VII SA/Wa 2355/21
WyrokWSA w Warszawie2022-01-21
Skład orzekający: Grzegorz Antas, Joanna Gierak - Podsiadły, Izabela Ostrowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego może nakazać opracowanie ekspertyzy technicznej budynku samowolnie wybudowanego przed 1 stycznia 1995 r. na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r., mimo że pierwotne postanowienie opierało się na nieobowiązującym art. 56 Prawa budowlanego z 1974 r.?Ratio decidendi
Organ odwoławczy prawidłowo uchylił postanowienie organu I instancji w części dotyczącej terminu, a następnie, stosując art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r., utrzymał w mocy pozostałą część postanowienia nakazującego opracowanie ekspertyzy technicznej. Pomimo błędnej podstawy prawnej w postanowieniu organu I instancji, organ odwoławczy mógł merytorycznie rozpoznać zażalenie i zastosować właściwy przepis, ponieważ istnieją uzasadnione wątpliwości co do stanu technicznego i bezpieczeństwa przeciwpożarowego samowolnie wybudowanego budynku garażowego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi K.K. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB), które uchyliło w części postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) nakazujące opracowanie ekspertyzy technicznej samowolnie wybudowanego budynku garażowego. Organ I instancji pierwotnie nakazał opracowanie ekspertyzy, a organ II instancji zmienił jedynie termin jej wykonania, utrzymując w mocy pozostałe rozstrzygnięcie. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów k.p.a. i błędne zastosowanie przepisów Prawa budowlanego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Antas, , Sędzia WSA Joanna Gierak - Podsiadły, Sędzia WSA Izabela Ostrowska (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi K.K. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie nakazu opracowania ekspertyzy technicznej budynku oddala skargę
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] września 2021 r., Nr [...],[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "[...]WINB", "organ II instancji") na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej: "k.p.a.") oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r., poz. 1333, ze zm.), po rozpatrzeniu zażalenia K. K. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: "PINB w [...]", "organ I instancji") z dnia [...] lipca 2021 r., Nr [...], nakazującego opracowanie ekspertyzy technicznej samowolnie wybudowanego budynku garażowego - uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji w części dotyczącej terminu i wyznaczył nowy termin na wykonanie powyższego obowiązku – 3 miesiące od otrzymania postanowienia, w pozostałym zakresie utrzymując w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
Z akt postępowania administracyjnego wynika, że decyzją Nr [...] z dnia [...] września 2016 r., PINB w [...], na podstawie art 37 ust 1 pkt 2 Prawa budowlanego z dnia 24 października 1974r., nakazał K. K. (dalej: "inwestor") rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku garażowego, zlokalizowanego na działce o nr ew. [...] przy ul. [...] w [...]. Rozstrzygnięcie to zostało następnie zostało uchylone przez [...]WINB decyzją Nr [...] z dnia [...] listopada 2016 r., który przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji wskazując, że postępowanie w sprawie spornego obiektu powinno toczyć się w oparciu o ustawę Prawo budowlane z 1995 roku. W związku z powyższym PINB w [...] decyzją Nr [...] z dnia [...] lutego 2017 r., wydaną na podstawie art. 49b ust. 1 Prawa budowlanego, nakazał inwestorowi rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku garażowego. [...]WINB decyzją Nr [...] z dnia [...] marca 2017 r. utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 lutego 2018 r., sygn. akt: VII SA/Wa 1075/17, oddalił skargę inwestora na przedmiotową decyzję organu wojewódzkiego. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 grudnia 2020 r., sygn. akt: II OSK 1506/18, uchylił zaskarżony wyrok Sądu, zaskarżoną decyzję [...]WINB Nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję PINB w [...] Nr [...] oraz decyzję [...]WINB Nr [...] z dnia [...] listopada 2016 r.
