłanki do uznania, że w chwili kontroli doszło do naruszenia przez stronę przepisów prawa w zakresie obowiązku posiadania uprawnień na wykonywanie transportu drogowego osób. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że w dniu kontroli drogowej S.H. we własnym imieniu wykonywał odpłatny przewóz osób. W chwili zatrzymania do kontroli drogowej kierujący przewoził jednego pasażera, który został przesłuchany w charakterze świadka. Usługę przewozu osób pasażer zamówił przy pomocy aplikacji Bolt zainstalowanej w swoim telefonie i odbywała się ona na trasie z ul. B. 13 w Ł. na ul. C. 251 w Ł. Po zamówieniu usługi otrzymał informację zawierającą imię kierowcy i markę samochodu. W miejsce wskazane w zamówieniu podjechał samochód osobowy, którym był wykonywany przewóz, tj. samochód marki Dacia o numerze rejestracyjnym [...]. Pasażer zeznał również, że na wykonanie tej usługi nie zawierał żadnej umowy ani pisemnej, ani ustnej. Przewóz został zrealizowany na podstawie złożonego przez niego zamówienia przy pomocy aplikacji Bolt. Wymienionym pojazdem skarżący wykonał zamówioną usługę przewozu osób. Po jej zakończeniu kierujący poinformował go o wysokości opłaty za wykonaną usługę. Opłata wyniosła 9,99 zł i taką kwotę pasażer uiścił do rąk kierującego. Od kierującego nie otrzymał żadnego potwierdzenia uiszczenia opłaty za wykonaną usługę przewozu osób. Pasażer zeznał również, że przed rozpoczęciem wykonania usługi nie dokonał żadnej opłaty. Usługa została wykonana samochodem, który nie był oznakowany jak taksówka, nie miał także żadnych oznaczeń wskazujących na wykonywanie usług przewozu osób. Samochód nie był wyposażony w kasę fiskalną ani taksometr. Samochód posiadał 5 miejsc siedzących. Zatem z powyższego w ocenie organu II instancji jednoznacznie wynika, że usługa wykonana przez kierującego w dniu kontroli była odpłatną usługą transportową wykonaną w jego imieniu. Dlatego do wykonania tej usługi powinien posiadać stosowną licencję.
Ponadto GITD odwołując się do wyroku NSA z 20 stycznia 2009 r. II GSK 670/08, wskazał, że obowiązek posiadania licencji uprawniającej do wykonywania transportu drogowego dotyczy podmiotów faktycznie wykonujących działalność odpowiadającą definicji transportu drogowego zawartej w art. 4 ustawy o transporcie drogowym, nawet w przypadku, gdy taka działalność nie została przez podmiot zgłoszona jako przedmiot prowadzenia przez niego działalności gospodarczej.
Organ II instancji uznał, że przeprowadzone postępowanie dowodowe jednoznacznie wykazało, że w dniu kontroli skarżący nie posiadał uprawnień do wykonywania transportu drogowego osób. Podczas przeprowadzonej kontroli kierujący nie okazał wypisu z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego ani wypisu z licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego osób, co potwierdza protokół kontroli nr [...] z 14 października 2019 r. Również pismo pracownika Urzędu Miasta Ł. z dnia 25 października 2019 r. nr [...] wskazuje, że strona nie posiada uprawnień do wykonywania transportu drogowego osób. Ponadto organ podkreślił, że sądy administracyjne wskazują wymogi jakie muszą być spełnione, aby przewozy okazjonalne były wykonywane zgodnie z przepisami ustawy o transporcie drogowym. Wykonywanie tych przewozów jest możliwe pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą. Natomiast wykonywanie tych przewozów innymi samochodami osobowymi wymaga zastosowania się do wymogów określonych w art. 18 ust. 4b pkt 2 i do zakazów wymienionych w art. art. 18 ust. 5 u.t.d.
Organ powołując następnie treść wskazanych przepisów wyjaśnił, że w przypadku przewozów okazjonalnych zamawianych przy pomocy aplikacji Uber, Taxify - obecnie Bolt, istotne jest faktyczne wykonywanie przewozów osób. Natomiast bez znaczenia pozostają takie okoliczności jak brak statusu przedsiębiorcy w przypadku kierowcy, czy też nie wydanie paragonu pasażerom. Organ odwołał się dalej do wybranego orzecznictwa sądowoadministracyjnego podnosząc, że sądy wskazują, że ukaranie karą administracyjną strony za naruszenia określone w załączniku nr 3 do u.t.d. nie wyklucza możliwości wszczęcia postępowania wobec tej samej strony za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli, ale na podstawie innego załącznika. Sąd administracyjne powołują się także na wyrok z dnia 20 grudnia 2017 r. sygn. akt C 434/15 Trybunału Sprawiedliwości UE. W tym wyroku Trybunał Sprawiedliwości poddał analizie charakter usługi pośrednictwa poprzez platformę informatyczną, jaką jest aplikacja Taxify, czy chociażby BOLT i wskazując fragment wyroku TSUE, stwierdził, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że strona wykonywała zarobkowo przewóz drogowy osób, o którym mowa w wyżej cytowanym art. 5b ust. 1 pkt 1 u.t.d. Dlatego organ I instancji prawidłowo zakwalifikował przewóz z dnia kontroli jako wykonywany bez licencji skutkujący nałożeniem kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł stosownie do treści art. 92a ust. 1 i 3 oraz ust. 7 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym oraz lp. 1.1 załącznika nr 3 do tej ustawy.
W ocenie organu odwoławczego przewóz drogowy wykonywany przez skarżącego w dniu kontroli nie spełniał także wszystkich wymogów wykonywania przewozu okazjonalnego. Mianowicie pojazd marki Dacia o numerze rejestracyjnym [...], którym skarżący we własnym imieniu wykonywał przewóz osób, jest przeznaczony do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą, co jednoznacznie potwierdza protokół kontroli i kserokopia dowodu rejestracyjnego tego pojazdu. Natomiast zgodnie z art. 18 ust. 4a u.t.d. - przewóz okazjonalny wykonuje się pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą. Zatem skontrolowany pojazd tego warunku nie spełniał. Ponadto organ II instancji wskazał, że przewóz wykonywany w dniu kontroli nie spełniał również wymogów określonych w art. 18 ust. 4b pkt 2 u.t.d., który dopuszcza wykonywanie przewozów okazjonalnych. Warunki przewozu wykonywanego w dniu kontroli nie zostały ustalone w formie umowy pisemnej w lokalu przedsiębiorstwa, co potwierdza protokół kontroli oraz protokół z przesłuchania świadka. Wszystkie warunki wykonanej usługi przewozu zostały ustalone przy pomocy aplikacji Bolt, a opłata za wykonanie usługi została pobrana w gotówce po zakończeniu przewozu. Uwzględniając powyższe organ II instancji uznał, że organ I instancji prawidłowo nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 8.000 zł stosownie do treści art. 92a ust. 1 i 3 oraz ust. 7 pkt 1 u.t.d. oraz lp. 2.11 załącznika nr 3 do tej ustawy.
Zdaniem organu odwoławczego postępowanie przeprowadzone przez organ I instancji nie narusza przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności naruszenia art. 7 i art. 77 k.p.a., uznając, że organ I instancji zgromadził w aktach sprawy dowody niezbędne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz dopuścił jako dowód wszystko, co mogło przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem. Organ I instancji dokonał także wszechstronnej oceny okoliczności sprawy i analizy całokształtu materiału dowodowego. Swoje rozstrzygnięcie oparł na prawidłowo zebranym materiale dowodowym, dokonując jego wszechstronnej oceny oraz uzasadnił swoje stanowisko wyrażone w decyzji, w sposób wymagany przez normę prawa zawartą w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów zawartych w odwołaniu organ II instancji wskazał, że zebrany materiał dowodowy jednoznacznie potwierdza wykonanie przez skarżącego we własnym imieniu usługi, której świadczenie wymaga posiadania licencji uprawniającej do wykonywania przewozu osób. Skarżący został zatrzymany do kontroli w chwili przyjazdu do miejsca docelowego zamówionej usługi transportowej. Tę usługę wykonał osobiście i nie wskazał żadnego innego podmiotu, w którego imieniu wykonywałby skontrolowaną usługę. Za wykonanie tej usługi pobrał także opłatę w wysokości 9,99 zł. Opłatę pobrał w gotówce. Zgromadzony materiał dowody potwierdza również, że skarżący nie spełniał wymogów do wykonywania przewozu okazjonalnego określonych w art. 18 ust. 3- 4b u.t.d., ponieważ wykonywał przewóz jednego pasażera, pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą, a umowa o przewóz nie została zawarta na piśmie w siedzibie przedsiębiorstwa. Ponadto wbrew twierdzeniom pełnomocnika strony usługa wykonana w dniu kontroli nie mogła być usługą jednorazową skoro skarżący figuruje w bazie kierowców aplikacji Bolt, przy pomocy której pasażer zamówił usługę przewozu. Zamieszczenie danych kierowcy i pojazdu służącego do wykonywania usług przewozu osób w bazie aplikacji ma na celu wielokrotne korzystanie z usług oferowanych przez aplikację. Wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżącego, usługa przewozu wykonana przez skarżącego w dniu kontroli miała charakter przewozu okazjonalnego, ponieważ żadna z definicji wskazanych przez pełnomocnika strony nie określa formy inicjatywy zleceniodawcy czy przewoźnika. Żadna z tych definicji nie wskazuje również, aby zleceniodawca czy przewoźnik był zobowiązany wystąpić z inicjatywą wykonania takiej usługi bezpośrednio do drugiej strony.
Również zarzut naruszenia art. 92a ust. 1 i 6 u.t.d. w zw. z lp. 1.1 i lp. 2.11 załącznika nr 3 do tej ustawy organ odwoławczy uznał za niezasadny. Organ II instancji stwierdził, że wymienione przepisy nie dotyczą naruszeń tylko popełnianych przez przedsiębiorców. Z treści ust. 1 art. 92a ww. ustawy wynika, że wymienione przepisy sankcjonują naruszenia dokonywane zarówno przez osoby będące przedsiębiorcami jak i nie będące przedsiębiorcami, co jednoznacznie wynika ze sformułowania: "podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego". Organ wyjaśnił również, że wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżącego niezarejestrowanie przez skarżącego działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego nie jest tożsame z niewykonywaniem takiej działalności. Przeciwnie, można wykonywać działalność gospodarczą bez dokonania rejestracji takiej działalności i skarżący taką działalność wykonuje, co potwierdza chociażby wykonanie usługi w dniu kontroli. Jednak osoba wykonująca działalność gospodarczą niezgłoszoną do ewidencji działalności gospodarczej naraża się na odpowiedzialność za popełnianie wykroczenia określonego w art. 601 § 1 kodeksu wykroczeń. Także wbrew twierdzeniom pełnomocnika strony działalność wykonywana przez stronę w zakresie transportu drogowego była działalnością zorganizowaną i wykonywaną w sposób ciągły. Świadczy o tym korzystanie przez skarżącego z aplikacji Bolt. Aplikacja ta działa na takich samych zasadach jak znane aplikacje Uber i Taxify. Przedsiębiorcy wystawiający faktury za wykonaną usługę jedynie udostępniają kierowcom aplikację i dokonują rozliczeń, a kierowcy we własnym imieniu wykonują usługi przewozu. Zatem zamieszczenie danych kierowcy i jego pojazdu jest równoznaczne z zamiarem wykonywania takich usług w sposób ciągły i zorganizowany. Działalność wykonywana w taki sposób jest działalnością gospodarczą odpowiadającą definicji działalności gospodarczej zawartej w art. 2 ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 1829 ze zm.) i w art. 3 obecnie obowiązującej ustawie - Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2018 r. poz. 649 ze zm.). Działalność ta jest wykonywana pojazdami zarejestrowanymi w Polsce i bez przekraczania granic Polski, więc jest to krajowy transport drogowy w rozumieniu art. 4 pkt 1 u.t.d. Skontrolowany przewóz drogowy odpowiada także definicji przewozu drogowego zawartej we wskazanym przez pełnomocnika strony art. 4 pkt 6a u.t.d. Według tej definicji przewozem drogowym jest transport drogowy lub niezarobkowy przewóz drogowy, a także inny przewóz drogowy w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 z 11.04.2006, str. 1), zwanego dalej "rozporządzeniem (WE) nr 561/2006". Wymienione rozporządzenie w art. 4 lit a) określa przewóz drogowy jako każdą podróż odbywaną w całości lub części po drogach publicznych przez pojazd, z ładunkiem lub bez, używanym do przewozu osób lub rzeczy. Zatem z powołanych przepisów wynika, że za przewóz drogowy uznaje się nie tylko przejazd pojazdem przewożącym rzeczy lub osoby czy przejazd po rzeczy lub osoby, ale przewozem drogowym jest także przejazd po drogach publicznych pojazdem używanym do przewozu osób lub rzeczy. Skontrolowany samochód osobowy jest przeznaczony do przewozu osób i w dniu kontroli tym pojazdem była przewożona jedna osoba. Z protokołu kontroli wynika, że wymieniony pojazd został zatrzymany do kontroli na ul. C. w Ł. Wymieniona ulica jest drogą gminną, bowiem położona jest na terenie gminy miejskiej. Natomiast droga gminna jest drogą publiczną w rozumieniu przepisu art. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 470). Zatem przejazd skontrolowanego pojazdu odpowiadał definicji przewozu drogowego zawartej art. 4 pkt 6a u.t.d. Organ wskazał także na wyrok WSA w Gdańsku z 26 kwietnia 2018 r. sygn. akt III SA/Gd 8/18, który zajął stanowisko w kwestii uznawania danego przejazdu za przewóz drogowy.
W ocenie organu odwoławczego materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie zawiera także żadnych przesłanek, które dawałyby możliwość zastosowania art. 92c ustawy o transporcie drogowym. Zdaniem organu podmiot wykonujący przewozy powinien wykazać, że przesłanki wymienione w tym przepisie miały miejsce. W przedmiotowej sprawie nie zaszły okoliczności umożliwiające zwolnienie skarżącego z odpowiedzialności za dokonane naruszenia. Zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że kierujący wykonywał przewóz osób we własnym imieniu z naruszeniem przepisów art. 18 ust. 4a i ust. 4b oraz ust. 5 u.t.d. W odwołaniu strona także nie przedłożyła dowodów świadczących o istnieniu przesłanek umożliwiających zwolnienie jej z odpowiedzialności za popełnione naruszenia. Zatem brak jest podstaw do zmiany decyzji i umorzenia postępowania.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi S.H. reprezentowany przez fachowego pełnomocnika zaskarżył powyższą decyzję w całości, zarzucając jej:
1/ naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.:
- art. 5b u.t.d. w zw. z Ip. 1.1. załącznika nr 3 do ustawy polecające na wymierzeniu skarżącemu kary w wysokości 12.000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia, w sytuacji w której czynności podejmowane przez skarżącego nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 u.t.d. (głównie ze względu na to, że czynności skarżącego nie nosiły znamion wykonywania działalności gospodarczej);
- art. 4 pkt 11 u.t.d. w związku z art. 2 pkt 4 rozporządzenia (WE) nr 1073/2009 Parlamentu Europejskiego i Rady z 21 października 2019 r. w sprawie wspólnych zasad dostępu do międzynarodowego rynku usług autokarowych i autobusowych i zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006, polegające na uznaniu, że przewóz jedynie jednej osoby, nie zaś grupy pasażerów, wypełnia znamiona "przewozu okazjonalnego", podczas gdy definicja "przewozu okazjonalnego" określona w ustawie o transporcie drogowym, jak i definicja "usług okazjonalnych" określona w cytowanym wyżej rozporządzeniu wymaga, aby przewoźnik wykonywał przewóz co najmniej dwóch osób (grupy osób);
- art. 4 pkt 11, art. 18 ust 4a i b u.t.d. w zw. z Ip. 2.11 załącznika nr 3 do ustawy polegające na uznaniu, że czynności wykonywane przez skarżącego wyczerpywały definicję przewozu okazjonalnego, podczas gdy okoliczności niniejszej sprawy, w szczególności fakt skorzystania przez pasażera z aplikacji o nazwie Taxify/Bolt, świadczą o tym, że przewóz ten nie był przewozem okazjonalnym w rozumieniu ustawy;
- art. 18 ust 4 b pkt 1 lit c u.t.d. poprzez jego niezastosowanie (przy przyjęciu, że przejazd skarżącego był przewozem okazjonalnym) w sytuacji, w której zgodnie z zasadami aplikacji internetowej, z której korzystał pasażer, płatność za przejazd jest określona z góry i następuje na rzecz przedsiębiorcy, jakim jest Bolt.b.v.;
- art. 92 a ust 1 i 6 w zw. z Ip. 1.1 oraz Ip. 2.11 załącznika nr 3 do ustawy, w zw. z 4 pkt. 6a u.t.d. poprzez nałożenia kary pieniężnej przewidzianej dla podmiotów świadczących przewóz drogowy w rozumieniu ustawy, pomimo braku spełnienia tego kryterium przez skarżącego;
2/ naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechania ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak ustalenie czy wykonywane przez skarżącego czynności stwierdzone protokołem kontroli nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej, braku zweryfikowania przez organ czy skarżący posiadał status przedsiębiorcy w chwili przeprowadzania kontroli;
3/ naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechania ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak ustalenie w jaki sposób doszło do skojarzenia kierującego z pasażerem, w jaki sposób odbyła się płatność (w tym zakresie oparcie się wyłącznie na protokole kontroli z dnia 14 października 2019 r.), braku wyjaśnienia zasad działalności aplikacji, dzięki której doszło do wspólnego przejazdu;
4/ naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechania ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy poprzez uznanie, że płatność za przejazd nastąpiła na rzecz skarżącego, podczas gdy powyższe nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym i jest sprzeczne z istotą działania aplikacji, z której korzystał pasażer;
5/ naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na zaskarżone rozstrzygnięcie, tj.:
- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji;
- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak jakiegokolwiek odniesienia się do zarzutów sformułowanych przez skarżącego w odwołaniu od decyzji organu I stopnia w zakresie konieczności zweryfikowania czy skarżący posiadał status przedsiębiorcy czy też konieczności wyjaśnienia zasad działalności aplikacji o nazwie Bolt;
- art. 8 k.p.a. poprzez procedowanie w sposób przeczący zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.
W oparciu o wskazane zarzuty pełnomocnik strony wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w oraz o uchylenie poprzedzającej jej decyzji organu I stopnia, a także o zwrot kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Oceniając skargę przy zastosowaniu powyższych kryteriów oceny Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] r., jak i poprzedzająca ją decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów transportu drogowego nie zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.
Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2140 ze zm., dalej u.t.d.).
Zgodnie z treścią art. 4 pkt 1 u.t.d., krajowy transport drogowy to podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przy czym jazda pojazdu, miejsce rozpoczęcia lub zakończenia podróży i przejazdu oraz droga znajdują się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
W myśl art. 4 pkt 11 u.t.d. przewóz okazjonalny to przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego.
Art. 5 ust. 1 u.t.d. stanowi, że podjęcie i wykonywanie transportu drogowego, z zastrzeżeniem art. 5b ust. 1 i 2, wymaga uzyskania zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, na zasadach określonych w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającym wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylającym dyrektywę Rady 96/26/WE, zwanym dalej "rozporządzeniem (WE) nr 1071/2009".
Z kolei warunki podjęcia i wykonywania krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób określa przepis art. 5b ust. 1 u.t.d., według którego podjęcie i wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób: 1) samochodem osobowym, 2) pojazdem samochodowym, przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą, 3) taksówką – wymaga uzyskania odpowiedniej licencji.
Zgodnie z art. 92a ust. 1 i 3 oraz ust. 7 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12.000 złotych za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5.000 złotych do 40.000 złotych za każde naruszenie, (ust. 1). Suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12.000 złotych, (ust. 3).
Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu, o których mowa w ust. 1, wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403:
1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp.1-9,
2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp.10
- załącznika nr 3 do ustawy.
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w dniu 14 października 2019 r. na parkingu przy ul. A. w Ł. przeprowadzono kontrolę drogową samochodu osobowego marki Dacia o nr rejestr. [...], którym kierował S.H. W chwili zatrzymania do kontroli kierujący przewoził jednego pasażera z ul. B. na ul. C. w Ł. Jak wynika z zeznań przesłuchanego w charakterze świadka pasażera, usługę przewozu na ww. trasie zamówił przy pomocy aplikacji Bolt. Po zamówieniu usługi otrzymał informację zawierającą imię kierowcy i markę samochodu. Pasażer zeznał również, że na wykonanie usługi przewozu nie zawierał żadnej umowy ani w formie pisemnej, ani ustnej. Przewóz został zrealizowany na podstawie złożonego przez niego zamówienia przy pomocy aplikacji Bolt zainstalowanej w telefonie, a po jej zakończeniu kierujący poinformował o wysokości opłaty za wykonaną usługę. Opłatę w wysokości 9,99 zł pasażer uiścił gotówką do rąk kierującego. Nie otrzymał żadnego potwierdzenia uiszczenia opłaty za wykonaną usługę przewozu zarówno w formie paragonu, jak i rachunku. Usługa została wykonana samochodem, który nie był oznakowany jak taksówka, nie miał także żadnych innych oznaczeń wskazujących na wykonywanie usług przewozu osób. Samochód nie był wyposażony w kasę fiskalną ani taksometr, posiadał 5 miejsc siedzących.
W toku kontroli ustalono, że usługę przewozu skarżący wykonał we własnym imieniu, samochodem osobowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą. Do kontroli kierujący nie okazał wypisu z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego ani wypisu z licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego osób.
W świetle przedstawionych powyżej okoliczności faktycznych, zdaniem Sądu, organy prawidłowo uznały, że stwierdzony przez kontrolujących przewóz pasażera nie miał charakteru grzecznościowego lecz okazjonalny. Nie był to bowiem ani przewóz regularny ani regularny specjalny, ani wahadłowy. Wynika to jednoznacznie z zeznań pasażera oraz okoliczności związanych ze skojarzeniem osoby korzystającej z usługi przewozu i kierującego. Zasadnie zatem powołując się na art. 4 pkt 11 u.t.d. organy stwierdziły, że był to przewóz okazjonalny i zarobkowy, a skarżący jest podmiotem wykonującym przewóz drogowy, o którym mowa w art. 92a ust. 1 u.t.d.
Podejmowanie i wykonywanie działalności w zakresie transportu drogowego, zarobkowego i niezarobkowego, regulują przepisy ustawy o transporcie drogowym.
Ustawa ta zawiera również przepisy określające odpowiedzialność za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego m.in. podmiotów wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem oraz kierowców (art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. a i b u.t.d.). Zgodnie z art. 3 ust. 2 u.t.d. do przewozów drogowych wykonywanych przez podmioty niebędące przedsiębiorcami stosuje się odpowiednio przepisy ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego. Z przepisu tego jednoznacznie zatem wynika, że przepisy u.t.d. znajdują zastosowanie wobec podmiotów niebędących przedsiębiorcami, które dokonują przewozów drogowych w rozumieniu tej ustawy.
W okolicznościach niniejszej sprawy istniały zatem podstawy do uznania, że wykonywany przez skarżącego przewóz miał charakter odpłatny, a zatem nie był przewozem niezarobkowym na potrzeby własne. Płatności dokonano bezpośrednio na rzecz kierowcy, a do realizacji usługi doszło na skutek skorzystania przez pasażera i skarżącego (kierującego) z aplikacji telefonicznej Bolt, służącej do organizowania usług przewozu. Jest ona sposobem porozumiewania się pomiędzy wykonującym usługę, a pasażerem i za jej pośrednictwem doszło do zawarcia umowy o wykonanie usługi przewozu. Dzięki aplikacji Bolt doszło do skojarzenia kierującego z pasażerem. Przedsięwzięcie polegające na organizowaniu usług przewozu poprzez aplikację Bolt ma charakter zorganizowany i ciągły, a usługa była przez skarżącego świadczona jako wykonawcę przewozu we własnym imieniu.
Należy przy tym wskazać, że zasady działania aplikacji Bolt są dostępne dla każdego korzystającego z niej, w szczególności osób korzystających z dostępnych obecnie usług telekomunikacyjnych. Zasady działania tej aplikacji należy uznać za fakt powszechnie znany. Przedsięwzięcie polegające na organizowaniu usług przewozu poprzez aplikację Bolt ma charakter zarobkowy, zorganizowany i ciągły. Usługę, realizowaną przy wykorzystaniu aplikacji Bolt, która polega na odpłatnym umożliwianiu skojarzenia kierującego i pasażera, należy uznać za usługę wchodzącą w zakres usług w dziedzinie transportu. Powyższe znajduje potwierdzenie w dokonanej przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w wyroku z 20 grudnia 2017 r. C-434/15 (opublikowany na stronie internetowej http://curia.europa.eu/juris) analizie charakteru usługi pośrednictwa poprzez platformę informatyczną, jaką jest również aplikacja Bolt. TSUE wskazał w nim, że usługę pośrednictwa, która polega na odpłatnym umożliwianiu nawiązywania kontaktów poprzez aplikację na inteligentny telefon, między właścicielami pojazdów niebędącymi zawodowymi kierowcami a osobami chcącymi przebyć trasę miejską, należy uznać za usługę nierozerwalnie związaną z usługą przewozową, a tym samym za usługę wchodzącą w zakres "usług w dziedzinie transportu" w rozumieniu art. 58 ust. 1 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Skoro TSUE potraktował firmę pośredniczącą jako wykonawcę w części usługi transportowej (w zakresie pośrednictwa w jej realizacji) to tym bardziej skarżącego jako realizatora jej drugiej części polegającej na faktycznym przewozie pasażera uznać należało za wykonawcę usługi transportowej (por. wyrok WSA w Gliwicach z 1 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Gl 1048/18; wyrok WSA w Warszawie z 27 lutego 2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 2358/17., wyrok WSA w Gdańsku z 17 października 2019 r. sygn. akt III SA/Gd 501/19 czy również wyrok WSA w Gdańsku z 28 listopada 2019 r. sygn. akt III SA/Gd 668/19 – dostępne w CBOSA).
W ramach pojęcia wykonywania krajowego transportu drogowego osób, niewątpliwie mieściło się zatem działanie skarżącego – polegające na świadczeniu we własnym imieniu usługi zarobkowego przewozu osób - niezależnie od tego ile razy skarżący świadczył w ten sposób usługi przewozu.
W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że z przepisów ustawy o transporcie drogowym nie można wyprowadzić wniosku, że przewóz osób lub rzeczy bez licencji podlega sankcji tylko wtedy, gdy dokonujący przewozu podmiot prowadzi działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego. Wykonywanie transportu drogowego podlegające sankcji traktowane musi być jako działanie faktyczne, polegające na przewozie osób lub rzeczy, odpowiadające definiowanemu transportowi drogowemu, z tym jednak, że nie musi stanowić przedmiotu trwale prowadzonej działalności gospodarczej, a tym bardziej ewidencjonowanej (zob. m.in. wyroki NSA z dnia 20 stycznia 2009 r., sygn. akt II GSK 670/08, z dnia 3 kwietnia 2019 r., sygn. akt II GSK 701/17 i z dnia 4 listopada 2009 r., sygn. akt II GSK 166/09 - dostępne jw.). Wykonywanie transportu drogowego będzie zachodziło także wówczas, gdy podmiot nie jest przedsiębiorcą i nie prowadzi trwale działalności gospodarczej, czyli działalności zarobkowej w sposób zorganizowany i ciągły na własny rachunek, nie figuruje w ewidencji działalności gospodarczej, lecz faktycznie świadczy odpłatną usługę przewozu osób (nawet jednorazowo), odpowiadającą definicji transportu drogowego zawartej w art. 4 pkt 1 u.t.d. Bez znaczenia pozostaje zatem fakt, czy skarżący formalnie posiadał status przedsiębiorcy i czy jego działalność została zgłoszona do właściwej ewidencji albo jaki jest zakres prowadzonej działalności. Wykonywanie transportu drogowego będzie zachodziło także wówczas, gdy dany podmiot nie jest przedsiębiorcą i nie prowadzi trwale działalności gospodarczej.
Reasumując dotychczasowe rozważania Sąd uznał, że w dniu 14 października 2019 r. S.H. wykonywał przewóz drogowy osoby i był to przewóz okazjonalny w rozumieniu art. 4 pkt 11 u.t.d. Nie ma przy tym znaczenia okoliczność czy skarżący był przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego (tzn. czy trwale oraz w sposób zorganizowany i ciągły prowadził działalność posiadając status przedsiębiorcy wpisanego do ewidencji działalności gospodarczej). Istotne jest jedynie to, że skarżący faktycznie wykonywał działanie będące przewozem osób.
Organ II instancji trafnie wskazał także, że wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżącego usługa przewozu wykonana przez skarżącego w dniu kontroli miała charakter przewozu okazjonalnego, ponieważ żadna z definicji wskazanych przez pełnomocnika strony nie określa formy inicjatywy zleceniodawcy czy przewoźnika. Żadna z tych definicji nie wskazuje również, aby zleceniodawca czy przewoźnik był zobowiązany wystąpić z inicjatywą wykonania takiej usługi bezpośrednio do drugiej strony.
Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 4 pkt 11 ustawy o transporcie drogowym w związku z art. 2 pkt 4 rozporządzenia (WE) nr 1073/2009 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 października 2019 roku w sprawie wspólnych zasad dostępu do międzynarodowego rynku usług autokarowych i autobusowych i zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006, polegające na uznaniu, że przewóz jedynie jednej osoby, nie zaś grupy pasażerów, wypełnia znamiona "przewozu okazjonalnego", podczas gdy definicja "przewozu okazjonalnego" określona w ustawie o transporcie drogowym, jak i definicja "usług okazjonalnych" określona w cytowanym wyżej rozporządzeniu wymaga, aby przewoźnik wykonywał przewóz co najmniej dwóch osób (grupy osób). Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę w pełni podziela pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 20 maja 2021 r, sygn. akt III SA/Łd 1079/21, który odnosząc się do treści art. 2 pkt 4 ww. rozporządzenia, zważył, że definiując pojęcie "usług okazjonalnych", prawodawca wspólnotowy wskazał, że obejmują one przewóz grup pasażerów i jest to ich cechą główną, jednak nie można z tego sformułowania wywodzić wniosku, iż dla kwalifikacji usługi przewozowej jako okazjonalnej warunek ten musi być za każdym razem bezwzględnie spełniony, ponieważ wprost z tego przepisu to nie wynika. Dlatego należy przyjąć, że jakkolwiek przewóz grup pasażerów powinien stanowić zasadę organizowania usług okazjonalnych, to powyższe nie wyklucza, aby takie usługi mogły być świadczone także na rzecz pojedynczego pasażera. Podkreślenia zresztą wymaga, że ewentualny przewóz jednej osoby – w ocenie Sądu – nie pozbawia organu możliwości uznania tego przewozu za okazjonalny. Skoro zgodnie z powołanym wcześniej art. 2 pkt 4 ww. rozporządzenia m.in. zleceniodawca uprawniony jest określić liczebność grupy przewożonych osób, to może on zawęzić także skład osobowy pasażerów pojazdu do jednej osoby, zwłaszcza gdy przewóz dokonywany jest samochodem osobowym, a nie autobusem. Użyty w rozporządzeniu zwrot "przewóz grup pasażerów utworzony z inicjatywy zleceniodawcy", w warunkach przewozu samochodem, należy więc rozumieć w ten sposób, że daje zleceniodawcy swobodę w zakresie wyboru, czy przewóz dotyczy jednego pasażera, czy też ich większej liczby. Skutkiem dokonania powyższego wyboru przez zleceniodawcę nie będzie zatem zmiana charakteru świadczonej przez skarżonego usługi na przewóz inny niż okazjonalny.
Konsekwencją uznania, że w dniu 14 października 2019 r. S.H. wykonywał przewóz osób było to, że naruszył on wymóg posiadania licencji. Jak słusznie wskazał organ II instancji, przeprowadzone postępowanie dowodowe jednoznacznie wykazało, że w dniu kontroli skarżący nie posiadał uprawnień do wykonywania transportu drogowego osób. Podczas kontroli nie okazał wypisu z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego ani wypisu z licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego osób, co wynika z protokołu kontroli drogowej z 14 października 2019 r., a także z pisma Urzędu Miasta Ł. z 25 października 2019 r. Tym samym organy słusznie zakwalifikowały przewóz z dnia kontroli jako wykonywany bez licencji, skutkujący nałożeniem na stronę skarżącą kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł, stosownie do art. 92a ust. 1 i 3 ustawy o transporcie drogowym oraz lp. 1.1. załącznika nr 3 do ustawy.
Ustalone okoliczności faktyczne sprawy jednoznacznie potwierdzają także, iż skarżący wykonywał przewóz okazjonalny pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d., z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b u.t.d.
W myśl art. 18 ust. 4a u.t.d. przewóz okazjonalny wykonuje się pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą. Zgodnie z art.18 ust. 4b u.t.d. dopuszcza się przewóz okazjonalny:
1) pojazdami zabytkowymi,
2) samochodami osobowymi:
a) prowadzonymi przez przedsiębiorcę świadczącego usługi przewozowe albo zatrudnionego przez niego kierowcę,
b) na podstawie umowy zawartej w formie pisemnej w lokalu przedsiębiorstwa,
c) po ustaleniu opłaty ryczałtowej za przewóz przed rozpoczęciem tego przewozu; zapłata za przewóz regulowana jest na rzecz przedsiębiorcy w formie bezgotówkowej; dopuszcza się wniesienie opłat gotówką w lokalu przedsiębiorstwa
- niespełniającymi kryterium konstrukcyjnego określonego w ust. 4a i będącymi wyłączną własnością przedsiębiorcy lub stanowiącymi przedmiot leasingu tego przedsiębiorcy.
Z zebranego materiału dowodowego wynika, że kontrolowany przewóz wykonywany był pojazdem przeznaczonym do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą. Dacia Logan, którą 14 października 2029 r. był wykonywany przewóz, nie spełniała zatem określonego w powyższych przepisach wymogu. Okoliczność tę potwierdza zarówno protokół kontroli, jak również poświadczona za zgodność kserokopia dowodu rejestracyjnego ww. pojazdu. Nie został zatem spełniony warunek wykonywania przewozu okazjonalnego określony w art.18 ust. 4a u.t.d., co uzasadniało nałożenie kary za stwierdzone naruszenie. Jednocześnie przewóz wykonany przez skarżącego w dniu kontroli nie spełniał wymogów określonych w art. 18 ust. 4b u.t.d. uprawniających do wykonywania przewozów okazjonalnych bez spełnienia kryterium konstrukcyjnego, o którym mowa w art. 18 ust. 4a u.t.d. W szczególności nie została spełniona przesłanka określona w art. 18 ust. 4b pkt 2b u.t.d., gdyż warunki przewozu nie zostały ustalone przed rozpoczęciem usługi w formie umowy w lokalu przedsiębiorstwa. Jak wynika z zeznań pasażera z 14 października 2029 r. zamówił on usługę przewozu na przejazd z ul. B. 13 w Ł. na ulicę C. 251 za pomocą aplikacji Bolt. Po zamówieniu usługi oczekiwał na przyjazd samochodu. Przed rozpoczęciem przewozu nie znał kierowcy. Pasażer przed rozpoczęciem przewozu nie zawierał zatem żadnej umowy w lokalu przedsiębiorstwa.
Z zebranego materiału dowodowego nie wynika także, aby opłata za przewóz została ustalona w formie ryczałtowej przed rozpoczęciem przewozu i uregulowana bezgotówkowo na rzecz przedsiębiorcy. Za wykonaną usługę kierowcą wskazał cenę, która wynosił 9,99 zł i tą kwotę pasażer zapłacił gotówką. Nie otrzymał żadnego paragonu ani rachunku. Z akt sprawy wynika nadto jednoznacznie, że na samochodzie nie umieszczono żadnego oznakowania wskazującego na wykonywanie przez kierującego przewozów drogowych osób, jak również pojazd nie był wyposażony w taksometr i kasę fiskalną. Prawidłowo zatem organy administracji uznały, że nie została spełniona żadna z przesłanek, o których mowa w art. 18 ust. 4b u.t.d.
Wobec powyższego prawidłowo organ II instancji uznał, iż 14 października 2019 r. skarżący wykonywał przewóz okazjonalny pojazdem marki Dacia Logan o nr rej. [...] bez spełnienia wymogu z art. 18 ust. 4a u.t.d., przy czym nie miał miejsca przypadek, o którym mowa w art. 18 ust. 4b u.t.d., umożliwiający wykonywanie przewozu okazjonalnego bez spełnienia kryterium konstrukcyjnego, co uzasadniało wymierzenie kary pieniężnej w wysokości 8.000 zł (l.p 2.11 załącznika nr 3 do u.t.d.).
Organ odwoławczy prawidłowo wyjaśnił również, że regulacja wynikająca z art. 189d k.p.a., na mocy art. 189a § 2 pkt 1 k.p.a. nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Ponadto nie znajdą również zastosowania art. 189e oraz art. 189f k.p.a., które regulują przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oraz udzielenia pouczenia. Kwestie te zostały bowiem uregulowane odrębnie przez ustawę o transporcie drogowym w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Wskazać należy, że ciężar udowodnienia okoliczności egzoneracyjnych wymienionych w art. 92c u.t.d. spoczywa każdorazowo na podmiocie wykonującym przewóz drogowy, bowiem to on musi wykazać, a nie bez dowodów jedynie wskazać, że dołożył należytej staranności i nie miał wpływu na powstałe naruszenia przepisów transportu drogowego, przy czym brak takiego wpływu musi istnieć realnie. Tymczasem jak prawidłowo dostrzegł organ II instancji skarżący nie przedstawił żadnych okoliczności wskazujących na spełnienie przesłanek wyłączenia jego odpowiedzialności, w szczególności, iż nie miał wpływu na zaistniałe naruszenie.
W ocenie Sądu organy obu instancji zrealizowały obowiązki wynikające z art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a., podjęły wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy oraz w sposób wyczerpujący zgromadziły dostępny dla nich materiał dowodowy, niezbędny do poczynienia ustaleń faktycznych i wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Ocena materiału dowodowego zebranego w sprawie jest prawidłowa, a uzasadnienie takiego stanowiska znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji. Stwierdzić należy, że postępowanie poprzedzające wydanie kontrolowanej decyzji przeprowadzone zostało z poszanowaniem zasad określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Postępowanie dowodowe wykazało, że skarżący dopuścił się naruszenia przepisów z zakresu transportu drogowego, które uzasadniały nałożenie kary pieniężnej. Wysokość kary została ustalona w sposób prawidłowy, na podstawie właściwych przepisów ustawy i załącznika do ustawy o transporcie drogowym, przy uwzględnieniu zapisu art. 92a ust. 3 u.t.d. stanowiącego, że suma kar pieniężnych, o których mowa w art. 92a ust. 1 u.t.d., nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12.000 złotych. Organy wydały rozstrzygnięcie odpowiadające przepisom prawa i swoje stanowisko przedstawiły w uzasadnieniu odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a.
Mając na uwadze powyższe Sąd - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - skargę jako bezzasadną, oddalił.
Wyjaśnić również należy, że sprawę niniejszą rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 p.p.s.a. Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.
W rozpoznawanej sprawie organ wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, zaś strona skarżąca w terminie 14 dni od dnia doręczenia wniosku (18 czerwca 2021 r. - potwierdzenie doręczenia – k. 36 akt sprawy) nie wniosła o przeprowadzenie rozprawy. Zaistniała zatem przesłanka, o jakiej stanowi art. 119 pkt 2 p.p.s.a., do rozpoznania sprawy w tym trybie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
is
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło