I SA/Bd 276/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Olesińska sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi P.K. P.S.A. w W. o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 18 września 2019r., sygn. akt I SA/Bd 459/19 w sprawie ze skargi Prokuratora Okręgowego w T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2008 rok oddala skargę o wznowienie postępowania Pismem z dnia [...] maja 2021 r. P. W. złożyły do tut. Sądu skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 18 września 2019 r., sygn. akt I SA/Bd 459/19. Spółka wniosła o jej uwzględnienie poprzez zmianę zaskarżonego orzeczenia w całości i oddalenie skargi. Jako podstawę prawną skargi o wznowienie skarżąca wskazała art. 272 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") z powodu orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 lutego 2021 r., sygn. akt SK 39/19, który stwierdził niekonstytucyjność art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych z art. 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 i art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w przypadku rozumienia go w ten sposób, że o związaniu gruntu, budynku lub budowli z prowadzeniem działalności gospodarczej decyduje wyłącznie posiadanie gruntu, budynku lub budowli przez przedsiębiorcę lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą. W ocenie strony jest ona uprawniona do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, gdyż został dotrzymany trzymiesięczny termin przewidziany w treści art. 272 § 2 p.p.s.a., jako że w sprawie o sygn. akt SK 39/19 orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego zapadło w dniu 24 lutego 2021 r. (opublikowano je w Dzienniku Ustaw z 2021 r, poz. 401 z dnia 3 marca 2021 r.), a skargę wniesiono w dniu 6 maja 2021 r. Został także dotrzymany warunek 5 lat zawarty w art. 278 p.p.s.a., ponieważ wyrok WSA został wydany 26 listopada 2020 r., a opublikowane w Dzienniku Ustaw z 2021r., poz. 401 z dnia 3 marca 2021 r. orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego w sprawie o sygn. akt SK 39/19 zapadło 24 lutego 2021 r. Ponadto spółka wskazała, że racji tego, iż ułożenie torów do transportu kolejowego wymagało szczególnych działań przygotowawczych związanych chociażby z odpowiednim ukształtowaniem nasypów, to grunt po zdemontowanych torach właściwie nie da się wykorzystać w działalności gospodarczej, co podkreślił w swojej ekspertyzie prawnej prof. dr hab. B. B.. Przyjęcie przez sądownictwo administracyjne poglądu, że po faktycznym zdemontowaniu nawierzchni torowej, nieistniejąca od lat linia kolejowa nadal podlega opodatkowaniu według najwyższej stawki, a nie według stawki jak dla gruntów pozostałych, było konsekwentnie przez cały czas przez stronę kwestionowane. W tym stanie rzeczy strona podniosła, że gdy w obrocie prawnym - poprzez jego opublikowanie w Dzienniku Ustaw z dnia 3 marca 2021 r. - obowiązuje orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 lutego 2021 r., sygn. akt SK 39/19, to zaistniała podstawa prawna uzasadniająca wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, skoro w uzasadnieniu orzeczenia o sygn. akt I SA/Bd 459/19 powoływano się na treść art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W ocenie Sądu, skarga o wznowienie postępowania nie zawiera uzasadnionych argumentów i nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs(4) ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.). W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie Przewodniczący Wydziału skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Przed wydaniem wyroku Sąd umożliwił skarżącej i uczestnikowi postępowania wypowiedzenie się w sprawie. Zgodnie z art. 270 p.p.s.a. w przypadkach przewidzianych w przepisach art. 271-285 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Stosownie do przepisów art. 280-282 p.p.s.a. rozpoznanie skargi o wznowienie postępowania następuje w dwóch etapach. W pierwszym z nich sąd bada pod względem formalnym dopuszczalność skargi o wznowienie postępowania, tj. czy skarga została wniesiona w terminie oraz czy skarżący wskazał ustawową przyczynę uzasadniającą żądanie wznowienia. Na tym etapie sąd nie bada ani rzeczywistego istnienia podstawy, ani jej trafności, a jedynie fakt jej powołania. Podstawą tej oceny są twierdzenia zawarte w skardze o wznowienie postępowania. W sytuacji gdy skarga o wznowienie postępowania została wniesiona po terminie lub gdy z samego uzasadnienia wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi, skarga jako pozbawiona ustawowych podstaw wznowienia postępowania podlega odrzuceniu (por. postanowienia NSA: z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 1057/12; z dnia 7 sierpnia 2012 r., sygn. akt I OSK 1285/12; z dnia 16 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 2607/12; wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2017 r., sygn. akt I GSK 1316/16). W przeciwnym razie rozpoczyna się drugi etap postępowania. Na tym etapie, a więc wówczas, gdy nie zachodzi podstawa do odrzucenia skargi o wznowienie postępowania, sąd rozpoznaje sprawę merytorycznie. Przedmiotem wznowionego postępowania jest ocena wpływu wskazanej przez skarżącego podstawy wznowienia na treść poprzedniego rozstrzygnięcia. Negatywny wynik tej oceny sprawia, że skarga o wznowienie postępowania podlega oddaleniu (por. postanowienia NSA z dnia 26 października 2012 r., sygn. akt II OSK 2577/12). Oddalenie skargi o wznowienie postępowania nastąpić powinno wówczas, gdy zgłoszona podstawa wznowienia postępowania jest bezzasadna lub stwierdzona podstawa wznowienia nie miała wpływu na treść uprzednio wydanego orzeczenia. Natomiast w każdym innym przypadku skarga o wznowienie postępowania powinna być uwzględniona (por. wyrok NSA z dnia 6 lipca 2016 r., sygn. akt II OSK 2836/15). Podkreślenia wymaga, że w ramach wznowienia postępowania sąd ponownie rozpoznaje sprawę, ale wyłącznie w granicach wskazanych przez stronę przesłanek, które muszą mieścić się w ściśle określonych prawem podstawach wznowienia postępowania (por. wyrok NSA z 28 lutego 2013 r., sygn. akt II GSK 1695/12). Podstawy wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego zostały określone w art. 271-273 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie spółka wniosła skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem WSA w Bydgoszczy z dnia 18 września 2019 r., sygn. akt I SA/Bd 459/19 i jako podstawę wznowienia podała art. 272 § 1 p.p.s.a., wskazując na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 lutego 2021 r., sygn. akt SK 39/19. Zgodnie z art. 272 § 1 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. Skarżąca powołała się zatem na ustawową przesłankę wznowienia postepowania, zachowane zostały także inne, formalne warunki jej wniesienia. Zachodzi więc podstawa do merytorycznego rozpoznania skargi. Wskazać należy, że w przywołanym wyroku SK 39/19 Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (dalej: "u.p.o.l.") rozumiany w ten sposób, że o związaniu gruntu, budynku lub budowli z prowadzeniem działalności gospodarczej decyduje wyłącznie posiadanie gruntu, budynku lub budowli przez przedsiębiorcę lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą, jest niezgodny z art. 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 i art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Jest to tzw. wyrok interpretacyjny, w którym Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność z Konstytucją RP art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. w określonym jego rozumieniu. Cecha niekonstytucyjności przypisana jest wskazanej w sentencji tego wyroku treści normy prawnej, ustalonej w wyniku poprzedniej wykładni. Skutkiem tego wyroku jest eliminacja takiej interpretacji tego przepisu, która w kwestii związania gruntu, budynku lub budowli z prowadzeniem działalności gospodarczej, ogranicza się do faktu ich posiadania przez przedsiębiorcę lub podmiot prowadzący działalność gospodarczą. Mimo że przywołany wyrok zapadł na tle sprawy ze skargi konstytucyjnej osoby fizycznej, w zakresie przyjętej przez Trybunał Konstytucyjny interpretacji art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., ma on uniwersalne znaczenie. Zawarta w sentencji tego wyroku wypowiedź odnosi się bowiem do gruntów, budynków i budowli będących w posiadaniu wszystkich przedsiębiorców lub innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, bez względu na formę prawną. Różnicowanie w tym względzie podatników nie znajdowałoby zresztą żadnego uzasadnienia z punktu widzenia zasady równości wobec prawa wyrażonej w art. 32 Konstytucji RP (por. wyrok NSA z dnia 6 października 2021 r., sygn. akt III FSK 4056/21). Wskazać należy, że w sprawie zakończonej wyrokiem WSA w Bydgoszczy z dnia 18 września 2019 r., sygn. akt I SA/Bd 459/19 przedmiotem oceny Sądu była zasadność skargi P. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2019 r., sygn. [...] uchylającą w całości decyzję Wójta Gminy C. z dnia [...] października 2018 r., sygn. [...] w sprawie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2008 r. w kwocie [...]zł i stwierdzająca nadpłatę w podatku od nieruchomości za wymieniony rok we wskazanej kwocie. Sąd uwzględnił skargę Prokuratora i uchylił decyzję SKO. Istotą sporu w tej sprawie było ustalenie, czy grunty będące we władaniu skarżącej, znajdujące się pod zlikwidowaną niegdyś linią kolejową C. – M. , powinny podlegać opodatkowaniu z zastosowaniem stawek właściwych dla gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, czy z zastosowaniem stawek właściwych dla gruntów pozostałych. W wyroku tym wskazano na regulację zawartą w art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., zgodnie z którą przez grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej rozumieć należy grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych. Sąd zauważył, że w przypadku likwidacji linii kolejowej nie można mówić o względach technicznych, zarówno w odniesieniu do samych gruntów, jak i usytuowanych na nich budowli kolejowych. Likwidacja linii kolejowej ma bowiem ograniczyć koszty jej utrzymania. Są to zatem przyczyny ekonomiczne, a nie względy techniczne, o których mowa w art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. Sąd zwrócił także uwagę, że sama likwidacja i rozbiórka części torów kolejowych, nie wyklucza możliwości wykorzystania gruntu i pozostałej infrastruktury do innych celów, aniżeli transport kolejowy. W tym kontekście w wyroku podniesiono, że część gruntów – jak ustalił organ pierwszej instancji - była przedmiotem dzierżawy (użytkowania wieczystego) i sprzedaży, co koresponduje z przedmiotem działalności spółki, ujawnionym w Krajowym Rejestrze Sądowym, w którym wymieniono m.in. wynajem i zarządzanie nieruchomościami własnymi lub dzierżawionymi oraz kupno i sprzedaż nieruchomości na własny rachunek. Sąd podkreślił, że nieruchomość gruntowa, mimo okresowego jej niewykorzystywania, nie przestaje być nieruchomością związaną z prowadzoną przez dany podmiot działalnością gospodarczą. Wyłączenie przedmiotów opodatkowania z kategorii związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej musi mieć charakter obiektywny, co oznacza, że przedmiot opodatkowania nie może nadawać się do prowadzenia działalności gospodarczej przez konkretnego przedsiębiorcę i jednocześnie nie mógłby być wykorzystywany przez inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą w innym charakterze. W rezultacie Sąd nie podzielił też stanowiska zawartego w "Ekspertyzie Prawnej" z dnia [...] grudnia 2012 r. sporządzonej przez prof. dr. hab. B. B., zawierającego się w konkluzji, że zawsze, gdy linia kolejowa faktycznie przestaje być zdatna do wykonywania transportu kolejowego, o ile rzeczywiście nastąpi zaprzestanie jego wykonywania, należy uznać, że grunt ze względów technicznych nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej. Podkreślenia wymaga, że w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 lutego 2021 r., SK 39/19 sam fakt posiadania nieruchomości przez przedsiębiorcę lub osobę prowadzącą działalność gospodarczą nie przesądza o związku tej nieruchomości z prowadzeniem działalności gospodarczej w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. Zdaniem składu orzekającego, związek ten powinien być oparty na faktycznym lub nawet potencjalnym wykorzystywaniu nieruchomości w działalności gospodarczej. Grunty, budynki i budowle, będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, które choćby pośrednio lub w ograniczonym zakresie służą lub mogą służyć do prowadzenia działalności gospodarczej tego podmiotu, są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. (por. wyroki NSA: z dnia 27 kwietnia 2021 r., sygn. akt III FSK 2942/21; z dnia 6 października 2021 r., sygn. akt III FSK 4056/21). W świetle powyższego, w wyroku z dnia 18 września 2019 r., sygn. akt I SA/Bd 459/19 Sąd zasadnie uznał, że posiadane przez spółkę grunty związane są z prowadzoną działalnością gospodarczą. Spółka jest przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 4 u.p.o.l., przy czym związek spornych nieruchomości z działalnością gospodarczą spółki nie polegał na samym fakcie ich posiadania przez przedsiębiorcę, ale wykorzystaniu ich w działalności gospodarczej. Należy zauważyć, że zgodnie z KRS, zakres zgłoszonej działalności spółki jest bardzo szeroki. To między innymi kupno i sprzedaż nieruchomości, a także wynajem i zarządzanie nieruchomościami własnymi lub dzierżawionymi. W tym kontekście wskazać należy, że z decyzji organu pierwszej instancji wynika, iż spółka (jako wydzierżawiający) zawarła z E. S. (jako dzierżawcą) dwie umowy dotyczące dzierżawy części działek nr [...] położonych we wsi S.. Na podstawie tych umów dzierżawca zobowiązał się wykorzystywać grunt pod drobne uprawy i uiszczać na rzecz wydzierżawiającego czynsz. Pierwsza z tych umów została zawarta w dniu [...] kwietnia 2002 r. na okres od [...] kwietnia 2002 r. do [...] kwietnia 2005 r., druga – w dniu [...] listopada 2007 r. na czas nieoznaczony z ważnością od dnia [...] kwietnia 2007 r. W trakcie przesłuchania w dniu [...] lutego 2015 r. E. S. zeznała, że powyższe grunty użytkuje do chwili obecnej i czynsz jest nadal opłacany (t. II, k. 117 akt wspólnych dot. stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2004-2009). Z akt sprawy wynika, że skarżąca dzierżawiła grunty także innym osobom, np.: - przesłuchany w dniu [...] lutego 2015 r. M. F. zeznał, że użytkował i nadał użytkuje rolniczo część działki nr [...] (obręb G. ) i z tego tytułu w latach 1992-1998 uiszczał czynsz dzierżawny. Stwierdził, że użytkuje grunty "po linii kolejowej". Występował z propozycją zakupu gruntu, ale nie uzyskał odpowiedzi (t. II, k. 122 akt wspólnych dot. stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2004-2009), - przesłuchany w dniu [...] lutego 2015 r. F. P. zeznał, że użytkował i użytkuje część działki nr [...] (obręb [...]. Z P. zawierał umowy dzierżawy w latach 90. Nie zawierał takich umów w latach 2004-2009 r. Występował z propozycją zakupu gruntu, ale nie uzyskał odpowiedzi. Przedłożył dowód (rachunek uproszczony) uiszczenia czynszu dzierżawnego z dnia [...] lutego 1999 r. (t. II, k. 121 akt wspólnych dot. stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2004-2009), - przesłuchany w dniu [...] lutego 2015 r. L. K. stwierdził, że użytkuje na cele rolnicze od [...] maja 1999 r. do chwili obecnej część działki nr [...] (obręb S. ). Są to grunty "po byłej linii kolejowej". Przedłożył umowę z [...] z dnia [...] maja 1999 r. zawartą do dnia [...] maja 2002 r. Na jej podstawie zobowiązany był do uiszczania czynszu dzierżawnego (t. II, k. 118 akt wspólnych dot. stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2004-2009), - przesłuchany w dniu [...] lutego 2015 r. H. Ś. zeznał, że użytkuje rolniczo część działki nr [...] (obręb [...], "po linii kolejowej". Nie zawierał pisemnej umowy z [...]. Nie płaci czynszu, bo [...], pomimo użytkowania przez niego części działki nr [...] z takim roszczeniem nie występowała. Proponował też kupno działki (t. II, k. 115 akt wspólnych dot. stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2004-2009), - przesłuchany w dniu [...] lutego 2015 r. J. W. stwierdził, że użytkuje do dzisiaj część działki nr [...] (obręb [...]. Około 2000r. w Oddziale [...] próbował "załatwić" dzierżawę tego gruntu, ale nie doszło do konkretnych rozmów ze względu na brak kompetentnej osoby, z którą można byłoby coś uzgodnić (t. II, k. 116 akt wspólnych dot. stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2004-2009). Już choćby powyższe okoliczności i zeznania dowodzą, że skarżąca prowadziła i nadal prowadzi (np. umowy z E. S.) działalność gospodarczą polegająca na dzierżawie gruntów "po zlikwidowanej linii kolejowej" w zamian za czynsz dzierżawny, co jest zgodne z przedmiotem działalności spółki, ujawnionym w KRS. W odniesieniu do części działek, mimo ich rolniczego wykorzystywania przez osoby graniczące z gruntami należącymi do [...], skarżąca nie pobiera czynszu. Otrzymuje także oferty zakupu nieruchomości. W ocenie Sądu nie ma znaczenia intensywność z jaką spółka prowadzi powyższą działalność, istotny jest fakt, że grunty te wykorzystuje dla celów gospodarczych. Tym samym występuje związek gruntów z wykonywaną przez skarżącą działalnością gospodarczą. Niezależnie od tego wskazać trzeba, że sporne grunty są częścią przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 55(1) k.c. i fakt, że w danym momencie nie są wykorzystywane do wykonywania przewozów kolejowych, nie zmienia ich zasadniczego przeznaczenia, czyli prowadzenia działalności gospodarczej w ramach przedsiębiorstwa (por. wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2021 r., sygn. akt III FSK 2942/21). Sporne nieruchomości nie mogą być również uznane za niezdatne do prowadzenia działalności gospodarczej ze "względów technicznych" (art. 1a ust. 1 pkt 3 in fine u.p.o.l.). Wyłączenie przedmiotów opodatkowania z kategorii związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej musi mieć charakter obiektywny, tj. przedmiot opodatkowania nie może nadawać się do prowadzenia działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę. Pojęciem tym nie są objęte okoliczności lub zdarzenia faktyczne i prawne prowadzące do niewykorzystywania nieruchomości, a będące skutkiem świadomego, zamierzonego działania przedsiębiorcy, który z różnych względów, innych niż techniczne, zaprzestał czasowo lub trwale użytkowania w celach gospodarczych danej nieruchomości pozostającej nadal w jego posiadaniu (por. wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2021 r., sygn. akt III FSK 2942/21). W świetle powyższego konkluzja zawarta w wyroku z dnia 18 września 2019 r., sygn. akt I SA/Bd 459/19, że nieruchomości wskazane przez spółkę we wniosku o stwierdzenie nadpłaty są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, jest prawidłowa. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 lutego 2021 r., sygn. akt SK 39/19 nie ma wpływu na rozstrzygnięcie zawarte w poprzednim wyroku. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 282 § 1 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę o wznowienie postępowania. s.L.Kleczkowski s.A.Olesińska s.H.Adamczewska-Wasilewicz