Ponownie rozpatrując odwołanie inwestora od decyzji PINB w [...] z dnia [...] września 2016 r., [...]WINB decyzją Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r. uchylił w całości kwestionowane rozstrzygnięcie PINB w [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Organ powiatowy w dniu 16 lipca 2021 r. przeprowadził czynności kontrolne, podczas których ustalił, że na działce nr ew. [...] w miejscowości [...] znajduje się budynek garażowy o wymiarach 3,20 m x 5,15 m o konstrukcji szkieletowej drewnianej, obity blachą z dachem dwuspadowym o wysokości 2,47 m. Obiekt usytuowany jest w odległości 4,6 m od istniejącego budynku usługowego na działce nr ew. [...] oraz w odległości około 12,20 m od istniejącego budynku wielorodzinnego. Budynek został wykonany w roku 1986. Ponadto z ustaleń organu powiatowego wynika, że przedmiotowy budynek garażu znajduje się w ciągu 49 innych budynków o podobnej konstrukcji i wysokości wybudowanych w podobnym okresie. W treści protokołu wskazano na konieczność opracowania ekspertyzy technicznej na okoliczność udokumentowania, że przedmiotowy garaż nie powoduje zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia oraz bezpieczeństwa przeciwpożarowego.
W związku z powyższymi ustaleniami PINB w [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2021 r., nakazał inwestorowi opracowanie ekspertyzy technicznej samowolnie wybudowanego budynku garażowego, zawierającej ocenę stanu technicznego przedmiotowego budynku garażowego w zakresie przepisów przeciwpożarowych i stanu technicznego, sporządzonej przez osobę uprawnioną. Organ powiatowy wyznaczył 2-miesięczny termin na sporządzenie przedmiotowej ekspertyzy. Zażalenie na przedmiotowe rozstrzygnięcie złożył inwestor, wskazując na niewłaściwe zastosowanie przez organ art. 103 i art. 56 Prawa budowlanego, a także na błędne pouczenie strony o braku prawa do wniesienia zażalenia. Po rozpatrzeniu powyższego zażalenia [...]WINB uchylił rozstrzygnięcie PINB w [...] w części dotyczącej terminu do wykonania obowiązku i wyznaczył inwestorowi nowy, trzymiesięczny termin na dostarczenie ekspertyzy, w pozostałym zakresie utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu organ II instancji zacytował przepisy stanowiące podstawę wydanego rozstrzygnięcia. Z uwagi na zbliżający się upływ terminu wyznaczonego przez organ powiatowy na wykonanie nałożonego obowiązku, [...]WINB postanowił wydać postanowienie reformatoryine wyznaczając termin na realizację nałożonego obowiązku - 3 miesiące od dnia otrzymania postanowienia, a w pozostałej części postanowił utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy. Wyjaśnił, że podziela stanowisko zawarte w zażaleniu dotyczące braku możliwości zastosowania art. 56 Prawa budowlanego z 1974 roku w postępowaniu legalizacyjnym prowadzonym w trybie tej ustawy.
Jednocześnie [...]WINB podkreślił, że art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, stanowi regulację określającą tryb żądania przez właściwe organy dostarczenia wymaganych ocen technicznych i ekspertyz. Umożliwia to zebranie przez organy nadzoru budowlanego materiału dowodowego niezbędnego do dokonania porównania stanu faktycznego z wzorcem wynikającym z dyspozycji norm prawa budowlanego i wydanie decyzji mających na celu usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Stosownie do powyższego przepisu, organ wydający postanowienie o nałożeniu takiego obowiązku musi wykazać, że istnieją uzasadnione wątpliwości dotyczące jakości wyrobów budowlanych lub jakości wykonywanych robót budowlanych, bądź stanu technicznego obiektu budowlanego.
Po przeanalizowaniu materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie [...]WINB uznał, że istnieją uzasadnione wątpliwości co do stanu technicznego oraz jakości wykonanych robót przy przedmiotowym budynku garażowym w szczególności w kontekście przepisów przeciwpożarowych. Podczas kontroli przeprowadzonej w tej sprawie w dniu 16 lipca 2021 r. ustalono bowiem, że przedmiotowy budynek jest konstrukcji szkieletowej drewnianej i jest usytuowany w odległości 4,6 m od istniejącego budynku usługowego na działce nr ew. [...] oraz w odległości około 12,2 m od istniejącego budynku wielorodzinnego. Ponadto w bezpośrednim sąsiedztwie spornego budynku po obu jego stronach znajdują się inne obiekty o podobnym charakterze. W ocenie organu odwoławczego okoliczności te determinują konieczność nałożenia na właściwy podmiot obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej.
Co więcej, organ II instancji podziela ocenę PINB w [...], że przeprowadzona kontrola nie dała możliwości oceny stanu technicznego obiektu i jego bezpieczeństwa w zakresie przepisów przeciwpożarowych. Zdaniem organu wojewódzkiego organ powiatowy pomimo wiedzy specjalistycznej z zakresu normowanego Prawem budowlanym, nie ma bowiem możliwości przy jej użyciu w toku zwykłych czynności (oględzin budynku) dokonać kompleksowej i szczegółowej oceny w powyższym zakresie. Z tego względu [...]WINB stwierdził, że okoliczności te w sposób wystarczający uzasadniają nałożenie obowiązku przedłożenia oceny technicznej, która określi stan techniczny i sposób usunięcia ewentualnie stwierdzonych nieprawidłowości.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w zażaleniu organ odwoławczy wskazał, że wykonanie ekspertyzy technicznej pozwoli na dokładne ustalenie stanu faktycznego i wydanie w sprawie właściwego rozstrzygnięcia. Podkreślił, że przedłożone opracowanie pozwoli na prawidłowe zakończenia postępowania legalizacyjnego. Subiektywne odczucie i niezadowolenie inwestora wyrażone w zażaleniu nie mogą zaś przysłonić prawidłowości zastosowanych w sprawie przepisów procedury administracyjnej.
Skargę na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła K. K., domagając się jego uchylenia, uchylenia rozstrzygnięcia organu I instancji, wstrzymania ich wykonania oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Jednocześnie skarżąca zarzuciła kwestionowanemu rozstrzygnięciu naruszenie:
- art. 6, art. 7 oraz art. 8 k.p.a. poprzez nieprzyczynienie się przez organ do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania mającego zagwarantować równość wobec prawa oraz podważenie zasady dotyczącej pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa, a także naruszenie zasady praworządności,
- art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy części zaskarżonego postanowienia PINB w [...], którego podstawą jest błędna, nieistniejąca podstawa prawna - art. 56 Prawa budowlanego z 1974 roku, a tym samym dopuścił do występowania w obrocie prawnym decyzji organu I instancji, która nie może się w nim ostać powołując się na nieobowiązujący przepis.
W uzasadnieniu skarżąca rozwinęła powyższe zarzuty. Dodała, że w sytuacji, gdy [...]WINB uznał, że zastosowano niewłaściwą podstawę prawną powinien na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylić postanowienie organu I instancji w całości, wskazując jednocześnie właściwą podstawę materialną. Tymczasem organ wojewódzki utrzymał w części postanowienie, powołujące się na nieobowiązującą podstawę prawną. Zakres uchylenia rozstrzygnięcia organu I instancji dotyczył jedynie terminu wykonania obowiązku, nie zaś podstawy jego nałożenia, która formalnie uległa zmianie, choć organ II instancji uznał ją na skutek zażalenia skarżącej za nieprawidłową. Zdaniem skarżącej w przedmiotowej sprawie, mimo że organ doszedł do właściwego wniosku, że art. 56 Prawa budowlanego z 1974 roku nie powinien mieć zastosowania w sprawie, nie przełożył tego na właściwe rozstrzygnięcie w rozumieniu przepisów postępowania.
W odpowiedzi na skargę [...]WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021r, poz. 137), sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Podkreślenia przy tym wymaga, iż zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.). sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem - w ocenie Sądu- zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa.
Zaskarżonym do tutejszego Sądu postanowieniem Nr [...] z dnia [...] września 2021r,. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowalnego działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego w [...] z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] nakładające na K. K. obowiązek przedłożenia oceny stanu technicznego w zakresie przepisów przeciwpożarowych, budynku garażowego posadowionego na działce nr ew. [...] w miejscowości [...], uchylając rozstrzygnięcie organu I instancji w zakresie terminu wykonania obowiązku i wyznaczając nowy 3- miesięczny termin na jego wykonanie.
Na wstępie podkreślenia wymaga, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 grudnia 2020r. w sprawie sygn.akt II OSK 1506/18 przesądził w sposób wiążący organy oraz sądy, że ewentualna legalizacja przedmiotowego budynku garażowego wzniesionego bez pozwolenia na budowę przed wejściem w życie ustawy Prawo budowlane z 1994r. ( tj, przez 1 stycznia 1995r.) , z mocy art. 103 ust. 2 odbywać się winna w oparciu o przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. Z treści art. 103 ust. 2 obowiązującej ustawy Prawo budowlane wyraźnie bowiem wynika, że przepisu art. 48, który w dacie wejścia w życie tej ustawy dotyczył wszelkich samowoli budowlanych, nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy. Jak stwierdził NSA- w niniejszej sprawie art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. ma zastosowanie w związku z czym w odniesieniu do obiektu będącego przedmiotem sporu powinien zostać zastosowany tryb legalizacji samowoli budowlanej określony w przepisach Prawa budowlanego z 1974 r.
Nie ulega jednak wątpliwości, że organ I instancji wydając postanowienie Nr [...] z dnia [...] lipca 2021r. przyjął wadliwą podstawę prawną jaką był art 56 ust 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974r.
Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 września 2006r. (II OSK 1098/05, publ. ONSAiWSA 2007/4/95), reguły normujące wpływ nowego prawa na stosunki powstałe pod rządami prawa dotychczasowego zamieszczone zostały w przepisie przejściowym art. 103 Prawa budowlanego z 1994 r. Przyjęto zatem, że regułą podstawową wynikającą z ustępu 1 jest stosowanie nowej ustawy. Obejmuje to nie tylko sprawy, w których postępowanie administracyjne jest wszczynane już po wejściu jej w życie (niezależnie od tego, czy dotyczy zdarzeń faktycznych powstałych jeszcze w okresie obowiązywania poprzedniej ustawy), ale także sprawy wszczęte a niezakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie nowej ustawy, to jest sprawy będące w toku w dniu 1 stycznia 1995 r. Wyjątek od tej zasady został przewidziany w art. 103 ust. 2 omawianej ustawy. Wyjątek ten dotyczy wyłączenia stosowania Prawa budowlanego z 1994 r. po dniu 1 stycznia 1995 r. tylko w odniesieniu do przepisu art. 48 tej ustawy i wyłącznie wówczas, gdy przed dniem 1 stycznia 1995 r. budowa obiektu została zakończona. Oznacza to, że przepis art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. odnosi się do sytuacji, gdy obiekt zrealizowany został bez wymaganego pozwolenia przed dniem 1 stycznia 1995 r. Inaczej mówiąc, przepis ten ma zastosowanie, jeżeli samowoli budowlanej w rozumieniu art. 48 tej ustawy dopuszczono się przed dniem 1 stycznia 1995 r., a zakończenie budowy obiektu nastąpiło również przed tą datą. Skoro więc przepis art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r., który jest przepisem intertemporalnym, odnosi się do stanów zastanych w dniu wejścia w życie ustawy, które wypełniły hipotezę art. 48 tej ustawy, to nie można stosować wykładni rozszerzającej i obejmować treścią tego przepisu innych sytuacji wskazanych w przepisach Prawa budowlanego z 1994 r. Za takim rozumieniem przepisu art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. przemawiają także wywody zawarte w uzasadnieniu orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 stycznia 1996 r. sygn. akt K 9/95 (OTK 1996, nr 1, poz. 2) oraz w wyroku składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 2001 r. sygn. akt OSA 2/01 (ONSA 2001, z. 4, poz. 143). Powyższy pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego jest w pełni akceptowany przez skład orzekający w tej sprawie.
Zatem w przypadkach określonych w komentowanym przepisie art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego, w których stosuje się "przepisy dotychczasowe", a nie art. 48 Prawa budowlanego, przez pojęcie przepisów dotychczasowych ostatecznie należy rozumieć: art. 37, art. 38,art. 39, art. 40 i art. 42 Prawa budowlanego z 1974 r., która to ustawa – zgodnie z art. 107 ust. 1 Prawa budowlanego z 1994 r. – 31 grudnia 1994 r. utraciła moc, z zastrzeżeniem art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. Wymienione przepisy prawa budowlanego z 1974 r. stosuje się – zgodnie z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. – niezależnie od tego, czy samowola budowlana powstała przed wejściem w życie ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane, czy też w czasie obowiązywania tej ustawy (zob. Gliniecki Andrzej (red.), Prawo budowlane. Komentarz, wyd. III, WK 2016 i powołane tam: wyrok NSA w Gdańsku z dnia 20 września 2000 r., II SA/Gd 1597/98, Lex nr 654926; wyrok NSA w Katowicach z dnia 13 lutego 2002 r., II SA/Ka 1231/00, Lex nr 655200; wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2007 r., II OSK 138/06, LEX nr 507206).
Przedstawiona powyżej analiza treści art. 103 ust. 2 Prawo budowlane z 1994r. nakazuje przyjąć, że do obiektu budowlanego wybudowanego w warunkach samowoli budowlanej przed dniem 1 stycznia 1995 r. odnosić można tylko tę regulację normatywną zawartą w ustawie z 24 października 1974 r. - Prawo budowlane, która odpowiada ściśle zakresowi normowania art. 48 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane. Ponieważ poza tym zakresem pozostaje, wyodrębniona w art. 81c ust. 2 ustawy - Prawo budowlane z 1994 r., kompetencja organu nadzoru budowlanego do nakładania obowiązku dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz, odpowiadające tym kompetencjom uprawnienia organu wymienione w art. 56 ustawy z 1974 r. w chwili obecnej nie mogą już podlegać wykorzystaniu (zob. wyrok NSA z dnia 8 maja2009 r., II OSK 737/08, lex nr 574710). Jeżeli organy prowadzące postępowanie uznają, że dla wykazania chociażby tego, czy samowolnie wybudowany obiekt budowlany lub jego część powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia (art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z 24 października 1974 r. - Prawo budowlane), niezbędne jest wykonanie określonej ekspertyzy technicznej, może zostać nałożony na uczestnika procesu budowlanego (odpowiednio: właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego) obowiązek jej przedłożenia, z tym że tego rodzaju działanie organu administracji swą podstawę prawną znajdować będzie w art. 81c ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, a nie w art. 56 ust. 1 ustawy z 24 października 1974 r. - Prawo budowlane.
Usytuowanie art. 56 w systematyce Prawa budowlanego z 1974 r. świadczy o jego odrębnym i ogólnym charakterze, a zatem nie mającym związku z usuwaniem skutków samowoli budowlanej prowadzonej po wejściu w życie Prawa budowlanego z 1994 r. (zob. wyrok WSA w Opolu z dnia 24 marca 2015 r., II SA/Op 624/14, lex nr 1810415). Prawo budowlane z 1994 r. zawiera odpowiednią regulację w art. 81c ust. 2, pozwalającą na nałożenie w drodze postanowienia obowiązku dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego. Ustawa ta zawiera także regulację w art. 81c ust. 3 Prawa budowlanego z 1994 r. umożliwiającą stronom postępowania kwestionowanie zażaleniem postanowień nakładających obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ekspertyz stanu technicznego obiektu budowlanego.
Pogląd powyższy znajduje potwierdzenie również w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wskazuje się, że z art. 103 ust. 1 i 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. nie wynika uprawnienie dla organów nadzoru budowlanego do podejmowania działań kontrolnych i nadzorczych w oparciu o regulację ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Tym samym organy te nie mogą wyprowadzać swoich kompetencji z ustawy nieobowiązującej w dacie podejmowania tego typu działań (por. cyt. wyżej wyrok WSA w Opolu z dnia 24 marca 2015 r. i powołane tam wyroki NSA: z 3 marca 2011 r., II OSK 400/10, Lex nr 1080268 oraz z 8 maja 2009 r., II OSK 737/08, Lex nr 574710 oraz z 27 listopada 2019r., II OSK 61/18). Wykonując zadania kontrolne bądź nadzorcze organy nadzoru budowlanego winny działać w oparciu o przepisy aktualnie obowiązującej ustawy Prawo budowlane z 1994 r. Zadania te określone zostały w art. 81 tej ustawy, zaś kompetencje kontrolne organów, umożliwiające wykonywanie im niniejszych zadań uregulowane zostały w art. 81a i art. 81c ustawy Prawo budowlane z 1994 r.
Błędna podstawa prawna postanowienia PINB w [...] z dnia [...] lipca 2021r., została dostrzeżona przez organ odwoławczy , co znalazło swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonego aktu. W tej sytuacji słusznie organ II instancji dokonał merytorycznego rozpoznania zażalenia w świetle art. 81c ust 2 Prawa budowlanego z 1994r. ( vide wyrok NSA z dnia 3 marca 2011r., II OSKL 400/10). Przy czym zauważyć trzeba, że ustawodawca w art. 56 Prawa budowlanego z 1974r. nie przewidział możliwości zakwestionowania postanowienia wydanego w tym trybie w ramach środka, jakim byłoby zażalenie.
Zasadnie więc organ odwoławczy analizą objął art. 81c ust 2 Prawa budowlanego zgodnie z którym- organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia. Z brzmienia przytoczonego przepisu wynika więc, iż stanowi on instrument umożliwiający organom (architektoniczno-budowlanym jak i nadzoru budowlanego) sprawne wykonywanie ich ustawowych zadań określonych przepisami. Postanowienie wydane w oparciu o omawiany przepis ma bowiem charakter dowodowy i takim celom służy. Przy czym, zaznaczyć trzeba, iż skorzystanie z uprawnienia określonego w ww. przepisie nie może być stosowane dowolnie i bez żadnych ograniczeń. Wskazuje na to wyraźnie brzmienie omawianego przepisu, w którym ustawodawca posługuje się sformułowaniem "w razie powstania uzasadnionych wątpliwości" i wymienia trzy kategorie przesłanek, od których uzależnia możliwość nałożenia obowiązku dostarczenia odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Z treści tego przepisu bezspornie wynika więc także, że organ wydający postanowienie o nałożeniu takiego obowiązku musi wykazać istnienie w sprawie uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub jakości wykonywanych robót budowlanych bądź stanu technicznego obiektu budowlanego.
W ocenie Sądu, organy w sposób wystarczający wykazały, iż w sprawie występują takie wątpliwości co do stanu technicznego budynku garażowego zlokalizowanego na działce nr ew. [...] przy ul. [...] w miejscowości [...], zwłaszcza w kontekście bezpieczeństwa przeciwpożarowego.
Podstawą dla wydania kontrolowanych rozstrzygnięć, były ustalenia poczynione przez organ I instancji, wskazujące, iż przedmiotowy budynek jest konstrukcji szkieletowej drewnianej i jest usytuowany w odległości 4,6 m od istniejącego budynku usługowego na działce nr ew. [...] oraz w odległości około 12,2 m od istniejącego budynku wielorodzinnego. Ponadto w bezpośrednim sąsiedztwie spornego budynku po obu jego stronach znajdują się inne obiekty o podobnym charakterze. Sąd podziela w całości stanowisko organów, że istnieją uzasadnione wątpliwości co do stanu technicznego oraz jakości wykonanych robót przy przedmiotowym budynku garażowym w szczególności w kontekście przepisów przeciwpożarowych, których usuniecie wymaga sporządzenia specjalistycznej ekspertyzy technicznej co do stanu technicznego w kontekście zagrożeń przeciwpożarowych.
Powyższy stan faktyczny znajduje potwierdzenie w protokołach oględzin ( z dnia 12 sierpnia 2016r. i 16 lipca 2021r.) oraz dokumentacji fotograficznej.
Na koniec Sąd zauważa i podkreśla raz jeszcze, iż kontrolowane w niniejszej sprawie postanowienie ma charakter jedynie dowodowy. Wydanie tego orzeczenia było spowodowane potrzebą dokładnego wyjaśnia sprawy wobec istniejących w niej wątpliwości co do stanu technicznego oraz istniejącego zagrożenia przeciwpożarowego obiektu garażowego usytuowanego działce nr ew. [...] przy ul. [...] w miejscowości [...]. Postępowanie, w którym jest ono wydawane, jest częścią innego toczącego się przed organem postępowania albo jest elementem wyjaśnienia przez organ okoliczności, które mogłyby uzasadniać jego wszczęcie. Nałożenie obowiązku dostarczenia stosownej oceny technicznej lub ekspertyzy służy zatem wyjaśnieniu kwestii technicznych i ustaleniu stanu faktycznego. Ma ono dostarczyć materiał dowodowy niezbędny do dokonania porównania stanu faktycznego z wzorcem wynikającym z przepisów Prawa budowlanego, wystarczającego do podjęcia jednej z decyzji przewidzianej przez te przepisy.
Konkludując, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się uchybień w postępowaniu i rozstrzygnięciu [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, które mogłyby doprowadzić do uchylenia zaskarżonego postanowienia i z powyższych względów na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło